১. চূল়ৰচ্ছত্থেরগাথাৰণ্ণনা

পামোজ্জবহুলোতি আযস্মতো চূল়ৰচ্ছত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে দলিদ্দকুলে নিব্বত্তিত্ৰা পরেসং ভতিযা জীৰিকং কপ্পেন্তো ভগৰতো সাৰকং সুজাতং নাম থেরং পংসুকূলং পরিযেসন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো উপসঙ্কমিত্ৰা ৰত্থং দত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন তেত্তিংসক্খত্তুং দেৰরজ্জং কারেসি. সত্তসত্ততিক্খত্তুং চক্কৰত্তী রাজা অহোসি. অনেকৰারং পদেসরাজা. এৰং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো কস্সপস্স ভগৰতো সাসনে ওসক্কমানে পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং কত্ৰা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সগতীসু অপরাপরং পরিৰত্তন্তো অম্হাকং ভগৰতো কালে কোসম্বিযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. চূল়ৰচ্ছোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো ব্রাহ্মণসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো বুদ্ধগুণে সুত্ৰা পসন্নমানসো ভগৰন্তং উপসঙ্কমি, তস্স ভগৰা ধম্মং কথেসি. সো পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো কতপুব্বকিচ্চো চরিতানুকূলং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা ভাৰেন্তো ৰিহরি. তেন চ সমযেন কোসম্বিকা ভিক্খূ ভণ্ডনজাতা অহেসুং. তদা চূল়ৰচ্ছত্থেরো উভযেসং ভিক্খূনং লদ্ধিং অনাদায ভগৰতা দিন্নোৰাদে ঠত্ৰা ৰিপস্সনং ব্রূহেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫০.৩১-৪০) –

‘‘পদুমুত্তরভগৰতো, সুজাতো নাম সাৰকো;

পংসুকূলং গৰেসন্তো, সঙ্কারে চরতী তদা.

‘‘নগরে হংসৰতিযা, পরেসং ভতকো অহং;

উপড্ঢুদুস্সং দত্ৰান, সিরসা অভিৰাদযিং.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসমগচ্ছহং.

‘‘তেত্তিংসক্খত্তুং দেৰিন্দো, দেৰরজ্জমকারযিং;

সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৰত্তী অহোসহং.

‘‘পদেসরজ্জং ৰিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং;

উপড্ঢদুস্সদানেন, মোদামি অকুতোভযো.

‘‘ইচ্ছমানো চহং অজ্জ, সকাননং সপব্বতং;

খোমদুস্সেহি ছাদেয্যং, অড্ঢুদুস্সস্সিদং ফলং.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, অড্ঢুদুস্সস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথ চূল়ৰচ্ছত্থেরো অরহত্তং পত্ৰা তেসং ভিক্খূনং কলহাভিরতিযা সকত্থৰিনাসং দিস্ৰা ধম্মসংৰেগপ্পত্তো, অত্তনো চ পত্তৰিসেসং পচ্চৰেক্খিত্ৰা পীতিসোমনস্সৰসেন ‘‘পামোজ্জবহুলো’’তি গাথং অভাসি.

১১. তত্থ পামোজ্জবহুলোতি সুপরিসুদ্ধসীলতায ৰিপ্পটিসারাভাৰতো অধিকুসলেসু ধম্মেসু অভিরতিৰসেন পমোদবহুলো. তেনেৰাহ ‘‘ধম্মে বুদ্ধপ্পৰেদিতে’’তি. তত্থ ধম্মেতি. সত্ততিংসায বোধিপক্খিযধম্মে নৰৰিধে ৰা লোকুত্তরধম্মে. সো হি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেন সামুক্কংসিকায দেসনায পকাসিতত্তা সাতিসযং বুদ্ধপ্পৰেদিতো নাম. তস্স পন অধিগমূপাযভাৰতো দেসনাধম্মোপি ইধ লব্ভতেৰ. পদং সন্তন্তি নিব্বানং সন্ধায ৰদতি. এৰরূপো হি ভিক্খু সন্তং পদং সন্তং কোট্ঠাসং সব্বসঙ্খারানং উপসমভাৰতো সঙ্খারূপসমং পরমসুখতায সুখং নিব্বানং অধিগচ্ছতি ৰিন্দতিযেৰ. পরিসুদ্ধসীলো হি ভিক্খু ৰিপ্পটিসারাভাৰেন পামোজ্জবহুলো সদ্ধম্মে যুত্তপ্পযুত্তো ৰিমুত্তিপরিযোসানা সব্বসম্পত্তিযো পাপুণাতি. যথাহ – ‘‘অৰিপ্পটিসারত্থানি খো, আনন্দ, কুসলানি সীলানি, অৰিপ্পটিসারো পামোজ্জত্থাযা’’তিআদি (অ. নি. ১০.১). অথ ৰা পামোজ্জবহুলোতি সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘোতি রতনত্তযং সন্ধায পমোদবহুলো. তত্থ পন সো পমোদবহুলো কিং ৰা করোতীতি আহ ‘‘ধম্মে বুদ্ধপ্পৰেদিতে’’তিআদি. সদ্ধাসম্পন্নস্স হি সপ্পুরিসসংসেৰনসদ্ধম্মস্সৰনযোনিসোমনসিকারধম্মানুধম্মপটিপত্তীনং সুখেনেৰ সম্ভৰতো সম্পত্তিযো হত্থগতা এৰ হোন্তি, যথাহ – ‘‘সদ্ধাজাতো উপসঙ্কমতি, উপসঙ্কমন্তো পযিরুপাসতী’’তিআদি (ম. নি. ২.১৮৩).

চূল়ৰচ্ছত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.