১৬. পিঙ্গিযসুত্তৰণ্ণনা

১১২৭. জিণ্ণোহমস্মীতি পিঙ্গিযসুত্তং. তত্থ জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণোতি সো কির ব্রাহ্মণো জরাভিভূতো ৰীসৰস্সসতিকো জাতিযা, দুব্বলো চ ‘‘ইধ পদং করিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্থেৰ করোতি, ৰিনট্ঠপুরিমচ্ছৰিৰণ্ণো চ. তেনাহ – ‘‘জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণো’’তি. মাহং নস্সং মোমুহো অন্তরাৰাতি মাহং তুয্হং ধম্মং অসচ্ছিকত্ৰা অন্তরাযেৰ অৰিদ্ৰা হুত্ৰা অনস্সিং. জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানন্তি ইধেৰ তৰ পাদমূলে পাসাণকে ৰা চেতিয জাতিজরায ৰিপ্পহানং নিব্বানধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং, তং মে আচিক্খ.

১১২৮. ইদানি যস্মা পিঙ্গিযো কাযে সাপেক্খতায ‘‘জিণ্ণোহমস্মী’’তি গাথমাহ তেনস্স ভগৰা কাযে সিনেহপ্পহানত্থং ‘‘দিস্ৰান রূপেসু ৰিহঞ্ঞমানে’’তি গাথমাহ. তত্থ রূপেসূতি রূপহেতু রূপপচ্চযা. ৰিহঞ্ঞমানেতি কম্মকারণাদীহি উপহঞ্ঞমানে. রুপ্পন্তি রূপেসূতি চক্খুরোগাদীহি চ রূপহেতুযেৰ জনা রুপ্পন্তি বাধীযন্তি.

১১২৯-৩০. এৰং ভগৰতা যাৰ অরহত্তং তাৰ কথিতং পটিপত্তিং সুত্ৰাপি পিঙ্গিযো জরাদুব্বলতায ৰিসেসং অনধিগন্ত্ৰাৰ পুন ‘‘দিসা চতস্সো’’তি ইমায গাথায ভগৰন্তং থোমেন্তো দেসনং যাচতি. অথস্স ভগৰা পুনপি যাৰ অরহত্তং, তাৰ পটিপদং দস্সেন্তো ‘‘তণ্হাধিপন্নে’’তি গাথমাহ. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ.

ইমম্পি সুত্তং ভগৰা অরহত্তনিকূটেনেৰ দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে চ পিঙ্গিযো অনাগামিফলে পতিট্ঠাসি. সো কির অন্তরন্তরা চিন্তেসি – ‘‘এৰং ৰিচিত্রপটিভানং নাম দেসনং ন লভি ময্হং মাতুলো বাৰরী সৰনাযা’’তি. তেন সিনেহৰিক্খেপেন অরহত্তং পাপুণিতুং নাসক্খি. অন্তেৰাসিনো পনস্স সহস্সজটিলা অরহত্তং পাপুণিংসু. সব্বেৰ ইদ্ধিমযপত্তচীৰরধরা এহিভিক্খৰো অহেসুন্তি.

পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায পিঙ্গিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পারাযনত্থুতিগাথাৰণ্ণনা

ইতো পরং সঙ্গীতিকারা দেসনং থোমেন্তা ‘‘ইদমৰোচ ভগৰা’’তিআদিমাহংসু. তত্থ ইদমৰোচাতি ইদং পরাযনং অৰোচ. পরিচারকসোল়সানন্তি বাৰরিস্স পরিচারকেন পিঙ্গিযেন সহ সোল়সন্নং বুদ্ধস্স ৰা ভগৰতো পরিচারকানং সোল়সন্নন্তি পরিচারকসোল়সন্নং. তে এৰ চ ব্রাহ্মণা. তত্থ সোল়সপরিসা পন পুরতো চ পচ্ছতো চ ৰামপস্সতো চ দক্খিণপস্সতো চ ছ ছ যোজনানি নিসিন্না উজুকেন দ্ৰাদসযোজনিকা অহোসি. অজ্ঝিট্ঠোতি যাচিতো অত্থমঞ্ঞাযাতি পাল়িঅত্থমঞ্ঞায. ধম্মমঞ্ঞাযাতি পাল়িমঞ্ঞায. পারাযনন্তি এৰং ইমস্স ধম্মপরিযাযস্স অধিৰচনং আরোপেত্ৰা তেসং ব্রাহ্মণানং নামানি কিত্তযন্তা ‘‘অজিতো তিস্সমেত্তেয্যো…পে… বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমু’’ন্তি আহংসু.

১১৩১-৭. তত্থ সম্পন্নচরণন্তি নিব্বানপদট্ঠানভূতেন পাতিমোক্খসীলাদিনা সম্পন্নং. ইসিন্তি মহেসিং. সেসং পাকটমেৰ. ততো পরং ব্রহ্মচরিযমচরিংসূতি মগ্গব্রহ্মচরিযং অচরিংসু. তস্মা পারাযনন্তি তস্স পারভূতস্স নিব্বানস্স অযনন্তি ৰুত্তং হোতি.

পারাযনানুগীতিগাথাৰণ্ণনা

১১৩৮. পারাযনমনুগাযিস্সন্তি অস্স অযং সম্বন্ধো – ভগৰতা হি পারাযনে দেসিতে সোল়সসহস্সা জটিলা অরহত্তং পাপুণিংসু, অৰসেসানঞ্চ চুদ্দসকোটিসঙ্খানং দেৰমনুস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ৰুত্তঞ্হেতং পোরাণেহি –

‘‘ততো পাসাণকে রম্মে, পারাযনসমাগমে;

অমতং পাপযী বুদ্ধো, চুদ্দস পাণকোটিযো’’তি.

নিট্ঠিতায পন ধম্মদেসনায ততো ততো আগতা মনুস্সা ভগৰতো আনুভাৰেন অত্তনো অত্তনো গামনিগমাদীস্ৰেৰ পাতুরহেসুং. ভগৰাপি সাৰত্থিমেৰ অগমাসি পরিচারকসোল়সাদীহি অনেকেহি ভিক্খুসহস্সেহি পরিৰুতো. তত্থ পিঙ্গিযো ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা আহ – ‘‘গচ্ছামহং, ভন্তে, বাৰরিস্স বুদ্ধুপ্পাদং আরোচেতুং, পটিস্সুতঞ্হি তস্স মযা’’তি. অথ ভগৰতা অনুঞ্ঞাতো ঞাণগমনেনেৰ গোধাৰরীতীরং গন্ত্ৰা পাদগমনেন অস্সমাভিমুখো অগমাসি. তমেনং বাৰরী ব্রাহ্মণো মগ্গং ওলোকেন্তো নিসিন্নো দূরতোৰ খারিজটাদিৰিরহিতং ভিক্খুৰেসেন আগচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি নিট্ঠং অগমাসি. সম্পত্তঞ্চাপি নং পুচ্ছি – ‘‘কিং, পিঙ্গিয, বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি. ‘‘আম, ব্রাহ্মণ, উপ্পন্নো, পাসাণকে চেতিযে নিসিন্নো অম্হাকং ধম্মং দেসেসি, তমহং তুয্হং দেসেস্সামী’’তি. ততো বাৰরী মহতা সক্কারেন সপরিসো তং পূজেত্ৰা আসনং পঞ্ঞাপেসি. তত্থ নিসীদিত্ৰা পিঙ্গিযো ‘‘পারাযনমনুগাযিস্স’’ন্তিআদিমাহ.

তত্থ অনুগাযিস্সন্তি ভগৰতা গীতং অনুগাযিস্সং. যথাদ্দক্খীতি যথা সামং সচ্চাভিসম্বোধেন অসাধারণঞাণেন চ অদ্দক্খি. নিক্কামোতি পহীনকামো. ‘‘নিক্কমো’’তিপি পাঠো, ৰীরিযৰাতি অত্থো নিক্খন্তো ৰা অকুসলপক্খা. নিব্বনোতি কিলেসৰনৰিরহিতো, তণ্হাৰিরহিতো এৰ ৰা. কিস্স হেতু মুসা ভণেতি যেহি কিলেসেহি মুসা ভণেয্য, এতে তস্স পহীনাতি দস্সেতি. এতেন ব্রাহ্মণস্স সৰনে উস্সাহং জনেতি.

১১৩৯-৪১. ৰণ্ণূপসঞ্হিতন্তি গুণূপসঞ্হিতং. সচ্চৰ্হযোতি ‘‘বুদ্ধো’’তি সচ্চেনেৰ অৰ্হানেন নামেন যুত্তো. ব্রহ্মেতি তং ব্রাহ্মণং আলপতি. কুব্বনকন্তি পরিত্তৰনং. বহুপ্ফলং কাননমাৰসেয্যাতি অনেকফলাদিৰিকতিভরিতং কাননং আগম্ম ৰসেয্য. অপ্পদস্সেতি বাৰরিপভুতিকে পরিত্তপঞ্ঞে. মহোদধিন্তি অনোতত্তাদিং মহন্তং উদকরাসিং.

১১৪২-৪. যেমে পুব্বেতি যে ইমে পুব্বে. তমনুদাসিনোতি তমোনুদো আসিনো. ভূরিপঞ্ঞাণোতি ঞাণধজো. ভূরিমেধসোতি ৰিপুলপঞ্ঞো. সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সামং পস্সিতব্বফলং, ন চ কালন্তরে পত্তব্বফলং. অনীতিকন্তি কিলেসঈতিৰিরহিতং.

১১৪৫-৫০. অথ নং বাৰরী আহ ‘‘কিং নু তম্হা’’তি দ্ৰে গাথা. ততো পিঙ্গিযো ভগৰতো সন্তিকা অৰিপ্পৰাসমেৰ দীপেন্তো ‘‘নাহং তম্হা’’তিআদিমাহ. পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৰাতি তং বুদ্ধং অহং চক্খুনা ৰিয মনসা পস্সামি. নমস্সমানো ৰিৰসেমি রত্তিন্তি নমস্সমানোৰ রত্তিং অতিনামেমি. তেন তেনেৰ নতোতি যেন দিসাভাগেন বুদ্ধো, তেন তেনেৰাহম্পি নতো তন্নিন্নো তপ্পোণোতি দস্সেতি.

১১৫১. দুব্বলথামকস্সাতি অপ্পথামকস্স, অথ ৰা দুব্বলস্স দুত্থামকস্স চ বলৰীরিযহীনস্সাতি ৰুত্তং হোতি. তেনেৰ কাযো ন পলেতীতি তেনেৰ দুব্বলথামকত্তেন কাযো ন গচ্ছতি, যেন ৰা বুদ্ধো, তেন ন গচ্ছতি. ‘‘ন পরেতী’’তিপি পাঠো, সো এৰত্থো. তত্থাতি বুদ্ধস্স সন্তিকে. সঙ্কপ্পযন্তাযাতি সঙ্কপ্পগমনেন. তেন যুত্তোতি যেন বুদ্ধো, তেন যুত্তো পযুত্তো অনুযুত্তোতি দস্সেতি.

১১৫২. পঙ্কে সযানোতি কামকদ্দমে সযমানো. দীপা দীপং উপপ্লৰিন্তি সত্থারাদিতো সত্থারাদিং অভিগচ্ছিং. অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধন্তি সোহং এৰং দুদ্দিট্ঠিং গহেত্ৰা অন্ৰাহিণ্ডন্তো অথ পাসাণকে চেতিযে বুদ্ধমদ্দক্খিং.

১১৫৩. ইমিস্সা গাথায অৰসানে পিঙ্গিযস্স চ বাৰরিস্স চ ইন্দ্রিযপরিপাকং ৰিদিত্ৰা ভগৰা সাৰত্থিযং ঠিতোযেৰ সুৰণ্ণোভাসং মুঞ্চি. পিঙ্গিযো বাৰরিস্স বুদ্ধগুণে ৰণ্ণযন্তো নিসিন্নো এৰ তং ওভাসং দিস্ৰা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি ৰিলোকেন্তো ভগৰন্তং অত্তনো পুরতো ঠিতং ৰিয দিস্ৰা বাৰরিব্রাহ্মণস্স ‘‘বুদ্ধো আগতো’’তি আরোচেসি, ব্রাহ্মণো উট্ঠাযাসনা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা অট্ঠাসি. ভগৰাপি ওভাসং ফরিত্ৰা ব্রাহ্মণস্স অত্তানং দস্সেন্তো উভিন্নম্পি সপ্পাযং ৰিদিত্ৰা পিঙ্গিযমেৰ আলপমানো ‘‘যথা অহূ ৰক্কলী’’তি ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যথা ৰক্কলিত্থেরো সদ্ধাধিমুত্তো অহোসি, সদ্ধাধুরেন চ অরহত্তং পাপুণি. যথা চ সোল়সন্নং একো ভদ্রাৰুধো নাম যথা চ আল়ৰি গোতমো, এৰমেৰ ত্ৰম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধং. ততো সদ্ধায অধিমুচ্চন্তো ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’’তিআদিনা নযেন ৰিপস্সনং আরভিত্ৰা মচ্চুধেয্যস্স পারং নিব্বানং গমিস্সসীতি অরহত্তনিকূটেনেৰ দেসনং নিট্ঠাপেসি. দেসনাপরিযোসানে পিঙ্গিযো অরহত্তে বাৰরী অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. বাৰরিব্রাহ্মণস্স সিস্সা পন পঞ্চসতা সোতাপন্না অহেসুং.

১১৫৪-৫. ইদানি পিঙ্গিযো অত্তনো পসাদং পৰেদেন্তো ‘‘এস ভিয্যো’’তিআদিমাহ. তত্থ পটিভানৰাতি পটিভানপটিসম্ভিদায উপেতো. অধিদেৰে অভিঞ্ঞাযাতি অধিদেৰকরে ধম্মে ঞত্ৰা. পরোৰরন্তি হীনপণীতং, অত্তনো চ পরস্স চ অধিদেৰত্তকরং সব্বং ধম্মজাতং ৰেদীতি ৰুত্তং হোতি. কঙ্খীনং পটিজানতন্তি কঙ্খীনংযেৰ সতং ‘‘নিক্কঙ্খম্হা’’তি পটিজানন্তানং.

১১৫৬. অসংহীরন্তি রাগাদীহি অসংহারিযং. অসংকুপ্পন্তি অকুপ্পং অৰিপরিণামধম্মং. দ্ৰীহিপি পদেহি নিব্বানং ভণতি. অদ্ধা গমিস্সামীতি একংসেনেৰ তং অনুপাদিসেসং নিব্বানধাতুং গমিস্সামি. ন মেত্থ কঙ্খাতি নত্থি মে এত্থ নিব্বানে কঙ্খা. এৰং মং ধারেহি অধিমুত্তচিত্তন্তি পিঙ্গিযো ‘‘এৰমেৰ ত্ৰম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধ’’ন্তি. ইমিনা ভগৰতো ওৰাদেন অত্তনি সদ্ধং উপ্পাদেত্ৰা সদ্ধাধুরেনেৰ চ ৰিমুঞ্চিত্ৰা তং সদ্ধাধিমুত্ততং পকাসেন্তো ভগৰন্তং আহ – ‘‘এৰং মং ধারেহি অধিমুত্তচিত্ত’’ন্তি. অযমেত্থ অধিপ্পাযো ‘‘যথা মং ত্ৰং অৰচ, এৰমেৰ অধিমুত্তং ধারেহী’’তি.

ইতি পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায সোল়সব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো চ পঞ্চমো ৰগ্গো অত্থৰণ্ণনানযতো, নামেন

পারাযনৰগ্গোতি.

নিগমনকথা

এত্তাৰতা চ যং ৰুত্তং –

‘‘উত্তমং ৰন্দনেয্যানং, ৰন্দিত্ৰা রতনত্তযং;

যো খুদ্দকনিকাযম্হি, খুদ্দাচারপ্পহাযিনা.

‘‘দেসিতো লোকনাথেন, লোকনিত্থরণেসিনা;

তস্স সুত্তনিপাতস্স, করিস্সামত্থৰণ্ণন’’ন্তি.

এত্থ উরগৰগ্গাদিপঞ্চৰগ্গসঙ্গহিতস্স উরগসুত্তাদিসত্ততিসুত্তপ্পভেদস্স সুত্তনিপাতস্স অত্থৰণ্ণনা কতা হোতি. তেনেতং ৰুচ্চতি –

‘‘ইমং সুত্তনিপাতস্স, করোন্তেনত্থৰণ্ণনং;

সদ্ধম্মট্ঠিতিকামেন, যং পত্তং কুসলং মযা.

‘‘তস্সানুভাৰতো খিপ্পং, ধম্মে অরিযপ্পৰেদিতে;

ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং, পাপুণাতু অযং জনো’’তি.

(পরিযত্তিপ্পমাণতো চতুচত্তালীসমত্তা ভাণৰারা.)

পরমৰিসুদ্ধসদ্ধাবুদ্ধিৰীরিযপ্পটিমণ্ডিতেন সীলাচারজ্জৰমদ্দৰাদিগুণসমুদযসমুদিতেন সকসমযসমযন্তরগহনজ্ঝোগাহণসমত্থেন পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযসমন্নাগতেন তিপিটকপরিযত্তিপ্পভেদে সাট্ঠকথে সত্থুসাসনে অপ্পটিহতঞাণপ্পভাৰেন মহাৰেয্যাকরণেন করণসম্পত্তিজনিতসুখৰিনিগ্গতমধুরোদারৰচনলাৰণ্ণযুত্তেন যুত্তমুত্তৰাদিনা ৰাদীৰরেন মহাকৰিনা ছল়ভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাদিপ্পভেদগুণপটিমণ্ডিতে উত্তরিমনুস্সধম্মে সুপ্পতিট্ঠিতবুদ্ধীনং থেরৰংসপ্পদীপানং থেরানং মহাৰিহারৰাসীনং ৰংসালঙ্কারভূতেন ৰিপুলৰিসুদ্ধবুদ্ধিনা বুদ্ধঘোসোতি গরূহি গহিতনামধেয্যেন থেরেন কতা অযং পরমত্থজোতিকা নাম সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা –

তাৰ তিট্ঠতু লোকস্মিং, লোকনিত্থরণেসিনং;

দস্সেন্তী কুলপুত্তানং, নযং পঞ্ঞাৰিসুদ্ধিযা.

যাৰ বুদ্ধোতি নামম্পি, সুদ্ধচিত্তস্স তাদিনো;

লোকম্হি লোকজেট্ঠস্স, পৰত্ততি মহেসিনোতি.

সুত্তনিপাত-অত্থৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.