৩. নন্দকপেতৰত্থুৰণ্ণনা
রাজা পিঙ্গলকো নামাতি ইদং নন্দকপেতৰত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? সত্থু পরিনিব্বানতো ৰস্সসতদ্ৰযস্স অচ্চযেন সুরট্ঠৰিসযে পিঙ্গলো নাম রাজা অহোসি. তস্স সেনাপতি নন্দকো নাম মিচ্ছাদিট্ঠী ৰিপরীতদস্সনো ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা মিচ্ছাগাহং পগ্গয্হ ৰিচরি. তস্স ধীতা উত্তরা নাম উপাসিকা পতিরূপে কুলে দিন্না অহোসি. নন্দকো পন কালং কত্ৰা ৰিঞ্ঝাটৰিযং মহতি নিগ্রোধরুক্খে ৰেমানিকপেতো হুত্ৰা নিব্বত্তি. তস্মিং কালকতে উত্তরা সুচিসীতলগন্ধোদকপূরিতং পানীযঘটং কুম্মাসাভিসঙ্খতেহি ৰণ্ণগন্ধরসসম্পন্নেহি পূৰেহি পরিপুণ্ণসরাৰকঞ্চ অঞ্ঞতরস্স খীণাসৰত্থেরস্স দত্ৰা ‘‘অযং দক্খিণা ময্হং পিতু উপকপ্পতূ’’তি উদ্দিসি, তস্স তেন দানেন দিব্বপানীযং অপরিমিতা চ পূৰা পাতুভৰিংসু. তং দিস্ৰা সো এৰং চিন্তেসি – ‘‘পাপকং ৰত মযা কতং, যং মহাজনো ‘নত্থি দিন্ন’ন্তিআদিনা মিচ্ছাগাহং গাহিতো. ইদানি পন পিঙ্গলো রাজা ধম্মাসোকস্স রঞ্ঞো ওৰাদং দাতুং গতো, সো তং তস্স দত্ৰা আগমিস্সতি, হন্দাহং নত্থিকদিট্ঠিং ৰিনোদেস্সামী’’তি. ন চিরেনেৰ চ পিঙ্গলো রাজা ধম্মাসোকস্স রঞ্ঞো ওৰাদং দত্ৰা পটিনিৰত্তন্তো মগ্গং পটিপজ্জি.
অথ সো পেতো অত্তনো ৰসনট্ঠানাভিমুখং তং মগ্গং নিম্মিনি. রাজা ঠিতমজ্ঝন্হিকে সমযে তেন মগ্গেন গচ্ছতি. তস্স গছন্তস্স পুরতো মগ্গো দিস্সতি, পিট্ঠিতো পনস্স অন্তরধাযতি. সব্বপচ্ছতো গচ্ছন্তো পুরিসো মগ্গং অন্তরহিতং দিস্ৰা ভীতো ৰিস্সরং ৰিরৰন্তো ধাৰিত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসি, তং সুত্ৰা রাজা ভীতো সংৰিগ্গমানসো হত্থিক্খন্ধে ঠত্ৰা চতস্সো দিসা ওলোকেন্তো পেতস্স ৰসননিগ্রোধরুক্খং দিস্ৰা তদভিমুখো অগমাসি সদ্ধিং চতুরঙ্গিনিযা সেনায. অথানুক্কমেন রঞ্ঞে তং ঠানং পত্তে পেতো সব্বাভরণৰিভূসিতো রাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা পূৰে চ পানীযঞ্চ দাপেসি. রাজা সপরিজনো ন্হত্ৰা পূৰে খাদিত্ৰা পানীযং পিৰিত্ৰা পটিপ্পস্সদ্ধমগ্গকিলমথো ‘‘দেৰতা নুসি গন্ধব্বো’’তিআদিনা পেতং পুচ্ছি. পেতো আদিতো পট্ঠায অত্তনো পৰত্তিং আচিক্খিত্ৰা রাজানং মিচ্ছাদস্সনতো ৰিমোচেত্ৰা সরণেসু সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তমত্থং দস্সেতুং সঙ্গীতিকারা –
৬৫৮. ‘‘রাজা পিঙ্গলকো নাম, সুরট্ঠানং অধিপতি অহু;
মোরিযানং উপট্ঠানং গন্ত্ৰা, সুরট্ঠং পুনরাগমা.
৬৫৯. ‘‘উণ্হে মজ্ঝন্হিকে কালে, রাজা পঙ্কং উপাগমি;
অদ্দস মগ্গং রমণীযং, পেতানং তং ৰণ্ণুপথং.
৬৬০. সারথিং আমন্তযী রাজা –
‘‘‘অযং মগ্গো রমণীযো, খেমো সোৰত্থিকো সিৰো;
ইমিনা সারথি যাম, সুরট্ঠানং সন্তিকে ইতো’.
৬৬১. ‘‘তেন পাযাসি সোরট্ঠো, সেনায চতুরঙ্গিনিযা;
উব্বিগ্গরূপো পুরিসো, সোরট্ঠং এতদব্রৰি.
৬৬২. ‘‘‘কুম্মগ্গং পটিপন্নম্হা, ভিংসনং লোমহংসনং;
পুরতো দিস্সতি মগ্গো, পচ্ছতো চ ন দিস্সতি.
৬৬৩. ‘‘‘কুম্মগ্গং পটিপন্নম্হা, যমপুরিসান সন্তিকে;
অমানুসো ৰাযতি গন্ধো, ঘোসো সুয্যতি দারুণো’.
৬৬৪. ‘‘সংৰিগ্গো রাজা সোরট্ঠো, সারথিং এতদব্রৰি;
‘কুম্মগ্গং পটিপন্নম্হা, ভিংসনং লোমহংসনং;
পুরতো দিস্সতি মগ্গো, পচ্ছতো চ ন দিস্সতি.
৬৬৫. ‘‘‘কুম্মগ্গং পটিপন্নম্হা, যমপুরিসান সন্তিকে;
অমানুসো ৰাযতি গন্ধো, ঘোসো সুয্যতি দারুণো’.
৬৬৬. ‘‘হত্থিক্খন্ধং সমারুয্হ, ওলোকেন্তো চতুদ্দিসা;
অদ্দস নিগ্রোধং রমণীযং, পাদপং ছাযাসম্পন্নং;
নীলব্ভৰণ্ণসদিসং, মেঘৰণ্ণসিরীনিভং.
৬৬৭. ‘‘সারথিং আমন্তযী রাজা, ‘কিং এসো দিস্সতি ব্রহা;
নীলব্ভৰণ্ণসদিসো, মেঘৰণ্ণসিরীনিভো’.
৬৬৮. ‘‘নিগ্রোধো সো মহারাজ, পাদপো ছাযাসম্পন্নো;
নীলব্ভৰণ্ণসদিসো, মেঘৰণ্ণসিরীনিভো.
৬৬৯. ‘‘তেন পাযাসি সোরট্ঠো, যেন সো দিস্সতে ব্রহা;
নীলব্ভৰণ্ণসদিসো, মেঘৰণ্ণসিরীনিভো.
৬৭০. ‘‘হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ, রাজা রুক্খং উপাগমি;
নিসীদি রুক্খমূলস্মিং, সামচ্চো সপরিজ্জনো;
পূরং পানীযসরকং, পূৰে ৰিত্তে চ অদ্দস.
৬৭১. ‘‘পুরিসো চ দেৰৰণ্ণী, সব্বাভরণভূসিতো;
উপসঙ্কমিত্ৰা রাজানং, সোরট্ঠং এতদব্রৰি.
৬৭২. ‘‘‘স্ৰাগতং তে মহারাজ, অথো তে অদুরাগতং;
পিৰতু দেৰো পানীযং, পূৰে খাদ অরিন্দম’.
৬৭৩. ‘‘পিৰিত্ৰা রাজা পানীযং, সামচ্চো সপরিজ্জনো;
পূৰে খাদিত্ৰা পিত্ৰা চ, সোরট্ঠো এতদব্রৰি.
৬৭৪. ‘‘দেৰতা নুসি গন্ধব্বো, অদু সক্কো পুরিন্দদো;
অজানন্তা তং পুচ্ছাম, কথং জানেমু তং মযন্তি.
৬৭৫. ‘‘নাম্হি দেৰো ন গন্ধব্বো, নাপি সক্কো পুরিন্দদো;
পেতো অহং মহারাজ, সুরট্ঠা ইধ মাগতোতি.
৬৭৬. ‘‘কিংসীলো কিংসমাচারো, সুরট্ঠস্মিং পুরে তুৰং;
কেন তে ব্রহ্মচরিযেন, আনুভাৰো অযং তৰাতি.
৬৭৭. ‘‘তং সুণোহি মহারাজ, অরিন্দম রট্ঠৰড্ঢন;
অমচ্চা পারিসজ্জা চ, ব্রাহ্মণো চ পুরোহিতো.
৬৭৮. ‘‘সুরট্ঠস্মিং অহং দেৰ, পুরিসো পাপচেতসো;
মিচ্ছাদিট্ঠি চ দুস্সীলো, কদরিযো পরিভাসকো.
৬৭৯. ‘‘দদন্তানং করোন্তানং, ৰারযিস্সং বহুজ্জনং;
অঞ্ঞেসং দদমানানং, অন্তরাযকরো অহং.
৬৮০. ‘‘ৰিপাকো নত্থি দানস্স, সংযমস্স কুতো ফলং;
নত্থি আচরিযো নাম, অদন্তং কো দমেস্সতি.
৬৮১. ‘‘সমতুল্যানি ভূতানি, কুতো জেট্ঠাপচাযিকো;
নত্থি বলং ৰীরিযং ৰা, কুতো উট্ঠানপোরিসং.
৬৮২. ‘‘নত্থি দানফলং নাম, ন ৰিসোধেতি ৰেরিনং;
লদ্ধেয্যং লভতে মচ্চো, নিযতিপরিণামজং.
৬৮৩. ‘‘নত্থি মাতা পিতা ভাতা, লোকো নত্থি ইতো পরং;
নত্থি দিন্নং নত্থি হুতং, সুনিহিতং ন ৰিজ্জতি.
৬৮৪. ‘‘যোপি হনেয্য পুরিসং, পরস্স ছিন্দতে সিরং;
ন কোচি কঞ্চি হনতি, সত্তন্নং ৰিৰরমন্তরে.
৬৮৫. ‘‘অচ্ছেজ্জাভেজ্জো হি জীৰো, অট্ঠংসো গুল়পরিমণ্ডলো;
যোজনানং সতং পঞ্চ, কো জীৰং ছেত্তুমরহতি.
৬৮৬. ‘‘যথা সুত্তগুল়ে খিত্তে, নিব্বেঠেন্তং পলাযতি;
এৰমেৰ চ সো জীৰো, নিব্বেঠেন্তো পলাযতি.
৬৮৭. ‘‘যথা গামতো নিক্খম্ম, অঞ্ঞং গামং পৰিসতি;
এৰমেৰ চ সো জীৰো, অঞ্ঞং বোন্দিং পৰিসতি.
৬৮৮. ‘‘যথা গেহতো নিক্খম্ম, অঞ্ঞং গেহং পৰিসতি;
এৰমেৰ চ সো জীৰো, অঞ্ঞং বোন্দিং পৰিসতি.
৬৮৯. ‘‘চুল্লাসীতি মহাকপ্পিনো, সতসহস্সানি হি;
যে বালা যে চ পণ্ডিতা, সংসারং খেপযিত্ৰান;
দুক্খস্সন্তং করিস্সরে.
৬৯০. ‘‘মিতানি সুখদুক্খানি, দোণেহি পিটকেহি চ;
জিনো সব্বং পজানাতি, সম্মূল়্হা ইতরা পজা.
৬৯১. ‘‘এৰংদিট্ঠি পুরে আসিং, সম্মূল়্হো মোহপারুতো;
মিচ্ছাদিট্ঠি চ দুস্সীলো, কদরিযো পরিভাসকো.
৬৯২. ‘‘ওরং মে ছহি মাসেহি, কালকিরিযা ভৰিস্সতি;
একন্তকটুকং ঘোরং, নিরযং পপতিস্সহং.
৬৯৩. ‘‘চতুক্কণ্ণং চতুদ্ৰারং, ৰিভত্তং ভাগসো মিতং;
অযোপাকারপরিযন্তং, অযসা পটিকুজ্জিতং.
৬৯৪. ‘‘তস্স অযোমযা ভূমি, জলিতা তেজসা যুতা;
সমন্তা যোজনসতং, ফরিত্ৰা তিট্ঠতি সব্বদা.
৬৯৫. ‘‘ৰস্সানি সতসহস্সানি, ঘোসো সুয্যতি তাৰদে;
লক্খো এসো মহারাজ, সতভাগৰস্সকোটিযো.
৬৯৬. ‘‘কোটিসতসহস্সানি, নিরযে পচ্চরে জনা;
মিচ্ছাদিট্ঠী চ দুস্সীলা, যে চ অরিযূপৰাদিনো.
৬৯৭. ‘‘তত্থাহং দীঘমদ্ধানং, দুক্খং ৰেদিস্স ৰেদনং;
ফলং পাপস্স কম্মস্স, তস্মা সোচামহং ভুসং.
৬৯৮. ‘‘তং সুণোহি মহারাজ, অরিন্দম রট্ঠৰড্ঢন;
ধীতা ময্হং মহারাজ, উত্তরা ভদ্দমত্থু তে.
৬৯৯. ‘‘করোতি ভদ্দকং কম্মং, সীলেসুপোসথে রতা;
সঞ্ঞতা সংৰিভাগী চ, ৰদঞ্ঞূ ৰীতমচ্ছরা.
৭০০. ‘‘অখণ্ডকারী সিক্খায, সুণ্হা পরকুলেসু চ;
উপাসিকা সক্যমুনিনো, সম্বুদ্ধস্স সিরীমতো.
৭০১. ‘‘ভিক্খু চ সীলসম্পন্নো, গামং পিণ্ডায পাৰিসি;
ওক্খিত্তচক্খু সতিমা, গুত্তদ্ৰারো সুসংৰুতো.
৭০২. ‘‘সপদানং চরমানো, অগমা তং নিৰেসনং;
তমদ্দস মহারাজ, উত্তরা ভদ্দমত্থু তে.
৭০৩. ‘‘পূরং পানীযসরকং, পূৰে ৰিত্তে চ সা অদা;
পিতা মে কালকতো ভন্তে, তস্সেতং উপকপ্পতু.
৭০৪. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰিপাকো উদপজ্জথ;
ভুঞ্জামি কামকামীহং, রাজা ৰেস্সৰণো যথা.
৭০৫. ‘‘তং সুণোহি মহারাজ, অরিন্দম রট্ঠৰড্ঢন;
সদেৰকস্স লোকস্স, বুদ্ধো অগ্গো পৰুচ্চতি;
তং বুদ্ধং সরণং গচ্ছ, সপুত্তদারো অরিন্দম.
৭০৬. ‘‘অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন, ফুসন্তি অমতং পদং;
তং ধম্মং সরণং গচ্ছ, সপুত্তদারো অরিন্দম.
৭০৭. ‘‘চত্তারো চ পটিপন্না, চত্তারো চ ফলে ঠিতা;
এস সঙ্ঘো উজুভূতো, পঞ্ঞাসীলসমাহিতো;
তং সঙ্ঘং সরণং গচ্ছ, সপুত্তদারো অরিন্দম.
৭০৮. ‘‘পাণাতিপাতা ৰিরমস্সু খিপ্পং, লোকে অদিন্নং পরিৰজ্জযস্সু;
অমজ্জপো মা চ মুসা অভাণি, সকেন দারেন চ হোহি তুট্ঠোতি.
৭০৯. ‘‘অত্থকামোসি মে যক্খ, হিতকামোসি দেৰতে;
করোমি তুয্হং ৰচনং, ত্ৰংসি আচরিযো মম.
৭১০. ‘‘উপেমি সরণং বুদ্ধং, ধম্মঞ্চাপি অনুত্তরং;
সঙ্ঘঞ্চ নরদেৰস্স, গচ্ছামি সরণং অহং.
৭১১. ‘‘পাণাতিপাতা ৰিরমামি খিপ্পং, লোকে অদিন্নং পরিৰজ্জযামি;
অমজ্জপো নো চ মুসা ভণামি, সকেন দারেন চ হোমি তুট্ঠো.
৭১২. ‘‘ওফুণামি মহাৰাতে, নদিযা সীঘগামিযা;
ৰমামি পাপিকং দিট্ঠিং, বুদ্ধানং সাসনে রতো.
৭১৩. ‘‘ইদং ৰত্ৰান সোরট্ঠো, ৰিরমিত্ৰা পাপদস্সনা;
নমো ভগৰতো কত্ৰা, পামোক্খো রথমারুহী’’তি. – গাথাযো অৰোচুং;
৬৫৮-৯. তত্থ রাজা পিঙ্গলকো নাম, সুরট্ঠানং অধিপতি অহূতি পিঙ্গলচক্খুতায ‘‘পিঙ্গলো’’তি পাকটনামো সুরট্ঠদেসস্স ইস্সরো রাজা অহোসি. মোরিযানন্তি মোরিযরাজূনং, ধম্মাসোকং সন্ধায ৰদতি. সুরট্ঠং পুনরাগমাতি সুরট্ঠস্স ৰিসযং উদ্দিস্স সুরট্ঠগামিমগ্গং পচ্চাগঞ্ছি. পঙ্কন্তি মুদুভূমিং. ৰণ্ণুপথন্তি পেতেন নিম্মিতং মরূভূমিমগ্গং.
৬৬০. খেমোতি নিব্ভযো. সোৰত্থিকোতি সোত্থিভাৰাৰহো. সিৰোতি অনুপদ্দৰো. সুরট্ঠানং সন্তিকে ইতোতি ইমিনা মগ্গেন গচ্ছন্তা মযং সুরট্ঠৰিসযস্স সমীপেযেৰ.
৬৬১-২. সোরট্ঠোতি সুরট্ঠাধিপতি. উব্বিগ্গরূপোতি উত্রস্তসভাৰো. ভিংসনন্তি ভযজননং. লোমহংসনন্তি ভিংসনকভাৰেন লোমানং হংসাপনং.
৬৬৩. যমপুরিসান সন্তিকেতি পেতানং সমীপে ৰত্তাম. অমানুসো ৰাযতি গন্ধোতি পেতানং সরীরগন্ধো ৰাযতি. ঘোসো সুয্যতি দারুণোতি পচ্চেকনিরযেসু কারণং কারিযমানানং সত্তানং ঘোরতরো সদ্দো সুয্যতি.
৬৬৬. পাদপন্তি পাদসদিসেহি মূলাৰযৰেহি উদকস্স পিৰনতো ‘‘পাদপো’’তি লদ্ধনামং তরুং. ছাযাসম্পন্নন্তি সম্পন্নচ্ছাযং. নীলব্ভৰণ্ণসদিসন্তি ৰণ্ণেন নীলমেঘসদিসং. মেঘৰণ্ণসিরীনিভন্তি মেঘৰণ্ণসণ্ঠানং হুত্ৰা খাযমানং.
৬৭০. পূরং পানীযসরকন্তি পানীযেন পুণ্ণং পানীযভাজনং. পূৰেতি খজ্জকে. ৰিত্তেতি ৰিত্তিজননে মধুরে মনুঞ্ঞে তহিং তহিং সরাৰে পূরেত্ৰা ঠপিতপূৰে অদ্দস.
৬৭২. অথো তে অদুরাগতন্তি এত্থ অথোতি নিপাতমত্তং, অৰধারণত্থে ৰা, মহারাজ, তে আগতং দুরাগতং ন হোতি, অথ খো স্ৰাগতমেৰাতি মযং সম্পটিচ্ছামাতি অত্থো. অরিন্দমাতি অরীনং দমনসীল.
৬৭৭. অমচ্চা পারিসজ্জাতি অমচ্চা পারিসজ্জা চ ৰচনং সুণন্তু, ব্রাহ্মণো চ তুয্হং পুরোহিতো তং সুণাতূতি যোজনা.
৬৭৮. সুরট্ঠস্মিং অহন্তি সুরট্ঠদেসে অহং. দেৰাতি রাজানং আলপতি. মিচ্ছাদিট্ঠীতি নত্থিকদিট্ঠিযা ৰিপরীতদস্সনো. দুস্সীলোতি নিস্সীলো. কদরিযোতি থদ্ধমচ্ছরী. পরিভাসকোতি সমণব্রাহ্মণানং অক্কোসকো.
৬৭৯. ৰারযিস্সন্তি ৰারেসিং. অন্তরাযকরো অহন্তি দানং দদন্তানং উপকারং করোন্তানং অন্তরাযকরো হুত্ৰা অঞ্ঞেসঞ্চ পরেসং দানং দদমানানং দানমযপুঞ্ঞতো অহং বহুজনং ৰারযিস্সং ৰারেসিন্তি যোজনা.
৬৮০. ৰিপাকো নত্থি দানস্সাতিআদি ৰারিতাকারদস্সনং. তত্থ ৰিপাকো নত্থি দানস্সাতি দানং দদতো তস্স ৰিপাকো আযতিং পত্তব্বফলং নত্থীতি ৰিপাকং পটিবাহতি. সংযমস্স কুতো ফলন্তি সীলস্স পন কুতো নাম ফলং, সব্বেন সব্বং তং নত্থীতি অধিপ্পাযো. নত্থি আচরিযো নামাতি আচারসমাচারসিক্খাপকো আচরিযো নাম কোচি নত্থি. সভাৰতো এৰ হি সত্তা দন্তা ৰা অদন্তা ৰা হোন্তীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘অদন্তং কো দমেস্সতী’’তি.
৬৮১. সমতুল্যানি ভূতানীতি ইমে সত্তা সব্বেপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমসমা, তস্মা জেট্ঠো এৰ নত্থি, কুতো জেট্ঠাপচাযিকো, জেট্ঠাপচাযনপুঞ্ঞং নাম নত্থীতি অত্থো. নত্থি বলন্তি যম্হি অত্তনো বলে পতিট্ঠিতা সত্তা ৰীরিযং কত্ৰা মনুস্সসোভগ্যতং আদিং কত্ৰা যাৰঅরহত্তং সম্পত্তিযো পাপুণন্তি, তং ৰীরিযবলং পটিক্খিপতি. ৰীরিযং ৰা নত্থি কুতো উট্ঠানপোরিসন্তি ইদং নো পুরিসৰীরিযেন পুরিসকারেন পৰত্তন্তি এৰং পৰত্তৰাদপটিক্খেপৰসেন ৰুত্তং.
৬৮২. নত্থি দানফলং নামাতি দানস্স ফলং নাম কিঞ্চি নত্থি, দেয্যধম্মপরিচ্চাগো ভস্মনিহিতং ৰিয নিপ্ফলো এৰাতি অত্থো. ন ৰিসোধেতি ৰেরিনন্তি এত্থ ৰেরিনন্তি ৰেরৰন্তং ৰেরানং ৰসেন পাণাতিপাতাদীনং ৰসেন চ কতপাপং পুগ্গলং দানসীলাদিৰততো ন ৰিসোধেতি, কদাচিপি সুদ্ধং ন করোতি. পুব্বে ‘‘ৰিপাকো নত্থি দানস্সা’’তিআদি দানাদিতো অত্তনো পরেসং নিৰারিতাকারদস্সনং, ‘‘নত্থি দানফলং নামা’’তিআদি পন অত্থনো মিচ্ছাভিনিৰেসদস্সনন্তি দট্ঠব্বং. লদ্ধেয্যন্তি লদ্ধব্বং. কথং পন লদ্ধব্বন্তি আহ ‘‘নিযতিপরিণামজ’’ন্তি. অযং সত্তো সুখং ৰা দুক্খং ৰা লভন্তো নিযতিৰিপরিণামৰসেনেৰ লভতি, ন কম্মস্স কতত্তা, ন ইস্সরাদিনা চাতি অধিপ্পাযো.
৬৮৩. নত্থি মাতা পিতা ভাতাতি মাতাদীসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং ফলাভাৰং সন্ধায ৰদতি. লোকো নত্থি ইতো পরন্তি ইতো ইধলোকতো পরলোকো নাম কোচি নত্থি, তত্থ তত্থেৰ সত্তা উচ্ছিজ্জন্তীতি অধিপ্পাযো. দিন্নন্তি মহাদানং. হুতন্তি পহেনকসক্কারো, তদুভযম্পি ফলাভাৰং সন্ধায ‘‘নত্থী’’তি পটিক্খিপতি. সুনিহিতন্তি সুট্ঠু নিহিতং. ন ৰিজ্জতীতি যং সমণব্রাহ্মণানং দানং নাম ‘‘অনুগামিকনিধী’’তি ৰদন্তি, তং ন ৰিজ্জতি. তেসং তং ৰাচাৰত্থুমত্তমেৰাতি অধিপ্পাযো.
৬৮৪. ন কোচি কঞ্চি হনতীতি যো পুরিসো পরং পুরিসং হনেয্য, পরস্স পুরিসস্স সীসং ছিন্দেয্য, তত্থ পরমত্থতো ন কোচি কঞ্চি হনতি, সত্তন্নং কাযানং ছিদ্দভাৰতো হনন্তো ৰিয হোতি. কথং সত্থপহারোতি আহ ‘‘সত্তন্নং ৰিৰরমন্তরে’’তি. পথৰীআদীনং সত্তন্নং কাযানং ৰিৰরভূতে অন্তরে ছিদ্দে সত্থং পৰিসতি, তেন সত্তা অসিআদীহি পহতা ৰিয হোন্তি, জীৰো ৰিয পন সেসকাযাপি নিচ্চসভাৰত্তা ন ছিজ্জন্তীতি অধিপ্পাযো.
৬৮৫. অচ্ছেজ্জাভেজ্জো হি জীৰোতি অযং সত্তানং জীৰো সত্থাদীহি ন ছিন্দিতব্বো ন ভিন্দিতব্বো নিচ্চসভাৰত্তা. অট্ঠংসো গুল়পরিমণ্ডলোতি সো পন জীৰো কদাচি অট্ঠংসো হোতি কদাচি গুল়পরিমণ্ডলো. যোজনানং সতং পঞ্চাতি কেৰলীভাৰং পত্তো পঞ্চযোজনসতুব্বেধো হোতি. কো জীৰং ছেত্তুমরহতীতি নিচ্চং নিব্বিকারং জীৰং কো নাম সত্থাদীহি ছিন্দিতুং অরহতি, ন সো কেনচি ৰিকোপনেয্যোতি ৰদতি.
৬৮৬. সুত্তগুল়েতি ৰেঠেত্ৰা কতসুত্তগুল়ে. খিত্তেতি নিব্বেঠনৰসেন খিত্তে. নিব্বেঠেন্তং পলাযতীতি পব্বতে ৰা রুক্খগ্গে ৰা ঠত্ৰা নিব্বেঠিযমানং খিত্তং সুত্তগুল়ং নিব্বেঠেন্তমেৰ গচ্ছতি, সুত্তে খীণে ন গচ্ছতি. এৰমেৰন্তি যথা তং সুত্তগুল়ং নিব্বেঠিযমানং গচ্ছতি, সুত্তে খীণে ন গচ্ছতি, এৰমেৰ সো জীৰো ‘‘চুল্লাসীতি মহাকপ্পিনো সতসহস্সানী’’তি ৰুত্তকালমেৰ অত্তভাৰগুল়ং নিব্বেঠেন্তো পলাযতি পৰত্ততি, ততো উদ্ধং ন পৰত্ততি.
৬৮৭. এৰমেৰ চ সো জীৰোতি যথা কোচি পুরিসো অত্তনো নিৰাসগামতো নিক্খমিত্ৰা ততো অঞ্ঞং গামং পৰিসতি কেনচিদেৰ করণীযেন, এৰমেৰ সো জীৰো ইতো সরীরতো নিক্খমিত্ৰা অঞ্ঞং অপরং সরীরং নিযতৰসেন পৰিসতীতি অধিপ্পাযো. বোন্দিন্তি কাযং.
৬৮৯. চুল্লাসীতীতি চতুরাসীতি. মহাকপ্পিনোতি মহাকপ্পানং. তত্থ ‘‘একম্হা মহাসরা অনোতত্তাদিতো ৰস্সসতে ৰস্সসতে কুসগ্গেন একেকং উদকবিন্দুং নীহরন্তে ইমিনা উপক্কমেন সত্তক্খত্তুং তম্হি সরে নিরুদকে জাতে একো মহাকপ্পো নাম হোতী’’তি ৰত্ৰা ‘‘এৰরূপানং মহাকপ্পানং চতুরাসীতিসতসহস্সানি সংসারস্স পরিমাণ’’ন্তি ৰদন্তি. যে বালা যে চ পণ্ডিতাতি যে অন্ধবালা, যে চ সপ্পঞ্ঞা, সব্বেপি তে. সংসারং খেপযিত্ৰানাতি যথাৰুত্তকালপরিচ্ছেদং সংসারং অপরাপরুপ্পত্তিৰসেন খেপেত্ৰা. দুক্খস্সন্তং করিস্সরেতি ৰট্টদুক্খস্স পরিযন্তং পরিযোসানং করিস্সন্তি. পণ্ডিতাপি অন্তরা সুজ্ঝিতুং ন সক্কোন্তি, বালাপি ততো উদ্ধং নপ্পৰত্তন্তীতি তস্স লদ্ধি.
৬৯০. মিতানি সুখদুক্খানি, দোণেহি পিটকেহি চাতি সত্তানং সুখদুক্খানি নাম দোণেহি পিটকেহি মানভাজনেহি মিতানি ৰিয যথাৰুত্তকালপরিচ্ছেদেনেৰ পরিমিতত্তা পচ্চেকঞ্চ তেসং তেসং সত্তানং তানি নিযতিপরিণামজানি পরিমিতানি. তযিদং জিনো সব্বং পজানাতি জিনভূমিযং ঠিতো কেৰলং পজানাতি সংসারস্স সমতিক্কন্তত্তা. সংসারে পন পরিব্ভমতি সম্মূল়্হাযং ইতরা পজা.
৬৯১. এৰংদিট্ঠি পুরে আসিন্তি যথাৰুত্তনত্থিকদিট্ঠিকো পুব্বেৰ অহং অহোসিং. সম্মূল়্হো মোহপারুতোতি যথাৰুত্তায দিট্ঠিযা হেতুভূতেন সম্মোহেন সম্মূল়্হো, তংসহজাতেন পন মোহেন পারুতো, পটিচ্ছাদিতকুসলবীজোতি অধিপ্পাযো.
৬৯২. এৰং পুব্বে যা অত্তনো উপ্পন্না পাপদিট্ঠি, তস্সা ৰসেন কতং পাপকম্মং দস্সেত্ৰা ইদানি অত্তনা আযতিং অনুভৰিতব্বং তস্স ফলং দস্সেন্তো ‘‘ওরং মে ছহি মাসেহী’’তিআদিমাহ.
৬৯৫-৭. তত্থ ৰস্সানি সতসহস্সানীতি ৰস্সানং সতসহস্সানি, অতিক্কমিত্ৰাতি ৰচনসেসো. ভুম্মত্থে ৰা এতং পচ্চত্তৰচনং, ৰস্সেসু সতসহস্সেসু ৰীতিৰত্তেসূতি অত্থো. ঘোসো সুয্যতি তাৰদেতি যদা এত্তকো কালো অতিক্কন্তো হোতি, তাৰদেৰ তস্মিং কালে ‘‘ইধ পচ্চন্তানং ৰো মারিসা ৰস্সসতসহস্সপরিমাণো কালো অতীতো’’তি এৰং তস্মিং নিরযে সদ্দো সুয্যতি. লক্খো এসো, মহারাজ, সতভাগৰস্সকোটিযোতি সতভাগা সতকোট্ঠাসা ৰস্সকোটিযো, মহারাজ, নিরযে পচ্চন্তানং সত্তানং আযুনো এসো লক্খো এসো পরিচ্ছেদোতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি – দসদসকং সতং নাম, দস সতানি সহস্সং নাম, দসদসসহস্সানি সতসহস্সং নাম, সতসতসহস্সানি কোটি নাম, তাসং কোটীনং ৰসেন সতসহস্সৰস্সকোটিযো সতভাগা ৰস্সকোটিযো. সা চ খো নেরযিকানংযেৰ ৰস্সগণনাৰসেন ৰেদিতব্বা, ন মনুস্সানং, দেৰানং ৰা. ঈদিসানি অনেকানি ৰস্সকোটিসতসহস্সানি নেরযিকানং আযু. তেনাহ ‘‘কোটিসতসহস্সানি, নিরযে পচ্চরে জনা’’তি. যাদিসেন পন পাপেন সত্তা এৰং নিরযেসু পচ্চন্তি, তং নিগমনৰসেন দস্সেতুং ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠী চ দুস্সীলা, যে চ অরিযূপৰাদিনো’’তি ৰুত্তং. ৰেদিস্সন্তি অনুভৰিস্সং.
৬৯৮-৭০৬. এৰং আযতিং অত্তনা অনুভৰিতব্বং পাপফলং দস্সেত্ৰা ইদানি ‘‘কেন তে ব্রহ্মচরিযেন, আনুভাৰো অযং তৰা’’তি রঞ্ঞা পুচ্ছিতমত্থং আচিক্খিত্ৰা তং সরণেসু চেৰ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেতুকামো ‘‘তং সুণোহি মহারাজা’’তিআদিমাহ. তত্থ সীলেসুপোসথে রতাতি নিচ্চসীলেসু চ উপোসথসীলেসু চ অভিরতা. অদাতি অদাসি. তং ধম্মন্তি তং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং অমতপদঞ্চ.
৭০৯-১২. এৰং পেতেন সরণেসু সীলেসু চ সমাদপিতো রাজা পসন্নমানসো তেন অত্তনো কতং উপকারং তাৰ কিত্তেত্ৰা সরণাদীসু পতিট্ঠহন্তো ‘‘অত্থকামো’’তিআদিকা তিস্সো গাথা ৰত্ৰা পুব্বে অত্তনা গহিতায পাপিকায দিট্ঠিযা পটিনিস্সট্ঠভাৰং পকাসেন্তো ‘‘ওফুণামী’’তি গাথমাহ.
তত্থ ওফুণামি মহাৰাতেতি মহন্তে ৰাতে ৰাযন্তে ভুসং ৰিয তং পাপকং দিট্ঠিং, যক্খ, তৰ ধম্মদেসনাৰাতে ওফুণামি নিদ্ধুনামি. নদিযা ৰা সীঘগামিযাতি সীঘসোতায মহানদিযা ৰা তিণকট্ঠপণ্ণকসটং ৰিয পাপিকং দিট্ঠিং পৰাহেমীতি অধিপ্পাযো. ৰমামি পাপিকং দিট্ঠিন্তি মম মনোমুখগতং পাপিকং দিট্ঠিং উচ্ছড্ডযামি. তত্থ কারণমাহ ‘‘বুদ্ধানং সাসনে রতো’’তি. যস্মা একংসেন অমতাৰহে বুদ্ধানং ভগৰন্তানং সাসনে রতো অভিরতো, তস্মা তং দিট্ঠিসঙ্খাতং ৰিসং ৰমামীতি যোজনা.
৭১৩. তি ওসানগাথা সঙ্গীতিকারেহি ঠপিতা. তত্থ পামোক্খোতিপাচীনদিসাভিমুখো হুত্ৰা. রথমারুহীতি রাজা গমনসজ্জং অত্তনো রাজরথং অভিরুহি, আরুয্হ যক্খানুভাৰেন তং দিৰসমেৰ অত্তনো নগরং পত্ৰা রাজভৰনং পাৰিসি. সো অপরেন সমযেন ইমং পৰত্তিং ভিক্খূনং আরোচেসি, ভিক্খূ তং থেরানং আরোচেসুং, থেরা ততিযসঙ্গীতিযং সঙ্গহং আরোপেসুং.
নন্দকপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.