৫. কুমারপেতৰত্থুৰণ্ণনা
অচ্ছেররূপং সুগতস্স ঞাণন্তি ইদং কুমারপেতৰত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? সাৰত্থিযং কির বহূ উপাসকা ধম্মগণা হুত্ৰা নগরে মহন্তং মণ্ডপং কারেত্ৰা তং নানাৰণ্ণেহি ৰত্থেহি অলঙ্করিত্ৰা কালস্সেৰ সত্থারং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ নিমন্তেত্ৰা মহারহৰরপচ্চত্থরণত্থতেসু আসনেসু বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৰা গন্ধপুপ্ফাদীহি পূজেত্ৰা মহাদানং পৰত্তেন্তি. তং দিস্ৰা অঞ্ঞতরো মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতচিত্তো পুরিসো তং সক্কারং অসহমানো এৰমাহ – ‘‘ৰরমেতং সব্বং সঙ্কারকূটে ছড্ডিতং, ন ত্ৰেৰ ইমেসং মুণ্ডকানং দিন্ন’’ন্তি. তং সুত্ৰা উপাসকা সংৰিগ্গমানসা ‘‘ভারিযং ৰত ইমিনা পুরিসেন পাপং পসুতং, যেন এৰং বুদ্ধপ্পমুখে ভিক্খুসঙ্ঘে অপরদ্ধ’’ন্তি তমত্থং তস্স মাতুযা আরোচেত্ৰা ‘‘গচ্ছ, ত্ৰং সসাৰকসঙ্ঘং ভগৰন্তং খমাপেহী’’তি আহংসু. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা পুত্তং সন্তজ্জেন্তী সঞ্ঞাপেত্ৰা ভগৰন্তং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ উপসঙ্কমিত্ৰা পুত্তেন কতঅচ্চযং দেসেন্তী খমাপেত্ৰা ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ সত্তাহং যাগুদানেন পূজং অকাসি. তস্সা পুত্তো নচিরস্সেৰ কালং কত্ৰা কিলিট্ঠকম্মূপজীৰিনিযা গণিকায কুচ্ছিযং নিব্বত্তি. সা চ নং জাতমত্তংযেৰ ‘‘দারকো’’তি ঞত্ৰা সুসানে ছড্ডাপেসি. সো তত্থ অত্তনো পুঞ্ঞবলেনেৰ গহিতারক্খো কেনচি অনুপদ্দুতো মাতু-অঙ্কে ৰিয সুখং সুপি. দেৰতা তস্স আরক্খং গণ্হিংসূতি চ ৰদন্তি.
অথ ভগৰা পচ্চূসসমযে মহাকরুণাসমাপত্তিতো ৰুট্ঠায বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৰোলোকেন্তো তং দারকং সিৰথিকায ছড্ডিতং দিস্ৰা সূরিযুগ্গমনৰেলায সিৰথিকং অগমাসি. ‘‘সত্থা ইধাগতো, কারণেনেত্থ ভৰিতব্ব’’ন্তি মহাজনো সন্নিপতি. ভগৰা সন্নিপতিতপরিসায ‘‘নাযং দারকো ওঞ্ঞাতব্বো, যদিপি ইদানি সুসানে ছড্ডিতো অনাথো ঠিতো, আযতিং পন দিট্ঠেৰ ধম্মে অভিসম্পরাযঞ্চ উল়ারসম্পত্তিং পটিলভিস্সতী’’তি ৰত্ৰা তেহি মনুস্সেহি ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, ইমিনা পুরিমজাতিযং কতং কম্ম’’ন্তি পুট্ঠো –
‘‘বুদ্ধপমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স, পূজং অকাসি জনতা উল়ারং;
তত্রস্স চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তং, ৰাচং অভাসি ফরুসং অসব্ভ’’ন্তি. –
আদিনা নযেন দারকেন কতকম্মং আযতিং পত্তব্বং সম্পত্তিঞ্চ পকাসেত্ৰা সন্নিপতিতায পরিসায অজ্ঝাসযানুরূপং ধম্মং কথেত্ৰা উপরি সামুক্কংসিকং ধম্মদেসনং অকাসি. সচ্চপরিযোসানে চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি, তঞ্চ দারকং অসীতিকোটিৰিভৰো একো কুটুম্বিকো ভগৰতো সম্মুখাৰ ‘‘ময্হং পুত্তো’’তি অগ্গহেসি. ভগৰা ‘‘এত্তকেন অযং দারকো রক্খিতো, মহাজনস্স চ অনুগ্গহো কতো’’তি ৰিহারং অগমাসি.
সো অপরেন সমযেন তস্মিং কুটুম্বিকে কালকতে তেন নিয্যাদিতং ধনং পটিপজ্জিত্ৰা কুটুম্বং সণ্ঠপেন্তো তস্মিং নগরেযেৰ মহাৰিভৰো গহপতি হুত্ৰা দানাদিনিরতো অহোসি. অথেকদিৰসং ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো নূন সত্থা সত্তেসু অনুকম্পকো, সোপি নাম দারকো তদা অনাথো ঠিতো এতরহি মহতিং সম্পত্তিং পচ্চনুভৰতি, উল়ারানি চ পুঞ্ঞানি করোতী’’তি. তং সুত্ৰা সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, তস্স এত্তকাৰ সম্পত্তি, অথ খো আযুপরিযোসানে তাৰতিংসভৰনে সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তিস্সতি, মহতিং দিব্বসম্পত্তিঞ্চ পটিলভিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তং সুত্ৰা ভিক্খূ চ মহাজনো চ ‘‘ইদং কির কারণং দিস্ৰা দীঘদস্সী ভগৰা জাতমত্তস্সেৰস্স আমকসুসানে ছড্ডিতস্স তত্থ গন্ত্ৰা সঙ্গহং অকাসী’’তি সত্থু ঞাণৰিসেসং থোমেত্ৰা তস্মিং অত্তভাৰে তস্স পৰত্তিং কথেসুং. তমত্থং দীপেন্তা সঙ্গীতিকারা –
৪৫৩. ‘‘অচ্ছেররূপং সুগতস্স ঞাণং, সত্থা যথা পুগ্গলং ব্যাকাসি;
উস্সন্নপুঞ্ঞাপি ভৰন্তি হেকে, পরিত্তপুঞ্ঞাপি ভৰন্তি হেকে.
৪৫৪. ‘‘অযং কুমারো সীৰথিকায ছড্ডিতো, অঙ্গুট্ঠস্নেহেন যাপেতি রত্তিং;
ন যক্খভূতা ন সরীসপা ৰা, ৰিহেঠযেয্যুং কতপুঞ্ঞং কুমারং.
৪৫৫. ‘‘সুনখাপিমস্স পলিহিংসু পাদে, ধঙ্কা সিঙ্গালা পরিৰত্তযন্তি;
গব্ভাসযং পক্খিগণা হরন্তি, কাকা পন অক্খিমলং হরন্তি.
৪৫৬. ‘‘নযিমস্স রক্খং ৰিদহিংসু কেচি, ন ওসধং সাসপধূপনং ৰা;
নক্খত্তযোগম্পি ন অগ্গহেসুং, ন সব্বধঞ্ঞানিপি আকিরিংসু.
৪৫৭. ‘‘এতাদিসং উত্তমকিচ্ছপত্তং, রত্তাভতং সীৰথিকায ছড্ডিতং;
নোনীতপিণ্ডংৰ পৰেধমানং, সসংসযং জীৰিতসাৰসেসং.
৪৫৮. ‘‘তমদ্দসা দেৰমনুস্সপূজিতো, দিস্ৰা চ তং ব্যাকরি ভূরিপঞ্ঞো;
‘অযং কুমারো নগরস্সিমস্স, অগ্গকুলিকো ভৰিস্সতি ভোগতো চ’.
৪৫৯. ‘‘কিস্স ৰতং কিং পন ব্রহ্মচরিযং, কিস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৰিপাকো;
এতাদিসং ব্যসনং পাপুণিত্ৰা, তং তাদিসং পচ্চনুভোস্সতিদ্ধি’’ন্তি. –
ছ গাথা অৰোচুং.
৪৫৩. তত্থ অচ্ছেররূপন্তি অচ্ছরিযসভাৰং. সুগতস্স ঞাণন্তি অঞ্ঞেহি অসাধারণং সম্মাসম্বুদ্ধস্স ঞাণং, আসযানুসযঞাণাদিসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমেৰ সন্ধায ৰুত্তং. তযিদং অঞ্ঞেসং অৰিসযভূতং কথং ঞাণন্তি আহ ‘‘সত্থা যথা পুগ্গলং ব্যাকাসী’’তি. তেন সত্থু দেসনায এৰ ঞাণস্স অচ্ছরিযভাৰো ৰিঞ্ঞাযতীতি দস্সেতি.
ইদানি ব্যাকরণং দস্সেন্তো ‘‘উস্সন্নপুঞ্ঞাপি ভৰন্তি হেকে, পরিত্তপুঞ্ঞাপি ভৰন্তি হেকে’’তি আহ. তস্সত্থো – উস্সন্নকুসলধম্মাপি ইধেকচ্চে পুগ্গলা লদ্ধপচ্চযস্স অপুঞ্ঞস্স ৰসেন জাতিআদিনা নিহীনা ভৰন্তি, পরিত্তপুঞ্ঞাপি অপ্পতরপুঞ্ঞধম্মাপি একে সত্তা খেত্তসম্পত্তিআদিনা তস্স পুঞ্ঞস্স মহাজুতিকতায উল়ারা ভৰন্তীতি.
৪৫৪. সীৰথিকাযাতি সুসানে. অঙ্গুট্ঠস্নেহেনাতি অঙ্গুট্ঠতো পৰত্তস্নেহেন, দেৰতায অঙ্গুট্ঠতো পগ্ঘরিতখীরেনাতি অত্থো. ন যক্খভূতা ন সরীসপা ৰাতি পিসাচভূতা ৰা যক্খভূতা ৰা সরীসপা ৰা যে কেচি সরন্তা গচ্ছন্তা ৰা ন ৰিহেঠযেয্যুং ন বাধেয্যুং.
৪৫৫. পলিহিংসু পাদেতি অত্তনো জিৰ্হায পাদে লিহিসুং. ধঙ্কাতি কাকা. পরিৰত্তযন্তীতি ‘‘মা নং কুমারং কেচি ৰিহেঠেয্যু’’ন্তি রক্খন্তা নিরোগভাৰজাননত্থং অপরাপরং পরিৰত্তন্তি. গব্ভাসযন্তি গব্ভমলং. পক্খিগণাতি গিজ্ঝকুললাদযো সকুণগণা. হরন্তীতি অপনেন্তি. অক্খিমলন্তি অক্খিগূথং.
৪৫৬. কেচীতি কেচি মনুস্সা, অমনুস্সা পন রক্খং সংৰিদহিংসু. ওসধন্তি তদা আযতিঞ্চ আরোগ্যাৰহং অগদং. সাসপধূপনং ৰাতি যং জাতস্স দারকস্স রক্খণত্থং সাসপেন ধূপনং করোন্তি, তম্পি তস্স করোন্তা নাহেসুন্তি দীপেন্তি. নক্খত্তযোগম্পি ন অগ্গহেসুন্তি নক্খত্তযুত্তম্পি ন গণ্হিংসু. ‘‘অসুকম্হি নক্খত্তে তিথিম্হি মুহুত্তে অযং জাতো’’তি এৰং জাতকম্মম্পিস্স ন কেচি অকংসূতি অত্থো. ন সব্বধঞ্ঞানিপি আকিরিংসূতি মঙ্গলং করোন্তা অগদৰসেন যং সাসপতেলমিস্সিতং সালিআদিধঞ্ঞং আকিরন্তি, তম্পিস্স নাকংসূতি অত্থো.
৪৫৭. এতাদিসন্তি এৰরূপং. উত্তমকিচ্ছপত্তন্তি পরমকিচ্ছং আপন্নং অতিৰিয দুক্খপ্পত্তং. রত্তাভতন্তি রত্তিযং আভতং. নোনীতপিণ্ডং ৰিযাতি নৰনীতপিণ্ডসদিসং, মংসপেসিমত্ততা এৰং ৰুত্তং. পৰেধমানন্তি দুব্বলভাৰেন পকম্পমানং. সসংসযন্তি ‘‘জীৰতি নু খো ন নু খো জীৰতী’’তি সংসযিততায সংসযৰন্তং. জীৰিতসাৰসেসন্তি জীৰিতট্ঠিতিযা হেতুভূতানং সাধনানং অভাৰেন কেৰলং জীৰিতমত্তাৰসেসকং.
৪৫৮. অগ্গকুলিকো ভৰিস্সতি ভোগতো চাতি ভোগনিমিত্তং ভোগস্স ৰসেন অগ্গকুলিকো সেট্ঠকুলিকো ভৰিস্সতীতি অত্থো.
৪৫৯. ‘‘কিস্স ৰত’’ন্তি অযং গাথা সত্থু সন্তিকে ঠিতেহি উপাসকেহি তেন কতকম্মস্স পুচ্ছাৰসেন ৰুত্তা. সা চ খো সিৰথিকায সন্নিপতিতেহীতি ৰেদিতব্বা. তত্থ কিস্সাতি কিং অস্স. ৰতন্তি ৰতসমাদানং. পুন কিস্সাতি কীদিসস্স সুচিণ্ণস্স ৰতস্স ব্রহ্মচরিযস্স চাতি ৰিভত্তিং ৰিপরিণামেত্ৰা যোজনা. এতাদিসন্তি গণিকায কুচ্ছিযা নিব্বত্তনং, সুসানে ছড্ডনন্তি এৰরূপং. ব্যসনন্তি অনত্থং. তাদিসন্তি তথারূপং, ‘‘অঙ্গুট্ঠস্নেহেন যাপেতি রত্তি’’ন্তিআদিনা, ‘‘অযং কুমারো নগরস্সিমস্স অগ্গকুলিকো ভৰিস্সতী’’তিআদিনা চ ৰুত্তপ্পকারন্তি অত্থো. ইদ্ধিন্তি দেৰিদ্ধিং, দিব্বসম্পত্তিন্তি ৰুত্তং হোতি.
ইদানি তেহি উপাসকেহি পুট্ঠো ভগৰা যথা তদা ব্যাকাসি, তং দস্সেন্তা সঙ্গীতিকারা –
৪৬০. ‘‘বুদ্ধপমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স, পূজং অকাসি জনতা উল়ারং;
তত্রস্স চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তং, ৰাচং অভাসি ফরুসং অসব্ভং.
৪৬১. ‘‘সো তং ৰিতক্কং পৰিনোদযিত্ৰা, পীতিং পসাদং পটিলদ্ধা পচ্ছা;
তথাগতং জেতৰনে ৰসন্তং, যাগুযা উপট্ঠাসি সত্তরত্তং.
৪৬২. ‘‘তস্স ৰতং তং পন ব্রহ্মচরিযং, তস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৰিপাকো;
এতাদিসং ব্যসনং পাপুণিত্ৰা, তং তাদিসং পচ্চনুভোস্সতিদ্ধিং.
৪৬৩. ‘‘ঠত্ৰান সো ৰস্সসতং ইধেৰ, সব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতো;
কাযস্স ভেদা অভিসম্পরাযং, সহব্যতং গচ্ছতি ৰাসৰস্সা’’তি. –
চতস্সো গাথা অৰোচুং.
৪৬০. তত্থ জনতাতি জনসমূহো, উপাসকগণোতি অধিপ্পাযো. তত্রাতি তস্সং পূজাযং. অস্সাতি তস্স দারকস্স. চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তন্তি পুরিমভৰস্মিং চিত্তস্স অঞ্ঞথাভাৰো অনাদরো অগারৰো অপচ্চযো অহোসি. অসব্ভন্তি সাধুসভায সাৰেতুং অযুত্তং ফরুসং ৰাচং অভাসি.
৪৬১. সোতি সো অযং. তং ৰিতক্কন্তি তং পাপকং ৰিতক্কং. পৰিনোদযিত্ৰাতি মাতরা কতায সঞ্ঞত্তিযা ৰূপসমেত্ৰা. পীতিং পসাদং পটিলদ্ধাতি পীতিং পসাদঞ্চ পটিলভিত্ৰা উপ্পাদেত্ৰা. যাগুযা উপট্ঠাসীতি যাগুদানেন উপট্ঠহি. সত্তরত্তন্তি সত্তদিৰসং.
৪৬২. তস্স ৰতং তং পন ব্রহ্মচরিযন্তি তং মযা হেট্ঠা ৰুত্তপ্পকারং অত্তনো চিত্তস্স পসাদনং দানঞ্চ ইমস্স পুগ্গলস্স ৰতং তং ব্রহ্মচরিযঞ্চ, অঞ্ঞং কিঞ্চি নত্থীতি অত্থো.
৪৬৩. ঠত্ৰানাতি যাৰ আযুপরিযোসানা ইধেৰ মনুস্সলোকে ঠত্ৰা. অভিসম্পরাযন্তি পুনব্ভৰে. সহব্যতং গচ্ছতি ৰাসৰস্সাতি সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পুত্তভাৰেন সহভাৰং গমিস্সতি. অনাগতত্থে হি ইদং পচ্চুপ্পন্নকালৰচনং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
কুমারপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.