২. সারিপুত্তত্থেরমাতুপেতিৰত্থুৰণ্ণনা
নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসীতি ইদং সত্থরি ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তে আযস্মতো সারিপুত্তত্থেরস্স ইতো পঞ্চমায জাতিযা মাতুভূতং পেতিং আরব্ভ ৰুত্তং. একদিৰসং আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো আযস্মা চ অনুরুদ্ধো আযস্মা চ কপ্পিনো রাজগহস্স অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং অরঞ্ঞাযতনে ৰিহরন্তি. তেন চ সমযেন বারাণসিযং অঞ্ঞতরো ব্রাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো সমণব্রাহ্মণকপণদ্ধিকৰনিব্বকযাচকানং ওপানভূতো অন্নপানৰত্থসযনাদীনি দেতি. দেন্তো চ আগতাগতানং যথাকালং যথারহঞ্চ পাদোদকপাদব্ভঞ্জনাদিদানানুপুব্বকং সব্বাভিদেয্যং পটিপন্নো হোতি, পুরেভত্তং ভিক্খূ অন্নপানাদিনা সক্কচ্চং পরিৰিসতি. সো দেসন্তরং গচ্ছন্তো ভরিযং আহ – ‘‘ভোতি, যথাপঞ্ঞত্তং ইমং দানৰিধিং অপরিহাপেন্তী সক্কচ্চং অনুপতিট্ঠাহী’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা তস্মিং পক্কন্তে এৰ তাৰ ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তং দানৰিধিং পচ্ছিন্দি, অদ্ধিকানং পন নিৰাসত্থায উপগতানং গেহপিট্ঠিতো ছড্ডিতং জরসালং দস্সেসি ‘‘এত্থ ৰসথা’’তি. অন্নপানাদীনং অত্থায তত্থ অদ্ধিকেসু আগতেসু ‘‘গূথং খাদথ, মুত্তং পিৰথ, লোহিতং পিৰথ, তুম্হাকং মাতু মত্থলুঙ্গং খাদথা’’তি যং যং অসুচি জেগুচ্ছং, তস্স তস্স নামং গহেত্ৰা নিট্ঠুরং ৰদতি.
সা অপরেন সমযেন কালং কত্ৰা কম্মানুভাৰুক্খিত্তা পেতযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা অত্তনো ৰচীদুচ্চরিতানুরূপং দুক্খং অনুভৰন্তী পুরিমজাতিসম্বন্ধং অনুস্সরিত্ৰা আযস্মতো সারিপুত্তস্স সন্তিকং উপসঙ্কমিতুকামা তস্স ৰিহারদ্ৰারং সম্পাপুণি, তস্স ৰিহারদ্ৰারদেৰতাযো ৰিহারপ্পৰেসনং নিৰারেসুং. সা কির ইতো পঞ্চমায জাতিযা থেরস্স মাতুভূতপুব্বা, তস্মা এৰমাহ – ‘‘অহং অয্যস্স সারিপুত্তত্থেরস্স ইতো পঞ্চমায জাতীযা মাতা, দেথ মে দ্ৰারপ্পৰেসনং থেরং দট্ঠু’’ন্তি. তং সুত্ৰা দেৰতা তস্সা পৰেসনং অনুজানিংসু. সা পৰিসিত্ৰা চঙ্কমনকোটিযং ঠত্ৰা থেরস্স অত্তানং দস্সেসি. থেরো তং দিস্ৰা করুণায সঞ্চোদিতমানসো হুত্ৰা –
১১৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;
উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসী’’তি. –
গাথায পুচ্ছি. সা থেরেন পুট্ঠা পটিৰচনং দেন্তী –
১১৭. ‘‘অহং তে সকিযা মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;
উপপন্না পেত্তিৰিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.
১১৮. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেল়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;
ৰসঞ্চ ডয্হমানানং, ৰিজাতানঞ্চ লোহিতং.
১১৯. ‘‘ৰণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;
খুদাপরেতা ভুঞ্জামি, ইচ্ছিপুরিসনিস্সিতং.
১২০. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খামি, পসূনং মানুসান চ;
অলেণা অনগারা চ, নীলমঞ্চপরাযণা.
১২১. ‘‘দেহি পুত্তক মে দানং, দত্ৰা অন্ৰাদিসাহি মে;
অপ্পেৰ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনা’’তি. – পঞ্চগাথা অভাসি;
১১৭. তত্থ অহং তে সকিযা মাতাতি অহং তুয্হং জননিভাৰতো সকিযা মাতা. পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসূতি মাতা হোন্তীপি ন ইমিস্সং জাতিযং, অথ খো পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু, ইতো পঞ্চমিযন্তি দট্ঠব্বং. উপপন্না পেত্তিৰিসযন্তি পটিসন্ধিৰসেন পেতলোকং উপগতা. খুপ্পিপাসসমপ্পিতাতি খুদায চ পিপাসায চ অভিভূতা, নিরন্তরং জিঘচ্ছাপিপাসাহি অভিভুয্যমানাতি অত্থো.
১১৮-১১৯. ছড্ডিতন্তি উচ্ছিট্ঠকং, ৰন্তন্তি অত্থো. খিপিতন্তি খিপিতেন সদ্ধিং মুখতো নিক্খন্তমলং. খেল়ন্তি নিট্ঠুভং. সিঙ্ঘাণিকন্তি মত্থলুঙ্গতো ৰিস্সন্দিত্ৰা নাসিকায নিক্খন্তমলং. সিলেসুমন্তি সেম্হং. ৰসঞ্চ ডয্হমানানন্তি চিতকস্মিং ডয্হমানানং কল়েৰরানং ৰসাতেলঞ্চ. ৰিজাতানঞ্চ লোহিতন্তি পসূতানং ইত্থীনং লোহিতং, গব্ভমলং চ-সদ্দেন সঙ্গণ্হাতি. ৰণিকানন্তি সঞ্জাতৰণানং. যন্তি যং লোহিতন্তি সম্বন্ধো. ঘানসীসচ্ছিন্নানন্তি ঘানচ্ছিন্নানং সীসচ্ছিন্নানঞ্চ যং লোহিতং, তং ভুঞ্জামীতি যোজনা. দেসনাসীসমেতং ‘‘ঘানসীসচ্ছিন্নান’’ন্তি, যস্মা হত্থপাদাদিচ্ছিন্নানম্পি লোহিতং ভুঞ্জামিযেৰ. তথা ‘‘ৰণিকান’’ন্তি ইমিনা তেসম্পি লোহিতং সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. খুদাপরেতাতি জিঘচ্ছাভিভূতা হুত্ৰা. ইত্থিপুরিসনিস্সিতন্তি ইত্থিপুরিসসরীরনিস্সিতং যথাৰুত্তং অঞ্ঞঞ্চ চম্মমংসন্হারুপুব্বাদিকং পরিভুঞ্জামীতি দস্সেতি.
১২০-১২১. পসূনন্তি অজগোমহিংসাদীনং. অলেণাতি অসরণা. অনগারাতি অনাৰাসা. নীলমঞ্চপরাযণাতি সুসানে ছড্ডিতমলমঞ্চসযনা. অথ ৰা নীলাতি ছারিকঙ্গারবহুলা সুসানভূমি অধিপ্পেতা, তংযেৰ মঞ্চং ৰিয অধিসযনাতি অত্থো. অন্ৰাদিসাহি মেতি যথা দিন্নং দক্খিণং ময্হং উপকপ্পতি, তথা উদ্দিস পত্তিদানং দেহি. অপ্পেৰ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনাতি তৰ উদ্দিসনেন এতস্মা পুব্বলোহিতভোজনা পেতজীৰিকা অপি নাম মুচ্চেয্যং.
তং সুত্ৰা আযস্মা সারিপুত্তত্থেরো দুতিযদিৰসে মহামোগ্গল্লানত্থেরাদিকে তযো থেরে আমন্তেত্ৰা তেহি সদ্ধিং রাজগহে পিণ্ডায চরন্তো রঞ্ঞো বিম্বিসারস্স নিৰেসনং অগমাসি. রাজা থেরে দিস্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘কিং, ভন্তে, আগতত্থা’’তি আগমনকারণং পুচ্ছি. আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পৰত্তিং রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা ‘‘অঞ্ঞাতং, ভন্তে’’তি ৰত্ৰা থেরে ৰিস্সজ্জেত্ৰা সব্বকম্মিকং অমচ্চং পক্কোসাপেত্ৰা আণাপেসি ‘‘নগরস্স অৰিদূরে ৰিৰিত্তে ছাযূদকসম্পন্নে ঠানে চতস্সো কুটিযো কারেহী’’তি. অন্তেপুরে চ পহোনকৰিসেসৰসেন তিধা ৰিভজিত্ৰা চতস্সো কুটিযো পটিচ্ছাপেসি, সযঞ্চ তত্থ গন্ত্ৰা কাতব্বযুত্তকং অকাসি. নিট্ঠিতাসু কুটিকাসু সব্বং বলিকরণং সজ্জাপেত্ৰা অন্নপানৰত্থাদীনি বুদ্ধপ্পমুখস্স চাতুদ্দিসস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অনুচ্ছৰিকে সব্বপরিক্খারে চ উপট্ঠাপেত্ৰা আযস্মতো সারিপুত্তত্থেরস্স তং সব্বং নিয্যাদেসি. অথ থেরো তং পেতিং উদ্দিস্স তং সব্বং বুদ্ধপ্পমুখস্স চাতুদ্দিসস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. সা পেতী তং অনুমোদিত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা সব্বকামসমিদ্ধা চ হুত্ৰা অপরদিৰসে আযস্মতো মহামোগ্গল্লানত্থেরস্স সন্তিকং উপগন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. তং থেরো পটিপুচ্ছি, সা অত্তনো পেতূপপত্তিং পুন দেৰূপপত্তিঞ্চ ৰিত্থারতো কথেসি. তেন ৰুত্তং –
১২২. ‘‘মাতুযা ৰচনং সুত্ৰা, উপতিস্সোনুকম্পকো;
আমন্তযি মোগ্গল্লানং, অনুরুদ্ধঞ্চ কপ্পিনং.
১২৩. ‘‘চতস্সো কুটিযো কত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;
কুটিযো অন্নপানঞ্চ, মাতু দক্খিণমাদিসী.
১২৪. ‘‘সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰিপাকো উদপজ্জথ;
ভোজনং পানীযং ৰত্থং, দক্খিণায ইদং ফলং.
১২৫. ‘‘ততো সুদ্ধা সুচিৰসনা, কাসিকুত্তমধারিনী;
ৰিচিত্তৰত্থাভরণা, কোলিকং উপসঙ্কমী’’তি.
১২৩. তত্থ সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদাতি চাতুদ্দিসস্স সঙ্ঘস্স অদাসি, নিয্যাদেসীতি অত্থো. সেসং ৰুত্তত্থমেৰ.
অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পেতিং –
১২৬. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;
ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.
১২৭. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, তেন তে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
১২৮. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা,
ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. – পুচ্ছি;
১২৯-১৩৩. অথ সা ‘‘সারিপুত্তস্সাহং মাতা’’তিআদিনা ৰিস্সজ্জেসি. সেসং ৰুত্তত্থমেৰ. অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি, সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.
সারিপুত্তত্থেরমাতুপেতিৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.