১২. কণ্ণমুণ্ডপেতিৰত্থুৰণ্ণনা
সোণ্ণসোপানফলকাতি ইদং সত্থরি সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে কণ্ণমুণ্ডপেতিং আরব্ভ ৰুত্তং. অতীতে কির কস্সপবুদ্ধকালে কিমিলনগরে অঞ্ঞতরো উপাসকো সোতাপন্নো পঞ্চহি উপাসকসতেহি সদ্ধিং সমানচ্ছন্দো হুত্ৰা আরামরোপনসেতুবন্ধনচঙ্কমনকরণাদীসু পুঞ্ঞকম্মেসু পসুতো হুত্ৰা ৰিহরন্তো সঙ্ঘস্স ৰিহারং কারেত্ৰা তেহি সদ্ধিং কালেন কালং ৰিহারং গচ্ছতি. তেসং ভরিযাযোপি উপাসিকা হুত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা মালাগন্ধৰিলেপনাদিহত্থা কালেন কালং ৰিহারং গচ্ছন্তিযো অন্তরামগ্গে আরামসভাদীসু ৰিস্সমিত্ৰা গচ্ছন্তি.
অথেকদিৰসং কতিপযা ধুত্তা একিস্সা সভায সন্নিসিন্না তাসু তত্থ ৰিস্সমিত্ৰা গতাসু তাসং রূপসম্পত্তিং দিস্ৰা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৰা তাসং সীলাচারগুণসম্পন্নতং ঞত্ৰা কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘কো এতাসু একিস্সাপি সীলভেদং কাতুং সমত্থো’’তি. তত্থ অঞ্ঞতরো ‘‘অহং সমত্থো’’তি আহ. তে তেন ‘‘সহস্সেন অব্ভুতং করোমা’’তি অব্ভুতং অকংসু. সো অনেকেহি উপাযেহি ৰাযমমানো তাসু সভং আগতাসু সুমুঞ্চিতং সত্ততন্তিং মধুরস্সরং ৰীণং ৰাদেন্তো মধুরেনেৰ সরেন কামপটিসংযুত্তগীতানি গাযন্তো গীতসদ্দেন তাসু অঞ্ঞতরং ইত্থিং সীলভেদং পাপেন্তো অতিচারিনিং কত্ৰা তে ধুত্তে সহস্সং পরাজেসি. তে সহস্সপরাজিতা তস্সা সামিকস্স আরোচেসুং. সামিকো তং পুচ্ছি – ‘‘কিং ত্ৰং এৰরূপা, যথা তে পুরিসা অৰোচু’’ন্তি. সা ‘‘নাহং ঈদিসং জানামী’’তি পটিক্খিপিত্ৰা তস্মিং অসদ্দহন্তে সমীপে ঠিতং সুনখং দস্সেত্ৰা সপথং অকাসি ‘‘সচে মযা তাদিসং পাপকম্মং কতং, অযং ছিন্নকণ্ণো কাল়সুনখো তত্থ তত্থ ভৰে জাতং মং খাদতূ’’তি. ইতরাপি পঞ্চসতা ইত্থিযো তং ইত্থিং অতিচারিনিং জানন্তী কিং অযং তথারূপং পাপং অকাসি, উদাহু নাকাসী’’তি চোদিতা ‘‘ন মযং এৰরূপং জানামা’’তি মুসা ৰত্ৰা ‘‘সচে মযং জানাম, ভৰে ভৰে এতিস্সাযেৰ দাসিযো ভৰেয্যামা’’তি সপথং অকংসু.
অথ সা অতিচারিনী ইত্থী তেনেৰ ৰিপ্পটিসারেন ডয্হমানহদযা সুস্সিত্ৰা ন চিরেনেৰ কালং কত্ৰা হিমৰতি পব্বতরাজে সত্তন্নং মহাসরানং অঞ্ঞতরস্স কণ্ণমুণ্ডদহস্স তীরে ৰিমানপেতী হুত্ৰা নিব্বত্তি. ৰিমানসামন্তা চস্সা কম্মৰিপাকানুভৰনযোগ্গা একা পোক্খরণী নিব্বত্তি. সেসা চ পঞ্চসতা ইত্থিযো কালং কত্ৰা সপথকম্মৰসেন তস্সাযেৰ দাসিযো হুত্ৰা নিব্বত্তিংসু. সা তত্থ পুব্বে কতস্স পুঞ্ঞকম্মস্স ফলেন দিৰসভাগং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা অড্ঢরত্তে পাপকম্মবলসঞ্চোদিতা সযনতো উট্ঠহিত্ৰা পোক্খরণিতীরং গচ্ছতি. তত্থ গতং গজপোতকপ্পমাণো একো কাল়সুনখো ভেরৰরূপো ছিন্নকণ্ণো তিখিণাযতকথিনদাঠো সুৰিপ্ফুলিতখদিরঙ্গারপুঞ্জসদিসনযনো নিরন্তরপ্পৰত্তৰিজ্জুলতাসঙ্ঘাতসদিসজিৰ্হো কথিনতিখিণনখো খরাযতদুব্বণ্ণলোমো ততো আগন্ত্ৰা তং ভূমিযং নিপাতেত্ৰা অতিসযজিঘচ্ছাভিভূতো ৰিয পসয্হ খাদন্তো অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তং কত্ৰা দন্তেহি গহেত্ৰা পোক্খরণিযং খিপিত্ৰা অন্তরধাযতি. সা চ তত্থ পক্খিত্তসমনন্তরমেৰ পকতিরূপধারিনী হুত্ৰা ৰিমানং অভিরুয্হ সযনে নিপজ্জতি. ইতরা পন তস্সা দাসব্যমেৰ দুক্খং অনুভৰন্তি. এৰং তাসং তত্থ ৰসন্তীনং পঞ্ঞাসাধিকানি পঞ্চ ৰস্সসতানি ৰীতিৰত্তানি.
অথ তাসং পুরিসেহি ৰিনা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তীনং উক্কণ্ঠা অহেসুং. তত্থ চ কণ্ণমুণ্ডদহতো নিগ্গতা পব্বতৰিৰরেন আগন্ত্ৰা গঙ্গং নদিং অনুপৰিট্ঠা একা নদী অত্থি. তাসঞ্চ ৰসনট্ঠানসমীপে একো দিব্বফলেহি অম্বরুক্খেহি পনসলবুজাদীহি চ উপসোভিতো আরামসদিসো অরঞ্ঞপ্পদেসো অত্থি. তা এৰং সমচিন্তেসুং – ‘‘হন্দ, মযং ইমানি অম্বফলানি ইমিস্সা নদিযা পক্খিপিস্সাম, অপ্পেৰ নাম ইমং ফলং দিস্ৰা ফললোভেন কোচিদেৰ পুরিসো ইধাগচ্ছেয্য, তেন সদ্ধিং রমিস্সামাতি. তা তথা অকংসু. তাহি পন পক্খিত্তানি অম্বফলানি কানিচি তাপসা গণ্হিংসু, কানিচি ৰনচরকা, কানিচি কাকা ৰিলুজ্জিংসু, কানিচি তীরে লগ্গিংসু. একং পন গঙ্গায সোতং পত্ৰা অনুক্কমেন বারাণসিং সম্পাপুণি.
তেন চ সমযেন বারাণসিরাজা লোহজালপরিক্খিত্তে গঙ্গাজলে ন্হাযতি. অথ তং ফলং নদিসোতেন ৰুয্হমানং অনুক্কমেন আগন্ত্ৰা লোহজালে লগ্গি. তং ৰণ্ণগন্ধরসসম্পন্নং মহন্তং দিব্বং অম্বফলং দিস্ৰা রাজপুরিসা রঞ্ঞো উপনেসুং. রাজা তস্স একদেসং গহেত্ৰা ৰীমংসনত্থায একস্স বন্ধনাগারে ঠপিতস্স ৰজ্ঝচোরস্স খাদিতুং অদাসি. সো তং খাদিত্ৰা ‘‘দেৰ, মযা এৰরূপং ন খাদিতপুব্বং, দিব্বমিদং মঞ্ঞে অম্বফল’’ন্তি আহ. রাজা পুনপি তস্স একং খণ্ডং অদাসি. সো তং খাদিত্ৰা ৰিগতৰলিতপলিতো অতিৰিয মনোহররূপো যোব্বনে ঠিতো ৰিয অহোসি. তং দিস্ৰা রাজা অচ্ছরিযব্ভুতজাতো তং অম্বফলং পরিভুঞ্জিত্ৰা সরীরে ৰিসেসং লভিত্ৰা মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘কত্থ এৰরূপানি দিব্বঅম্বফলানি সংৰিজ্জন্তী’’তি? মনুস্সা এৰমাহংসু – ‘‘হিমৰন্তে কির, দেৰ, পব্বতরাজে’’তি. ‘‘সক্কা পন তানি আনেতু’’ন্তি? ‘‘ৰনচরকা, দেৰ, জানন্তী’’তি.
রাজা ৰনচরকে পক্কোসাপেত্ৰা তেসং তমত্থং আচিক্খিত্ৰা তেহি সম্মন্তেত্ৰা দিন্নস্স একস্স ৰনচরকস্স সহস্সং দত্ৰা তং ৰিস্সজ্জেসি – ‘‘গচ্ছ, সীঘং তং মে অম্বফলং আনেহী’’তি. সো তং কহাপণসহস্সং পুত্তদারস্স দত্ৰা পাথেয্যং গহেত্ৰা পটিগঙ্গং কণ্ণমুণ্ডদহাভিমুখো গন্ত্ৰা মনুস্সপথং অতিক্কমিত্ৰা কণ্ণমুণ্ডদহতো ওরং সট্ঠিযোজনপ্পমাণে পদেসে একং তাপসং দিস্ৰা তেন আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো পুন তিংসযোজনপ্পমাণে পদেসে একং তাপসং দিস্ৰা, তেন আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো পুন পন্নরসযোজনপ্পমাণে ঠানে অঞ্ঞং তাপসং দিস্ৰা, তস্স অত্তনো আগমনকারণং কথেসি. তাপসো তং অনুসাসি – ‘‘ইতো পট্ঠায ইমং মহাগঙ্গং পহায ইমং খুদ্দকনদিং নিস্সায পটিসোতং গচ্ছন্তো যদা পব্বতৰিৰরং পস্সসি, তদা রত্তিযং উক্কং গহেত্ৰা পৰিসেয্যাসি. অযঞ্চ নদী রত্তিযং নপ্পৰত্ততি, তেন তে গমনযোগ্গা হোতি, কতিপযযোজনাতিক্কমেন তে অম্বে পস্সিস্সসী’’তি. সো তথা কত্ৰা উদযন্তে সূরিযে ৰিৰিধরতনরংসিজালপজ্জোতিতভূমিভাগং ফলভারাৰনতসাখাৰিতানতরুগণোপসোভিতং নানাৰিধৰিহঙ্গগণূপকূজিতং অতিৰিয মনোহরং অম্বৰনং সম্পাপুণি.
অথ নং তা অমনুস্সিত্থিযো দূরতোৰ আগচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘এস মম পরিগ্গহো, এস মম পরিগ্গহো’’তি উপধাৰিংসু. সো পন তাহি সদ্ধিং তত্থ দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিতুং যোগ্গস্স পুঞ্ঞকম্মস্স অকতত্তা তা দিস্ৰাৰ ভীতো ৰিরৰন্তো পলাযিত্ৰা অনুক্কমেন বারাণসিং পত্ৰা তং পৰত্তিং রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা তং সুত্ৰা তা ইত্থিযো দট্ঠুং অম্বফলানি চ পরিভুঞ্জিতুং সঞ্জাতাভিলাসো রজ্জভারং অমচ্চেসু আরোপেত্ৰা মিগৰাপদেসেন সন্নদ্ধধনুকলাপো খগ্গং বন্ধিত্ৰা কতিপযমনুস্সপরিৰারো তেনেৰ ৰনচরকেন দস্সিতমগ্গেন গন্ত্ৰা কতিপযযোজনন্তরে ঠানে মনুস্সেপি ঠপেত্ৰা ৰনচরকমেৰ গহেত্ৰা অনুক্কমেন গন্ত্ৰা তম্পি ততো নিৰত্তাপেত্ৰা উদযন্তে দিৰাকরে অম্বৰনং পাৰিসি. অথ নং তা ইত্থিযো অভিনৰউপ্পন্নমিৰ দেৰপুত্তং দিস্ৰা পচ্চুগ্গন্ত্ৰা ‘‘রাজা’’তি ঞত্ৰা সঞ্জাতসিনেহবহুমানা সক্কচ্চং ন্হাপেত্ৰা দিব্বেহি ৰত্থালঙ্কারমালাগন্ধৰিলেপনেহি সুমণ্ডিতপসাধিতং কত্ৰা ৰিমানং আরোপেত্ৰা নানগ্গরসং দিব্বভোজনং ভোজেত্ৰা তস্স ইচ্ছানুরূপং পযিরুপাসিংসু.
অথ দিযড্ঢৰস্সসতে অতিক্কন্তে রাজা অড্ঢরত্তিসমযে উট্ঠহিত্ৰা নিসিন্নো তং অতিচারিনিং পেতিং পোক্খরণিতীরং গচ্ছন্তিং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো এসা ইমায ৰেলায গচ্ছতী’’তি ৰীমংসিতুকামো অনুবন্ধি. অথ নং তত্থ গতং সুনখেন খজ্জমানং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো ইদ’’ন্তি অজানন্তো তযো চ দিৰসে ৰীমংসিত্ৰা ‘‘এসো এতিস্সা পচ্চামিত্তো ভৰিস্সতী’’তি নিসিতেন উসুনা ৰিজ্ঝিত্ৰা জীৰিতা ৰোরোপেত্ৰা তঞ্চ ইত্থিং পোথেত্ৰা পোক্খরণিং ওতারেত্ৰা পটিলদ্ধপুরিমরূপং দিস্ৰা –
৩৪৮. ‘‘সোণ্ণসোপানফলকা, সোণ্ণৰালুকসন্থতা;
তত্থ সোগন্ধিযা ৰগ্গূ, সুচিগন্ধা মনোরমা.
৩৪৯. ‘‘নানারুক্খেহি সঞ্ছন্না, নানাগন্ধসমেরিতা;
নানাপদুমসঞ্ছন্না, পুণ্ডরীকসমোততা.
৩৫০. ‘‘সুরভিং সম্পৰাযন্তি, মনুঞ্ঞা মালুতেরিতা;
হংসকোঞ্চাভিরুদা চ, চক্কৰক্কাভিকূজিতা.
৩৫১. ‘‘নানাদিজগণাকিণ্ণা, নানাসরগণাযুতা;
নানাফলধরা রুক্খা, নানাপুপ্ফধরা ৰনা.
৩৫২. ‘‘ন মনুস্সেসু ঈদিসং, নগরং যাদিসং ইদং;
পাসাদা বহুকা তুয্হং, সোৰণ্ণরূপিযামযা;
দদ্দল্লমানা আভেন্তি, সমন্তা চতুরো দিসা.
৩৫৩. ‘‘পঞ্চ দাসিসতা তুয্হং, যা তেমা পরিচারিকা;
তা কম্বুকাযূরধরা, কঞ্চনাৰেল়ভূসিতা.
৩৫৪. ‘‘পল্লঙ্কা বহুকা তুয্হং, সোৰণ্ণরূপিযামযা;
কদলিমিগসঞ্ছন্না, সজ্জা গোনকসন্থতা.
৩৫৫. ‘‘যত্থ তুৰং ৰাসূপগতা, সব্বকামসমিদ্ধিনী;
সম্পত্তাযড্ঢরত্তায, ততো উট্ঠায গচ্ছসি.
৩৫৬. ‘‘উয্যানভূমিং গন্ত্ৰান, পোক্খরঞ্ঞা সমন্ততো;
তস্সা তীরে তুৰং ঠাসি, হরিতে সদ্দলে সুভে.
৩৫৭. ‘‘ততো তে কণ্ণমুণ্ডো সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতি;
যদা চ খাযিতা আসি, অট্ঠিসঙ্খলিকা কতা;
ওগাহসি পোক্খরণিং, হোতি কাযো যথা পুরে.
৩৫৮. ‘‘ততো ত্ৰং অঙ্গপচ্চঙ্গী, সুচারু পিযদস্সনা;
ৰত্থেন পারুপিত্ৰান, আযাসি মম সন্তিকং.
৩৫৯. ‘‘কিং নু কাযেন ৰাচায, মনসা দুক্কটং কতং;
কিস্সকম্মৰিপাকেন, কণ্ণমুণ্ডো সুনখো তৰ;
অঙ্গমঙ্গানি খাদতী’’তি. –
দ্ৰাদসহি গাথাহি তং তস্স পৰত্তিং পটিপুচ্ছি.
৩৪৮. তত্থ সোণ্ণসোপানফলকাতি সুৰণ্ণমযসোপানফলকা. সোণ্ণৰালুকসন্থতাতি সমন্ততো সুৰণ্ণমযাহি ৰালুকাহি সন্থতা. তত্থাতি পোক্খরণিযং. সোগন্ধিযাতি সোগন্ধিকা. ৰগ্গূতি সুন্দরা রুচিরা. সুচিগন্ধাতি মনুঞ্ঞগন্ধা.
৩৪৯. নানাগন্ধসমেরিতাতি নানাৰিধসুরভিগন্ধৰসেন গন্ধৰাযুনা সমন্ততো এরিতা. নানাপদুমসঞ্ছন্নাতি নানাৰিধরত্তপদুমসঞ্ছাদিতসলিলতলা. পুণ্ডরীকসমোততাতি সেতপদুমেহি চ সমোকিণ্ণা.
৩৫০. সুরভিং সম্পৰাযন্তীতি সম্মদেৰ সুগন্ধং ৰাযতি পোক্খরণীতি অধিপ্পাযো. হংসকোঞ্চাভিরুদাতি হংসেহি চ কোঞ্চেহি চ অভিনাদিতা.
৩৫১. নানাদিজগণাকিণ্ণাতি নানাদিজগণাকিণ্ণা. নানাসরগণাযুতাতি নানাৰিধৰিহঙ্গমাভিরুদসমূহযুত্তা. নানাফলধরাতি নানাৰিধফলধারিনো সব্বকালং ৰিৰিধফলভারনমিতসাখত্তা. নানাপুপ্ফধরা ৰনাতি নানাৰিধসুরভিকুসুমদাযিকানি ৰনানীতি অত্থো. লিঙ্গৰিপল্লাসেন হি ‘‘ৰনা’’তি ৰুত্তং.
৩৫২. ন মনুস্সেসু ঈদিসং নগরন্তি যাদিসং তৰ ইদং নগরং, ঈদিসং মনুস্সেসু নত্থি, মনুস্সলোকে ন উপলব্ভতীতি অত্থো. রূপিযমযাতি রজতমযা. দদ্দল্লমানাতি অতিৰিয ৰিরোচমানা. আভেন্তীতি সোভযন্তি. সমন্তা চতুরো দিসাতি সমন্ততো চতস্সোপি দিসাযো.
৩৫৩. যা তেমাতি যা তে ইমা. পরিচারিকাতি ৰেয্যাৰচ্চকারিনিযো. তাতি তা পরিচারিকাযো. কম্বুকাযূরধরাতি সঙ্খৰলযকাযূরৰিভূসিতা. কঞ্চনাৰেল়ভূসিতাতি সুৰণ্ণৰটংসকসমলঙ্কতকেসহত্থা.
৩৫৪. কদলিমিগসঞ্ছন্নাতি কদলিমিগচম্মপচ্চত্থরণত্থতা. সজ্জাতি সজ্জিতা সযিতুং যুত্তরূপা. গোনকসন্থতাতি দীঘলোমকেন কোজৰেন সন্থতা.
৩৫৫. যত্থাতি যস্মিং পল্লঙ্কে. ৰাসূপগতাতি ৰাসং উপগতা, সযিতাতি অত্থো. সম্পত্তাযড্ঢরত্তাযাতি অড্ঢরত্তিযা উপগতায. ততোতি পল্লঙ্কতো.
৩৫৬. পোক্খরঞ্ঞাতি পোক্খরণিযা. হরিতেতি নীলে. সদ্দলেতি তরুণতিণসঞ্ছন্নে. সুভেতি সুদ্ধে. সুভেতি ৰা তস্সা আলপনং. ভদ্দে, সমন্ততো হরিতে সদ্দলে তস্সা পোক্খরণিযা তীরে ত্ৰং গন্ত্ৰান ঠাসি তিট্ঠসীতি যোজনা.
৩৫৭. কণ্ণমুণ্ডোতি খণ্ডিতকণ্ণো ছিন্নকণ্ণো. খাযিতা আসীতি খাদিতা অহোসি. অট্ঠিসঙ্খলিকা কতাতি অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তা কতা. যথা পুরেতি সুনখেন খাদনতো পুব্বে ৰিয.
৩৫৮. ততোতি পোক্খরণিং ওগাহনতো পচ্ছা. অঙ্গপচ্চঙ্গীতি পরিপুণ্ণসব্বঙ্গপচ্চঙ্গৰতী. সুচারূতি সুট্ঠু মনোরমা. পিযদস্সনাতি দস্সনীযা. আযাসীতি আগচ্ছসি.
এৰং তেন রঞ্ঞা পুচ্ছিতা সা পেতী আদিতো পট্ঠায অত্তনো পৰত্তিং তস্স কথেন্তী –
৩৬০. ‘‘কিমিলাযং গহপতি, সদ্ধো আসি উপাসকো;
তস্সাহং ভরিযা আসিং, দুস্সীলা অতিচারিনী.
৩৬১. ‘‘সো মং অতিচরমানায, সামিকো এতদব্রৰি;
‘নেতং তং ছন্নং পতিরূপং, যং ত্ৰং অতিচরাসি মং’.
৩৬২. ‘‘সাহং ঘোরঞ্চ সপথং, মুসাৰাদঞ্চ ভাসিসং;
‘নাহং তং অতিচরামি, কাযেন উদ চেতসা.
৩৬৩. ‘‘‘সচাহং তং অতিচরামি, কাযেন উদ চেতসা;
কণ্ণমুণ্ডোযং সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতু’.
৩৬৪. ‘‘তস্স কম্মস্স ৰিপাকং, মুসাৰাদস্স চূভযং;
সত্তেৰ ৰস্সসতানি, অনুভূতং যতো হি মে;
কণ্ণমুণ্ডো চ সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতী’’তি. – পঞ্চ গাথা আহ;
৩৬০-১. তত্থ কিমিলাযন্তি এৰংনামকে নগরে. অতিচারিনীতি ভরিযা হি পতিং অতিক্কম্ম চরণতো ‘‘অতিচারিনী’’তি ৰুচ্চতি. অতিচরমানায মযি সো সামিকো মং এতদব্রৰীতি যোজনা. নেতং ছন্নন্তিআদি ৰুত্তাকারদস্সনং. তত্থ নেতং ছন্নন্তি ন এতং যুত্তং. ন পতিরূপন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং. যন্তি কিরিযাপরামসনং. অতিচরাসীতি অতিচরসি, অযমেৰ ৰা পাঠো. যং মং ত্ৰং অতিচরসি, তত্থ যং অতিচরণং, নেতং ছন্নং নেতং পতিরূপন্তি অত্থো.
৩৬২-৪. ঘোরন্তি দারুণং. সপথন্তি সপনং. ভাসিসন্তি অভাসিং. সচাহন্তি সচে অহং. তন্তি ত্ৰং. তস্স কম্মস্সাতি তস্স পাপকম্মস্স দুস্সীল্যকম্মস্স. মুসাৰাদস্স চাতি ‘‘নাহং তং অতিচরামী’’তি ৰুত্তমুসাৰাদস্স চ. উভযন্তি উভযস্স ৰিপাকং. অনুভূতন্তি অনুভূযমানং মযাতি অত্থো. যতোতি যতো পাপকম্মতো.
এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা তেন অত্তনো কতং উপকারং কিত্তেন্তী –
৩৬৫. ‘‘ত্ৰঞ্চ দেৰ বহুকারো, অত্থায মে ইধাগতো;
সুমুত্তাহং কণ্ণমুণ্ডস্স, অসোকা অকুতোভযা.
৩৬৬. ‘‘তাহং দেৰ নমস্সামি, যাচামি পঞ্জলীকতা;
ভুঞ্জ অমানুসে কামে, রম দেৰ মযা সহা’’তি. –
দ্ৰে গাথা আহ. তত্থ দেৰাতি রাজানং আলপতি. কণ্ণমুণ্ডস্সাতি কণ্ণমুণ্ডতো. নিস্সক্কে হি ইদং সামিৰচনং. অথ রাজা তত্থ ৰাসেন নিব্বিন্নমানসো গমনজ্ঝাসযং পকাসেসি. তং সুত্ৰা পেতী রঞ্ঞো পটিবদ্ধচিত্তা তত্থেৰস্স ৰাসং যাচন্তী ‘‘তাহং, দেৰ, নমস্সামী’’তি গাথমাহ.
পুন রাজা একংসেন নগরং গন্তুকামোৰ হুত্ৰা অত্তনো অজ্ঝাসযং পৰেদেন্তো –
৩৬৭. ‘‘ভুত্তা অমানুসা কামা, রমিতোম্হি তযা সহ;
তাহং সুভগে যাচামি, খিপ্পং পটিনযাহি ম’’ন্তি. –
ওসানগাথমাহ. তত্থ তাহন্তি তং অহং. সুভগেতি সুভগযুত্তে. পটিনযাহি মন্তি ময্হং নগরমেৰ মং পটিনেহি. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ.
অথ সা ৰিমানপেতী রঞ্ঞো ৰচনং সুত্ৰা ৰিযোগং অসহমানা সোকাতুরতায ব্যাকুলহদযা ৰেধমানসরীরা নানাৰিধেহি উপাযেহি আযাচিত্ৰাপি তং তত্থ ৰাসেতুং অসক্কোন্তী বহূহি মহারহেহি রতনেহি সদ্ধিং রাজানং নগরং নেত্ৰা পাসাদং আরোপেত্ৰা কন্দিত্ৰা পরিদেৰিত্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানমেৰ গতা. রাজা পন তং দিস্ৰা সঞ্জাতসংৰেগো দানাদীনি পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৰা সগ্গপরাযণো অহোসি. অথ অম্হাকং ভগৰতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কে অনুক্কমেন সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে একদিৰসং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পব্বতচারিকং চরমানো তং ইত্থিং সপরিৰারং দিস্ৰা তায কতকম্মং পুচ্ছি. সা আদিতো পট্ঠায সব্বং থেরস্স কথেসি. থেরো তাসং ধম্মং দেসেসি. তং পৰত্তিং থেরো ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি. মহাজনো পটিলদ্ধসংৰেগো পাপতো ওরমিত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৰা সগ্গপরাযণো অহোসীতি.
কণ্ণমুণ্ডপেতিৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.