১১. সুত্তপেতৰত্থুৰণ্ণনা
অহং পুরে পব্বজিতস্স ভিক্খুনোতি ইদং সুত্তপেতৰত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? সাৰত্থিযা কির অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং গামকে অম্হাকং সত্থরি অনুপ্পন্নেযেৰ সত্তন্নং ৰস্সসতানং উপরি অঞ্ঞতরো দারকো একং পচ্চেকবুদ্ধং উপট্ঠহি. তস্স মাতা তস্মিং ৰযপ্পত্তে তস্সত্থায সমানকুলতো অঞ্ঞতরং কুলধীতরং আনেসি. ৰিৰাহদিৰসেযেৰ চ সো কুমারো সহাযেহি সদ্ধিং ন্হাযিতুং গতো অহিনা দট্ঠো কালমকাসি, ‘‘যক্খগাহেনা’’তিপি ৰদন্তি. সো পচ্চেকবুদ্ধস্স উপট্ঠানেন বহুং কুসলকম্মং কত্ৰা ঠিতোপি তস্সা দারিকায পটিবদ্ধচিত্ততায ৰিমানপেতো হুত্ৰা নিব্বত্তি, মহিদ্ধিকো পন অহোসি মহানুভাৰো.
অথ সো তং দারিকং অত্তনো ৰিমানং নেতুকামো ‘‘কেন নু খো উপাযেন এসা দিট্ঠধম্মৰেদনীযকম্মং কত্ৰা মযা সদ্ধিং ইধ অভিরমেয্যা’’তি তস্সা দিব্বভোগসম্পত্তিযা অনুভৰনহেতুং ৰীমংসন্তো পচ্চেকবুদ্ধং চীৰরকম্মং করোন্তং দিস্ৰা মনুস্সরূপেন গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘কিং, ভন্তে, সুত্তকেন অত্থো অত্থী’’তি আহ. ‘‘চীৰরকম্মং করোমি, উপাসকা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অসুকস্মিং ঠানে সুত্তভিক্খং চরথা’’তি তস্সা দারিকায গেহং দস্সেসি. পচ্চেকবুদ্ধো তত্থ গন্ত্ৰা ঘরদ্ৰারে অট্ঠাসি. অথ সা পচ্চেকবুদ্ধং তত্থ ঠিতং দিস্ৰা পসন্নমানসা ‘‘সুত্তকেন মে অয্যো অত্থিকো’’তি ঞত্ৰা একং সুত্তগুল়ং অদাসি. অথ সো অমনুস্সো মনুস্সরূপেন তস্স দারিকায ঘরং গন্ত্ৰা তস্সা মাতরং যাচিত্ৰা তায সদ্ধিং কতিপাহং ৰসিত্ৰা তস্সা মাতুযা অনুগ্গহত্থং তস্মিং গেহে সব্বভাজনানি হিরঞ্ঞসুৰণ্ণস্স পূরেত্ৰা সব্বত্থ উপরি নামং লিখি ‘‘ইদং দেৰদত্তিযং ধনং ন কেনচি গহেতব্ব’’ন্তি, তঞ্চ দারিকং গহেত্ৰা অত্তনো ৰিমানং অগমাসি. তস্সা মাতা পহূতং ধনং লভিত্ৰা অত্তনো ঞাতকানং কপণদ্ধিকাদিনঞ্চ দত্ৰা অত্তনা চ পরিভুঞ্জিত্ৰা কালং করোন্তী ‘‘মম ধীতা আগচ্ছতি চে, ইদং ধনং দস্সেথা’’তি ঞাতকানং কথেত্ৰা কালমকাসি.
ততো সত্তন্নং ৰস্সসতানং অচ্চযেন অম্হাকং ভগৰতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কে অনুক্কমেন সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে তস্সা ইত্থিযা তেন অমনুস্সেন সদ্ধিং ৰসন্তিযা উক্কণ্ঠা উপ্পজ্জি. সা তং ‘‘সাধু, অয্যপুত্ত, মং সকঞ্ঞেৰ গেহং পটিনেহী’’তি ৰদন্তী –
৩৪১. ‘‘অহং পুরে পব্বজিতস্স ভিক্খুনো,
সুত্তং অদাসিং উপসঙ্কম্ম যাচিতা;
তস্স ৰিপাকো ৰিপুলফলূপলব্ভতি,
বহুকা চ মে উপ্পজ্জরে ৰত্থকোটিযো.
৩৪২. ‘‘পুপ্ফাভিকিণ্ণং রমিতং ৰিমানং, অনেকচিত্তং নরনারিসেৰিতং;
সাহং ভুঞ্জামি চ পারুপামি চ, পহূতৰিত্তা ন চ তাৰ খীযতি.
৩৪৩. ‘‘তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকমন্ৰযা, সুখঞ্চ সাতঞ্চ ইধূপলব্ভতি;
সাহং গন্ত্ৰা পুনদেৰ মানুসং, কাহামি পুঞ্ঞানি নযয্যপুত্ত ম’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
৩৪১. তত্থ ‘‘পব্বজিতস্স ভিক্খুনো’’তি ইদং পচ্চেকবুদ্ধং সদ্ধায ৰুত্তং. সো হি কামাদিমলানং অত্তনো সন্তানতো অনৰসেসতো পব্বাজিতত্তা পহীনত্তা পরমত্থতো ‘‘পব্বজিতো’’তি, ভিন্নকিলেসত্তা ‘‘ভিক্খূ’’তি চ ৰত্তব্বতং অরহতি. সুত্তন্তি কপ্পাসিযসুত্তং. উপসঙ্কম্মাতি ময্হং গেহং উপসঙ্কমিত্ৰা. যাচিতাতি ‘‘উদ্দিস্স অরিযা তিট্ঠন্তি, এসা অরিযান যাচনা’’তি (জা. ১.৭.৫৯) এৰং ৰুত্তায কাযৰিঞ্ঞত্তিপযোগসঙ্খাতায ভিক্খাচরিযায যাচিতা. তস্সাতি তস্স সুত্তদানস্স. ৰিপাকো ৰিপুলফলূপলব্ভতীতি ৰিপুলফলো উল়ারউদযো মহাউদযো ৰিপাকো এতরহি উপলব্ভতি পচ্চনুভৰীযতি. বহুকাতি অনেকা. ৰত্থকোটিযোতি ৰত্থানং কোটিযো, অনেকসতসহস্সপভেদানি ৰত্থানীতি অত্থো.
৩৪২. অনেকচিত্তন্তি নানাৰিধচিত্তকম্মং, অনেকেহি ৰা মুত্তামণিআদীহি রতনেহি ৰিচিত্তরূপং. নরনারিসেৰিতন্তি পরিচারকভূতেহি নরেহি নারীহি চ উপসেৰিতং. সাহং ভুঞ্জামীতি সা অহং তং ৰিমানং পরিভুঞ্জামি. পারুপামীতি অনেকাসু ৰত্থকোটীসু ইচ্ছিতিচ্ছিতং নিৰাসেমি চেৰ পরিদহামি চ. পহূতৰিত্তাতি পহূতৰিত্তূপকরণা মহদ্ধনা মহাভোগা. ন চ তাৰ খীযতীতি তঞ্চ ৰিত্তং ন খীযতি, ন পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছতি.
৩৪৩. তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকমন্ৰযাতি তস্সেৰ সুত্তদানমযপুঞ্ঞকম্মস্স অন্ৰযা পচ্চযা হেতুভাৰেন ৰিপাকভূতং সুখং, ইট্ঠমধুরসঙ্খাতং সাতঞ্চ ইধ ইমস্মিং ৰিমানে উপলব্ভতি. গন্ত্ৰা পুনদেৰ মানুসন্তি পুন এৰ মনুস্সলোকং উপগন্ত্ৰা. কাহামি পুঞ্ঞানীতি ময্হং সুখৰিসেসনিপ্ফাদকানি পুঞ্ঞানি করিস্সামি, যেসং ৰা মযা অযং সম্পত্তি লদ্ধাতি অধিপ্পাযো. নযয্যপুত্ত মন্তি, অয্যপুত্ত, মং মনুস্সলোকং নয, নেহীতি অত্থো.
তং সুত্ৰা সো অমনুস্সো তস্সা পটিবদ্ধচিত্ততায অনুকম্পায গমনং অনিচ্ছন্তো –
৩৪৪. ‘‘সত্ত তুৰং ৰস্সসতা ইধাগতা,
জিণ্ণা চ ৰুড্ঢা চ তহিং ভৰিস্সসি;
সব্বেৰ তে কালকতা চ ঞাতকা,
কিং তত্থ গন্ত্ৰান ইতো করিস্সসী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ সত্তাতি ৰিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, নিস্সক্কে ৰা এতং পচ্চত্তৰচনং. ৰস্সসতাতি ৰস্সসততো, সত্তহি ৰস্সসতেহি উদ্ধং তুৰং ইধাগতা ইমং ৰিমানং আগতা, ইধাগতায তুয্হং সত্ত ৰস্সসতানি হোন্তীতি অত্থো. জিণ্ণা চ ৰুড্ঢা চ তহিং ভৰিস্সসীতি ইধ দিব্বেহি উতুআহারেহি উপথম্ভিতত্তভাৰা কম্মানুভাৰেন এত্তকং কালং দহরাকারেনেৰ ঠিতা. ইতো পন গতা কম্মস্স চ পরিক্খীণত্তা মনুস্সানঞ্চ উতুআহারৰসেন জরাজিণ্ণা ৰযোৰুড্ঢা চ তহিং মনুস্সলোকে ভৰিস্সসি. কিন্তি? সব্বেৰ তে কালকতা চ ঞাতকাতি দীঘস্স অদ্ধুনো গতত্তা তৰ ঞাতযোপি সব্বে এৰ মতা, তস্মা ইতো দেৰলোকতো তত্থ মনুস্সলোকং গন্ত্ৰা কিং করিস্সসি, অৰসেসম্পি আযুঞ্চ ইধেৰ খেপেহি, ইধ ৰসাহীতি অধিপ্পাযো.
এৰং তেন ৰুত্তা সা তস্স ৰচনং অসদ্দহন্তী পুনদেৰ –
৩৪৫. ‘‘সত্তেৰ ৰস্সানি ইধাগতায মে, দিব্বঞ্চ সুখঞ্চ সমপ্পিতায;
সাহং গন্ত্ৰা পুনদেৰ মানুসং, কাহামি পুঞ্ঞানি নযয্যপুত্ত ম’’ন্তি. –
গাথমাহ. তত্থ সত্তেৰ ৰস্সানি ইধাগতায মেতি, অয্যপুত্ত, ময্হং ইধাগতায সত্তেৰ ৰস্সানি মঞ্ঞে ৰীতিৰত্তানি. সত্ত ৰস্সসতানি দিব্বসুখসমপ্পিতায বহুম্পি কালং গতং অসল্লক্খেন্তী এৰমাহ.
এৰং পন তায ৰুত্তো সো ৰিমানপেতো নানপ্পকারং তং অনুসাসিত্ৰা ‘‘ত্ৰং ইদানি সত্তাহতো উত্তরি তত্থ ন জীৰিস্সসি, মাতুযা তে নিক্খিত্তং মযা দিন্নং ধনং অত্থি, তং সমণব্রাহ্মণানং দত্ৰা ইধেৰ উপ্পত্তিং পত্থেহী’’তি ৰত্ৰা তং বাহাযং গহেত্ৰা গামমজ্ঝে ঠপেত্ৰা ‘‘ইধাগতে অঞ্ঞেপি জনে ‘যথাবলং পুঞ্ঞানি করোথা’তি ওৰদেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা গতো. তেন ৰুত্তং –
৩৪৬. ‘‘সো তং গহেত্ৰান পসয্হ বাহাযং, পচ্চানযিত্ৰান থেরিং সুদুব্বলং;
ৰজ্জেসি ‘অঞ্ঞম্পি জনং ইধাগতং, করোথ পুঞ্ঞানি সুখূপলব্ভতী’’’তি.
তত্থ সোতি সো ৰিমানপেতো. তন্তি তং ইত্থিং. গহেত্ৰান পসয্হ বাহাযন্তি পসয্হ নেতা ৰিয বাহাযং তং গহেত্ৰা. পচ্চানযিত্ৰানাতি তস্সা জাতসংৰুড্ঢগামং পুনদেৰ আনযিত্ৰা. থেরিন্তি থাৰরিং, জিণ্ণং ৰুড্ঢন্তি অত্থো. সুদুব্বলন্তি জরাজিণ্ণতায এৰ সুট্ঠু দুব্বলং. সা কির ততো ৰিমানতো অপগমনসমনন্তরমেৰ জিণ্ণা ৰুড্ঢা মহল্লিকা অদ্ধগতা ৰযোঅনুপ্পত্তা অহোসি. ৰজ্জেসীতি ৰদেয্যাসি. ৰত্তব্বৰচনাকারঞ্চ দস্সেতুং ‘‘অঞ্ঞম্পি জন’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তস্সত্থো – ভদ্দে, ত্ৰম্পি পুঞ্ঞং করেয্যাসি, অঞ্ঞম্পি জনং ইধ তৰ দস্সনত্থায আগতং ‘‘ভদ্রমুখা, আদিত্তং সীসং ৰা চেলং ৰা অজ্ঝুপেক্খিত্ৰাপি দানসীলাদীনি পুঞ্ঞানি করোথাতি, কতে চ পুঞ্ঞে একংসেনেৰ তস্স ফলভূতং সুখং উপলব্ভতি, ন এত্থ সংসযো কাতব্বো’’তি ৰদেয্যাসি ওৰদেয্যাসীতি.
এৰঞ্চ ৰত্ৰা তস্মিং গতে সা ইত্থী অত্তনো ঞাতকানং ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা তেসং অত্তানং জানাপেত্ৰা তেহি নিয্যাদিতধনং গহেত্ৰা সমণব্রাহ্মণানং দানং দেন্তী অত্তনো সন্তিকং আগতাগতানং –
৩৪৭. ‘‘দিট্ঠা মযা অকতেন সাধুনা, পেতা ৰিহঞ্ঞন্তি তথেৰ মনুস্সা;
কম্মঞ্চ কত্ৰা সুখৰেদনীযং, দেৰা মনুস্সা চ সুখে ঠিতা পজা’’তি. –
গাথায ওৰাদমদাসি.
তত্থ অকতেনাতি অনিব্বত্তিতেন অত্তনা অনুপচিতেন. সাধুনাতি কুসলকম্মেন, ইত্থম্ভূতলক্খণে করণৰচনং. ৰিহঞ্ঞন্তীতি ৰিঘাতং আপজ্জন্তি. সুখৰেদনীযন্তি সুখৰিপাকং পুঞ্ঞকম্মং. সুখে ঠিতাতি সুখে পতিট্ঠিতা. ‘‘সুখেধিতা’’তি ৰা পাঠো, সুখেন অভিৰুড্ঢা ফীতাতি অত্থো. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – যথা পেতা তথেৰ মনুস্সা অকতেন কুসলেন, কতেন চ অকুসলেন ৰিহঞ্ঞমানা খুপ্পিপাসাদিনা ৰিঘাতং আপজ্জন্তা মহাদুক্খং অনুভৰন্তা দিট্ঠা মযা. সুখৰেদনীযং পন কম্মং কত্ৰা তেন কতেন কুসলকম্মেন, অকতেন চ অকুসলকম্মেন দেৰমনুস্সপরিযাপন্না পজা সুখে ঠিতা দিট্ঠা মযা, অত্তপচ্চক্খমেতং, তস্মা পাপং দূরতোৰ পরিৰজ্জেন্তা পুঞ্ঞকিরিযায যুত্তপযুত্তা হোথাতি.
এৰং পন ওৰাদং দেন্তী সমণব্রাহ্মণাদীনং সত্তাহং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা সত্তমে দিৰসে কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি. ভিক্খূ তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসুং. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি, ৰিসেসতো চ পচ্চেকবুদ্ধেসু পৰত্তিতদানস্স মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ পকাসেসি. তং সুত্ৰা মহাজনো ৰিগতমলমচ্ছেরো দানাদিপুঞ্ঞাভিরতো অহোসীতি.
সুত্তপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.