৮. গোণপেতৰত্থুৰণ্ণনা
কিং নু উম্মত্তরূপো ৰাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরং মতপিতিকং কুটুম্বিকং আরব্ভ কথেসি. সাৰত্থিযং কির অঞ্ঞতরস্স কুটুম্বিকস্স পিতা কালমকাসি. সো পিতু মরণেন সোকসন্তত্তহদযো রোদমানো উম্মত্তকো পিয ৰিচরন্তো যং যং পস্সতি, তং তং পুচ্ছতি – ‘‘অপি মে পিতরং পস্সিত্থা’’তি? ন কোচি তস্স সোকং ৰিনোদেতুং অসক্খি. তস্স পন হদযে ঘটে পদীপো ৰিয সোতাপত্তিফলস্স উপনিস্সযো পজ্জলতি.
সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিফলস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা ‘‘ইমস্স অতীতকারণং আহরিত্ৰা সোকং ৰূপসমেত্ৰা সোতাপত্তিফলং দাতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা পুনদিৰসে পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো পচ্ছাসমণং অনাদায তস্স ঘরদ্ৰারং অগমাসি. সো ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৰা পচ্চুগ্গন্ত্ৰা সত্থারং গেহং পৰেসেত্ৰা সত্থরি পঞ্ঞত্তে আসনে নিসিন্নে সযং ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসিন্নো ‘‘কিং, ভন্তে, ময্হং পিতু গতট্ঠানং জানাথা’’তি আহ. অথ নং সত্থা, ‘‘উপাসক, কিং ইমস্মিং অত্তভাৰে পিতরং পুচ্ছসি, উদাহু অতীতে’’তি আহ. সো তং ৰচনং সুত্ৰা ‘‘বহূ কির ময্হং পিতরো’’তি তনুভূতসোকো থোকং মজ্ঝত্ততং পটিলভি. অথস্স সত্থা সোকৰিনোদনং ধম্মকথং কত্ৰা অপগতসোকং কল্লচিত্তং ৰিদিত্ৰা সামুক্কংসিকায ধম্মদেসনায সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা ৰিহারং অগমাসি.
অথ ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘পস্সথ, আৰুসো, বুদ্ধানুভাৰং, তথা সোকপরিদেৰসমাপন্নো উপাসকো খণেনেৰ ভগৰতা সোতাপত্তিফলে ৰিনীতো’’তি. সত্থা তত্থ গন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নো ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছি. ভিক্খূ তমত্থং ভগৰতো আরোচেসুং. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ মযা ইমস্স সোকো অপনীতো, পুব্বেপি অপনীতোযেৰা’’তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো অতীতং আহরি.
অতীতে বারাণসিযং অঞ্ঞতরস্স গহপতিকস্স পিতা কালমকাসি. সো পিতু মরণেন সোকপরিদেৰসমাপন্নো অস্সুমুখো রত্তক্খো কন্দন্তো চিতকং পদক্খিণং করোতি. তস্স পুত্তো সুজাতো নাম কুমারো পণ্ডিতো ব্যত্তো বুদ্ধিসম্পন্নো পিতুসোকৰিনযনূপাযং চিন্তেন্তো একদিৰসং বহিনগরে একং মতগোণং দিস্ৰা তিণঞ্চ পানীযঞ্চ আহরিত্ৰা তস্স পুরতো ঠপেত্ৰা ‘‘খাদ, খাদ, পিৰ, পিৰা’’তি ৰদন্তো অট্ঠাসি. আগতাগতা তং দিস্ৰা ‘‘সম্ম সুজাত, কিং উম্মত্তকোসি, যো ত্ৰং মতস্স গোণস্স তিণোদকং উপনেসী’’তি ৰদন্তি? সো ন কিঞ্চি পটিৰদতি. মনুস্সা তস্স পিতু সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘পুত্তো তে উম্মত্তকো জাতো, মতগোণস্স তিণোদকং দেতী’’তি আহংসু. তং সুত্ৰা চ কুটুম্বিকস্স পিতরং আরব্ভ ঠিতো সোকো অপগতো. সো ‘‘ময্হং কির পুত্তো উম্মত্তকো জাতো’’তি সংৰেগপ্পত্তো ৰেগেন গন্ত্ৰা ‘‘ননু ত্ৰং, তাত সুজাত, পণ্ডিতো ব্যত্তো বুদ্ধিসম্পন্নো, কস্মা মতগোণস্স তিণোদকং দেসী’’তি চোদেন্তো –
৪৬. ‘‘কিং নু উম্মত্তরূপোৰ, লাযিত্ৰা হরিতং তিণং;
খাদ খাদাতি লপসি, গতসত্তং জরগ্গৰং.
৪৭. ‘‘ন হি অন্নেন পানেন, মতো গোণো সমুট্ঠহে;
ত্ৰংসি বালো চ দুম্মেধো, যথা তঞ্ঞোৰ দুম্মতী’’তি. –
গাথাদ্ৰযমাহ. তত্থ কিং নূতি পুচ্ছাৰচনং. উম্মত্তরূপোৰাতি উম্মত্তকসভাৰো ৰিয চিত্তক্খেপং পত্তো ৰিয. লাযিত্ৰাতি লৰিত্ৰা. হরিতং তিণন্তি অল্লতিণং. লপসি ৰিলপসি. গতসত্তন্তি ৰিগতজীৰিতং. জরগ্গৰন্তি বলিবদ্দং জিণ্ণগোণং. অন্নেন পানেনাতি তযা দিন্নেন হরিততিণেন ৰা পানীযেন ৰা. মতো গোণো সমুট্ঠহেতি কালকতো গোণো লদ্ধজীৰিতো হুত্ৰা ন হি সমুট্ঠহেয্য. ত্ৰংসি বালো চ দুম্মেধোতি ত্ৰং বাল্যযোগতো বালো, মেধাসঙ্খাতায পঞ্ঞায অভাৰতো দুম্মেধো অসি. যথা তঞ্ঞোৰ দুম্মতীতি যথা তং অঞ্ঞোপি নিপ্পঞ্ঞো ৰিপ্পলপেয্য, এৰং ত্ৰং নিরত্থকং ৰিপ্পলপসীতি অত্থো. যথা তন্তি নিপাতমত্তং.
তং সুত্ৰা সুজাতো পিতরং সঞ্ঞাপেতুং অত্তনো অধিপ্পাযং পকাসেন্তো –
৪৮. ‘‘ইমে পাদা ইদং সীসং, অযং কাযো সৰালধি;
নেত্তা তথেৰ তিট্ঠন্তি, অযং গোণো সমুট্ঠহে.
৪৯. ‘‘নায্যকস্স হত্থপাদা, কাযো সীসঞ্চ দিস্সতি;
রুদং মত্তিকথূপস্মিং, ননু ত্ৰঞ্ঞেৰ দুম্মতী’’তি. –
গাথাদ্ৰযং অভাসি. তস্সত্থো – ইমস্স গোণস্স ইমে চত্তারো পাদা, ইদং সীসং, সহ ৰালধিনা ৰত্ততীতি সৰালধি অযং কাযো. ইমানি চ নেত্তা নযনানি যথা মরণতো পুব্বে, তথেৰ অভিন্নসণ্ঠানানি তিট্ঠন্তি. অযং গোণো সমুট্ঠহেতি ইমস্মা কারণা অযং গোণো সমুট্ঠহেয্য সমুত্তিট্ঠেয্যাতি মম চিত্তং ভৰেয্য. ‘‘মঞ্ঞে গোণো সমুট্ঠহে’’তি কেচি পঠন্তি, তেন কারণেন অযং গোণো সহসাপি কাযং সমুট্ঠহেয্যাতি অহং মঞ্ঞেয্যং, এৰং মে মঞ্ঞনা সম্ভৰেয্যাতি অধিপ্পাযো. অয্যকস্স পন ময্হং পিতামহস্স ন হত্থপাদা কাযো সীসং দিস্সতি, কেৰলং পন তস্স অট্ঠিকানি পক্খিপিত্ৰা কতে মত্তিকামযে থূপে রুদন্তো সতগুণেন সহস্সগুণেন, তাত, ত্ৰঞ্ঞেৰ দুম্মতি নিপ্পঞ্ঞো, ভিজ্জনধম্মা সঙ্খারা ভিজ্জন্তি, তত্থ ৰিজানতং কা পরিদেৰনাতি পিতু ধম্মং কথেসি.
তং সুত্ৰা বোধিসত্তস্স পিতা ‘‘মম মুত্তো পণ্ডিতো মং সঞ্ঞাপেতুং ইমং কম্মং অকাসী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘তাত সুজাত, ‘সব্বেপি সত্তা মরণধম্মা’তি অঞ্ঞাতমেতং, ইতো পট্ঠায ন সোচিস্সামি, সোকহরণসমত্থেন নাম মেধাৰিনা তাদিসেনেৰ ভৰিতব্ব’’ন্তি পুত্তং পসংসন্তো –
৫০. ‘‘আদিত্তং ৰত মং সন্তং, ঘতসিত্তংৰ পাৰকং;
ৰারিনা ৰিয ওসিঞ্চং, সব্বং নিব্বাপযে দরং.
৫১. ‘‘অব্বহী ৰত মে সল্লং, সোকং হদযনিস্সিতং;
যো মে সোকপরেতস্স, পিতুসোকং অপানুদি.
৫২. ‘‘স্ৰাহং অব্বূল়্হসল্লোস্মি, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো;
ন সোচামি ন রোদামি, তৰ সুত্ৰান মাণৰ.
৫৩. ‘‘এৰং করোন্তি সপ্পঞ্ঞা, যে হোন্তি অনুকম্পকা;
ৰিনিৰত্তযন্তি সোকম্হা, সুজাতো পিতরং যথা’’তি. –
চতস্সো গাথা অভাসি. তত্থ আদিত্তন্তি সোকগ্গিনা আদিত্তং জলিতং. সন্তন্তি সমানং. পাৰকন্তি অগ্গি. ৰারিনা ৰিয ওসিঞ্চন্তি উদকেন অৰসিঞ্চন্তো ৰিয. সব্বং নিব্বাপযে দরন্তি সব্বং মে চিত্তদরথং নিব্বাপেসি. অব্বহী ৰতাতি নীহরি ৰত. সল্লন্তি সোকসল্লং. হদযনিস্সিতন্তি চিত্তসন্নিস্সিতসল্লভূতং. সোকপরেতস্সাতি সোকেন অভিভূতস্স. পিতুসোকন্তি পিতরং আরব্ভ উপ্পন্নং সোকং. অপানুদীতি অপনেসি. তৰ সুত্ৰান মাণৰাতি, কুমার, তৰ ৰচনং সুত্ৰা ইদানি পন ন সোচামি ন রোদামি. সুজাতো পিতরং যথাতি যথা অযং সুজাতো অত্তনো পিতরং সোকতো ৰিনিৰত্তেসি, এৰং অঞ্ঞেপি যে অনুকম্পকা অনুগ্গণ্হসীলা হোন্তি, তে সপ্পঞ্ঞা এৰং করোন্তি পিতূনং অঞ্ঞেসঞ্চ উপকারং করোন্তীতি অত্থো.
মাণৰস্স ৰচনং সুত্ৰা পিতা অপগতসোকো হুত্ৰা সীসং নহাযিত্ৰা ভুঞ্জিত্ৰা কম্মন্তে পৰত্তেত্ৰা কালং কত্ৰা সগ্গপরাযণো অহোসি. সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা তেসং ভিক্খূনং সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপরিযোসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীসু পতিট্ঠহিংসু. তদা সুজাতো লোকনাথো অহোসীতি.
গোণপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.