৬. পঞ্চপুত্তখাদকপেতিৰত্থুৰণ্ণনা

নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসীতি ইদং সত্থরি সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে পঞ্চপুত্তখাদকপেতিং আরব্ভ ৰুত্তং. সাৰত্থিযা কির অৰিদূরে গামকে অঞ্ঞতরস্স কুটুম্বিকস্স ভরিযা ৰঞ্ঝা অহোসি. তস্স ঞাতকা এতদৰোচুং – ‘‘তৰ পজাপতি ৰঞ্ঝা, অঞ্ঞং তে কঞ্ঞং আনেমা’’তি. সো তস্সো ভরিযায সিনেহেন ন ইচ্ছি. অথস্স ভরিযা তং পৰত্তিং সুত্ৰা সামিকং এৰমাহ – ‘‘সামি, অহং ৰঞ্ঝা, অঞ্ঞা কঞ্ঞা আনেতব্বা, মা তে কুলৰংসো উপচ্ছিজ্জী’’তি. সো তায নিপ্পীল়িযমানো অঞ্ঞং কঞ্ঞং আনেসি. সা অপরেন সমযেন গব্ভিনী অহোসি. ৰঞ্ঝিত্থী – ‘‘অযং পুত্তং লভিত্ৰা ইমস্স গেহস্স ইস্সরা ভৰিস্সতী’’তি ইস্সাপকতা তস্সা গব্ভপাতনূপাযং পরিযেসন্তী অঞ্ঞতরং পরিব্বাজিকং অন্নপানাদীহি সঙ্গণ্হিত্ৰা তায তস্সা গব্ভপাতনং দাপেসি. সা গব্ভে পতিতে অত্তনো মাতুযা আরোচেসি, মাতা অত্তনো ঞাতকে সমোধানেত্ৰা তমত্থং নিৰেদেসি. তে ৰঞ্ঝিত্থিং এতদৰোচুং – ‘‘তযা ইমিস্সা গব্ভো পাতিতো’’তি? ‘‘নাহং পাতেমী’’তি. ‘‘সচে তযা গব্ভো ন পাতিতো, সপথং করোহী’’তি. ‘‘সচে মযা গব্ভো পাতিতো, দুগ্গতিপরাযণা খুপ্পিপাসাভিভূতা সাযং পাতং পঞ্চ পঞ্চ পুত্তে ৰিজাযিত্ৰা খাদিত্ৰা তিত্তিং ন গচ্ছেয্যং, নিচ্চং দুগ্গন্ধা মক্খিকাপরিকিণ্ণা চ ভৰেয্য’’ন্তি মুসা ৰত্ৰা সপথং অকাসি. সা নচিরস্সেৰ কালং কত্ৰা তস্সেৰ গামস্স অৰিদূরে দুব্বণ্ণরূপা পেতী হুত্ৰা নিব্বত্তি.

তদা জনপদে ৰুত্থৰস্সা অট্ঠ থেরা সত্থু দস্সনত্থং সাৰত্থিং আগচ্ছন্তা তস্স গামস্স অৰিদূরে ছাযূদকসম্পন্নে অরঞ্ঞট্ঠানে ৰাসং উপগচ্ছিংসু. অথ সা পেতী থেরানং অত্তানং দস্সেসি. তেসু সঙ্ঘত্থেরো তং পেতিং –

২৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসি, দুগ্গন্ধা পূতি ৰাযসি;

মক্খিকাহি পরিকিণ্ণা, কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসী’’তি. –

গাথায পটিপুচ্ছি. তত্থ নগ্গাতি নিচ্চোল়া. দুব্বণ্ণরূপাসীতি ণৰিরূপা অতিৰিয বীভচ্ছরূপেন সমন্নাগতা অসি. দুগ্গন্ধাতি অনিট্ঠগন্ধা. পূতি ৰাযসীতি সরীরতো কুণপগন্ধং ৰাযসি. মক্খিকাহি পরিকিণ্ণাতি নীলমক্খিকাহি সমন্ততো আকিণ্ণা. কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসীতি কা নাম এৰরূপা ইমস্মিং ঠানে তিট্ঠসি, ইতো চিতো চ ৰিচরসীতি অত্থো.

অথ সা পেতী মহাথেরেন এৰং পুট্ঠা অত্তানং পকাসেন্তী সত্তানং সংৰেগং জনেন্তী –

২৭. ‘‘অহং ভদন্তে পেতীম্হি, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং করিত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা.

২৮. ‘‘কালেন পঞ্চ পুত্তানি, সাযং পঞ্চ পুনাপরে;

ৰিজাযিত্ৰান খাদামি, তেপি না হোন্তি মে অলং.

২৯. ‘‘পরিডয্হতি ধূমাযতি, খুদায হদযং মম;

পানীযং ন লভে পাতুং, পস্স মং ব্যসনং গত’’ন্তি. –

ইমা তিস্সো গাথা অভাসি.

২৭. তত্থ ভদন্তেতি থেরং গারৰেন আলপতি. দুগ্গতাতি দুগ্গতিং গতা. যমলোকিকাতি ‘‘যমলোকো’’তি লদ্ধনামে পেতলোকে তত্থ পরিযাপন্নভাৰেন ৰিদিতা. ইতো গতাতি ইতো মনুস্সলোকতো পেতলোকং উপপজ্জনৰসেন গতা, উপপন্নাতি অত্থো.

২৮. কালেনাতি রত্তিযা ৰিভাতকালে. ভুম্মত্থে হি এতং করণৰচনং. পঞ্চ পুত্তানীতি পঞ্চ পুত্তে. লিঙ্গৰিপল্লাসেন হেতং ৰুত্তং. সাযং পঞ্চ পুনাপরেতি সাযন্হকালে পুন অপরে পঞ্চ পুত্তে খাদামীতি যোজনা. ৰিজাযিত্ৰানাতি দিৰসে দিৰসে দস দস পুত্তে ৰিজাযিত্ৰা. তেপি না হোন্তি মে অলন্তি তেপি দসপুত্তা একদিৰসং ময্হং খুদায পটিঘাতায অহং পরিযত্তা ন হোন্তি. গাথাসুখত্থঞ্হেত্থ না-ইতি দীঘং কত্ৰা ৰুত্তং.

২৯. পরিডয্হতি ধূমাযতি খুদায হদযং মমাতি খুদায জিঘচ্ছায বাধিযমানায মম হদযপদেসো উদরগ্গিনা পরিসমন্ততো ঝাযতি ধূমাযতি সন্তপ্পতি. পানীযং ন লভে পাতুন্তি পিপাসাভিভূতা তত্থ তত্থ ৰিচরন্তী পানীযম্পি পাতুং ন লভামি. পস্স মং ব্যসনং গতন্তি পেতূপপত্তিযা সাধারণং অসাধারণঞ্চ ইমং ঈদিসং ব্যসনং উপগতং মং পস্স, ভন্তেতি অত্তনা অনুভৰিযমানং দুক্খং থেরস্স পৰেদেসি.

তং সুত্ৰা থেরো তায কতকম্মং পুচ্ছন্তো –

৩০. ‘‘কিং নু কাযেন ৰাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্স কম্মৰিপাকেন, পুত্তমংসানি খাদসী’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ দুক্কটন্তি দুচ্চরিতং. কিস্স কম্মৰিপাকেনাতি কীদিসস্স কম্মস্স ৰিপাকেন, কিং পাণাতিপাতস্স, উদাহু অদিন্নাদানাদীসু অঞ্ঞতরস্সাতি অত্থো. ‘‘কেন কম্মৰিপাকেনা’’তি কেচি পঠন্তি.

অথ সা পেতী অত্তনা কতকম্মং থেরস্স কথেন্তী –

৩১. ‘‘সপতী মে গব্ভিনী আসি, তস্সা পাপং অচেতযিং;

সাহং পদুট্ঠমনসা, অকরিং গব্ভপাতনং.

৩২. ‘‘তস্স দ্ৰেমাসিকো গব্ভো, লোহিতঞ্ঞেৰ পগ্ঘরি;

তদস্সা মাতা কুপিতা, ময্হং ঞাতী সমানযি;

সপথঞ্চ মং অকারেসি, পরিভাসাপযী চ মং.

৩৩. ‘‘সাহং ঘোরঞ্চ সপথং, মুসাৰাদং অভাসিসং;

‘পুত্তমংসানি খাদামি, সচে তং পকতং মযা’.

৩৪. ‘‘তস্স কম্মস্স ৰিপাকেন, মুসাৰাদস্স চূভযং;

পুত্তমংসানি খাদামি, পুব্বলোহিতমক্খিতা’’তি. – গাথাযো অভাসি;

৩১-৩২. তত্থ সপতীতি সমানপতিকা ইত্থী ৰুচ্চতি. তস্সা পাপং অচেতযিন্তি তস্স সপতিযা পাপং লুদ্দকং কম্মং অচেতযিং. পদুট্ঠমনসাতি পদুট্ঠচিত্তা, পদুট্ঠেন ৰা মনসা. দ্ৰেমাসিকোতি দ্ৰেমাসজাতো পতিট্ঠিতো হুত্ৰা দ্ৰেমাসিকা. লোহিতঞ্ঞেৰ পগ্ঘরীতি ৰিপজ্জমানো রুহিরঞ্ঞেৰ হুত্ৰা ৰিস্সন্দি. তদস্সা মাতা কুপিতা, ময্হং ঞাতী সমানযীতি তদা অস্সা সপতিযা মাতা ময্হং কুপিতা অত্তনো ঞাতকে সমোধানেসি. ‘‘ততস্সা’’তি ৰা পাঠো, ততো অস্সাতি পদৰিভাগো.

৩৩-৩৪. সপথন্তি সপনং. পরিভাসাপযীতি ভযেন তজ্জাপেসি. সপথং মুসাৰাদং অভাসিসন্তি ‘‘সচে তং মযা কতং, ঈদিসী ভৰেয্য’’ন্তি কতমেৰ পাপং অকতং কত্ৰা দস্সেন্তী মুসাৰাদং অভূতং সপথং অভাসিং. মুত্তমংসানি খাদামি, সচেতং পকতং মযাতি ইদং তদা সপথস্স কতাকারদস্সনং. যদি এতং গব্ভপাতনপাপং মযা কতং, আযতিং পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তিযং ময্হং পুত্তমংসানিযেৰ খাদেয্যন্তি অত্থো. তস্স কম্মস্সাতি তস্স গব্ভপাতনৰসেন পকতস্স পাণাতিপাতকম্মস্স. মুসাৰাদস্স চাতি মুসাৰাদকম্মস্স চ. উভযন্তি উভযস্সপি কম্মস্স উভযেন ৰিপাকেন. করণত্থে হি ইদং পচ্চত্তৰচনং. পুব্বলোহিতমক্খিতাতি পসৰনৰসেন পরিভিজ্জনৰসেন চ পুব্বেন চ লোহিতেন চ মক্খিতা হুত্ৰা পুত্তমংসানি খাদামীতি যোজনা.

এৰং সা পেতী অত্তনো কম্মৰিপাকং পৰেদেত্ৰা পুন থেরে এৰমাহ – ‘‘অহং, ভন্তে, ইমস্মিংযেৰ গামে অসুকস্স কুটুম্বিকস্স ভরিযা ইস্সাপকতা হুত্ৰা পাপকম্মং কত্ৰা এৰং পেতযোনিযং নিব্বত্তা. সাধু, ভন্তে, তস্স কুটুম্বিকস্স গেহং গচ্ছথ, সো তুম্হাকং দানং দস্সতি, তং দক্খিণং ময্হং উদ্দিসাপেয্যাথ, এৰং মে ইতো পেতলোকতো মুত্তি ভৰিস্সতী’’তি. থেরা তং সুত্ৰা তং অনুকম্পমানা উল্লুম্পনসভাৰসণ্ঠিতা তস্স কুটুম্বিকস্স গেহং পিণ্ডায পৰিসিংসু. কুটম্বিকো থেরে দিস্ৰা সঞ্জাতপ্পসাদো পচ্চুগ্গন্ত্ৰা পত্তানি গহেত্ৰা থেরে আসনেসু নিসীদাপেত্ৰা পণীতেন আহারেন ভোজেতুং আরভি. থেরা তং পৰত্তিং কুটুম্বিকস্স আরোচেত্ৰা তং দানং তস্সা পেতিযা উদ্দিসাপেসুং. তঙ্খণঞ্ঞেৰ চ সা পেতী ততো দুক্খতো অপেতা উল়ারসম্পত্তিং পটিলভিত্ৰা রত্তিযং কুটুম্বিকস্স অত্তানং দস্সেসি. অথ থেরা অনুক্কমেন সাৰত্থিং গন্ত্ৰা ভগৰতো তমত্থং আরোচেসুং. ভগৰা চ তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি. দেসনাৰসানে মহাজনো পটিলদ্ধসংৰেগো ইস্সামচ্ছেরতো পটিৰিরমি. এৰং সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.

পঞ্চপুত্তখাদকপেতিৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.