৩. পূতিমুখপেতৰত্থুৰণ্ণনা
দিব্বং সুভং ধারেসি ৰণ্ণধাতুন্তি ইদং সত্থরি ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তে কলন্দকনিৰাপে অঞ্ঞতরং পূতিমুখপেতং আরব্ভ ৰুত্তং. অতীতে কির কস্সপস্স ভগৰতো কালে দ্ৰে কুলপুত্তা তস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা সীলাচারসম্পন্না সল্লেখৰুত্তিনো অঞ্ঞতরস্মিং গামকাৰাসে সমগ্গৰাসং ৰসিংসু. অথ অঞ্ঞতরো পাপজ্ঝাসযো পেসুঞ্ঞাভিরতো ভিক্খু তেসং ৰসনট্ঠানং উপগঞ্ছি. থেরা তেন সদ্ধিং পটিসন্থারং কত্ৰা ৰসনট্ঠানং দত্ৰা দুতিযদিৰসে তং গহেত্ৰা গামং পিণ্ডায পৰিসিংসু. মনুস্সা তে দিস্ৰা তেসু থেরেসু অতিৰিয পরমনিপচ্চকারং কত্ৰা যাগুভত্তাদীহি পটিমানেসুং. সো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘সুন্দরো ৰতাযং গোচরগামো, মনুস্সা চ সদ্ধা পসন্না, পণীতপণীতং পিণ্ডপাতং দেন্তি, অযঞ্চ ৰিহারো ছাযূদকসম্পন্নো, সক্কা মে ইধ সুখেন ৰসিতুং. ইমেসু পন ভিক্খূসু ইধ ৰসন্তেসু ময্হং ফাসুৰিহারো ন ভৰিস্সতি, অন্তেৰাসিকৰাসো ৰিয ভৰিস্সতি. হন্দাহং ইমে অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিন্দিত্ৰা যথা ন পুন ইধ ৰসিস্সন্তি, তথা করিস্সামী’’তি.
অথেকদিৰসং মহাথেরে দ্ৰিন্নম্পি ওৰাদং দত্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানং পৰিট্ঠে পেসুণিকো ভিক্খু থোকং কালং ৰীতিনামেত্ৰা মহাথেরং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা থেরেন ‘‘কিং, আৰুসো, ৰিকালে আগতোসী’’তি চ ৰুত্তে, ‘‘আম, ভন্তে কিঞ্চি ৰত্তব্বং অত্থী’’তি ৰত্ৰা ‘‘কথেহি, আৰুসো’’তি থেরেন অনুঞ্ঞাতো আহ – ‘‘এসো, ভন্তে, তুম্হাকং সহাযকত্থেরো সম্মুখা মিত্তো ৰিয অত্তানং দস্সেত্ৰা পরম্মুখা সপত্তো ৰিয উপৰদতী’’তি. ‘‘কিং কথেতী’’তি পুচ্ছিতো ‘‘সুণাথ, ভন্তে, ‘এসো মহাথেরো সঠো মাযাৰী কুহকো মিচ্ছাজীৰেন জীৰিকং কপ্পেতী’তি তুম্হাকং অগুণং কথেতী’’তি আহ. ‘‘মা, আৰুসো, এৰং ভণি, ন সো ভিক্খু এৰং মং উপৰদিস্সতি, গিহিকালতো পট্ঠায মম সভাৰং জানাতি ‘পেসলো কল্যাণসীলো’’’তি. ‘‘সচে, ভন্তে, তুম্হে অত্তনো ৰিসুদ্ধচিত্ততায এৰং চিন্তেথ, তং তুম্হাকংযেৰ অনুচ্ছৰিকং, ময্হং পন তেন সদ্ধিং ৰেরং নত্থি, কস্মা অহং তেন অৰুত্তং ‘ৰুত্ত’ন্তি ৰদামি. হোতু, কালন্তরেন সযমেৰ জানিস্সথা’’তি আহ. থেরোপি পুথুজ্জনভাৰদোসেন দ্ৰেল়্হকচিত্তো ‘‘এৰম্পি সিযা’’তি সাসঙ্কহদযো হুত্ৰা থোকং সিথিলৰিস্সাসো অহোসি. সো বালো পঠমং মহাথেরং পরিভিন্দিত্ৰা ইতরম্পি থেনং ৰুত্তনযেনেৰ পরিভিন্দি. অথ তে উভোপি থেরা দুতিযদিৰসে অঞ্ঞমঞ্ঞং অনালপিত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা পিণ্ডপাতমাদায অত্তনো ৰসনট্ঠানেযেৰ পরিভুঞ্জিত্ৰা সামীচিমত্তম্পি অকত্ৰা তং দিৰসং তত্থেৰ ৰসিত্ৰা ৰিভাতায চ রত্তিযা অঞ্ঞমঞ্ঞং অনারোচেত্ৰাৰ যথাফাসুকট্ঠানং অগমংসু.
পেসুণিকং পন ভিক্খুং পরিপুণ্ণমনোরথং গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠং মনুস্সা দিস্ৰা আহংসু – ‘‘ভন্তে, থেরা কুহিং গতা’’তি? সো আহ – ‘‘সব্বরত্তিং অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কত্ৰা মযা ‘মা কলহং করোথ, সমগ্গা হোথ, কলহো নাম অনত্থাৰহো আযতিদুক্খুপ্পাদকো অকুসলসংৰত্তনিকো, পুরিমকাপি কলহেন মহতা হিতা পরিভট্ঠা’তিআদীনি ৰুচ্চমানাপি মম ৰচনং অনাদিযিত্ৰা পক্কন্তা’’তি. ততো মনুস্সা ‘‘থেরা তাৰ গচ্ছন্তু, তুম্হে পন অম্হাকং অনুকম্পায ইধেৰ অনুক্কণ্ঠিত্ৰা ৰসথা’’তি যাচিংসু. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা তত্থেৰ ৰসন্তো কতিপাহেন চিন্তেসি – ‘‘মযা সীলৰন্তো কল্যাণধম্মা ভিক্খূ আৰাসলোভেন পরিভিন্না, বহুং ৰত মযা পাপকম্মং পসুত’’ন্তি বলৰৰিপ্পটিসারাভিভূতো সোকৰেগেন গিলানো হুত্ৰা নচিরেনেৰ কালং কত্ৰা অৰীচিম্হি নিব্বত্তি.
ইতরে দ্ৰে সহাযকত্থেরা জনপদচারিকং চরন্তা অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে সমাগন্ত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্মোদিত্ৰা তেন ভিক্খুনা ৰুত্তং ভেদৰচনং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স আরোচেত্ৰা তস্স অভূতভাৰং ঞত্ৰা সমগ্গা হুত্ৰা অনুক্কমেন তমেৰ আৰাসং পচ্চাগমিংসু. মনুস্সা দ্ৰে থেরে দিস্ৰা হট্ঠতুট্ঠা সঞ্জাতসোমনস্সা হুত্ৰা চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহিংসু. থেরা চ তত্থেৰ ৰসন্তা সপ্পাযআহারলাভেন সমাহিতচিত্তা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা নচিরেনেৰ অরহত্তং পাপুণিংসু.
পেসুণিকো ভিক্খু একং বুদ্ধন্তরং নিরযে পচ্চিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহস্স অৰিদূরে পূতিমুখপেতো হুত্ৰা নিব্বত্তি. তস্স কাযো সুৰণ্ণৰণ্ণো অহোসি, মুখতো পন পুল়ৰকা নিক্খমিত্ৰা ইতো চিতো চ মুখং খাদন্তি, তস্স দূরম্পি ওকাসং ফরিত্ৰা দুগ্গন্ধং ৰাযতি. অথাযস্মা নারদো গিজ্ঝকূটপব্বতা ওরোহন্তো তং দিস্ৰা –
৭. ‘‘দিব্বং সুভং ধারেসি ৰণ্ণধাতুং, ৰেহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খে;
মুখঞ্চ তে কিমযো পূতিগন্ধং, খাদন্তি কিং কম্মমকাসি পুব্বে’’তি. –
ইমায গাথায কতকম্মং পুচ্ছি. তত্থ দিব্বন্তি দিৰি ভৰং দেৰত্তভাৰপরিযাপন্নং. ইধ পন দিব্বং ৰিযাতি দিব্বং. সুভন্তি সোভনং, সুন্দরভাৰং ৰা. ৰণ্ণধাতুন্তি ছৰিৰণ্ণং. ধারেসীতি ৰহসি. ৰেহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খেতি ৰেহাযসসঞ্ঞিতে অন্তলিক্খে তিট্ঠসি. কেচি পন ‘‘ৰিহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খে’’তি পাঠং ৰত্ৰা ৰিহাযসং ওভাসেন্তো অন্তলিক্খে তিট্ঠসীতি ৰচনসেসেন অত্থং ৰদন্তি. পূতিগন্ধন্তি কুণপগন্ধং, দুগ্গন্ধন্তি অত্থো. কিং কম্মমকাসি পুব্বেতি পরমদুগ্গন্ধং তে মুখং কিমযো খাদন্তি, কাযো চ সুৰণ্ণৰণ্ণো, কীদিসং নাম কম্মং এৰরূপস্স অত্তভাৰস্স কারণভূতং পুব্বে ত্ৰং অকাসীতি পুচ্ছি.
এৰং থেরেন সো পেতো অত্তনা কতকম্মং পুট্ঠো তমত্থং ৰিস্সজ্জেন্তো –
৮. ‘‘সমণো অহং পাপোতিদুট্ঠৰাচো, তপস্সিরূপো মুখসা অসঞ্ঞতো;
লদ্ধা চ মে তমসা ৰণ্ণধাতু, মুখঞ্চ মে পেসুণিযেন পূতী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ সমণো অহং পাপোতি অহং লামকো সমণো পাপভিক্খু অহোসিং. অতিদুট্ঠৰাচোতি অতিদুট্ঠৰচনো, পরে অতিক্কমিত্ৰা লঙ্ঘিত্ৰা ৰত্তা, পরেসং গুণপরিধংসকৰচনোতি অত্থো. ‘‘অতিদুক্খৰাচো’’তি ৰা পাঠো, অতিৰিয ফরুসৰচনো মুসাৰাদপেসুঞ্ঞাদিৰচীদুচ্চরিতনিরতো. তপস্সিরূপোতি সমণপতিরূপকো. মুখসাতি মুখেন. লদ্ধাতি পটিলদ্ধা. চ-কারো সম্পিণ্ডনত্থো. মেতি মযা. তপসাতি ব্রহ্মচরিযেন. পেসুণিযেনাতি পিসুণৰাচায. পুতীতি পূতিগন্ধং.
এৰং সো পেতো অত্তনা কতকম্মং আচিক্খিত্ৰা ইদানি থেরস্স ওৰাদং দেন্তো –
৯. ‘‘তযিদং তযা নারদ সামং দিট্ঠং,
অনুকম্পকা যে কুসলা ৰদেয্যুং;
মা পেসুণং মা চ মুসা অভাণি,
যক্খো তুৰং হোহিসি কামকামী’’তি. –
ওসানগাথমাহ. তত্থ তযিদন্তি তং ইদং মম রূপং. অনুকম্পকা যে কুসলা ৰদেয্যুন্তি যে অনুকম্পনসীলা কারুণিকা পরহিতপটিপত্তিযং কুসলা নিপুণা বুদ্ধাদযো যং ৰদেয্যুং, তদেৰ ৰদামীতি অধিপ্পাযো. ইদানি তং ওৰাদং দস্সেন্তো ‘‘মা পেসুণং মা চ মুসা অভাণি, যক্খো তুৰং হোহিসি কামকামী’’তি আহ. তস্সত্থো – পেসুণং পিসুণৰচনং মুসা চ মা অভাণি মা কথেহি. যদি হি ত্ৰং মুসাৰাদং পিসুণৰাচঞ্চ পহায ৰাচায সঞ্ঞতো ভৰেয্যাসি, যক্খো ৰা দেৰো ৰা দেৰঞ্ঞতরো ৰা ত্ৰং ভৰিস্সসি, কামং কামিতব্বং উল়ারং দিব্বসম্পত্তিং পটিলভিত্ৰা তত্থ কামনসীলো যথাসুখং ইন্দ্রিযানং পরিচরণেন অভিরমণসীলোতি.
তং সুত্ৰা থেরো ততো রাজগহং গন্ত্ৰা পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সত্থু তমত্থং আরোচেসি. সত্থা তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা সম্পত্তপরিসায সাত্থিকা অহোসীতি.
পূতিমুখপেতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.