১২. ওতরণহারৰিভঙ্গৰণ্ণনা
৪২. তত্থ কতমো ওতরণো হারোতি ওতরণহারৰিভঙ্গো. তত্থ অসেক্খা ৰিমুত্তীতি অযং তেধাতুকে ৰীতরাগতা অসেক্খা ফলৰিমুত্তি. তানিযেৰাতি তানি অসেক্খাযং ৰিমুত্তিযং সদ্ধাদীনি. অযং ইন্দ্রিযেহি ওতরণাতি অসেক্খায ৰিমুত্তিযা নিদ্ধারিতেহি সদ্ধাদীহি ইন্দ্রিযেহি সংৰণ্ণনায ওতরণা.
পঞ্চিন্দ্রিযানি ৰিজ্জাতি সম্মাসঙ্কপ্পো ৰিয সম্মাদিট্ঠিযা উপকারকত্তা পঞ্ঞাক্খন্ধে সদ্ধাদীনি চত্তারি ইন্দ্রিযানি ৰিজ্জায উপকারকত্তা সঙ্গণ্হনৰসেন ৰুত্তানি. সঙ্খারপরিযাপন্নানীতি পঞ্চসু খন্ধেসু সঙ্খারক্খন্ধে অন্তোগধানি. যে সঙ্খারা অনাসৰাতি তং সঙ্খারক্খন্ধং ৰিসেসেতি, অগ্গফলস্স অধিপ্পেতত্তা. ততো এৰ চ নো ভৰঙ্গা. ধম্মধাতুসঙ্গহিতাতি অট্ঠারসধাতূসু ধম্মধাতুসঙ্গহিতা. যদিপি পুব্বে ৰীতরাগতা অসেক্খা ৰিমুত্তি দস্সিতা, তস্সা পন পটিপত্তিদস্সনত্থং ‘‘অযং অহমস্মীতি অনানুপস্সী’’তি দস্সনমগ্গো ইধ ৰুত্তোতি ইমমত্থং দস্সেতুং ‘‘অযং অহমস্মীতি অনানুপস্সী’’তিআদি ৰুত্তং. সব্বং ৰুত্তনযমেৰ.
৪৩. নিস্সিতস্স চলিতন্তি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন কম্মং অনৰট্ঠানং. চুতূপপাতোতি অপরাপরং চৰনং উপপতনঞ্চ. নিস্সিতপদে লব্ভমানং নিস্সযনং উদ্ধরন্তো আহ – ‘‘নিস্সযো নামা’’তি. তণ্হানিস্সযোতি তণ্হাভিনিৰেসো. সো হি তণ্হাচরিতস্স পতিট্ঠাভাৰেন তথা ৰুত্তো. এৰং দিট্ঠিনিস্সযোপি দট্ঠব্বো. রত্তস্স চেতনাতি চেতনাপধানত্তা সঙ্খারক্খন্ধধম্মানং চেতনাসীসেন তণ্হং এৰ ৰদতি. তেনেৰাহ – ‘‘অযং তণ্হানিস্সযো’’তি. যস্মা পন ৰিপরীতাভিনিৰেসো মোহস্স বলৰভাৰে এৰ হোতি, তস্মা ‘‘যা মূল়্হস্স চেতনা, অযং দিট্ঠিনিস্সযো’’তি ৰুত্তং.
এৰং চেতনাসীসেন তণ্হাদিট্ঠিযো ৰত্ৰা ইদানি তত্থ নিপ্পরিযাযেন চেতনংযেৰ গণ্হন্তো ‘‘চেতনা পন সঙ্খারা’’তি আহ. যা রত্তস্স ৰেদনা, অযং সুখা ৰেদনাতি সুখায ৰেদনায রাগো অনুসেতীতি কত্ৰা ৰুত্তং. তথা অদুক্খমসুখায ৰেদনায অৰিজ্জা অনুসেতীতি আহ – ‘‘যা সম্মূল়্হস্স ৰেদনা, অযং অদুক্খমসুখা ৰেদনা’’তি. ইধ ৰেদনাসীসেন চেতনা ৰুত্তা. তণ্হাযাতি তণ্হং. দিট্ঠিযাতি দিট্ঠিং. যথা ৰা সেসধম্মানং তণ্হায নিস্সযভাৰে পুগ্গলো তণ্হায নিস্সিতোতি ৰুচ্চতি. এৰং তণ্হায সেসধম্মানং পচ্চযভাৰে পুগ্গলো তণ্হায নিস্সিতোতি ৰুচ্চতীতি আহ – ‘‘তণ্হায অনিস্সিতো’’তি.
পস্সদ্ধীতি দরথপটিপ্পস্সম্ভনা. কাযিকাতি করজকাযসন্নিস্সিতা. চেতসিকাতি চিত্তসন্নিস্সিতা. যস্মা পন সা দরথপটিপ্পস্সদ্ধি কাযচিত্তানং সুখে সতি পাকটা হোতি, তস্মা ‘‘যং কাযিকং সুখ’’ন্তিআদিনা ফলূপচারেন ৰুত্তায পস্সদ্ধিযা নতিঅভাৰস্স কারণভাৰং দস্সেতুং ‘‘পস্সদ্ধকাযো’’তিআদি ৰুত্তং. সোতি এৰং ৰিমুত্তচিত্তো খীণাসৰো. রূপসঙ্খযে ৰিমুত্তোতি রূপানং সঙ্খযসঙ্খাতে নিব্বানে ৰিমুত্তো. অত্থীতিপি ন উপেতীতি সস্সতো অত্তা চ লোকো চাতিপি তণ্হাদিট্ঠিউপযেন ন উপেতি ন গণ্হাতি. নত্থীতি অসস্সতোতি. অত্থি নত্থীতি একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতন্তি. নেৰত্থি নো নত্থীতি অমরাৰিক্খেপৰসেন. গম্ভীরোতি উত্তানভাৰহেতূনং কিলেসানং অভাৰেন গম্ভীরো. নিব্বুতোতি অত্থীতিআদিনা উপগমনকিলেসানং ৰূপসমেন পরিনিব্বুতো সীতিভূতো.
ইধাগতীতি পরলোকতো ইধ আগতি. গতীতি ইধলোকতো পরলোকগমনং. তং পন পুনব্ভৰোতি আহ ‘‘পেচ্চভৰো’’তি. ইধ হুরন্তি দ্ৰারারম্মণধম্মা দস্সিতাতি ‘‘উভযমন্তরেনা’’তি পদেন দ্ৰারপ্পৰত্তধম্মে দস্সেন্তো ‘‘ফস্সসমুদিতেসু ধম্মেসূ’’তি আহ. তস্সত্থো – ফস্সেন সদ্ধিং ফস্সেন কারণভূতেন চ সমুদিতেসু সম্ভূতেসু ৰিঞ্ঞাণৰেদনাসঞ্ঞাচেতনাৰিতক্কৰিচারাদিধম্মেসু. অত্তানং ন পস্সতীতি তেসং ধম্মানং অনত্তভাৰেনেৰ তত্থ অত্তানং ন পস্সতি. ৰিরজ্জতি ৰিরাগা ৰিমুচ্চতীতি পদেহি লোকুত্তরধম্মানং পটিচ্চসমুপ্পাদভাৰং দস্সেন্তো তদত্থতায সীলাদীনম্পি পরিযাযেন তব্ভাৰমাহ ‘‘লোকুত্তরো’’তিআদিনা.
৪৪. নামসম্পযুত্তোতি নামেন মিস্সিতো. সউপাদিসেসা নিব্বানধাতূতি অরহত্তফলং অধিপ্পেতং. তঞ্চ পঞ্ঞাপধানন্তি আহ – ‘‘সউপাদিসেসা নিব্বানধাতু ৰিজ্জাতি. সেসং সব্বং উত্তানমেৰ.
ওতরণহারৰিভঙ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.