৭. তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা

৪৯. সত্তমে তিস্সমেত্তেয্যসুত্তে মেথুনমনুযুত্তস্সাতি মেথুনধম্মং সমাযুত্তস্স. ইতীতি এৰমাহ. আযস্মাতি পিযৰচনমেতং. তিস্সোতি নামং তস্স থেরস্স. সোপি হি তিস্সোতি নামেন. মেত্তেয্যোতি গোত্তং, গোত্তৰসেনেৰ এস পাকটো অহোসি. তস্মা অট্ঠুপ্পত্তিযং (সু. নি. অট্ঠ. ২.৮২১) ৰুত্তং – ‘‘তিস্সমেত্তেয্যা নাম দ্ৰে সহাযা’’তি. ৰিঘাতন্তি উপঘাতং. ব্রূহীতি আচিক্খ. মারিসাতি পিযৰচনমেতং, নিদ্দুক্খাতি ৰুত্তং হোতি. সুত্ৰান তৰ সাসনন্তি তৰ ৰচনং সুত্ৰা. ৰিৰেকে সিক্খিস্সামসেতি সহাযং আরব্ভ ধম্মদেসনং যাচন্তো ভণতি, সো পন সিক্খিতসিক্খোযেৰ.

মেথুনধম্মো নামাতি ইদং নিদ্দিসিতব্বস্স মেথুনধম্মস্স উপদেসপদং. অসদ্ধম্মোতি অসতং নীচজনানং ধম্মো. গামধম্মোতি গামৰাসীনং সেৰনধম্মো. ৰসলধম্মোতি ৰসলানং ধম্মো, কিলেসৰস্সনতো ৰা সযমেৰ ৰসলো ধম্মোতি ৰসলধম্মো. দুট্ঠুল্লোতি দুট্ঠো চ কিলেসেহি দুট্ঠত্তা, থূলো চ অনিপুণভাৰতোতি দুট্ঠুল্লো. যস্মা চ তস্স ধম্মস্স পরিৰারভূতং দস্সনম্পি গহণম্পি আমসনম্পি ফুসনম্পি ঘট্টনম্পি দুট্ঠুল্লং, তস্মাপি দুট্ঠুল্লো সো মেথুনধম্মো. ওদকন্তিকোতি উদকং অস্স অন্তে সুদ্ধত্থং আদিযতীতি উদকন্তো, উদকন্তোযেৰ ওদকন্তিকো. রহো পটিচ্ছন্নে ওকাসে কত্তব্বতায রহস্সো. ৰিনযে পন ‘‘দুট্ঠুল্লং ওদকন্তিকং রহস্স’’ন্তি (পারা. ৩৯) পাঠো. তত্থ তীসু পদেসু যো সোতি পদং পরিৰত্তেত্ৰা যং তন্তি কত্ৰা যোজেতব্বং ‘‘যং তং দুট্ঠুল্লং, সো মেথুনধম্মো, যং তং ওদকন্তিকং সো মেথুনধম্মো, যং তং রহস্সং, সো মেথুনধম্মো’’তি. ইধ পন ‘‘যো সো অসদ্ধম্মো, সো মেথুনধম্মো…পে… যো সো রহস্সো, সো মেথুনধম্মো’’তি এৰং যোজনা ৰেদিতব্বা. দ্ৰযেন দ্ৰযেন সমাপজ্জিতব্বতো দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তি. তত্থ যোজনা – যা সা দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তি, সো মেথুনধম্মো নামাতি. কিংকারণা ৰুচ্চতি মেথুনধম্মোতি কেন কারণেন কেন পরিযাযেন মেথুনধম্মোতি কথীযতি. তং কারণং দস্সেন্তো ‘‘উভিন্নং রত্তান’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ উভিন্নং রত্তানন্তি দ্ৰিন্নং ইত্থিপুরিসানং রাগেন রঞ্জিতানং. সারত্তানন্তি ৰিসেসেন সুট্ঠু রঞ্জিতানং. অৰস্সুতানন্তি কিলেসেন তিন্তানং. পরিযুট্ঠিতানন্তি কুসলাচারং পরিযাদিযিত্ৰা মদ্দিত্ৰা ঠিতানং ‘‘মগ্গে চোরা পরিযুট্ঠিতা’’তিআদীসু ৰিয. পরিযাদিন্নচিত্তানন্তি কুসলচিত্তং পরিযাদিযিত্ৰা খেপেত্ৰা ঠিতচিত্তানং. উভিন্নং সদিসানন্তি দ্ৰিন্নং কিলেসেন সদিসানং. ধম্মোতি সভাৰো. তং কারণাতি তেন কারণেন. তং উপমায সাধেন্তো ‘‘উভো কলহকারকা’’তিআদিমাহ. তত্থ উভো কলহকারকাতি পুব্বভাগে কলহকারকা দ্ৰে. মেথুনকাতি ৰুচ্চন্তীতি সদিসাতি ৰুচ্চন্তি. ভণ্ডনকারকাতি তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা ভণ্ডনং করোন্তা. ভস্সকারকাতি ৰাচাকলহং করোন্তা. ৰিৰাদকারকাতি নানাৰচনং করোন্তা. অধিকরণকারকাতি ৰিনিচ্ছযপাপুণনৰিসেসকারণং করোন্তা. ৰাদিনোতি ৰাদপটিৰাদিনো. সল্লাপকাতি ৰাচং কথেন্তা এৰমেৰন্তি উপমাসংসন্দনং.

যুত্তস্সাতি সঞ্ঞুত্তস্স. পযুত্তস্সাতি আদরেন যুত্তস্স. আযুত্তস্সাতি ৰিসেসেন যুত্তস্স. সমাযুত্তস্সাতি একতো যুত্তস্স. তচ্চরিতস্সাতি তংচরিতং করোন্তস্স. তব্বহুলস্সাতি তংবহুলং করোন্তস্স. তগ্গরুকস্সাতি তংগরুং করোন্তস্স. তন্নিন্নস্সাতি তস্মিং নতচিত্তস্স. তপ্পোণস্সাতি তস্মিং নতকাযস্স. তপ্পব্ভারস্সাতি তস্মিং অভিমুখকাযস্স. তদধিমুত্তস্সাতি তস্মিং অধিহরিতস্স. তদধিপতেয্যস্সাতি তং অধিপতিং জেট্ঠকং কত্ৰা পৰত্তস্স.

ৰিঘাতন্তি নিদ্দেসস্স উদ্দেসৰচনং. ৰিঘাতন্তি পীল়নং. উপঘাতন্তি সমীপং কত্ৰা পীল়নং. পীল়নন্তি ঘট্টনং. ঘট্টনন্তি পীল়নং. সব্বং অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনং. উপদ্দৰন্তি হিংসনং. উপসগ্গন্তি তত্থ তত্থ উপগন্ত্ৰা পীল়নাকারং. ব্রূহীতি কথেহি. আচিক্খাতি ৰিস্সজ্জেহি. দেসেহীতি দস্সেহি. পঞ্ঞপেহীতি ঞাপেহি. পট্ঠপেহীতি ঠপেহি. ৰিৰরাতি পাকটং করোহি. ৰিভজাতি ভাজেহি. উত্তানীকরোহীতি তীরং পাপেহি. পকাসেহীতি পাকটং করোহি.

তুয্হং ৰচনন্তি তৰ ৰাচং. ব্যপ্পথন্তি ৰচনং. দেসনন্তি আচিক্খনং. অনুসাসনন্তি ওৰাদং. অনুসিট্ঠন্তি অনুসাসনং. সুত্ৰাতি সোতেন সুত্ৰা. সুণিত্ৰাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. উগ্গহেত্ৰাতি সম্মা গহেত্ৰা. উপধারযিত্ৰাতি অনাসেত্ৰা. উপলক্খযিত্ৰাতি সল্লক্খেত্ৰা.

৫০. মুস্সতে ৰাপি সাসনন্তি পরিযত্তিপটিপত্তিতো দুৰিধম্পি সাসনং নস্সতি. ৰাপীতি পদপূরণমত্তং. এতং তস্মিং অনরিযন্তি তস্মিং পুগ্গলে এতং অনরিযং, যদিদং মিচ্ছাপটিপদা. গারৰাধিৰচনন্তি গুণৰিসিট্ঠসব্বসত্তুত্তমগরুগারৰাধিৰচনং. তেনাহু পোরাণা –

‘‘ভগৰাতি ৰচনং সেট্ঠং, ভগৰাতি ৰচনমুত্তমং;

গরু গারৰযুত্তো সো, ভগৰা তেন ৰুচ্চতী’’তি. (ৰিসুদ্ধি. ১.১৪২);

চতুব্বিধং ৰা নামং আৰত্থিকং, লিঙ্গিকং, নেমিত্তিকং, অধিচ্চসমুপ্পন্নন্তি. অধিচ্চসমুপ্পন্নং নাম লোকিযৰোহারেন ‘‘যদিচ্ছক’’ন্তি ৰুত্তং হোতি. তত্থ ৰচ্ছো, দম্মো, বলীবদ্ধোতি এৰমাদি আৰত্থিকং, দণ্ডী, ছত্তী, সিখী, করীতি এৰমাদি লিঙ্গিকং, তেৰিজ্জো, ছল়ভিঞ্ঞোতি এৰমাদি নেমিত্তিকং, সিরিৰড্ঢকো, ধনৰড্ঢকোতি এৰমাদি ৰচনত্থং অনপেক্খিত্ৰা পৰত্তং অধিচ্চসমুপ্পন্নং. ইদং পন ভগৰাতি নামং নেমিত্তিকং, ন মহামাযায, ন সুদ্ধোদনমহারাজেন, ন অসীতিযা ঞাতিসহস্সেহি কতং, ন সক্কসন্তুসিতাদীহি দেৰতাৰিসেসেহি কতং. ৰক্খতি চ ‘‘ভগৰাতি নেতং নামং মাতরা কতং…পে… পটিলাভা সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ভগৰা’’তি (মহানি. ৮৪).

‘‘ভাগ্যৰা ভগ্গৰা যুত্তো, ভগেহি চ ৰিভত্তৰা;

ভত্তৰা ৰন্তগমনো, ভৰেসু ভগৰা ততো’’তি. (ৰিসুদ্ধি. ১.১৪৪);

তত্থ –

‘‘ৰণ্ণাগমো ৰণ্ণৰিপরিযাযো, দ্ৰে চাপরে ৰণ্ণৰিকারনাসা;

ধাতূনমত্থাতিসযেন যোগো, তদুচ্চতে পঞ্চৰিধং নিরুত্তি’’ন্তি. –

এৰং ৰুত্তনিরুত্তিলক্খণং গহেত্ৰা পদসিদ্ধি ৰেদিতব্বা. তত্থ ‘‘নক্খত্তরাজারিৰ তারকান’’ন্তি এত্থ রকারাগমো ৰিয অৰিজ্জমানস্স অক্খরস্স আগমো ৰণ্ণাগমো নাম. ‘‘হিংসনা, হিংসো’’তি ৰত্তব্বে ‘‘সীহো’’তি ৰিয ৰিজ্জমানক্খরানং হেট্ঠুপরিযৰসেন পরিৰত্তনং ৰণ্ণৰিপরিযাযো নাম. ‘‘নৰে ছন্নকে দানং দিয্যতী’’তি এত্থ অকারস্স একারাপজ্জনতা ৰিয অঞ্ঞক্খরস্স অঞ্ঞক্খরাপজ্জনতা ৰণ্ণৰিকারো নাম. ‘‘জীৰনস্স মূতো জীৰনমূতো’’তি ৰত্তব্বে ‘‘জীমূতো’’তি ৰকারনকারানং ৰিনাসো ৰিয ৰিজ্জমানক্খরৰিনাসো ৰণ্ণৰিনাসো নাম. ‘‘ফরুসাহি ৰাচাহি পক্রুব্বমানো আসজ্জ মং ত্ৰং ৰদসি কুমারা’’তি এত্থ পক্রুব্বমানোতি পদস্স অভিভৰমানোতি অত্থপটিপাদনং ৰিয তত্থ তত্থ যথাযোগং ৰিসেসত্থযোগো ধাতূনং অত্থাতিসযেন যোগো নাম.

এৰং নিরুত্তিলক্খণং গহেত্ৰা সদ্দনযেন ৰা পিসোদরাদিনিস্সিতো পতিট্ঠানীতি পিসোদরাদিপক্খেপলক্খণং গহেত্ৰা যস্মা লোকিযলোকুত্তরসুখাভিনিব্বত্তকং দানসীলাদিপারপ্পত্তং ভাগ্যমস্স অত্থি, তস্মা ‘‘ভাগ্যৰা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতীতি ঞাতব্বং.

যস্মা পন লোভদোসমোহৰিপরীতমনসিকারঅহিরিকানোত্তপ্পকোধূপনাহমক্খপল়াসইস্সা- মচ্ছরিযমাযাসাঠেয্যথম্ভসারম্ভমানাতিমানমদপমাদতণ্হাঅৰিজ্জাতিৰিধাকুসলমূলদুচ্চরিত- সংকিলেসমলৰিসমসঞ্ঞাৰিতক্কপপঞ্চচতুব্বিধৰিপরিযেসআসৰগন্থওঘযোগঅগতি- তণ্হুপ্পাদুপাদানপঞ্চচেতোখীলৰিনিবন্ধনীৰরণাভিনন্দনছৰিৰাদমূলতণ্হাকাযসত্তানুসয- অট্ঠমিচ্ছত্তনৰতণ্হামূলকদসাকুসলকম্মপথদ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতঅট্ঠসততণ্হাৰিচরিতপ্পভেসব্বদরথ- পরিল়াহকিলেসসতসহস্সানি, সঙ্খেপতো ৰা পঞ্চ কিলেসখন্ধঅভিসঙ্খারদেৰপুত্তমচ্চুমারে অভঞ্জি, তস্মা ভগ্গত্তা এতেসং পরিস্সযানং ‘‘ভগ্গৰা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি. আহ চেত্থ –

‘‘ভগ্গরাগো ভগ্গদোসো, ভগ্গমোহো অনাসৰো;

ভগ্গাস্স পাপকা ধম্মা, ভগৰা তেন ৰুচ্চতী’’তি. (পারা. অট্ঠ. ১.৯৬; ৰিসুদ্ধি. ১.১৪৪);

ভাগ্যৰন্ততায চস্স সতপুঞ্ঞজলক্খণৰরস্স রূপকাযসম্পত্তি দীপিতা হোতি. ভগ্গদোসতায ধম্মকাযসম্পত্তি. তথা লোকিযসরিক্খকানং বহুমতভাৰো, গহট্ঠপব্বজিতেহি অভিগমনীযতা, অভিগতানঞ্চ নেসং কাযচিত্তদুক্খাপনযনে পটিবলভাৰো, আমিসদানধম্মদানেহি উপকারিতা, লোকিযলোকুত্তরসুখেহি চ সঞ্ঞোজনসমত্থতা দীপিতা হোতি.

যস্মা চ লোকে ইস্সরিযধম্মযসসিরিকামপযত্তেসু ছসু ধম্মেসু ভগসদ্দো পৰত্ততি, পরমঞ্চস্স সকচিত্তে ইস্সরিযং, অণিমালঙ্ঘিমাদিকং ৰা লোকিযসম্মতং সব্বাকারপরিপূরং অত্থি, তথা লোকুত্তরো ধম্মো, লোকত্তযব্যাপকো যথাভুচ্চগুণাধিগতো অতিৰিয পরিসুদ্ধো যসো, রূপকাযদস্সনব্যাৰটজননযনপ্পসাদজননসমত্থা সব্বাকারপরিপূরা সব্বঙ্গপচ্চঙ্গসিরী, যং যং এতেন ইচ্ছিতং পত্থিতং অত্তহিতং পরহিতং ৰা, তস্স তস্স তথেৰ অভিনিপ্ফন্নত্তা ইচ্ছিতিচ্ছিতত্থনিপ্ফত্তিসঞ্ঞিতো কামো, সব্বলোকগরুভাৰপ্পত্তিহেতুভূতো সম্মাৰাযামসঙ্খাতো পযত্তো চ অত্থি, তস্মা ইমেহি ভগেহি যুত্তত্তাপি ভগা অস্স সন্তীতি ইমিনা অত্থেন ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি.

যস্মা পন কুসলাদীহি ভেদেহি সব্বধম্মে, খন্ধাযতনধাতুসচ্চইন্দ্রিযপটিচ্চসমুপ্পাদাদীহি ৰা কুসলাদিধম্মে, পীল়নসঙ্খতসন্তাপৰিপরিণামট্ঠেন ৰা দুক্খমরিযসচ্চং, আযূহননিদানসংযোগপলিবোধট্ঠেন সমুদযং, নিস্সরণৰিৰেকাসঙ্খতঅমতট্ঠেন নিরোধং, নিয্যানিকহেতুদস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন মগ্গং ৰিভত্তৰা, ৰিভজিত্ৰা ৰিৰরিত্ৰা দেসিতৰাতি ৰুত্তং হোতি, তস্মা ‘‘ৰিভত্তৰা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি.

যস্মা চ এস দিব্বব্রহ্মঅরিযৰিহারে কাযচিত্তউপধিৰিৰেকে সুঞ্ঞতপ্পণিহিতানিমিত্তৰিমোক্খে অঞ্ঞে চ লোকিযলোকুত্তরে উত্তরিমনুস্সধম্মে ভজি সেৰি বহুলমকাসি, তস্মা ‘‘ভত্তৰা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি.

যস্মা পন তীসু ভৰেসু তণ্হাসঙ্খাতং গমনং অনেন ৰন্তং, তস্মা ‘‘ভৰেসু ৰন্তগমনো’’তি ৰত্তব্বে ভৰসদ্দতো ভকারং গমনসদ্দতো গকারং ৰন্তসদ্দতো ৰকারঞ্চ দীঘং কত্ৰা আদায ‘‘ভগৰা’’তি ৰুচ্চতি, যথা লোকে ‘‘মেহনস্স খস্স মালা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘মেখলা’’তি ৰুচ্চতি.

পুন অপরম্পি পরিযাযং নিদ্দিসন্তো ‘‘অপি চ ভগ্গরাগোতি ভগৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ ভগ্গো রাগো অস্সাতি ভগ্গরাগো. ভগ্গদোসাদীসুপি এসেৰ নযো. কণ্ডকোতি ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন কিলেসা এৰ. ভজীতি উদ্দেসৰসেন ৰিভাগং কত্ৰা ভাজেসি. ৰিভজীতি নিদ্দেসৰসেন ৰিৰিধা ভাজেসি. পৰিভজীতি পটিনিদ্দেসৰসেন পকারেন ৰিভজি. উগ্ঘটিতঞ্ঞূনং ৰসেন ভজি. ৰিপঞ্চিতঞ্ঞূনং ৰসেন ৰিভজি. নেয্যানং ৰসেন পৰিভজি.

ধম্মরতনন্তি –

‘‘চিত্তীকতং মহগ্ঘঞ্চ, অতুলং দুল্লভদস্সনং;

অনোমসত্তপরিভোগং, রতনং তেন ৰুচ্চতী’’তি. (খু. পা. অট্ঠ. ৬.৩; দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৩) –

এৰং ৰণ্ণিতং ধম্মরতনং তিৰিধেন ভাজেসি. ভৰানং অন্তকরোতি কামভৰাদীনং নৰন্নং ভৰানং পরিচ্ছেদং পরিযন্তং পরিৰটুমং কারকো. ভাৰিতকাযোতি ৰড্ঢিতকাযো. তথা ইতরেসুপি. ভজীতি সেৰি. অরঞ্ঞৰনপত্থানীতি গামস্স ৰা নগরস্স ৰা ইন্দখীলতো বহি অরঞ্ঞং. ৰনপত্থানি মনুস্সূপচারাতিক্কন্তানি ৰনসণ্ডানি. পন্তানীতি যত্থ মনুস্সা ন কসন্তি ন ৰপন্তি দূরানি সেনাসনানি. কেচি পন ‘‘ৰনপত্তানীতি যস্মা যত্থ ব্যগ্ঘাদযো অত্থি, তং ৰনং তে পালযন্তি রক্খন্তি, তস্মা তেহি রক্খিতত্তা ৰনপত্তানী’’তি ৰদন্তি. সেনাসনানীতি সেতি চেৰ আসতি চ এত্থাতি সেনাসনানি. অপ্পসদ্দানীতি ৰচনসদ্দেন অপ্পসদ্দানি. অপ্পনিগ্ঘোসানীতি গামনগরনিগ্ঘোসসদ্দেন অপ্পনিগ্ঘোসানি. ৰিজনৰাতানীতি অন্তোসঞ্চরণজনস্স সরীরৰাতেন ৰিরহিতানি. ‘‘ৰিজনৰাদানী’’তিপি পাঠো, ‘‘অন্তোজনৰাদেন ৰিরহিতানী’’তি অত্থো. ‘‘ৰিজনপাতানী’’তিপি পাঠো, ‘‘জনসঞ্চারৰিরহিতানী’’তি অত্থো. মনুস্সরাহস্সেয্যকানীতি মনুস্সানং রহস্সকরণট্ঠানানি. পটিসল্লানসারুপ্পানীতি ৰিৰেকানুরূপানি. ভাগী ৰাতি ‘‘ভাগো চীৰরাদিকোট্ঠাসো অস্স অত্থী’’তি ভাগী. ‘‘পটিলাভৰসেন অত্থরসাদিভাগো অস্স অত্থী’’তি ভাগী. অত্থরসস্সাতি হেতুফলসম্পত্তিসঙ্খাতস্স অত্থরসস্স. ধম্মরসস্সাতি হেতুসম্পত্তিসঙ্খাতস্স ধম্মরসস্স. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘হেতুফলে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, হেতুম্হি ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা’’তি (ৰিভ. ৭২০). ৰিমুত্তিরসস্সাতি ফলসম্পত্তিসঙ্খাতস্স ৰিমুত্তিরসস্স. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘কিচ্চসম্পত্তিঅত্থেন, রসো নাম পৰুচ্চতী’’তি (পটি. ম. অট্ঠ. ১.১.২ মাতিকাৰণ্ণনা; ৰিসুদ্ধি. ১.৮).

চতুন্নং ঝানানন্তি পঠমজ্ঝানাদীনং চতুন্নং ঝানানং. চতুন্নং অপ্পমঞ্ঞানন্তি মেত্তাদীনং ফরণপ্পমাণৰিরহিতানং চতুন্নং ব্রহ্মৰিহারানং. চতুন্নং অরূপসমাপত্তীনন্তি আকাসানঞ্চাযতনাদীনং চতুন্নং অরূপজ্ঝানানং. অট্ঠন্নং ৰিমোক্খানন্তি ‘‘রূপী রূপানি পস্সতী’’তিআদিনা (ধ. স. ২৪৮) নযেন ৰুত্তানং আরম্মণৰিমুত্তানং অট্ঠন্নং ৰিমোক্খানং. অভিভাযতনানন্তি এত্থ অভিভূতানি আযতনানি এতেসং ঝানানন্তি অভিভাযতনানি, ঝানানি. আযতনানীতি অধিট্ঠানট্ঠেন আযতনসঙ্খাতানি কসিণারম্মণানি. ঞাণুত্তরিকো হি পুগ্গলো ৰিসদঞাণোতি কিং এত্থ আরম্মণে সমাপজ্জিতব্বং, ন মযি চিত্তেকগ্গতাকরণে ভারো অত্থীতি তানি আরম্মণানি অভিভৰিত্ৰা সমাপজ্জতি. সহ নিমিত্তুপ্পাদেনেৰেত্থ অপ্পনং নিব্বত্তেতীতি অত্থো. এৰং উপ্পাদিতানি ঝানানি অভিভাযতনানীতি ৰুচ্চন্তি, তেসং অট্ঠন্নং অভিভাযতনানং. নৰন্নং অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তীনন্তি পুব্বং পুব্বং অনু অনুপুব্বং, অনুপুব্বং ৰিহরিতব্বতো সমাপজ্জিতব্বতো অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তি, অনুপটিপাটিযা সমাপজ্জিতব্বাতি অত্থো, তাসং নৰন্নং অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তীনং. দসন্নং সঞ্ঞাভাৰনানন্তি গিরিমানন্দসুত্তে (অ. নি. ১০.৬০) আগতানং অনিচ্চসঞ্ঞাদীনং দসন্নং সঞ্ঞাভাৰনানং. দসন্নং কসিণসমাপত্তীনন্তি সকলট্ঠেন কসিণসঙ্খাতানং পথৰীকসিণজ্ঝানাদীনং দসন্নং ঝানানং. আনাপানস্সতিসমাধিস্সাতি আনাপানস্সতিসম্পযুত্তসমাধিস্স. অসুভসমাপত্তিযাতি অসুভজ্ঝানসমাপত্তিযা. দসন্নং তথাগতবলানন্তি দসবলবলানং দসন্নং. চতুন্নং ৰেসারজ্জানন্তি ৰিসারদভাৰানং চতুন্নং ৰেসারজ্জানং. চতুন্নং পটিসম্ভিদানন্তি পটিসম্ভিদাঞাণানং চতুন্নং. ছন্নং অভিঞ্ঞাণানন্তি ইদ্ধিৰিধাদীনং ছন্নং অভিঞ্ঞাণানং. ছন্নং বুদ্ধধম্মানন্তি ‘‘সব্বং কাযকম্মং ঞাণানুপরিৰত্তী’’তিআদিনা (চূল়নি. মোঘরাজমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৮৫; নেত্তি. ১৫) নযেন উপরি আগতানং ছন্নং বুদ্ধধম্মানং.

তত্থ চীৰরাদযো ভাগ্যসম্পত্তিৰসেন ৰুত্তা. অত্থরসতিকো পটিৰেধৰসেন ৰুত্তো. অধিসীলতিকো পটিপত্তিৰসেন. ঝানত্তিকো রূপারূপজ্ঝানৰসেন. ৰিমোক্খত্তিকো সমাপত্তিৰসেন. সঞ্ঞাচতুক্কো উপচারপ্পনাৰসেন. সতিপট্ঠানাদযো সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মৰসেন. তথাগতবলানন্তিআদযো আৰেণিকধম্মৰসেন ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা.

ইতো পরং ভগৰাতি নেতং নামন্তিআদি ‘‘অত্থমনুগতা অযং পঞ্ঞত্তী’’তি ঞাপনত্থং ৰুত্তং. তত্থ সমণা পব্বজ্জুপগতা. ব্রাহ্মণা ভোৰাদিনো সমিতপাপবাহিতপাপা ৰা. দেৰতা সক্কাদযো ব্রহ্মানো চ. ৰিমোক্খন্তিকন্তি ৰিমোক্খো অরহত্তমগ্গো, ৰিমোক্খস্স অন্তো অরহত্তফলং, তস্মিং ৰিমোক্খন্তে ভৰং ৰিমোক্খন্তিকং নামং. সব্বঞ্ঞুভাৰো হি অরহত্তমগ্গেন সিজ্ঝতি, অরহত্তফলাধিগমেন সিদ্ধো হোতি. তস্মা সব্বঞ্ঞুভাৰো ৰিমোক্খন্তে ভৰো হোতি. তং নেমিত্তিকম্পি নামং ৰিমোক্খন্তে ভৰং নাম হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘ৰিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তান’’ন্তি. বোধিযা মূলে সহ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পটিলাভাতি মহাবোধিরুক্খমূলে যথাৰুত্তক্খণে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পটিলাভেন সহ. সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তীতি অরহত্তফলসচ্ছিকিরিযায সব্বধম্মসচ্ছিকিরিযায ৰা জাতা পঞ্ঞত্তি. যদিদং ভগৰাতি যা অযং ভগৰাতি পঞ্ঞত্তি.

দ্ৰীহি কারণেহীতি দ্ৰীহি কোট্ঠাসেহি. পরিযত্তিসাসনন্তি তেপিটকং বুদ্ধৰচনং. পটিপত্তীতি পটিপজ্জতি এতাযাতি পটিপত্তি. যং তস্স পরিযাপুটন্তি তেন পুগ্গলেন যং পরিযাপুটং সজ্ঝাযিতং করণত্থে সামিৰচনং. ‘‘পরিযাপুট্ট’’ন্তিপি পাঠো. সুত্তন্তি উভতোৰিভঙ্গনিদ্দেসখন্ধকপরিৰারা, সুত্তনিপাতে মঙ্গলসুত্ত- (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. ২৬১ আদযো) রতনসুত্ত- (খু. পা. ৬.১ আদযো) তুৰটকসুত্তানি (সু. নি. ৯২১ আদযো), অঞ্ঞম্পি চ সুত্তনামকং তথাগতৰচনং সুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. গেয্যন্তি সব্বম্পি সগাথকং সুত্তং গেয্যন্তি ৰেদিতব্বং, ৰিসেসেন সংযুত্তকে সকলোপি সগাথাৰগ্গো. ৰেয্যাকরণন্তি সকলং অভিধম্মপিটকং নিগ্গাথকং সুত্তং, যঞ্চ অঞ্ঞম্পি অট্ঠহি অঙ্গেহি অসঙ্গহিতং বুদ্ধৰচনং, তং ‘‘ৰেয্যাকরণ’’ন্তি ৰেদিতব্বং. গাথাতি ধম্মপদং, থেরগাথা, থেরীগাথা, সুত্তনিপাতে নোসুত্তনামিকা সুদ্ধিকগাথা চ ‘‘গাথা’’তি ৰেদিতব্বা. উদানন্তি সোমনস্সঞাণমযিকগাথাপটিসংযুত্তা দ্ৰেঅসীতি সুত্তন্তা ‘‘উদান’’ন্তি ৰেদিতব্বং. ইতিৰুত্তকন্তি ‘‘ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা’’তিআদিনযপ্পৰত্তা (ইতিৰু. ১ আদযো) দসুত্তরসতসুত্তন্তা ‘‘ইতিৰুত্তক’’ন্তি ৰেদিতব্বং. জাতকন্তি অপণ্ণকজাতকাদীনি (জা. ১.১.১) পণ্ণাসাধিকানি পঞ্চজাতকসতানি ‘‘জাতক’’ন্তি ৰেদিতব্বং. অব্ভুতধম্মন্তি ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, অচ্ছরিযা অব্ভুতধম্মা আনন্দে’’তিআদিনযপ্পৰত্তা (দী. নি. ২.২০৯; অ. নি. ৪.১২৯) সব্বেপি অচ্ছরিযঅব্ভুতধম্মপটিসংযুত্তা সুত্তন্তা ‘‘অব্ভুতধম্ম’’ন্তি ৰেদিতব্বং. ৰেদল্লন্তি চূল়ৰেদল্ল- (ম. নি. ১.৪৬০ আদযো) মহাৰেদল্ল- (ম. নি. ১.৪৪৯ আদযো) সম্মাদিট্ঠি- (ম. নি. ১.৮৯ আদযো) সক্কপঞ্হ- (দী. নি. ২.৩৪৪ আদযো) সঙ্খারভাজনিযমহাপুণ্ণমসুত্তাদযো (ম. নি. ৩.৮৫ আদযো) সব্বেপি ৰেদঞ্চ তুট্ঠিঞ্চ লদ্ধা লদ্ধা পুচ্ছিতসুত্তন্তা ‘‘ৰেদল্ল’’ন্তি ৰেদিতব্বং. ইদং পরিযত্তিসাসনন্তি ইদং ৰুত্তপ্পকারং তেপিটকং বুদ্ধৰচনং পরিযাপুণিতব্বট্ঠেন পরিযত্তি, অনুসাসনট্ঠেন সাসনন্তি কত্ৰা পরিযত্তিসাসনং. তম্পি মুস্সতীতি তম্পি পরিযত্তিসাসনং নস্সতি. সম্মুস্সতীতি আদিতো নস্সতি. পরিবাহিরো হোতীতি পরম্মুখো হোতি.

কতমং পটিপত্তিসাসনন্তি লোকুত্তরধম্মতো পুব্বভাগো তদত্থং পটিপজ্জীযতীতি পটিপত্তি. সাসীযন্তি এত্থ ৰেনেয্যাতি সাসনং. সম্মাপটিপদাতিআদযো ৰুত্তনযা এৰ.

পাণম্পি হনতীতি জীৰিতিন্দ্রিযম্পি ঘাতেতি. অদিন্নম্পি আদিযতীতি পরপরিগ্গহিতম্পি ৰত্থুং গণ্হাতি. সন্ধিম্পি ছিন্দতীতি ঘরসন্ধিম্পি ছিন্দতি. নিল্লোপম্পি হরতীতি গামে পহরিত্ৰা মহাৰিলোপম্পি করোতি. একাগারিকম্পি করোতীতি পণ্ণাসমত্তেহিপি সট্ঠিমত্তেহিপি পরিৰারেত্ৰা জীৰগ্গাহং গহেত্ৰাপি ধনং আহরাপেতি. পরিপন্থেপি তিট্ঠতীতি পন্থদূহনকম্মং করোতি. পরদারম্পি গচ্ছতীতি পরদারেসু চারিত্তং আপজ্জতি. মুসাপি ভণতীতি অত্থভঞ্জনকং মুসাপি ৰদতি. অনরিযধম্মোতি অনরিযসভাৰো.

৫১. একো পুব্বে চরিত্ৰানাতি পব্বজ্জাসঙ্খাতেন ৰা গণাৰৰস্সগ্গট্ঠেন ৰা পুব্বে লোকে ৰিহরিত্ৰা. যানং ভন্তংৰ তং লোকে, হীনমাহু পুথুজ্জনন্তি তং ৰিব্ভন্তকং পুগ্গলং যথা হত্থিযানাদিযানং অদন্তং ৰিসমম্পি আরোহতি, আরোহনকম্পি ভঞ্জতি, পপাতেপি পপততি, এৰং কাযদুচ্চরিতাদিৰিসমারোহনেন নিরযাদীসু, অত্থভঞ্জনেন জাতিপপাতাদীসু পপতনেন চ যানং ভন্তংৰ হীনং পুথুজ্জনঞ্চ আহূতি.

পব্বজ্জাসঙ্খাতেন ৰাতি পব্বজ্জাকোট্ঠাসেন ৰা ‘‘পব্বজিতো সমণো’’তি গণনারোপনেন ৰা. গণাৰৰস্সগ্গট্ঠেন ৰাতি গণসঙ্গণিকারামতং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ৰস্সগ্গট্ঠেন ৰা.

একো পটিক্কমতীতি এককোৰ গামতো নিৰত্ততি. যো নিসেৰতীতি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. অপরেন সমযেনাতি অঞ্ঞস্মিং কালে অপরভাগে. বুদ্ধন্তি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধং. ধম্মন্তি স্ৰাক্খাততাদিগুণযুত্তং ধম্মং. সঙ্ঘন্তি সুপ্পটিপন্নতাদিগুণযুত্তং সঙ্ঘং. সিক্খন্তি অধিসীলাদিসিক্খিতব্বং সিক্খং. পচ্চক্খাযাতি বুদ্ধাদিং পটিক্খিপিত্ৰা. হীনাযাতি হীনত্থায গিহিভাৰায. আৰত্তিত্ৰাতি নিৰত্তিত্ৰা. সেৰতি একৰারং সেৰতি. নিসেৰতি অনেকৰিধেন সেৰতি. সংসেৰতি অল্লীযিত্ৰা সেৰতি. পটিসেৰতি পুনপ্পুনং সেৰতি.

ভন্তন্তি ৰিব্ভন্তং. অদন্তন্তি দন্তভাৰং অনুপনীতং. অকারিতন্তি সুসিক্খিতকিরিযং অসিক্খাপিতং. অৰিনীতন্তি ন ৰিনীতং আচারসম্পত্তিযা অসিক্খিতং. উপ্পথং গণ্হাতীতি ৰুত্তপ্পকারং যানং অদন্তাতিযুত্তং ভন্তং ৰিসমমগ্গং উপেতি. ৰিসমং খাণুম্পি পাসাণম্পি অভিরুহতীতি ৰিসমং হুত্ৰা ঠিতং খরখাণুম্পি তথা পব্বতপাসাণম্পি আরোহতি. যানম্পি আরোহনকম্পি ভঞ্জতীতি ৰয্হাদিযানং আরোহন্তস্স পাজেন্তস্স হত্থপাদাদিম্পি ভিন্দতি. পপাতেপি পপততীতি একতোচ্ছিন্নপব্ভারপপাতেপি পাতেতি. সো ৰিব্ভন্তকোতি সো পটিক্কন্তকো. ভন্তযানপটিভাগোতি অনৰট্ঠিতযানসদিসো. উপ্পথং গণ্হাতীতি কুসলকম্মপথতো পটিক্কমিত্ৰা অপাযপথভূতং উপ্পথং মিচ্ছামগ্গং উপেতি. ৰিসমং কাযকম্মং অভিরুহতীতি সমস্স পটিপক্খং কাযদুচ্চরিতসঙ্খাতং ৰিসমং কাযকম্মং আরোহতি. সেসেসুপি এসেৰ নযো. নিরযে অত্তানং ভঞ্জতীতি নিরস্সাদসঙ্খাতে নিরযে অত্তভাৰং চুণ্ণৰিচুণ্ণং করোতি. মনুস্সলোকে অত্তানং ভঞ্জতীতি ৰিৰিধকম্মকারণৰসেন ভঞ্জতি. দেৰলোকে অত্তানং ভঞ্জতীতি পিযৰিপ্পযোগাদিদুক্খৰসেন. জাতিপপাতম্পি পপততীতি জাতিপপাতেপি পাতেতি. জরাপপাতাদীসুপি এসেৰ নযো. মনুস্সলোকেতি ইধ অধিপ্পেতলোকমেৰ দস্সেতি.

পুথুজ্জনাতি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. তত্থ পুথুজ্জনাতি –

পুথূনং জননাদীহি, কারণেহি পুথুজ্জনো;

পুথুজ্জনন্তোগধত্তা, পুথুৰাযং জনো ইতি.

সো হি পুথূনং নানপ্পকারানং কিলেসাদীনং জননাদীহিপি কারণেহি পুথুজ্জনো. তং ৰিভাগতো দস্সেতুং ‘‘পুথু কিলেসে জনেন্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ বহূনং নানপ্পকারানং সক্কাযদিট্ঠীনং অৰিহতত্তা ৰা তা জনেন্তি, তাহি জনিতাতি ৰা পুথুজ্জনা. অৰিহতমেৰত্থং জনসদ্দো ৰদতি. পুথু সত্থারানং মুখুল্লোকিকাতি এত্থ পুথূ নানাজনা সত্থুপটিঞ্ঞা এতেসন্তি পুথুজ্জনাতি ৰচনত্থো. পুথু সব্বগতীহি অৰুট্ঠিতাতি এত্থ জনেতব্বা জনযন্তি এত্থাতি জনা, গতিযো. পুথূ জনা এতেসন্তি পুথুজ্জনা. ইতো পরে জাযন্তি এতেহীতি জনা, অভিসঙ্খারাদযো. তে এতেসং ৰিজ্জন্তীতি পুথুজ্জনা. অভিসঙ্খরণাদিঅত্থো এৰ ৰা জনসদ্দো দট্ঠব্বো. নানাসন্তাপেহি সন্তপন্তীতি রাগগ্গিআদযো সন্তাপা. তে এৰ ৰা সব্বেপি ৰা কিলেসা পরিল়াহা. পুথু পঞ্চসু কামগুণেসূতি এত্থ জাযতীতি জনো, রাগো গেধোতি এৰমাদিকো, পুথু জনো এতেসন্তি পুথুজ্জনা. পুথু জাতা রত্তাতি এৰং রাগাদিঅত্থো এৰ ৰা জনসদ্দো দট্ঠব্বো. পলিবুদ্ধাতি সম্বদ্ধা. আৰুতাতি আৰরিতা. নিৰুতাতি ৰারিতা. ওৰুতাতি উপরিতো পিহিতা. পিহিতাতি হেট্ঠাভাগেন পিহিতা. পটিচ্ছন্নাতি অপাকটা. পটিকুজ্জিতাতি অধোমুখগতা.

অথ ৰা পুথূনং ৰা গণনপথমতীতানং অরিযধম্মপরম্মুখানং নীচধম্মসমাচারানং জনানং অন্তোগধত্তাপি পুথুজ্জনা. পুথু ৰা অযং ৰিসুংযেৰ সঙ্খং গতো, ৰিসংসট্ঠো সীলসুতাদিগুণযুত্তেহি অরিযেহি জনোতিপি পুথুজ্জনো.

এৰং যে তে –

‘‘দুৰে পুথুজ্জনা ৰুত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;

অন্ধো পুথুজ্জনো একো, কল্যাণেকো পুথুজ্জনো’’তি. –

দ্ৰেৰ পুথুজ্জনা ৰুত্তা, তেসু অন্ধপুথুজ্জনো ৰুত্তো হোতীতি ৰেদিতব্বো.

৫২. যসো কিত্তি চাতি লাভসক্কারো পসংসা চ. পুব্বেতি পব্বজিতভাৰে. হাযতে ৰাপি তস্স সাতি তস্স ৰিব্ভন্তকস্স সতো সো চ যসো সা চ কিত্তি হাযতি. এতম্পি দিস্ৰাতি এতম্পি পুব্বে যসকিত্তীনং লাভং পচ্ছা চ হানিং দিস্ৰা. সিক্খেথ মেথুনং ৰিপ্পহাতৰেতি তিস্সো সিক্খাযো সিক্খেথ. কিং কারণা? মেথুনং ৰিপ্পহাতৰে, মেথুনপ্পহানত্থাযাতি ৰুত্তং হোতি.

কিত্তিৰণ্ণগতোতি ভগৰা কিত্তিৰণ্ণো, কিত্তিসদ্দঞ্চেৰ গুণঞ্চ উক্খিপিত্ৰা ৰদন্তো হোতীতি অত্থো. চিত্তং নানানযেন কথনং অস্স অত্থীতি চিত্তকথী. কল্যাণপটিভানোতি সুন্দরপঞ্ঞো.

হাযতীতি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. পরিহাযতীতি সমন্ততো হাযতি. পরিধংসতীতি অধোপথৰিং পততি. পরিপততীতি সমন্ততো অপগচ্ছতি. অন্তরধাযতীতি অদস্সনং যাতি. ৰিপ্পলুজ্জতীতি উচ্ছিজ্জতি.

খুদ্দকো সীলক্খন্ধোতি থুল্লচ্চযাদি. মহন্তো সীলক্খন্ধোতি পারাজিকসংঙ্ঘাদিসেসো.

মেথুনধম্মস্স পহানাযাতি তদঙ্গাদিপহানেন পজহনত্থায. ৰূপসমাযাতি মলানং ৰূপসমনত্থায. পটিনিস্সগ্গাযাতি পক্খন্দনপরিচ্চাগপটিনিস্সগ্গত্থায. পটিপস্সদ্ধিযাতি পটিপস্সদ্ধিসঙ্খাতস্স ফলস্স অত্থায.

৫৩. যো হি মেথুনং ন ৰিপ্পজহতি সঙ্কপ্পেহি…পে… তথাৰিধো. তত্থ পরেতোতি সমন্নাগতো. পরেসং নিগ্ঘোসন্তি উপজ্ঝাযাদীনং নিন্দাৰচনং. মঙ্কু হোতীতি দুম্মনো হোতি.

কামসঙ্কপ্পেনাতি কামপটিসংযুত্তেন ৰিতক্কেন. উপরিট্ঠেপি এসেৰ নযো. ফুট্ঠোতি ৰিতক্কেহি ফুসিতো. পরেতোতি অপরিহীনো. সমোহিতোতি সম্মা ওহিতো অন্তো পৰিট্ঠো. কপণো ৰিযাতি দুগ্গতমনুস্সো ৰিয. মন্দো ৰিযাতি অঞ্ঞাণী ৰিয. মোমূহো ৰিযাতি সম্মোহভূতো ৰিয. ঝাযতীতি চিন্তেতি. পজ্ঝাযতীতি ভুসং চিন্তেতি. নিজ্ঝাযতীতি অনেকৰিধেন চিন্তেতি. অপজ্ঝাযতীতি ততো অপগন্ত্ৰা চিন্তেতি. উলূকোতি উলূকসকুণো. রুক্খসাখাযন্তি রুক্খে উট্ঠিতসাখায, ৰিটপে ৰা. মূসিকং মগযমানোতি মূসিকং গৰেসমানো, ‘‘মগ্গযমানো’’তিপি পঠন্তি. কোত্থূতি সিঙ্গালো. বিল়ারোতি বব্বু. সন্ধিসমলসঙ্কটিরেতি দ্ৰিন্নং ঘরানং অন্তরে চ উদকনিদ্ধমনচিক্খল্লকচৰরনিক্খিপনট্ঠানে চ থণ্ডিলে চ. ৰহচ্ছিন্নোতি পিট্ঠিগীৰমংসচ্ছিন্নো. ইতো পরা গাথা পাকটসম্বন্ধা এৰ.

৫৪. তাসু সত্থানীতি কাযদুচ্চরিতাদীনি. তানি হি অত্তনো পরেসঞ্চ ছেদনট্ঠেন ‘‘সত্থানী’’তি ৰুচ্চন্তি. তেসু ৰাযং ৰিসেসেন তাৰ আদিতো মুসাৰচনসত্থানেৰ করোতি, ‘‘ইমিনা কারণেনাহং ৰিব্ভন্তো’’তি ভণন্তো. তেনেৰাহ – ‘‘এস খ্ৰস্স মহাগেধো, মোসৰজ্জং পগাহতী’’তি. তত্থ এস খ্ৰস্সাতি এস খো অস্স. মহাগেধোতি মহাবন্ধনং. কতমোতি চে? যদিদং মোসৰজ্জং পগাহতি, স্ৰাযং মুসাৰাদজ্ঝোগাহো ‘‘মহাগেধো’’তি ৰেদিতব্বো.

তীণি সত্থানীতি তযো ছেদকা. কাযদুচ্চরিতং কাযসত্থং. ৰচীসত্থাদীসুপি এসেৰ নযো. তং ৰিভাগতো দস্সেতুং ‘‘তিৰিধং কাযদুচ্চরিতং কাযসত্থ’’ন্তি আহ. সম্পজানমুসা ভাসতীতি জানন্তো তুচ্ছং ৰাচং ভাসতি. অভিরতো অহং ভন্তে অহোসিং পব্বজ্জাযাতি সাসনে পব্বজ্জায অনভিরতিৰিরহিতো অহং আসিং. মাতা মে পোসেতব্বাতি মাতা মযা পোসেতব্বা. তেনম্হি ৰিব্ভন্তোতি ভণতীতি তেন কারণেন পটিক্কন্তো অস্মীতিপি কথেতি. পিতা মে পোসেতব্বোতিআদীসুপি এসেৰ নযো.

এসো তস্স মহাগেধোতি তস্স পুগ্গলস্স এসো মহাবন্ধো. মহাৰনন্তি মহন্তং দুট্ঠৰনং. গহনন্তি দুরতিক্কমং. কন্তারোতি চোরকন্তারাদিসদিসো. ৰিসমোতি কণ্টকৰিসমো. কুটিলোতি ৰঙ্ককটকসদিসো. পঙ্কোতি পল্ললসদিসো. পলিপোতি কদ্দমসদিসো. পলিবোধোতি মহাদুক্খো. মহাবন্ধনন্তি মহন্তং দুমোচযবন্ধনং. যদিদং সম্পজানমুসাৰাদোতি যো অযং সম্পজানমুসাৰাদো.

সভগ্গতো ৰাতি সভাযং ঠিতো ৰা. পরিসগ্গতো ৰাতি গামপরিসাযং ঠিতো ৰা. ঞাতিমজ্ঝগতো ৰাতি দাযাদানং মজ্ঝে ঠিতো ৰা. পূগমজ্ঝগতো ৰাতি সেনীনং মজ্ঝে ঠিতো ৰা. রাজকুলমজ্ঝগতো ৰাতি রাজকুলস্স মজ্ঝে মহাৰিনিচ্ছযে ঠিতো ৰা. অভিনীতোতি পুচ্ছনত্থায নীতো. সক্খিপুট্ঠোতি সক্খিং কত্ৰা পুচ্ছিতো. এহম্ভো পুরিসাতি আলপনমেতং. অত্তহেতু ৰা পরহেতু ৰাতি অত্তনো ৰা পরস্স ৰা হত্থপাদাদিহেতু ৰা ধনহেতু ৰা. আমিসকিঞ্চিক্খহেতু ৰাতি এত্থ আমিসন্তি লাভো অধিপ্পেতো. কিঞ্চিক্খন্তি যং ৰা তং ৰা অপ্পমত্তকং, অন্তমসো তিত্তিরৰট্টকসপ্পিপিণ্ডনৰনীতপিণ্ডাদিমত্তকস্সপি লাভস্স হেতূতি অত্থো. সম্পজানমুসা ভাসতীতি জানন্তোযেৰ মুসাৰাদং করোতি.

পুন অঞ্ঞং পরিযাযং দস্সেন্তো ‘‘অপি চ তীহাকারেহি মুসাৰাদো হোতি, পুব্বেৰস্স হোতী’’তিআদিমাহ. তত্থ তীহাকারেহীতি সম্পজানমুসাৰাদস্স অঙ্গভূতেহি তীহি কারণেহি. পুব্বেৰস্স হোতীতি পুব্বভাগেযেৰ অস্স পুগ্গলস্স এৰং হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি. ভণন্তস্স হোতীতি ভণমানস্স হোতি. ভণিতস্স হোতীতি ভণিতে অস্স হোতি. যং ৰত্তব্বং তস্মিং ৰুত্তে হোতীতি অত্থো. অথ ৰা ভণিতস্সাতি ৰুত্তৰতো নিট্ঠিতৰচনস্স হোতীতি. যো এৰং পুব্বভাগেপি জানাতি, ভণন্তোপি জানাতি, পচ্ছাপি জানাতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, সো এৰং ৰদন্তো মুসাৰাদকম্মুনা বজ্ঝতীতি অযমেত্থ অত্থো দস্সিতো. কিঞ্চাপি দস্সিতো, অথ খো অযমেত্থ ৰিসেসো – পুচ্ছা তাৰ হোতি, ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি পুব্বভাগো অত্থি, ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি পচ্ছাভাগো নত্থি. ৰুত্তমত্তমেৰ হি কোচি পমুস্সতি কিং তস্স মুসাৰাদো হোতি, ন হোতীতি? সা এৰং অট্ঠকথাসু ৰিস্সজ্জিতা – পুব্বভাগে ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি চ, ভণন্তস্স ‘‘মুসা ভণামী’’তি চ জানতো পচ্ছাভাগে ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি ন সক্কা ন ভৰিতুং, সচেপি ন হোতি, মুসাৰাদোযেৰ. পুরিমমেৰ হি অঙ্গদ্ৰযং পমাণং. যস্সাপি পুব্বভাগে ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি আভোগো নত্থি, ভণন্তো পন ‘‘মুসা ভণামী’’তি জানাতি. ভণিতেপি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি জানাতি. সো মুসাৰাদেন ন কারেতব্বো. পুব্বভাগো হি পমাণতরো. তস্মিং অসতি দৰা ভণিতং ৰা, রৰা ভণিতং ৰা হোতীতি.

এত্থ চ তংঞাণতা চ ঞাণসমোধানঞ্চ পরিচ্চজিতব্বং. তংঞাণতা পরিচ্চজিতব্বাতি যেন চিত্তেন ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি জানাতি, তেনেৰ ‘‘মুসা ভণামী’’তি চ, ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি চ জানাতীতি এৰং একচিত্তেনেৰ তীসু খণেসু জানাতীতি অযং তংঞাণতা পরিচ্চজিতব্বা. ন হি সক্কা তেনেৰ চিত্তেন তং চিত্তং জানিতুং, যথা ন সক্কা তেনেৰ অসিনা সো অসি ছিন্দিতুন্তি. পুরিমং পুরিমং পন চিত্তং পচ্ছিমস্স পচ্ছিমস্স চিত্তস্স তথা উপ্পত্তিযা পচ্চযো হুত্ৰা নিরুজ্ঝতি. তেনেতং ৰুচ্চতি –

‘‘পমাণং পুব্বভাগোৰ, তস্মিং সতি ন হেস্সতি;

সেসদ্ৰযন্তি নত্থেত, মিতি ৰাচা তিৰঙ্গিকা’’তি. (পারা. অট্ঠ. ২.২০০);

ঞাণসমোধানং পরিচ্চজিতব্বন্তি এতানি তীণি চিত্তানি একক্খণে উপ্পজ্জন্তীতি ন গহেতব্বানি. ইদঞ্হি চিত্তং নাম –

‘‘অনিরুদ্ধম্হি পঠমে, ন উপ্পজ্জতি পচ্ছিমং;

নিরন্তরুপ্পজ্জনতো, একং ৰিয পকাসতী’’তি. (পারা. অট্ঠ. ২.২০০);

ইতো পরং পন য্ৰাযং অজানংযেৰ ‘‘জানামী’’তিআদিনা নযেন সম্পজানমুসা ভণতি, যস্মা সো ‘‘ইদং অভূত’’ন্তি এৰংদিট্ঠিকো হোতি, তস্স হি অত্থেৰ অযং লদ্ধি. তথা ‘‘ইদং অভূত’’ন্তি এৰমস্স খমতি চেৰ রুচ্চতি চ. এৰমস্স সঞ্ঞা, এৰংসভাৰমেৰ চস্স চিত্তং ‘‘ইদং অভূত’’ন্তি. যদা পন মুসা ৰত্তুকামো হোতি, তদা তং দিট্ঠিং ৰা দিট্ঠিযা সহ খন্তিং ৰা দিট্ঠিখন্তীহি সদ্ধিং রুচিং ৰা দিট্ঠিখন্তিরুচীহি সদ্ধিং সঞ্ঞং ৰা দিট্ঠিখন্তিরুচিসঞ্ঞাহি সদ্ধিং ভাৰং ৰা ৰিনিধায নিক্খিপিত্ৰা পটিচ্ছাদেত্ৰা অভূতং কত্ৰা ভণতি. তস্মা তেসম্পিৰসেন অঙ্গভেদং দস্সেতুং ‘‘অপি চ চতূহাকারেহী’’তিআদি ৰুত্তং.

এত্থ চ ৰিনিধায দিট্ঠিন্তি বলৰধম্মৰিনিধানৰসেনেতং ৰুত্তং. ৰিনিধায খন্তিন্তিআদীনি ততো দুব্বলদুব্বলানং ৰিনিধানৰসেন. ৰিনিধায সঞ্ঞন্তি ইদং পনেত্থ সব্বদুব্বলধম্মৰিনিধানৰসেন. সঞ্ঞামত্তম্পি নাম অৰিনিধায সম্পজানমুসা ভাসিস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

৫৫. মন্দোৰ পরিকিস্সতীতি পাণৰধাদীনি করোন্তো ততোনিদানঞ্চ দুক্খমনুভোন্তো ভোগপরিযেসনারক্খণানি চ করোন্তো মোমূহো ৰিয পরিকিলিস্সতি.

তমেনং রাজানো গহেত্ৰা ৰিৰিধা কম্মকারণা কারেন্তীতি ন রাজানো করোন্তি, রাজাধীনপুরিসা নানাৰিধানি কম্মকারণানি করোন্তি. কসাহিপি তাল়েন্তীতি কসাদণ্ডকেহিপি ৰিতজ্জেন্তি. ৰেত্তেহীতি ৰেত্তলতাহি. অদ্ধদণ্ডকেহীতি মুগ্গরেহি, পহারসাধনত্থং ৰা চতুহত্থদণ্ডং দ্ৰেধা ছেত্ৰা গহিতদণ্ডকেহি. বিলঙ্গথালিকন্তি কঞ্জিযউক্খলিককম্মকারণং. তং করোন্তা সীসকপালং উপ্পাটেত্ৰা তত্তং অযোগুল়ং সণ্ডাসেন গহেত্ৰা তত্থ পক্খিপন্তি, তেন মত্থলুঙ্গং পক্কুট্ঠিত্ৰা উপরি উত্তরতি. সঙ্খমুণ্ডিকন্তি সঙ্খমুণ্ডকম্মকারণং. তং করোন্তা উত্তরোট্ঠউভতোকণ্ণচূল়িকগলৰাটকপরিচ্ছেদেন চম্মং ছিন্দিত্ৰা সব্বকেসে একতো গণ্ঠিং কত্ৰা দণ্ডকেন ৰেঠেত্ৰা উপ্পাটেন্তি, সহ কেসেহি চম্মং উট্ঠহতি. ততো সীসকটাহং থূলসক্খরাহি ঘংসিত্ৰা ধোৰন্তা সঙ্খৰণ্ণং করোন্তি. রাহুমুখন্তি রাহুমুখকম্মকারণং. তং করোন্তা সঙ্কুনা মুখং ৰিৰরিত্ৰা অন্তোমুখে দীপং জালেন্তি, কণ্ণচূল়িকাহি ৰা পট্ঠায মুখং নিখাদনেন খনন্তি, লোহিতং পগ্ঘরিত্ৰা মুখং পূরেতি.

জোতিমালিকন্তি সকলসরীরং তেলপিলোতিকায ৰেঠেত্ৰা আলিম্পেন্তি. হত্থপজ্জোতিকন্তি হত্থে তেলপিলোতিকায ৰেঠেত্ৰা দীপং ৰিয পজ্জালেন্তি. এরকৰত্তিকন্তি এরকৰত্তকম্মকারণং. তং করোন্তা হেট্ঠাগীৰতো পট্ঠায চম্মৰট্টে কন্তিত্ৰা গোপ্ফকে পাতেন্তি. অথ নং যোত্তেহি বন্ধিত্ৰা কড্ঢন্তি. সো অত্তনো চম্মৰট্টে অক্কমিত্ৰা অক্কমিত্ৰা পততি. চিরকৰাসিকন্তি চিরকৰাসিককম্মকারণং. তং করোন্তা তথেৰ চম্মৰট্টে কন্তিত্ৰা কটিযং ঠপেন্তি, কটিতো পট্ঠায কন্তিত্ৰা গোপ্ফকেসু ঠপেন্তি, উপরিমেহি হেট্ঠিমসরীরং চিরকনিৰাসননিৰত্থং ৰিয হোতি. এণেয্যকন্তি এণেয্যককম্মকারণং. তং করোন্তা উভোসু কপ্পরেসু চ উভোসু জণ্ণুকেসু চ অযৰলযানি দত্ৰা অযসূলানি কোট্টেন্তি, সো চতূহি অযসূলেহি ভূমিযং পতিট্ঠহতি. অথ নং পরিৰারেত্ৰা অগ্গিং করোন্তি. ‘‘এণেয্যকো জোতিপরিগ্গহো যথা’’তি আগতট্ঠানেপি ইদমেৰ ৰুত্তং. তং সন্ধিতো সন্ধিতো সূলানি অপনেত্ৰা চতূহি অট্ঠিকোটীহিযেৰ ঠপেন্তি. এৰরূপা কম্মকারণা নাম নত্থি.

বল়িসমংসিকন্তি উভতোমুখেহি বল়িসেহি পহরিত্ৰা চম্মমংসন্হারূনি উপ্পাটেন্তি. কহাপণিকন্তি সকলসরীরং তিণ্হাহি ৰাসীহি কোটিতো পট্ঠায কহাপণমত্তং কহাপণমত্তং পাতেন্তা কোট্টেন্তি. খারাপতচ্ছিকন্তি সরীরং তত্থ তত্থ আৰুধেহি পহরিত্ৰা কোচ্ছেহি খারং ঘংসেন্তি, চম্মমংসন্হারূনি পগ্ঘরিত্ৰা পসৰন্তি, অট্ঠিকসঙ্খলিকাৰ তিট্ঠতি. পলিঘপরিৰত্তিকন্তি একেন পস্সেন নিপজ্জাপেত্ৰা কণ্ণচ্ছিদ্দেন অযসূলং কোট্টেত্ৰা পথৰিযা একাবদ্ধং করোন্তি. অথ নং পাদে গহেত্ৰা আৰিঞ্ছন্তি. পলালপীঠকন্তি ছেকা কারণিকা ছৰিচম্মং অচ্ছিন্দিত্ৰা নিসদপোতকাহি অট্ঠীনি ছিন্দিত্ৰা কেসেসু গহেত্ৰা উক্খিপন্তি, মংসরাসিযেৰ হোতি. অথ নং কেসেহেৰ পরিযোনন্ধিত্ৰা গণ্হন্তি, পলালপীঠং ৰিয কত্ৰা পলিৰেঠেন্তি. সুনখেহিপীতি কতিপযানি দিৰসানি আহারং অদত্ৰা ছাতসুনখেহি খাদাপেন্তি. তে মুহুত্তেন অট্ঠিসঙ্খলিকমেৰ করোন্তি. এৰম্পি কিস্সতীতি এৰম্পি ৰিঘাতং পাপুণাতি. পরিকিস্সতীতি সব্বভাগেন ৰিঘাতং পাপুণাতি. পরিকিলিস্সতীতি উপতাপং পাপুণাতি.

পুন অঞ্ঞং কারণং দস্সেন্তো ‘‘অথ ৰা কামতণ্হায অভিভূতো’’তিআদিমাহ. তত্থ কামতণ্হাযাতি পঞ্চকামগুণিকলোভেন. অভিভূতোতি তেন মদ্দিতো. পরিযাদিন্নচিত্তোতি কুসলাচারং খেপেত্ৰা গহিতচিত্তো. ভোগে পরিযেসন্তোতি ধনং গৰেসমানো. নাৰায মহাসমুদ্দং পক্খন্দতীতি তরণীসঙ্খাতায নাৰায মহন্তং লোণসাগরং পৰিসতি. সীতস্স পুরক্খতোতি সীতং পুরতো কত্ৰা. উণ্হস্স পুরক্খতোতি উণ্হং পুরতো কত্ৰা. ডংসাতি পিঙ্গলমক্খিকা. মকসাতি মকসা এৰ. পীল়িযমানোতি ডংসাদিসম্ফস্সেহি ৰিহেসিযমানো. খুপ্পিপাসায মিয্যমানোতি খুদ্দাপিপাসায মরমানো. তিগুম্বং গচ্ছতীতিআদীনি মূলপদং গচ্ছতীতিপরিযোসানানি চতুৰীসতি পদানি রট্ঠনামেন ৰুত্তানি. মরুকন্তারং গচ্ছতীতি ৰালুককন্তারং তারকসঞ্ঞায গচ্ছতি. জণ্ণুপথন্তি জাণূহি গন্তব্বমগ্গং. অজপথন্তি অজেহি গন্তব্বমগ্গং. মেণ্ডপথেপি এসেৰ নযো.

সঙ্কুপথন্তি খাণুকে কোট্টেত্ৰা তেহি উগ্গমিতব্বং খাণুমগ্গং, তং গচ্ছন্তো পব্বতপাদে ঠত্ৰা অযসিঙ্ঘাটকং যোত্তেন বন্ধিত্ৰা উদ্ধং খিপিত্ৰা পব্বতে লগ্গাপেত্ৰা যোত্তেনারুয্হ ৰজিরগ্গেন লোহদণ্ডেন পব্বতং ৰিজ্ঝিত্ৰা খাণুকং কোট্টেত্ৰা তত্থ ঠত্ৰা সিঙ্ঘাটকং আকড্ঢিত্ৰা পুন উপরি লগ্গাপেত্ৰা তত্থ ঠিতো চম্মযোত্তং ওলম্বেত্ৰা তং আদায ওতরিত্ৰা হেট্ঠিমখাণুকে বন্ধিত্ৰা ৰামহত্থেন যোত্তং গহেত্ৰা দক্খিণহত্থেন মুগ্গরং আদায যোত্তং পহরিত্ৰা খাণুকং নীহরিত্ৰা পুন অভিরুহতি. এতেনুপাযেন পব্বতমত্থকং অভিরুয্হ পরতো ওতরন্তো পুরিমনযেনেৰ পঠমং পব্বতমত্থকে খাণুকং কোট্টেত্ৰা চম্মপসিব্বকে যোত্তং বন্ধিত্ৰা খাণুকে ৰেঠেত্ৰা সযং অন্তোপসিব্বকে নিসীদিত্ৰা মক্কটকানং সুত্তৰিস্সজ্জনাকারেন যোত্তং ৰিনিৰেঠেত্ৰা ওতরতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘খাণুকে কোট্টেত্ৰা তেহি উগ্গমিতব্বং খাণুমগ্গ’’ন্তি. ছত্তপথন্তি চম্মছত্তেন ৰাতং গাহাপেত্ৰা সকুণেহি ৰিয ওতরিতব্বং মগ্গং. ৰংসপথন্তি ৰেণুগুম্বছেদনসত্থেন ছিন্দিত্ৰা রুক্খং ফরসুনা কোট্টেত্ৰা মগ্গং করোন্তো ৰেল়ুৰনে নিস্সেণিং কত্ৰা ৰেল়ুগুম্বে আরুয্হ ৰেল়ুং ছিন্দিত্ৰা অপরস্স ৰেল়ুগুম্বস্স উপরি পাতেত্ৰা ৰেল়ুগুম্বমত্থকেনেৰ গন্তব্বং মগ্গং সন্ধায ‘‘ৰংসপথং গচ্ছতী’’তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.

গৰেসন্তো ন ৰিন্দতি, অলাভমূলকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদেতীতি অৰিন্দনমূলকম্পি কাযিকচেতসিকং দুক্খং পটিলভতি.

লদ্ধাতি লভিত্ৰা. আরক্খমূলকন্তি রক্খণমূলকম্পি. কিন্তি মে ভোগেতি কেন উপাযেন মম ভোগে. নেৰ রাজানো হরেয্যুং…পে… ন অপ্পিযা দাযাদা হরেয্যুন্তি. গোপযতোতি মঞ্জূসাদীহি গোপযন্তস্স. ৰিপ্পলুজ্জন্তীতি ৰিনস্সন্তি.

৫৬. এতমাদীনৰং ঞত্ৰা, মুনি পুব্বাপরে ইধাতি এতং ‘‘যসো কিত্তি চ যা পুব্বে, হাযতে ৰাপি তস্স সা’’তি ইতো পভুতি ৰুত্তে পুব্বাপরে ইধ ইমস্মিং সাসনে পুব্বতো অপরে সমণভাৰতো ৰিব্ভন্তকভাৰে আদীনৰং মুনি ঞত্ৰা.

দল়্হং করেয্যাতি নিদ্দেসপদস্স উদ্দেসপদং. থিরং করেয্যাতি অসিথিলং করেয্য. দল়্হং সমাদানো অস্সাতি থিরপটিঞ্ঞো ভৰেয্য. অৰট্ঠিতসমাদানোতি সন্নিট্ঠানপটিঞ্ঞো.

৫৭. এতং অরিযানমুত্তমন্তি যদিদং ৰিৰেকচরিযা, এতং বুদ্ধাদীনং অরিযানং উত্তমং. তস্মা ৰিৰেকংযেৰ সিক্খেথাতি অধিপ্পাযো. ন তেন সেট্ঠো মঞ্ঞেথাতি তেন চ ৰিৰেকেন অত্তানং ‘‘সেট্ঠো অহ’’ন্তি ন মঞ্ঞেয্য, তেন মানথদ্ধো ন ভৰেয্যাতি ৰুত্তং হোতি.

উন্নতিন্তি উস্সাপনং. উন্নমন্তি উগ্গন্ত্ৰা পট্ঠপনং. মানন্তি অহংকারং. থামন্তি বলক্কারং. থম্ভন্তি থদ্ধকরণং. থদ্ধোতি অমদ্দৰো. পত্থদ্ধোতি ৰিসেসেন অমদ্দৰো. পগ্গহিতসিরোতি উট্ঠিতসীসো. সামন্তাতি ন আরকা. আসন্নেতি ন দূরে. অৰিদূরেতি সমীপে. উপকট্ঠেতি সন্তিকে.

৫৮. রিত্তস্সাতি ৰিৰিত্তস্স, কাযদুচ্চরিতাদীহি ৰিরহিতস্স. ওঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি, কামেসু গধিতা পজাতি ৰত্থুকামেসু লগ্গা সত্তা তস্স চতুরোঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি ইণাযিকা ৰিয আণণ্যস্সাতি অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি.

রিত্তস্সাতি সব্বকিলেসেহি তুচ্ছস্স. ৰিৰিত্তস্সাতি সুঞ্ঞস্স. পৰিৰিত্তস্সাতি এককস্স. ইদানি যেহি রিত্তো হোতি, তে দস্সেন্তো ‘‘কাযদুচ্চরিতেন রিত্তস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ কিলেসপটিপাটিযা মগ্গপটিপাটিযাতি দ্ৰিধা রিত্ততা ৰেদিতব্বা. কিলেসপটিপাটিযা তাৰ রাগো মোহো থম্ভো সারম্ভো মানো মদোতি, ইমেহি ছহি কিলেসেহি অরহত্তমগ্গেন রিত্তো হোতি; দোসো কোধো উপনাহো পমাদোতি, ইমেহি চতূহি কিলেসেহি অনাগামিমগ্গেন রিত্তো হোতি; অতিমানো মক্খো পল়াসো ইস্সা মচ্ছরিযং মাযা সাঠেয্যন্তি, ইমেহি সত্তহি সোতাপত্তিমগ্গেন রিত্তো হোতি.

মগ্গপটিপাটিযা পন সোতাপত্তিমগ্গেন অতিমানো মক্খো পল়াসো ইস্সা মচ্ছরিযং মাযা সাঠেয্যন্তি; ইমেহি সত্তহি রিত্তো হোতি, অনাগামিমগ্গেন দোসো কোধো উপনাহো পমাদোতি, ইমেহি চতূহি রিত্তো হোতি; অরহত্তমগ্গেন রাগো মোহো থম্ভো সারম্ভো মানো মদোতি, ইমেহি ছহি রিত্তো হোতি. তীণি দুচ্চরিতানি সব্বকিলেসেহীতিআদিনা নযেন অৰসেসাপি যথাযোগং যোজেতব্বা.

ৰত্থুকামে পরিজানিত্ৰাতি তেভূমকে ৰত্থুকামে ঞাততীরণপরিঞ্ঞাহি সমাপনৰসেন জানিত্ৰা. কিলেসকামে পহাযাতি ছন্দাদযো কিলেসকামে পহানপরিঞ্ঞায জহিত্ৰা. ব্যন্তিং করিত্ৰাতি ৰিগতন্তং ৰিগতকোটিং করিত্ৰা.

কামোঘং তিণ্ণস্সাতি অনাগামিমগ্গেন অৰসানসঙ্খাতং কামোঘং তরিত্ৰা ঠিতস্স. ভৰোঘন্তি অরহত্তমগ্গেন. দিট্ঠোঘন্তি সোতাপত্তিমগ্গেন. অৰিজ্জোঘন্তি অরহত্তমগ্গেন. সব্বং সংসারপথন্তি সব্বখন্ধধাতুআযতনপটিপাটিসঙ্খাতং পথং অরহত্তমগ্গেনেৰ তরিত্ৰা ঠিতস্স. সোতাপত্তিমগ্গেন উত্তিণ্ণস্স. সকদাগামিমগ্গেন নিত্তিণ্ণস্স. অনাগামিমগ্গেন কামধাতুং অতিক্কন্তস্স. অরহত্তমগ্গেন সব্বভৰং সমতিক্কন্তস্স. ফলসমাপত্তিৰসেন ৰীতিৰত্তস্স. পারংগতস্সাতিআদীনি নিব্বানৰসেন ৰুত্তানি. যথা ইণাযিকা আণণ্যন্তি পৰড্ঢকইণং আদায ৰিচরন্তা আণণ্যং. পত্থেন্তীতি পত্থনং উপ্পাদেন্তি. আবাধিকা আরোগ্যন্তি পিত্তাদিরোগাতুরো ভেসজ্জকিরিযায তংরোগৰূপসমনত্থং আরোগ্যং. যথা বন্ধনবদ্ধাতি নক্খত্তদিৰসে বন্ধনাগারে বদ্ধপুরিসা. যথা দাসা ভুজিস্সন্তি যস্মা ভুজিস্সা পুরিসা যং ইচ্ছন্তি, তং করোন্তি, ন নং কোচি বলক্কারেন ততো নিৰত্তেতি, তস্মা দাসা ভুজিস্সভাৰং পত্থেন্তি. যথা কন্তারদ্ধানপক্খন্দাতি যস্মা বলৰন্তো পুরিসা হত্থভারং গহেত্ৰা সজ্জাৰুধা সপরিৰারা কন্তারং পটিপজ্জন্তি, তে চোরা দূরতোৰ দিস্ৰা পলাযন্তি. তে সোত্থিনা কন্তারং নিত্থরিত্ৰা খেমন্তং পত্ৰা হট্ঠতুট্ঠা হোন্তি. তস্মা কন্তারপক্খন্দা খেমন্তভূমিং পত্থেন্তি. দেসনাপরিযোসানে তিস্সো সোতাপত্তিফলং পত্ৰা পচ্ছা পব্বজিত্ৰা অরহত্তং সচ্ছাকাসি.

সদ্ধম্মপজ্জোতিকায মহানিদ্দেসট্ঠকথায

তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.