৯. মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা
৭০. নৰমে মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসে পঠমগাথায তাৰ অজপালনিগ্রোধমূলে নানারূপানি নিম্মিনিত্ৰা অভিকামং আগতং মারধীতরং দিস্ৰান তণ্হং অরতিং রগঞ্চ ছন্দমত্তম্পি মেথুনস্মিং নাহোসি, কিমেৰিদং ইমিস্সা দারিকায মুত্তকরীসপুণ্ণং রূপং দিস্ৰা ভৰিস্সতি, সব্বথা পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে, কুতোনেন সংৰসিতুন্তি.
মুত্তপুণ্ণন্তি আহারউতুৰসেন ৰত্থিপুটন্তরং পূরেত্ৰা ঠিতমুত্তেন পূরিতং. করীসপুণ্ণন্তি পক্কাসযসঙ্খাতে হেট্ঠানাভিপিট্ঠিকণ্টকমূলানং অন্তরে উব্বেধেন অট্ঠঙ্গুলমত্তে অন্তাৰসানে ঠিতৰচ্চেন পুণ্ণং. সেম্হপুণ্ণন্তি উদরপটলে ঠিতএকপত্তপ্পমাণেন সেম্হেন পূরিতং. রুহিরপুণ্ণন্তি যকনস্স হেট্ঠাভাগং পূরেত্ৰা হদযৰক্কপপ্ফাসানং উপরি থোকং থোকং পগ্ঘরন্তেন ৰক্কহদযযকনপপ্ফাসে তেমযমানেন ঠিতেন একপত্তস্স পূরণমত্তেন সন্নিচিতলোহিতসঙ্খাতেন চ কেসলোমনখদন্তানং মংসৰিনিমুত্তট্ঠানঞ্চেৰ থদ্ধসুক্খচম্মঞ্চ ঠপেত্ৰা ধমনীজালানুসারেন সব্বং উপাদিণ্ণকসরীরং ফরিত্ৰা ঠিতসংসরণলোহিতসঙ্খাতেন চ দুৰিধেন রুহিরেন পুণ্ণং.
অট্ঠিসঙ্ঘাতন্তি সকলসরীরে হেট্ঠা অট্ঠীনং উপরিট্ঠিতানি সাধিকানি তীণি অট্ঠিসতানি, তেহি অট্ঠীহি ঘটিতং. ন্হারুসম্বন্ধন্তি সকলসরীরে অট্ঠীনি আবন্ধিত্ৰা ঠিতানি নৰ ন্হারুসতানি, তেহি ন্হারূহি সম্বন্ধং আবন্ধং. রুধিরমংসাৰলেপনন্তি সংসরণলোহিতেন চ সাধিকানি তীণি অট্ঠিসতানি অনুলিম্পেত্ৰা ঠিতেন নৰমংসপেসিসতেন চ অনুলিত্তং সরীরং. চম্মৰিনদ্ধন্তি সকলসরীরং পরিযোনন্ধিত্ৰা পাকটকিলোমকস্স উপরি ছৰিযা হেট্ঠা ঠিতং চম্মং, তেন চম্মেন ৰিনদ্ধং পরিযোনদ্ধং. ‘‘চম্মাৰনদ্ধ’’ন্তিপি পাল়ি. ছৰিযা পটিচ্ছন্নন্তি অতিসুখুমছৰিযা পটিচ্ছন্নং ছাদেত্ৰা ঠিতং. ছিদ্দাৰছিদ্দন্তি অনেকছিদ্দং. উগ্ঘরন্তন্তি অক্খিমুখাদীহি উগ্ঘরন্তং. পগ্ঘরন্তন্তি অধোভাগেন পগ্ঘরন্তং. কিমিসঙ্ঘনিসেৰিতন্তি সূচিমুখাদীহি নানাপাণকুলসমূহেহি আসেৰিতং. নানাকলিমলপরিপূরন্তি অনেকৰিধেহি অসুচিকোট্ঠাসেহি পূরিতং.
৭১. ততো মাগণ্ডিযো ‘‘পব্বজিতা নাম মানুসকে কামে পহায দিব্বকামত্থায পব্বজন্তি, অযঞ্চ দিব্বেপি কামে ন ইচ্ছতি, ইদম্পি ইত্থিরতনং, কা নু অস্স দিট্ঠী’’তি পুচ্ছিতুং দুতিযং গাথমাহ. তত্থ এতাদিসং চে রতনন্তি দিব্বিত্থিরতনং সন্ধায ভণতি. নারিন্তি অত্তনো ধীতরং সন্ধায. দিট্ঠিগতং সীলৰতং নু জীৰিতন্তি দিট্ঠিঞ্চ সীলঞ্চ ৰতঞ্চ জীৰিতঞ্চ. ভৰূপপত্তিঞ্চ ৰদেসি কীদিসন্তি অত্তনো ভৰূপপত্তিং ৰা তুৰং কীদিসং ৰদেসি.
৭২. ইতো পরা দ্ৰে গাথা ৰিস্সজ্জনপুচ্ছানযেন পৰত্তত্তা পাকটসম্বন্ধাযেৰ. তাসু পঠমগাথায সঙ্খেপত্থো – তস্স ময্হং মাগণ্ডিয দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতধম্মেসু নিচ্ছিনিত্ৰা ‘‘ইদমেৰ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি (ম. নি. ৩.২৭, ৩০১) এৰং ইদং ৰদামীতি সমুগ্গহীতং ন হোতি নত্থি ন ৰিজ্জতি, কিং কারণা? অহঞ্হি পস্সন্তো দিট্ঠীসু আদীনৰং কঞ্চি দিট্ঠিং অগ্গহেত্ৰা সচ্চানি পৰিচিনন্তো অজ্ঝত্তং রাগাদীনং সন্তিভাৰেন অজ্ঝত্তসন্তিসঙ্খাতং নিব্বানমেৰ অদ্দসন্তি.
আদীনৰন্তি উপদ্দৰং. সদুক্খন্তি কাযিকদুক্খেন সদুক্খং. সৰিঘাতন্তি চেতসিকদুক্খেন সহিতং. সউপাযাসন্তি উপাযাসসহিতং. সপরিল়াহন্তি সদরথং. ন নিব্বিদাযাতি ন ৰট্টে নিব্বিন্দনত্থায. ন ৰিরাগাযাতি ন ৰট্টে ৰিরাগত্থায. ন নিরোধাযাতি ন ৰট্টস্স নিরোধত্থায. ন উপসমাযাতি ন ৰট্টস্স উপসমত্থায. ন অভিঞ্ঞাযাতি ন ৰট্টস্স অভিজাননত্থায. ন সম্বোধাযাতি ন কিলেসনিদ্দাৰিগমেন ৰট্টতো সম্বুজ্ঝনত্থায. ন নিব্বানাযাতি ন অমতনিব্বানত্থায. এত্থ পন ‘‘নিব্বিদাযা’’তি ৰিপস্সনা. ‘‘ৰিরাগাযা’’তি মগ্গো. ‘‘নিরোধায উপসমাযা’’তি নিব্বানং. ‘‘অভিঞ্ঞায সম্বোধাযা’’তি মগ্গো. ‘‘নিব্বানাযা’’তি নিব্বানমেৰ. এৰং একস্মিং ঠানে ৰিপস্সনা, তীসু মগ্গো, তীসু নিব্বানং ৰুত্তন্তি এৰং ৰৰত্থানকথা ৰেদিতব্বা. পরিযাযেন পন সব্বানিপেতানি মগ্গৰেৰচনানিপি নিব্বানৰেৰচনানিপি হোন্তিযেৰ.
অজ্ঝত্তং রাগস্স সন্তিন্তি অজ্ঝত্তরাগস্স সন্তভাৰেন নিব্বুতভাৰেন অজ্ঝত্তসন্তিসঙ্খাতং নিব্বানং ওলোকেসিং. দোসস্স সন্তিন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো. পচিনন্তি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. ৰিচিনন্তোতি সচ্চানি ৰড্ঢেন্তো ৰিভাৰেন্তো. পৰিচিনন্তোতি তানেৰ পচ্চেকং ৰিভাৰেন্তো. কেচি ‘‘গৰেসন্তো’’তি ৰণ্ণযন্তি. অদস্সন্তি ওলোকেসিং. অদক্খিন্তি ৰিনিৰিজ্ঝিং. অফস্সিন্তি পঞ্ঞায ফুসিং. পটিৰিজ্ঝিন্তি ঞাণেন পচ্চক্খং অকাসিং.
৭৩. দুতিযগাথায সঙ্খেপত্থো – যানিমানি দিট্ঠিগতানি তেহি তেহি সত্তেহি ৰিনিচ্ছিনিত্ৰা গহিতত্তা ‘‘ৰিনিচ্ছযা’’তি চ অত্তনো পচ্চযেহি অভিসঙ্খতভাৰাদিনা নযেন ‘‘পকপ্পিতানী’’তি চ ৰুচ্চন্তি, তে ৰে মুনী দিট্ঠিগতধম্মে অগ্গহেত্ৰা অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থং ব্রূসি, আচিক্খ মে, কথং নু ধীরেহি পৰেদিতং তং কথং পকাসিতং ধীরেহীতি ৰদতি.
ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসো উত্তানত্থো ঠপেত্ৰা পরমত্থপদং. তত্থ যং পরমত্থন্তি যং উত্তমং নিব্বানং.
৭৪. অথস্স ভগৰা যথা যেন উপাযেন তং পদং ধীরেহি পকাসিতং, তং উপাযং সপটিপক্খং দস্সেন্তো ‘‘ন দিট্ঠিযা’’তি গাথমাহ. তত্থ ন দিট্ঠিযাতিআদীহি দিট্ঠিসুতিঅট্ঠসমাপত্তিঞাণবাহিরসীলব্বতানি পটিক্খিপতি. ‘‘সুদ্ধিমাহা’’তি এত্থ ৰুত্তং আহ-সদ্দং সব্বত্থ নকারেন সদ্ধিং যোজেত্ৰা পুরিমপদত্তযং নেত্ৰা ‘‘দিট্ঠিযা সুদ্ধিং নাহ ন কথেমী’’তি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. যথা চেত্থ, এৰং উত্তরপদেসুপি. তত্থ চ অদিট্ঠিযা নাহাতি দসৰত্থুকং সম্মাদিট্ঠিং ৰিনা ন কথেমি. তথা অস্সুতিযাতি নৰঙ্গং সৰনং ৰিনা. অঞাণাতি কম্মস্সকতসচ্চানুলোমিকঞাণং ৰিনা. অসীলতাতি পাতিমোক্খসংৰরং ৰিনা. অব্বতাতি ধুতঙ্গৰতং ৰিনা. নোপি তেনাতি তেসু একমেকেন দিট্ঠিআদিমত্তেনাপি ন কথেমীতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহাযাতি এতে চ পুরিমদিট্ঠিআদিভেদে কণ্হপক্খিকে ধম্মে সমুগ্ঘাতকরণেন নিস্সজ্জ, পচ্ছিমে অদিট্ঠিআদিভেদে সুক্কপক্খিকেপি অতম্মযতাপজ্জনেন অনুগ্গহায. সন্তো অনিস্সায ভৰং ন জপ্পেতি ইমায পটিপত্তিযা রাগাদিৰূপসমেন সন্তো চক্খাদীসু কঞ্চি ধম্মং অনিস্সায একম্পি ভৰং ন জপ্পে, অপিহেতুং অপত্থেতুং সমত্থো সিযা, অযমস্স অজ্ঝত্তসন্তীতি অধিপ্পাযো.
সৰনম্পি ইচ্ছিতব্বন্তি সুত্তাদিৰসেন সুণনম্পি আকঙ্খিতব্বং. সম্ভারা ইমে ধম্মাতি সম্মাদিট্ঠিআদিকা ইমে ধম্মা উপকারট্ঠেন সম্ভারা হোন্তি. কণ্হপক্খিকানন্তি অকুসলপক্খে ভৰানং. সমুগ্ঘাততো পহানং ইচ্ছিতব্বন্তি সম্মা হননতো সমুচ্ছেদতো পহানং আকঙ্খিতব্বং. তেধাতুকেসু কুসলেসু ধম্মেসূতি কামরূপারূপসঙ্খাতেসু তেভূমকেসু কোসল্লসম্ভূতেসু. অতম্মযতাতি নিত্তণ্হভাৰো.
৭৫. এৰং ৰুত্তে ৰচনত্থং অসল্লক্খেন্তো মাগণ্ডিযো ‘‘নো চে কিরা’’তি গাথমাহ. তত্থ দিট্ঠাদীনি ৰুত্তনযানেৰ. কণ্হপক্খিকানিযেৰ পন সন্ধায উভযত্রাপি আহ. আহ-সদ্দং পন ‘‘নো চে’’তি সদ্দেন যোজেত্ৰা নো চে কির আহ নো চে কির কথেসীতি এৰং অত্থো দট্ঠব্বো. মোমূহন্তি অতিমূল়্হং, মোহনং ৰা. পচ্চেন্তীতি জানন্তি. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানো.
৭৬. অথস্স ভগৰা তং দিট্ঠিং নিস্সায পুচ্ছং পটিক্খিপন্তো ‘‘দিট্ঠিঞ্চ নিস্সাযা’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – ত্ৰং মাগণ্ডিয দিট্ঠিং নিস্সায পুনপ্পুনং পুচ্ছমানো যানি তে দিট্ঠিগতানি সমুগ্গহিতানি, তেস্ৰেৰ সমুগ্গহীতেসু পমোহং আগতো ত্ৰং ইতো চ মযা ৰুত্তঅজ্ঝত্তসন্তিতো পটিপত্তিতো ধম্মদেসনতো ৰা অণুম্পি যুত্তসঞ্ঞং ন পস্সসি, তেন কারণেন ত্ৰং ইমং ধম্মং মোমূহতো পস্সসীতি.
লগ্গনং নিস্সায লগ্গনন্তি দিট্ঠিলগ্গনং অল্লীযিত্ৰা দিট্ঠিলগ্গনং. বন্ধনন্তি দিট্ঠিবন্ধনং. পলিবোধন্তি দিট্ঠিপলিবোধং.
অন্ধকারং পক্খন্দোসীতি বহলন্ধকারং পৰিট্ঠোসি. যুত্তসঞ্ঞন্তি সমণধম্মে যুত্তসঞ্ঞং. পত্তসঞ্ঞন্তি সমণধম্মে পটিলদ্ধসঞ্ঞং. লগ্গনসঞ্ঞন্তি সঞ্জানিতসঞ্ঞং. কারণসঞ্ঞন্তি হেতুসঞ্ঞং. ঠানসঞ্ঞন্তি কারণসঞ্ঞং. ন পটিলভসীতি ন ৰিন্দসি. কুতো ঞাণন্তি মগ্গঞাণং পন কেন কারণেন লভিস্সসি. অনিচ্চং ৰাতি হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চং. অনিচ্চসঞ্ঞানুলোমং ৰাতি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চা’’তি উপ্পন্না সঞ্ঞা অনিচ্চসঞ্ঞা, তায সঞ্ঞায অনুলোমং অপ্পটিক্কূলং অনিচ্চসঞ্ঞানুলোমং. কিং তং? ৰিপস্সনাঞাণং. দ্ৰিন্নং ৰিপস্সনাঞাণানং দুক্খানত্তসঞ্ঞানুলোমানম্পি এসেৰ নযো.
৭৭. এৰং সমুগ্গহিতেসু পমোহেন মাগণ্ডিযস্স ৰিৰাদাপত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি তেসু অঞ্ঞেসু চ ধম্মেসু ৰিগতপ্পমোহস্স অত্তনো নিব্বিৰাদতং দস্সেন্তো ‘‘সমো ৰিসেসী’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – যো এৰং তিধা মানেন ৰা দিট্ঠিযা ৰা পুগ্গলেন ৰা মঞ্ঞতি, সো তেন মানেন তায ৰা দিট্ঠিযা তেন ৰা পুগ্গলেন ৰিৰদেয্য. যো পন অম্হাদিসো ইমাসু তীসু ৰিধাসু অৰিকম্পমানো, সমো ৰিসেসীতি ন তস্স হোতি, ন চ হীনোতি পাঠসেসো. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানোৰ.
৭৮. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘সচ্চন্তি সো’’তি গাথা. তস্সত্থো – সো এৰরূপো পহীনমানদিট্ঠিকো ‘‘মাদিসো ‘বাহিতপাপত্তা’দিনা নযেন ব্রাহ্মণো, ইদমেৰ সচ্চ’’ন্তি কিং ৰদেয্য কিং ৰত্থুং ভণেয্য, কেন ৰা কারণেন ভণেয্য, ‘‘ময্হং সচ্চং, তুয্হং মুসা’’তি ৰা কেন মানেন দিট্ঠিযা পুগ্গলেন ৰা ৰিৰদেয্য. যস্মিং মাদিসে খীণাসৰে ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি পৰত্তিযা সমং ৰা, ইতরদ্ৰযভাৰেন পৰত্তিযা ৰিসমং ৰা মঞ্ঞিতং নত্থি, সমানাদীসু কেন ৰাদং পটিসংযুজেয্য পটিপ্ফরেয্যাতি. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানো.
৭৯. ননু একংসেনেৰ এৰরূপো পুগ্গলো? ‘‘ওকং পহাযা’’তি গাথা. তত্থ ওকং পহাযাতি রূপধাত্ৰাদিৰিঞ্ঞাণস্সোকাসং তত্র ছন্দরাগপ্পহানেন ছড্ডেত্ৰা. অনিকেতসারীতি রূপনিমিত্তনিকেতাদীনি তণ্হাৰসেন অসরন্তো. গামে অকুব্বং মুনি সন্থৰানীতি গামে গিহিসন্থৰানি অকরোন্তো. কামেহি রিত্তোতি কামেসু ছন্দরাগাভাৰেন সব্বকামেহি পুথুভূতো. অপুরক্খরানোতি আযতিং অত্তভাৰং অনভিনিব্বত্তেন্তো. কথং ন ৰিগ্গয্হ জনেন কযিরাতি জনেন সদ্ধিং ৰিগ্গাহিককথং ন কথেয্য.
হালিদ্দকানীতি এৰংনামকো গহপতি. যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমীতি যেনাতি ভুম্মত্থে করণৰচনং. তস্মা যত্থ মহাকচ্চানো, তত্থ উপসঙ্কমীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যেন ৰা কারণেন মহাকচ্চানো দেৰমনুস্সেহি উপসঙ্কমিতব্বো, তেন কারণেন উপসঙ্কমীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. কেন চ কারণেন মহাকচ্চানো উপসঙ্কমিতব্বো? নানপ্পকারগুণৰিসেসাধিগমাধিপ্পাযেন, সাদুফলূপভোগাধিপ্পাযেন দিজগণেহি নিচ্চফলিতমহারুক্খো ৰিয. উপসঙ্কমীতি চ গতোতি ৰুত্তং হোতি. উপসঙ্কমিত্ৰাতি উপসঙ্কমনপরিযোসানদীপনং. অথ ৰা এৰং গতো ততো আসন্নতরং ঠানং মহাকচ্চানস্স সমীপসঙ্খাতং গন্ত্ৰাতিপি ৰুত্তং হোতি.
অভিৰাদেত্ৰাতি পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা. ইদানি যেনত্থেন মহাকচ্চানস্স উপট্ঠানং আগতো, তং পুচ্ছিতুকামো দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং সিরসি পতিট্ঠাপেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তন্তি ভাৰনপুংসকনিদ্দেসো ‘‘ৰিসমং চন্দিমসূরিযা পরিৰত্তন্তী’’তিআদীসু (অ. নি. ৪.৭) ৰিয. তস্মা যথা নিসিন্নো একমন্তং নিসিন্নো হোতি, এৰং নিসীদীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ভুম্মত্থে ৰা এতং উপযোগৰচনং. নিসীদীতি নিসজ্জং কপ্পেসি. পণ্ডিতা হি দেৰমনুস্সা গরুট্ঠানিযং উপসঙ্কমিত্ৰা আসনকুসলতায একমন্তং নিসীদন্তি. অযঞ্চ গহপতি তেসং অঞ্ঞতরো, তস্মা একমন্তং নিসীদি.
কথং নিসিন্নো চ পন একমন্তং নিসিন্নো হোতীতি? ছ নিসজ্জদোসে ৰজ্জেত্ৰা. সেয্যথিদং? অতিদূরং অচ্চাসন্নং উপরিৰাতং উন্নতপ্পদেসং অতিসম্মুখং অতিপচ্ছাতি. অতিদূরে নিসিন্নো হি সচে কথেতুকামো হোতি, উচ্চাসদ্দেন কথেতব্বং হোতি. অচ্চাসন্নে নিসিন্নো সঙ্ঘট্টনং করোতি. উপরিৰাতে নিসিন্নো সরীরগন্ধেন বাধতি. উন্নতপ্পদেসে নিসিন্নো অগারৰং পকাসেতি. অতিসম্মুখা নিসিন্নো সচে দট্ঠুকামো হোতি, চক্খুনা চক্খুং আহচ্চ দট্ঠব্বং হোতি. অতিপচ্ছা নিসিন্নো সচে দট্ঠুকামো হোতি, গীৰং পসারেত্ৰা দট্ঠব্বং হোতি. তস্মা অযম্পি এতে ছ নিসজ্জদোসে ৰজ্জেত্ৰা নিসীদি. তেন ৰুত্তং – ‘‘একমন্তং নিসীদী’’তি.
এতদৰোচাতি এতং অৰোচ. ৰুত্তমিদং ভন্তে কচ্চান ভগৰতা অট্ঠকৰগ্গিযে মাগণ্ডিযপঞ্হেতি অট্ঠকৰগ্গিযম্হি মাগণ্ডিযপঞ্হো নাম অত্থি, তস্মিং পঞ্হে.
রূপধাতূতি রূপক্খন্ধো অধিপ্পেতো. রূপধাতুরাগৰিনিবন্ধন্তি রূপধাতুম্হি রাগেন ৰিনিবদ্ধং. ৰিঞ্ঞাণন্তি কম্মৰিঞ্ঞাণং. ওকসারীতি গেহসারী আলযসারী. কস্মা পনেত্থ ‘‘ৰিঞ্ঞাণধাতু খো গহপতী’’তি ন ৰুত্তন্তি? সম্মোহৰিঘাতত্থং. ‘‘ওকো’’তি হি অত্থতো পচ্চযো ৰুচ্চতি, পুরেজাতঞ্চ কম্মৰিঞ্ঞাণং পচ্ছাজাতস্স কম্মৰিঞ্ঞাণস্সপি ৰিপাকৰিঞ্ঞাণস্সপি, ৰিপাকৰিঞ্ঞাণঞ্চ ৰিপাকৰিঞ্ঞাণস্সপি কম্মৰিঞ্ঞাণস্সপি পচ্চযো হোতি, তস্মা ‘‘কতরং নু খো ইধ ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি সম্মোহো ভৰেয্য. তস্স ৰিঘাতত্থং তং অগ্গহেত্ৰা অসম্ভিন্নাৰ দেসনা কতাতি. অপিচ ৰিপাকআরম্মণৰসেন চতস্সো অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযোতি ৰুত্তাতি তা দস্সেতুম্পি ইধ ৰিঞ্ঞাণং ন গহিতং.
উপযুপাদানাতি তণ্হূপযদিট্ঠূপযৰসেন দ্ৰে উপযা, কামুপাদানাদীনি চত্তারি উপাদানানি চ. চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৰেসানুসযাতি অকুসলচিত্তস্স অধিট্ঠানভূতা চেৰ অভিনিৰেসভূতা চ অনুসযভূতা চ. তথাগতস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স. সব্বেসম্পি হি খীণাসৰানং এতে পহীনাৰ, সত্থু পন খীণাসৰভাৰো লোকে অতিপাকটোতি উপরিমকোটিযা এৰং ৰুত্তং. ৰিঞ্ঞাণধাতুযাতি ইধ ৰিঞ্ঞাণং কস্মা গহিতং? কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং. কিলেসা হি ন কেৰলং চতূসুযেৰ খন্ধেসু পহীনা পহীযন্তি, পঞ্চসুপি পহীযন্তিযেৰাতি কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং গহিতং. এৰং খো গহপতি অনোকসারী হোতীতি এৰং কম্মৰিঞ্ঞাণেন ওকং অসরন্তেন অনোকসারী নাম হোতি.
রূপনিমিত্তনিকেতৰিসারৰিনিবন্ধাতি রূপমেৰ কিলেসানং পচ্চযট্ঠেন নিমিত্তং, আরম্মণকিরিযসঙ্খাতেন নিৰাসট্ঠেন নিকেতন্তি রূপনিমিত্তনিকেতং. ৰিসারো চ ৰিনিবন্ধো চ ৰিসারৰিনিবন্ধা. উভযেনপি হি কিলেসানং পত্থটভাৰো চ ৰিনিবন্ধনভাৰো চ ৰুত্তো, রূপনিমিত্তনিকেতে ৰিসারৰিনিবন্ধাতি রূপনিমিত্তনিকেতৰিসারৰিনিবন্ধা, তস্মা রূপনিমিত্তনিকেতম্হি উপ্পন্নেন কিলেসৰিসারেন চেৰ কিলেসৰিনিবন্ধনেন চাতি অত্থো. নিকেতসারীতি ৰুচ্চতীতি আরম্মণকরণৰসেন নিৰাসট্ঠানট্ঠেন নিকেতসারীতি ৰুচ্চতি. পহীনাতি তে রূপনিমিত্তনিকেতে কিলেসৰিসারৰিনিবন্ধা পহীনা.
কস্মা পনেত্থ পঞ্চক্খন্ধা চ ‘‘ওকা’’তি ৰুত্তা, ছ আরম্মণানি ‘‘নিকেত’’ন্তি? ছন্দরাগস্স বলৰদুব্বলতায. সমানেপি হি এতেসং আলযট্ঠেন ৰিসযভাৰে ওকোতি নিপ্পরিযাযেন সুদ্ধং গেহমেৰ ৰুচ্চতি, নিকেতন্তি ‘‘অজ্জ অসুকট্ঠানে কীল়িস্সামা’’তি কতসঙ্কেতানং নিৰাসনট্ঠানং উয্যানাদি. তত্থ যথা পুত্তদারধনধঞ্ঞপুণ্ণগেহে ছন্দরাগো বলৰা হোতি, এৰং অজ্ঝত্তিকেসু খন্ধেসু. যথা পন উয্যানট্ঠানাদীসু ততো দুব্বলতরো হোতি, এৰং বাহিরেসু ছসু আরম্মণেসূতি ছন্দরাগস্স বলৰদুব্বলতায এৰং দেসনা কতাতি ৰেদিতব্বা.
সুখিতেসু সুখিতোতি উপট্ঠাকেসু ধনধঞ্ঞলাভাদিৰসেন সুখিতেসু ‘‘ইদানাহং মনাপং চীৰরং মনাপং ভোজনং লভিস্সামী’’তি গেহস্সিতসুখেন সুখিতো হোতি, তেহি পত্তসম্পত্তিং অত্তনা অনুভৰমানো ৰিয চরতি. দুক্খিতেসু দুক্খিতোতি তেসং কেনচিদেৰ কারণেন দুক্খে উপ্পন্নে সযং দ্ৰিগুণেন দুক্খেন দুক্খিতো হোতি. কিচ্চকরণীযেসূতি কিচ্চসঙ্খাতেসু করণীযেসু. ৰোযোগং আপজ্জতীতি উপযোগং সযং তেসং কিচ্চানং কত্তব্বতং আপজ্জতি.
কামেসূতি ৰত্থুকামেসু. এৰং খো গহপতি কামেহি অরিত্তো হোতীতি এৰং কিলেসকামেহি অরিত্তো হোতি.
অন্তো কামানং ভাৰেন অতুচ্ছো. সুক্কপক্খো তেসং অভাৰেন রিত্তো তুচ্ছোতি ৰেদিতব্বো.
পুরক্খরানোতি ৰট্টং পুরতো কুরুমানো. এৰংরূপো সিযন্তিআদীসু দীঘরস্সকাল়োদাতাদীসু রূপেসু এৰংরূপো নাম ভৰেয্যন্তি পত্থেতি. সুখাদীসু ৰেদনাসু এৰংৰেদনো নাম. নীলসঞ্ঞাদীসু সঞ্ঞাসু এৰংসঞ্ঞো নাম. পুঞ্ঞাভিসঙ্খারাদীসু সঙ্খারেসু এৰংসঙ্খারো নাম. চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীসু ৰিঞ্ঞাণেসু এৰংৰিঞ্ঞাণো নাম ভৰেয্যন্তি পত্থেতি.
অপুরক্খরানোতি ৰট্টং পুরতো অকুরুমানো. সহিতং মে, অসহিতং তেতি তুয্হং ৰচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং, ময্হং সহিতং সিলিট্ঠং মধুরং মধুরপানসদিসং. অধিচিণ্ণং তে ৰিপরাৰত্তন্তি যং তুয্হং দীঘেন কালেন পরিচিতং সুপ্পগুণং, তং মম ৰাদং আগম্ম সব্বং খণেন ৰিপরাৰত্তং নিৰত্তং. আরোপিতো তে ৰাদোতি তুয্হং দোসো মযা আরোপিতো. চর ৰাদপ্পমোক্খাযাতি তং তং আচরিযং উপসঙ্কমিত্ৰা উত্তরং পরিযেসন্তো ইমস্স ৰাদস্স মোক্খায চর আহিণ্ড. নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসীতি অথ সযমেৰ পহোসি, ইধেৰ নিব্বেঠেহীতি.
৮০. সো এৰরূপো ‘‘যেহি ৰিৰিত্তো’’তি গাথা. তত্থ যেহীতি যেহি দিট্ঠিগতাদীহি. ৰিৰিত্তো ৰিচরেয্যাতি রিত্তো চরেয্য. ন তানি উগ্গয্হ ৰদেয্য নাগোতি ‘‘আগুং ন করোতী’’তিআদিনা (চূল়নি. ভদ্রাৰুধমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৭০; পারাযনানুগীতিনিদ্দেস ১০২) নযেন নাগো তানি দিট্ঠিগতানি উগ্গহেত্ৰা ন চরেয্য. এলম্বুজন্তি এলসঞ্ঞিতে অম্বুম্হি জাতং কণ্টকনাল়ং ৰারিজং, পদুমন্তি ৰুত্তং হোতি. যথা জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তন্তি তং পদুমং যথা জলেন চ পঙ্কেন চ অনুপলিত্তং হোতি. এৰং মুনি সন্তিৰাদো অগিদ্ধোতি এৰং অজ্ঝত্তসন্তিৰাদো মুনি গেধাভাৰেন অগিদ্ধো. কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তোতি দুৰিধেপি কামে অপাযাদিকে চ লোকে দ্ৰীহি সিলেসেহি অনুপলিত্তো হোতি.
আগুং ন করোতীতি অকুসলাদিদোসং ন করোতি. ন গচ্ছতীতি অগতিৰসেন ন গচ্ছতি. নাগচ্ছতীতি পহীনকিলেসে ন উপেতি. পাপকাতি লামকা. অকুসলাতি অকোসল্লসম্ভূতা. তে কিলেসে ন পুনেতীতি যে কিলেসা পহীনা, তে কিলেসে পুন ন এতি. ন পচ্চেতীতি পটি ন উপেতি. ন পচ্চাগচ্ছতীতি পুন ন নিৰত্ততি.
খরদণ্ডোতি খরপত্তদণ্ডো ফরুসদণ্ডো. চত্তগেধোতি ৰিস্সট্ঠগেধো. ৰন্তগেধোতি ৰমিতগেধো. মুত্তগেধোতি ছিন্নবন্ধনগেধো. পহীনগেধোতি পজহিতগেধো. পটিনিস্সট্ঠগেধোতি যথা ন পুন চিত্তং আরুহতি, এৰং পটিৰিস্সজ্জিতগেধো. উপরি ৰীতরাগাদীসুপি এসেৰ নযো. সব্বানেৰ তানি গহিতগ্গহণস্স ৰিস্সট্ঠভাৰৰেৰচনানি.
৮১. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘ন ৰেদগূ’’তি গাথা. তত্থ ন ৰেদগূ দিট্ঠিযাযকোতি চতুমগ্গৰেদগূ মাদিসো দিট্ঠিযাযকো ন হোতি, দিট্ঠিযা গচ্ছন্তো ৰা, তং সারতো পচ্চেন্তো ৰা ন হোতি. তত্থ ৰচনত্থো – যাযতীতি যাযকো. করণৰচনেন দিট্ঠিযা যাযতীতি দিট্ঠিযাযকো. উপযোগত্থে সামিৰচনেনপি দিট্ঠিযা যাতীতিপি দিট্ঠিযাযকো. ন মুতিযা স মানমেতীতি মুতরূপাদিভেদায মুতিযাপি সো মানং ন এতি. ন হি তম্মযো সোতি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন তম্মযো হোতি তপ্পরাযণো, অযং পন ন তাদিসো. ন কম্মুনা নোপি সুতেন নেয্যোতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খারাদিনা কম্মুনা ৰা, সুতসুদ্ধিআদিনা সুতেন ৰা সো নেতব্বো ন হোতি. অনূপনীতো স নিৰেসনেসূতি সো দ্ৰিন্নম্পি উপযানং পহীনত্তা সব্বেসু তণ্হাদিট্ঠিনিৰেসনেসু অনুপনীতো.
মুতরূপেন ৰাতি এত্থ মুতরূপং নাম গন্ধরসফোট্ঠব্বানি. মানং নেতীতি অস্মিমানং ন এতি. ন উপেতীতি সমীপং ন এতি. ন উপগচ্ছতীতি উপগন্ত্ৰা ন তিট্ঠতি. তম্মযোতি তপ্পকতো.
৮২. তস্স চ এৰংৰিধস্স ‘‘সঞ্ঞাৰিরত্তস্সা’’তি গাথা. তত্থ সঞ্ঞাৰিরত্তস্সাতি নেক্খম্মসঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায ভাৰনায পহীনকামাদিসঞ্ঞস্স. ইমিনা পদেন উভতোভাগৰিমুত্তো সমথযানিকো অধিপ্পেতো. পঞ্ঞাৰিমুত্তস্সাতি ৰিপস্সনাপুব্বঙ্গমায ভাৰনায সব্বকিলেসেহি ৰিমুত্তস্স. ইমিনা সুক্খৰিপস্সকো অধিপ্পেতো. সঞ্ঞঞ্চ দিট্ঠিঞ্চ যে অগ্গহেসুং, তে ঘট্টমানা ৰিচরন্তি লোকেতি যে পন কামসঞ্ঞাদিকং সঞ্ঞং অগ্গহেসুং, তে ৰিসেসতো গহট্ঠা কামাধিকরণং, যে চ দিট্ঠিং অগ্গহেসুং, তে ৰিসেসতো পব্বজিতা ধম্মাধিকরণং অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘট্টেন্তা ৰিচরন্তীতি.
যো সমথপুব্বঙ্গমং অরিযমগ্গং ভাৰেতীতি যো পুগ্গলো সমথপুব্বঙ্গমং পুরেচারিকং কত্ৰা সহৰিপস্সনং অরিযমগ্গং ভাৰেতি, পঠমং সমাধিং উপ্পাদেত্ৰা পচ্ছা সহৰিপস্সনং অরিযমগ্গং উপ্পাদেতীতি অত্থো. তস্স আদিতোতি তস্স পুগ্গলস্স পঠমজ্ঝানাদিতো. উপাদাযাতি পটিচ্চ আগম্ম. গন্থা ৰিক্খম্ভীতা হোন্তীতি গন্থা দূরীকতা ভৰন্তি. অরহত্তে পত্তেতি অরহত্তফলং পত্তে. অরহতোতি অরহত্তফলে ঠিতস্স. গন্থা চ মোহা চাতিআদযো সব্বে কিলেসা পহীনা হোন্তি.
যো ৰিপস্সনাপুব্বঙ্গমং অরিযমগ্গং ভাৰেতীতি যো পুগ্গলো ৰিপস্সনং পুব্বঙ্গমং পুরেচারিকং কত্ৰা অরিযমগ্গং ভাৰেতি, পঠমং ৰিপস্সনং উপ্পাদেত্ৰা পচ্ছা অরিযমগ্গসম্পযুত্তং সমাধিং ভাৰেতীতি অত্থো. তস্স আদিতো উপাদাযাতি তস্স পুগ্গলস্স ৰিপস্সনতো পট্ঠায ৰিপস্সনং পটিচ্চ. মোহা ৰিক্খম্ভিতা হোন্তীতি এত্থ ৰিক্খম্ভিতাতি দূরং পাপিতা সঞ্ঞাৰসেন. ঘট্টেন্তীতি যে কামসঞ্ঞাদিং গণ্হন্তি, তে সঞ্ঞাৰসেন পীল়েন্তি. সঙ্ঘট্টেন্তীতি ততো ততো পীল়েন্তি. ইদানি ঘট্টেন্তে দস্সেতুং ‘‘রাজানোপি রাজূহি ৰিৰদন্তী’’তিআদিনা নযেন ৰিত্থারো ৰুত্তো. অঞ্ঞমঞ্ঞং পাণীহিপি উপক্কমন্তীতি এত্থ অঞ্ঞমঞ্ঞং হত্থেহি পহরন্তি. লেড্ডূহীতি কপালখণ্ডেহি. দণ্ডেহীতি অড্ঢদণ্ডকেহি. সত্থেহীতি উভতোধারেহি সত্থেহি.
অভিসঙ্খারানং অপ্পহীনত্তাতি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খারানং অপ্পহীনভাৰেন. গতিযা ঘট্টেন্তীতি গন্তব্বায পতিট্ঠাভূতায গতিযা পীল়েন্তি ঘট্টনং আপজ্জন্তি. নিরযাদীসুপি এসেৰ নযো. সেসমেত্থ ৰুত্তনযত্তা উত্তানমেৰ.
সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায মহানিদ্দেসট্ঠকথায
মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.