যং বুদ্ধসেট্ঠোতিগাথাৰণ্ণনা

৫. এৰং নিব্বানধম্মগুণেন সচ্চং ৰত্ৰা ইদানি মগ্গধম্মগুণেন ৰত্তুমারদ্ধো ‘‘যং বুদ্ধসেট্ঠো’’তি. তত্থ ‘‘বুজ্ঝিতা সচ্চানী’’তিআদিনা নযেন বুদ্ধো, উত্তমো পসংসনীযো চাতি সেট্ঠো, বুদ্ধো চ সো সেট্ঠো চাতি বুদ্ধসেট্ঠো, অনুবুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধসুতবুদ্ধখ্যেসু ৰা বুদ্ধেসু সেট্ঠোতি বুদ্ধসেট্ঠো. সো বুদ্ধসেট্ঠো যং পরিৰণ্ণযী ‘‘অট্ঠঙ্গিকোৰ মগ্গানং, খেমং নিব্বানপত্তিযা’’তি (ম. নি. ২.২১৫) চ ‘‘অরিযং ৰো, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধিং দেসিস্সামি সউপনিসং সপরিক্খার’’ন্তি (ম. নি. ৩.১৩৬) চ এৰমাদিনা নযেন তত্থ তত্থ পসংসি পকাসযি. সুচিন্তি কিলেসমলসমুচ্ছেদকরণতো অচ্চন্তৰোদানং. সমাধিমানন্তরিকঞ্ঞমাহূতি যঞ্চ অত্তনো পৰত্তিসমনন্তরং নিযমেনেৰ ফলপদানতো ‘‘আনন্তরিকসমাধী’’তি আহু. ন হি মগ্গসমাধিম্হি উপ্পন্নে তস্স ফলুপ্পত্তিনিসেধকো কোচি অন্তরাযো অত্থি. যথাহ –

‘‘অযঞ্চ পুগ্গলো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো অস্স, কপ্পস্স চ উড্ডয্হনৰেলা অস্স, নেৰ তাৰ কপ্পো উড্ডয্হেয্য, যাৰাযং পুগ্গলো ন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকরোতি, অযং ৰুচ্চতি পুগ্গলো ঠিতকপ্পী. সব্বেপি মগ্গসমঙ্গিনো পুগ্গলা ঠিতকপ্পিনো’’তি (পু. প. ১৭).

সমাধিনা তেন সমো ন ৰিজ্জতীতি তেন বুদ্ধসেট্ঠপরিৰণ্ণিতেন সুচিনা আনন্তরিকসমাধিনা সমো রূপাৰচরসমাধি ৰা অরূপাৰচরসমাধি ৰা কোচি ন ৰিজ্জতি. কস্মা? তেসং ভাৰিতত্তা তত্থ তত্থ ব্রহ্মলোকে উপপন্নস্সাপি পুন নিরযাদীসুপি উপপত্তিসম্ভৰতো, ইমস্স চ অরহত্তসমাধিস্স ভাৰিতত্তা অরিযপুগ্গলস্স সব্বূপপত্তিসমুগ্ঘাতসম্ভৰতো. তস্মা সুত্তন্তরেপি ৰুত্তং – ‘‘যাৰতা, ভিক্খৰে, ধম্মা সঙ্খতা…পে… অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তিআদি (অ. নি. ৪.৩৪; ইতিৰু. ৯০).

এৰং ভগৰা আনন্তরিকসমাধিস্স অঞ্ঞেহি সমাধীহি অসমতং ৰত্ৰা ইদানি পুরিমনযেনেৰ মগ্গধম্মরতনস্স অসদিসভাৰং নিস্সায সচ্চৰচনং পযুঞ্জতি ‘‘ইদম্পি ধম্মে…পে… হোতূ’’তি. তস্সত্থো পুব্বে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. ইমিস্সাপি গাথায আণা কোটিসতসহস্সচক্কৰাল়েসু অমনুস্সেহি পটিগ্গহিতাতি.