৯. অপাযিম্হৰগ্গো

[৮১] ১. সুরাপানজাতকৰণ্ণনা

অপাযিম্হ অনচ্চিম্হাতি ইদং সত্থা কোসম্বিং উপনিস্সায ঘোসিতারামে ৰিহরন্তো সাগতত্থেরং আরব্ভ কথেসি. ভগৰতি হি সাৰত্থিযং ৰস্সং ৰসিত্ৰা চারিকাগমনেন ভদ্দৰতিকং নাম নিগমং সম্পত্তে গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৰিনো চ সত্থারং দিস্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘মা, ভন্তে, ভগৰা অম্বতিত্থং অগমাসি, অম্বতিত্থে জটিলস্স অস্সমে অম্বতিত্থকো নাম নাগো আসীৰিসো ঘোরৰিসো, সো ভগৰন্তং ৰিহেঠেয্যা’’তি ৰারযিংসু. ভগৰাপি তেসং কথং অসুণন্তো ৰিয তেসু যাৰততিযং ৰারযমানেসুপি অগমাসিযেৰ.

তত্র সুদং ভগৰা ভদ্দৰতিকায অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং ৰনসণ্ডে ৰিহরতি. তেন খো পন সমযেন বুদ্ধূপট্ঠাকো সাগতো নাম থেরো পোথুজ্জনিকায ইদ্ধিযা সমন্নাগতো তং অস্সমং উপসঙ্কমিত্ৰা তস্স নাগরাজস্স ৰসনট্ঠানে তিণসন্থারকং পঞ্ঞাপেত্ৰা পল্লঙ্কেন নিসীদি. নাগো মক্খং অসহমানো ধূমাযি, থেরোপি ধূমাযি. নাগো পজ্জলি, থেরোপি পজ্জলি. নাগস্স তেজো থেরং ন বাধতি, থেরস্স তেজো নাগং বাধতি. এৰং সো খণেন তং নাগরাজানং দমেত্ৰা সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেত্ৰা সত্থু সন্তিকং অগমাসি.

সত্থা ভদ্দৰতিকাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা কোসম্বিং অগমাসি. সাগতত্থেরেন নাগস্স দমিতভাৰো সকলজনপদং পত্থরি. কোসম্বিনগরৰাসিনো সত্থু পচ্চুগ্গমনং কত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা সাগতত্থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং ঠিতা এৰমাহংসু ‘‘ভন্তে, যং তুম্হাকং দুল্লভং, তং ৰদেয্যাথ, তদেৰ মযং পটিযাদেস্সামা’’তি. থেরো তুণ্হী অহোসি. ছব্বগ্গিযা পনাহংসু ‘‘আৰুসো, পব্বজিতানং নাম কাপোতিকা সুরা দুল্লভা চেৰ মনাপা চ. সচে তুম্হে থেরস্স পসন্না, কাপোতিকং সুরং পটিযাদেথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা সত্থারং স্ৰাতনায নিমন্তেত্ৰা নগরং পৰিসিত্ৰা অত্তনো অত্তনো গেহে ‘‘থেরস্স দস্সামা’’তি কাপোতিকং সুরং পসন্নং পটিযাদেত্ৰা থেরং নিমন্তেত্ৰা ঘরে ঘরে পসন্নং সুরং অদংসু. থেরো পিৰিত্ৰা সুরামদমত্তো নগরতো নিক্খমন্তো দ্ৰারন্তরে পতিত্ৰা ৰিলপমানো নিপজ্জি.

সত্থা কতভত্তকিচ্চো নগরা নিক্খমন্তো থেরং তেনাকারেন নিপন্নং দিস্ৰা ‘‘গণ্হথ, ভিক্খৰে, সাগত’’ন্তি গাহাপেত্ৰা আরামং অগমাসি. ভিক্খূ থেরস্স সীসং তথাগতস্স পাদমূলে কত্ৰা তং নিপজ্জাপেসুং, সো পরিৰত্তিত্ৰা পাদে তথাগতাভিমুখে কত্ৰা নিপজ্জি. সত্থা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি ‘‘কিং নু খো, ভিক্খৰে, যং পুব্বে সাগতস্স মযি গারৰং, তং ইদানি অত্থী’’তি? ‘‘নত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘ভিক্খৰে, অম্বতিত্থকং নাগরাজানং কো দমেসী’’তি. ‘‘সাগতো, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পনেতরহি, ভিক্খৰে, সাগতো উদকদেড্ডূভকম্পি দমেতুং সক্কুণেয্যা’’তি. ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, এৰরূপং পাতুং যুত্তং, যং পিৰিত্ৰা এৰংৰিসঞ্ঞী হোতী’’তি. ‘‘অযুত্তং, ভন্তে’’তি. অথ খো ভগৰা থেরং গরহিত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেত্ৰা ‘‘সুরামেরযপানে পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ৩২৭) সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেত্ৰা উট্ঠাযাসনা গন্ধকুটিং পাৰিসি.

ধম্মসভাযং সন্নিপতিতা ভিক্খূ সুরাপানস্স অৰণ্ণং কথযিংসু ‘‘যাৰ মহাদোসঞ্চেতং, আৰুসো, সুরাপানং নাম, তাৰ পঞ্ঞাসম্পন্নং নাম ইদ্ধিমন্তং সাগতং যথা সত্থু গুণমত্তম্পি ন জানাতি, তথা অকাসী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ সুরং পিৰিত্ৰা পব্বজিতা ৰিসঞ্ঞিনো হোন্তি, পুব্বেপি অহেসুংযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো কাসিরট্ঠে উদিচ্চব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ উপ্পাদেত্ৰা ঝানকীল়ং কীল়ন্তো হিমৰন্তপ্পদেসে ৰসতি পঞ্চহি অন্তেৰাসিকসতেহি পরিৰুতো. অথ নং ৰস্সানসমযে সম্পত্তে অন্তেৰাসিকা আহংসু ‘‘আচরিয, মনুস্সপথং গন্ত্ৰা লোণম্বিলং সেৰিত্ৰা আগচ্ছামা’’তি. ‘‘আৰুসো, অহং ইধেৰ ৰসিস্সামি, তুম্হে পন গন্ত্ৰা সরীরং সন্তপ্পেত্ৰা ৰস্সং ৰীতিনামেত্ৰা আগচ্ছথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি আচরিযং ৰন্দিত্ৰা বারাণসিং গন্ত্ৰা রাজুয্যানে ৰসিত্ৰা পুনদিৰসে বহিদ্ৰারগামেযেৰ ভিক্খায চরিত্ৰা সুহিতা হুত্ৰা পুনদিৰসে নগরং পৰিসিংসু. মনুস্সা সম্পিযাযমানা ভিক্খং অদংসু. কতিপাহচ্চযেন চ রঞ্ঞোপি আরোচেসুং ‘‘দেৰ, হিমৰন্ততো পঞ্চসতা ইসযো আগন্ত্ৰা উয্যানে ৰসন্তি ঘোরতপা পরমধিতিন্দ্রিযা সীলৰন্তো’’তি. রাজা তেসং গুণে সুত্ৰা উয্যানং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা কতপটিসন্থারো ৰস্সানং চতুমাসং তত্থেৰ ৰসনত্থায পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা নিমন্তেসি, তে ততো পট্ঠায রাজগেহেযেৰ ভুঞ্জিত্ৰা উয্যানে ৰসন্তি.

অথেকদিৰসং নগরে সুরানক্খত্তং নাম অহোসি. রাজা ‘‘পব্বজিতানং সুরা দুল্লভা’’তি বহুং উত্তমসুরং দাপেসি. তাপসা সুরং পিৰিত্ৰা উয্যানং গন্ত্ৰা সুরামদমত্তা হুত্ৰা একচ্চে উট্ঠায নচ্চিংসু, একচ্চে গাযিংসু, নচ্চিত্ৰা গাযিত্ৰা খারিকাদীনি অৰত্থরিত্ৰা নিদ্দাযিত্ৰা সুরামদে ছিন্নে পবুজ্ঝিত্ৰা তং অত্তনো ৰিপ্পকারং দিস্ৰা ‘‘ন অম্হেহি পব্বজিতসারুপ্পং কত’’ন্তি রোদিত্ৰা পরিদেৰিত্ৰা ‘‘মযং আচরিযেন ৰিনাভূতত্তা এৰরূপং পাপকম্মং করিম্হা’’তি তঙ্খণঞ্ঞেৰ উয্যানং পহায হিমৰন্তং গন্ত্ৰা পটিসামিতপরিক্খারা আচরিযং ৰন্দিত্ৰা নিসীদিত্ৰা ‘‘কিং নু খো, তাতা, মনুস্সপথে ভিক্খায অকিলমমানা সুখং ৰসিত্থ, সমগ্গৰাসঞ্চ পন ৰসিত্থা’’তি পুচ্ছিতা ‘‘আচরিয, সুখং ৰসিম্হ, অপিচ খো পন মযং অপাতব্বযুত্তকং পিৰিত্ৰা ৰিসঞ্ঞীভূতা সতিং পচ্চুপট্ঠাপেতুং অসক্কোন্তা নচ্চিম্হ চেৰ গাযিম্হ চা’’তি এতমত্থং আরোচেন্তা ইমং গাথং সমুট্ঠাপেত্ৰা আহংসু –

৮১. ‘‘অপাযিম্হ অনচ্চিম্হ, অগাযিম্হ রুদিম্হ চ;

ৰিসঞ্ঞীকরণিং পিত্ৰা, দিট্ঠা নাহুম্হ ৰানরা’’তি.

তত্থ অপাযিম্হাতি সুরং পিৰিম্হ. অনচ্চিম্হাতি তং পিৰিত্ৰা হত্থপাদে লাল়েন্তা নচ্চিম্হ. অগাযিম্হাতি মুখং ৰিৰরিত্ৰা আযতকেন সরেন গাযিম্হ. রুদিম্হ চাতি পুন ৰিপ্পটিসারিনো ‘‘এৰরূপং নাম অম্হেহি কত’’ন্তি রোদিম্হ চ. ৰিসঞ্ঞীকরণিং পিত্ৰা, দিট্ঠা নাহুম্হ ৰানরাতি এৰরূপং সঞ্ঞাৰিনাসনতো ৰিসঞ্ঞীকরণিং সুরং পিৰিত্ৰা ‘‘এতদেৰ সাধু, যং ৰানরা নাহুম্হা’’তি. এৰং তে অত্তনো অগুণং কথেসুং.

বোধিসত্তো ‘‘গরুসংৰাসরহিতানং নাম এৰরূপং হোতিযেৰা’’তি তে তাপসে গরহিত্ৰা ‘‘পুন এৰরূপং মাকরিত্থা’’তি তেসং ওৰাদং দত্ৰা অপরিহীনজ্ঝানো ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি. ইতো পট্ঠায হি ‘‘অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা’’তি ইদম্পি ন ৰক্খাম. তদা ইসিগণো বুদ্ধপরিসা অহোসি, গণসত্থা পন অহমেৰ অহোসিন্তি.

সুরাপানজাতকৰণ্ণনা পঠমা.

[৮২] ২. মিত্তৰিন্দকজাতকৰণ্ণনা

অতিক্কম্ম রমণকন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং দুব্বচভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. ইমস্স পন জাতকস্স কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালিকং ৰত্থু, তং দসকনিপাতে মহামিত্তৰিন্দকজাতকে (জা. ১.১.৮২; ১.৫.১০০ আদযো) আৰি ভৰিস্সতি. তদা পন বোধিসত্তো ইমং গাথমাহ –

৮২. ‘‘অতিক্কম্ম রমণকং, সদামত্তঞ্চ দূভকং;

স্ৰাসি পাসাণমাসীনো, যস্মা জীৰং ন মোক্খসী’’তি.

তত্থ রমণকন্তি তস্মিং কালে ফলিকস্স নামং, ফলিকপাসাদঞ্চ অতিক্কন্তোসীতি দীপেতি. সদামত্তঞ্চাতি রজতস্স নামং, রজতপাসাদঞ্চ অতিক্কন্তোসীতি দীপেতি. দূভকন্তি মণিনো নামং, মণিপাসাদঞ্চ অতিক্কন্তোসীতি দীপেতি. স্ৰাসীতি সো অসি ত্ৰং. পাসাণমাসীনোতি খুরচক্কং নাম পাসাণমযং ৰা হোতি রজতমযং ৰা মণিমযং ৰা, তং পন পাসাণমযমেৰ. সো চ তেন আসীনো অতিনিৰিট্ঠো অজ্ঝোত্থটো. তস্মা পাসাণেন আসীনত্তা ‘‘পাসাণাসীনো’’তি ৰত্তব্বে ব্যঞ্জনসন্ধিৰসেন মকারং আদায ‘‘পাসাণমাসীনো’’তি ৰুত্তং. পাসাণং ৰা আসীনো, তং খুরচক্কং আসজ্জ পাপুণিত্ৰা ঠিতোতি অত্থো. যস্মা জীৰং ন মোক্খসীতি যস্মা খুরচক্কা যাৰ তে পাপং ন খীযতি, তাৰ জীৰন্তোযেৰ ন মুচ্চিস্সসি, তং আসীনোসীতি.

ইমং গাথং ৰত্ৰা বোধিসত্তো অত্তনো ৰসনট্ঠানংযেৰ গতো. মিত্তৰিন্দকোপি খুরচক্কং উক্খিপিত্ৰা মহাদুক্খং অনুভৰমানো পাপকম্মে পরিক্খীণে যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মিত্তৰিন্দকো দুব্বচভিক্খু অহোসি, দেৰরাজা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

মিত্তৰিন্দকজাতকৰণ্ণনা দুতিযা.

[৮৩] ৩. কাল়কণ্ণিজাতকৰণ্ণনা

মিত্তো হৰে সত্তপদেন হোতীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং অনাথপিণ্ডিকস্স মিত্তং আরব্ভ কথেসি. সো কির অনাথপিণ্ডিকেন সদ্ধিং সহপংসুকীল়িকো একাচরিযস্সেৰ সন্তিকে উগ্গহিতসিপ্পো নামেন কাল়কণ্ণী নাম. সো গচ্ছন্তে কালে দুগ্গতো হুত্ৰা জীৰিতুং অসক্কোন্তো সেট্ঠিস্স সন্তিকং অগমাসি. সো তং সমস্সাসেত্ৰা পরিব্বযং দত্ৰা অত্তনো কুটুম্বং পটিচ্ছাপেসি. সো সেট্ঠিনো উপকারকো হুত্ৰা সব্বকিচ্চানি করোতি. তং সেট্ঠিস্স সন্তিকং আগতকালে ‘‘তিট্ঠ, কাল়কণ্ণি, নিসীদ, কাল়কণ্ণি, ভুঞ্জ কাল়কণ্ণী’’তি ৰদন্তি. অথেকদিৰসং সেট্ঠিনো মিত্তামচ্চা সেট্ঠিং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহংসু ‘‘মহাসেট্ঠি, মা এতং তৰ সন্তিকে করি, ‘তিট্ঠ, কাল়কণ্ণি, নিসীদ কাল়কণ্ণি, ভুঞ্জ কাল়কণ্ণী’তি হি ইমিনা সদ্দেন যক্খোপি পলাযেয্য, ন চেস তযা সমানো, দুগ্গতো দুরূপেতো, কিং তে ইমিনা’’তি. অনাথপিণ্ডিকো ‘‘নামং নাম ৰোহারমত্তং, ন তং পণ্ডিতা পমাণং করোন্তি, সুতমঙ্গলিকেন নাম ভৰিতুং ন ৰট্টতি, ন সক্কা মযা নামমত্তং নিস্সায সহপংসুকীল়িকং সহাযং পরিচ্চজিতু’’ন্তি তেসং ৰচনং অনাদায একদিৰসং অত্তনো ভোগগামং গচ্ছন্তো তং গেহরক্খকং কত্ৰা অগমাসি.

চোরা ‘‘সেট্ঠি কির ভোগগামং গতো, গেহমস্স ৰিলুম্পিস্সামা’’তি নানাৰুধহত্থা রত্তিভাগে আগন্ত্ৰা গেহং পরিৰারেসুং. ইতরোপি চোরানঞ্ঞেৰ আগমনং আসঙ্কমানো অনিদ্দাযন্তোৰ নিসীদি. সো চোরানং আগতভাৰং ঞত্ৰা মনুস্সে পবোধেতুং ‘‘ত্ৰং সঙ্খং ধম, ত্ৰং মুদিঙ্গং ৰাদেহী’’তি মহাসমজ্জং করোন্তো ৰিয সকলনিৰেসনং একসদ্দং কারেসি. চোরা ‘‘সুঞ্ঞং গেহন্তি দুস্সুতং অম্হেহি, অত্থেৰ ইধ মহাসেট্ঠী’’তি পাসাণমুগ্গরাদীনি তত্থেৰ ছড্ডেত্ৰা পলাযিংসু.

পুনদিৰসে মনুস্সা তত্থ তত্থ ছড্ডিতে পাসাণমুগ্গরাদযো দিস্ৰা সংৰেগপ্পত্তা হুত্ৰা ‘‘সচে অজ্জ এৰরূপো বুদ্ধিসম্পন্নো ঘরৰিচারকো নাভৰিস্স, চোরেহি যথারুচিযা পৰিসিত্ৰা সব্বং গেহং ৰিলুত্তং অস্স, ইমং দল়্হমিত্তং নিস্সায সেট্ঠিনো ৰুড্ঢি জাতা’’তি তং পসংসিত্ৰা সেট্ঠিস্স ভোগগামতো আগতকালে সব্বং তং পৰত্তিং আরোচযিংসু. অথ নে সেট্ঠি অৰোচ ‘‘তুম্হে এৰরূপং মম গেহরক্খকং মিত্তং নিক্কড্ঢাপেথ, সচাযং তুম্হাকং ৰচনেন মযা নিক্কড্ঢিতো অস্স, অজ্জ মে কুটুম্বং কিঞ্চি নাভৰিস্স, নামং নাম অপ্পমাণং, হিতচিত্তমেৰ পমাণ’’ন্তি তস্স উত্তরিতরং পরিব্বযং দত্ৰা ‘‘অত্থি দানি মে ইদং কথাপাভত’’ন্তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা আদিতো পট্ঠায সব্বং তং পৰত্তিং আরোচেসি. সত্থা ‘‘ন খো, গহপতি, ইদানেৰ কাল়কণ্ণিমিত্তো অত্তনো মিত্তস্স ঘরে কুটুম্বং রক্খতি, পুব্বেপি রক্খিযেৰা’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো মহাযসো সেট্ঠি অহোসি. তস্স কাল়কণ্ণী নাম মিত্তোতি সব্বং পচ্চুপ্পন্নৰত্থুসদিসমেৰ. বোধিসত্তো ভোগগামতো আগতো তং পৰত্তিং সুত্ৰা ‘‘সচে মযা তুম্হাকং ৰচনেন এৰরূপো মিত্তো নিক্কড্ঢিতো অস্স, অজ্জ মে কুটুম্বং কিঞ্চি নাভৰিস্সা’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৮৩. ‘‘মিত্তো হৰে সত্তপদেন হোতি, সহাযো পন দ্ৰাদসকেন হোতি;

মাসড্ঢমাসেন চ ঞাতি হোতি, ততুত্তরিং অত্তসমোপি হোতি;

সোহং কথং অত্তসুখস্স হেতু, চিরসন্থুতং কাল়কণ্ণিং জহেয্য’’ন্তি.

তত্থ হৰেতি নিপাতমত্তং. মেত্তাযতীতি মিত্তো, মেত্তং পচ্চুপট্ঠাপেতি, সিনেহং করোতীতি অত্থো. সো পনেস সত্তপদেন হোতি, একতো সত্তপদৰীতিহারগমনমত্তেন হোতীতি অত্থো. সহাযো পন দ্ৰাদসকেন হোতীতি সব্বকিচ্চানি একতো করণৰসেন সব্বিরিযাপথেসু সহ গচ্ছতীতি সহাযো. সো পনেস দ্ৰাদসকেন হোতি, দ্ৰাদসাহং একতো নিৰাসেন হোতীতি অত্থো. মাসড্ঢমাসেন চাতি মাসেন ৰা অড্ঢমাসেন ৰা. ঞাতি হোতীতি ঞাতিসমো হোতি. ততুত্তরিন্তি ততো উত্তরিং একতো ৰাসেন অত্তসমোপি হোতিযেৰ. জহেয্যন্তি ‘‘এৰরূপং সহাযং কথং জহেয্য’’ন্তি মিত্তস্স গুণং কথেসি. ততো পট্ঠায পুন কোচি তস্স অন্তরে ৰত্তা নাম নাহোসীতি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা কাল়কণ্ণী আনন্দো অহোসি, বারাণসিসেট্ঠি পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

কাল়কণ্ণিজাতকৰণ্ণনা ততিযা.

[৮৪] ৪. অত্থস্সদ্ৰারজাতকৰণ্ণনা

আরোগ্যমিচ্ছে পরমঞ্চ লাভন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং অত্থকুসলং কুলপুত্তং আরব্ভ কথেসি. সাৰত্থিযঞ্হি একস্স মহাৰিভৰস্স সেট্ঠিনো পুত্তো জাতিযা সত্তৰস্সো পঞ্ঞৰা অত্থকুসলো. সো একদিৰসং পিতরং উপসঙ্কমিত্ৰা অত্থস্স দ্ৰারপঞ্হং নাম পুচ্ছি, সো তং ন জানাতি. অথস্স এতদহোসি ‘‘অযং পঞ্হো অতিসুখুমো, ঠপেত্ৰা সব্বঞ্ঞুবুদ্ধং অঞ্ঞো উপরি ভৰগ্গেন, হেট্ঠা চ অৰীচিনা পরিচ্ছিন্নে লোকসন্নিৰাসে এতং পঞ্হং কথেতুং সমত্থো নাম নত্থী’’তি. সো পুত্তমাদায বহুং মালাগন্ধৰিলেপনং গাহাপেত্ৰা জেতৰনং গন্ত্ৰা সত্থারং পূজেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসিন্নো ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘অযং, ভন্তে, দারকো পঞ্ঞৰা অত্থকুসলো মং অত্থস্স দ্ৰারপঞ্হং নাম পুচ্ছি, অহং তং পঞ্হং অজানন্তো তুম্হাকং সন্তিকং আগতো, সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা তং পঞ্হং কথেতূ’’তি. সত্থা ‘‘পুব্বেপাহং, উপাসক, ইমিনা কুমারকেনেতং পঞ্হং পুট্ঠো, মযা চস্স কথিতো, তদা নং এস জানাতি, ইদানি পন ভৰসঙ্খেপগতত্তা ন সল্লক্খেতী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো মহাৰিভৰো সেট্ঠি অহোসি. অথস্স পুত্তো সত্তৰস্সিকো জাতিযা পঞ্ঞৰা অত্থকুসলো. সো একদিৰসং পিতরং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘তাত, অত্থস্স দ্ৰারং নাম কি’’ন্তি অত্থস্স দ্ৰারপঞ্হং পুচ্ছি. অথস্স পিতা তং পঞ্হং কথেন্তো ইমং গাথমাহ –

৮৪. ‘‘আরোগ্যমিচ্ছে পরমঞ্চ লাভং, সীলঞ্চ ৰুদ্ধানুমতং সুতঞ্চ;

ধম্মানুৰত্তী চ অলীনতা চ, অত্থস্স দ্ৰারা পমুখা ছল়েতে’’তি.

তত্থ আরোগ্যমিচ্ছে পরমঞ্চ লাভন্তি চ-কারো নিপাতমত্তং. তাত, পঠমমেৰ আরোগ্যসঙ্খাতং পরমং লাভং ইচ্ছেয্যাতি ইমমত্থং দীপেন্তো এৰমাহ. তত্থ আরোগ্যং নাম সরীরস্স চেৰ চিত্তস্স চ অরোগভাৰো অনাতুরতা. সরীরে হি রোগাতুরে নেৰ অলদ্ধং ভোগলাভং উপ্পাদেতুং সক্কোতি, ন লদ্ধং পরিভুঞ্জিতুং, অনাতুরে পন উভযম্পেতং সক্কোতি. চিত্তে চ কিলেসাতুরে নেৰ অলদ্ধং ঝানাদিভেদং লাভং উপ্পাদেতুং সক্কোতি, ন লদ্ধং পুন সমাপত্তিৰসেন পরিভুঞ্জিতুং. এতস্মিং অনারোগ্যে সতি অলদ্ধোপি লাভো ন লব্ভতি, লদ্ধোপি নিরত্থকো হোতি, অসতি পনেতস্মিং অলদ্ধোপি লাভো লব্ভতি, লদ্ধোপি সাত্থকো হোতীতি আরোগ্যং পরমো লাভো নাম. তং সব্বপঠমং ইচ্ছিতব্বং. ইদমেকং অত্থস্স দ্ৰারন্তি অযমেত্থ অত্থো. সীলঞ্চাতি আচারসীলং. ইমিনা লোকচারিত্তং দস্সেতি. ৰুদ্ধানুমতন্তি গুণৰুদ্ধানং পণ্ডিতানং অনুমতং. ইমিনা ঞাণসম্পন্নানং গরূনং ওৰাদং দস্সেতি. সুতঞ্চাতি কারণনিস্সিতং সুতং. ইমিনা ইমস্মিং লোকে অত্থনিস্সিতং বাহুসচ্চং দস্সেতি. ধম্মানুৰত্তী চাতি তিৰিধস্স সুচরিতধম্মস্স অনুৰত্তনং. ইমিনা দুচ্চরিতধম্মং ৰজ্জেত্ৰা সুচরিতধম্মস্স অনুৰত্তনভাৰং দস্সেতি. অলীনতা চাতি চিত্তস্স অলীনতা অনীচতা. ইমিনা চিত্তস্স অসঙ্কোচতং পণীতভাৰং উত্তমভাৰং দস্সেতি. অত্থস্স দ্ৰারা পমুখা ছল়েতেতি অত্থো নাম ৰুড্ঢি, তস্স ৰুড্ঢিসঙ্খাতস্স লোকিযলোকুত্তরস্স অত্থস্স এতে পমুখা উত্তমা ছ দ্ৰারা উপাযা অধিগমমুখানীতি.

এৰং বোধিসত্তো পুত্তস্স অত্থস্স দ্ৰারপঞ্হং কথেসি. সো ততো পট্ঠায তেসু ছসু ধম্মেসু ৰত্তি. বোধিসত্তোপি দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পুত্তোৰ পচ্চুপ্পন্নপুত্তো, মহাসেট্ঠি পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

অত্থস্সদ্ৰারজাতকৰণ্ণনা চতুত্থা.

[৮৫] ৫. কিংপক্কজাতকৰণ্ণনা

আযতিং দোসং নাঞ্ঞাযাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. অঞ্ঞতরো কির কুলপুত্তো বুদ্ধসাসনে উরং দত্ৰা পব্বজিতো একদিৰসং সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরন্তো একং অলঙ্কতইত্থিং দিস্ৰা উক্কণ্ঠি. অথ নং আচরিযুপজ্ঝাযা সত্থু সন্তিকং আনযিংসু. সত্থা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং ভিক্খু উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘পঞ্চ কামগুণা নামেতে ভিক্খু পরিভোগকালে রমণীযা. সো পন তেসং পরিভোগো নিরযাদীসু পটিসন্ধিদাযকত্তা কিংপক্কফলপরিভোগসদিসো হোতি. কিংপক্কফলং নাম ৰণ্ণগন্ধরসসম্পন্নং, খাদিতং পন অন্তানি খণ্ডিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেতি. পুব্বে বহূ বালজনা তস্স দোসং অদিস্ৰা ৰণ্ণগন্ধরসেসু বজ্ঝিত্ৰা তং ফলং পরিভুঞ্জিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপুণিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো সত্থৰাহো হুত্ৰা পঞ্চহি সকটসতেহি পুব্বন্তাপরন্তং গচ্ছন্তো অটৰিমুখং পত্ৰা মনুস্সে সন্নিপাতেত্ৰা ‘‘ইমিস্সা অটৰিযা ৰিসরুক্খা নাম অত্থি, মা খো মং অনাপুচ্ছা পুব্বে অখাদিতপুব্বানি ফলাফলানি খাদিত্থা’’তি ওৰদি. মনুস্সা অটৰিং অতিক্কমিত্ৰা অটৰিমুখে একং কিংপক্করুক্খং ফলভারওণমিতসাখং অদ্দসংসু. তস্স খন্ধসাখাপত্তফলানি সণ্ঠানৰণ্ণরসগন্ধেহি অম্বসদিসানেৰ. তেসু একচ্চে ৰণ্ণগন্ধরসেসু বজ্ঝিত্ৰা অম্বফলসঞ্ঞায ফলানি খাদিংসু, একচ্চে ‘‘সত্থৰাহং পুচ্ছিত্ৰা খাদিস্সামা’’তি গহেত্ৰা অট্ঠংসু. বোধিসত্তো তং ঠানং পত্ৰা যে গহেত্ৰা ঠিতা, তে ফলানি ছড্ডাপেত্ৰা, যে খাদমানা অট্ঠংসু, তে ৰমনং কারেত্ৰা তেসং ভেসজ্জং অদাসি. তেসু একচ্চে অরোগা জাতা, পঠমমেৰ খাদিত্ৰা ঠিতা পন জীৰিতক্খযং পত্তা. বোধিসত্তোপি ইচ্ছিতট্ঠানং সোত্থিনা গন্ত্ৰা লাভং লভিত্ৰা পুন সকট্ঠানমেৰ আগন্ত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা যথাকম্মং গতো.

সত্থা তং ৰত্থুং কথেত্ৰা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৮৫. ‘‘আযতিং দোসং নাঞ্ঞায, যো কামে পটিসেৰতি;

ৰিপাকন্তে হনন্তি নং, কিংপক্কমিৰ ভক্খিত’’ন্তি.

তত্থ আযতিং দোসং নাঞ্ঞাযাতি অনাগতে দোসং ন অঞ্ঞায, অজানিত্ৰাতি অত্থো. যো কামে পটিসেৰতীতি যো ৰত্থুকামে চ কিলেসকামে চ পটিসেৰতি. ৰিপাকন্তে হনন্তি নন্তি তে কামা তং পুরিসং অত্তনো ৰিপাকসঙ্খাতে অন্তে নিরযাদীসু উপ্পন্নং নানপ্পকারেন দুক্খেন সংযোজযমানা হনন্তি. কথং? কিংপক্কমিৰ ভক্খিতন্তি, যথা পরিভোগকালে ৰণ্ণগন্ধরসসম্পত্তিযা মনাপং কিংপক্কফলং অনাগতদোসং অদিস্ৰা ভক্খিতং অন্তে হনতি, জীৰিতক্খযং পাপেতি, এৰং পরিভোগকালে মনাপাপি কামা ৰিপাককালে হনন্তীতি দেসনং যথানুসন্ধিং পাপেত্ৰা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপরিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলং পাপুণি. সেসপরিসাযপি কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো, কেচি অরহন্তো অহেসুং.

সত্থাপি ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পরিসা বুদ্ধপরিসা অহোসি, সত্থৰাহো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

কিংপক্কজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা.

[৮৬] ৬. সীলৰীমংসকজাতকৰণ্ণনা

সীলং কিরেৰ কল্যাণন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং সীলৰীমংসকং ব্রাহ্মণং আরব্ভ কথেসি. সো কির কোসলরাজানং নিস্সায জীৰতি তিসরণং গতো অখণ্ডপঞ্চসীলো তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ. রাজা ‘‘অযং সীলৰা’’তি তস্স অতিরেকসম্মানং করোতি. সো চিন্তেসি ‘‘অযং রাজা ময্হং অঞ্ঞেহি ব্রাহ্মণেহি অতিরেকসম্মানং করোতি, অতিৰিয মং গরুং কত্ৰা পস্সতি, কিং নু খো এস মম জাতিগোত্তকুলপ্পদেসসিপ্পসম্পত্তিং নিস্সায ইমং সম্মানং করোতি, উদাহু সীলসম্পত্তিং, ৰীমংসিস্সামি তাৰা’’তি. সো একদিৰসং রাজূপট্ঠানং গন্ত্ৰা ঘরং আগচ্ছন্তো একস্স হেরঞ্ঞিকস্স ফলকতো অনাপুচ্ছিত্ৰা একং কহাপণং গহেত্ৰা অগমাসি, হেরঞ্ঞিকো ব্রাহ্মণে গরুভাৰেন কিঞ্চি অৰত্ৰা নিসীদি. পুনদিৰসে দ্ৰে কহাপণে গণ্হি, হেরঞ্ঞিকো তথেৰ অধিৰাসেসি. ততিযদিৰসে কহাপণমুট্ঠিং অগ্গহেসি, অথ নং হেরঞ্ঞিকো ‘‘অজ্জ তে ততিযো দিৰসো রাজকুটুম্বং ৰিলুম্পন্তস্সা’’তি ‘‘রাজকুটুম্বৰিলুম্পকচোরো মে গহিতো’’তি তিক্খত্তুং ৰিরৰি. অথ নং মনুস্সা ইতো চিতো চ আগন্ত্ৰা ‘‘চিরংদানি ত্ৰং সীলৰা ৰিয ৰিচরী’’তি দ্ৰে তযো পহারে দত্ৰা বন্ধিত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং.

রাজা ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা ‘‘কস্মা, ব্রাহ্মণ, এৰরূপং দুস্সীলকম্মং করোসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘গচ্ছথ, তস্স রাজাণং করোথা’’তি আহ. ব্রাহ্মণো ‘‘নাহং, মহারাজ, চোরো’’তি আহ. অথ ‘‘কস্মা রাজকুটুম্বিকস্স ফলকতো কহাপণে গণ্হী’’তি? ‘‘এতং মযা তযি মম অতিসম্মানং করোন্তে ‘কিং নু খো রাজা মম জাতিআদীনি নিস্সায অতিসম্মানং করোতি, উদাহু সীলং নিস্সাযা’তি ৰীমংসনত্থায কতং, ইদানি পন মযা একংসেন ঞাতং. যথা সীলমেৰ নিস্সায তযা মম সম্মানো কতো, ন জাতিআদীনি. তথা হি মে ইদানি রাজাণং কারেসি, স্ৰাহং ইমিনা কারণেন ‘ইমস্মিং লোকে সীলমেৰ উত্তমং সীলং পমুখ’ন্তি সন্নিট্ঠানং গতো. ইমস্স পনাহং সীলস্স অনুচ্ছৰিকং করোন্তো গেহে ঠিতো কিলেসে পরিভুঞ্জন্তো ন সক্খিস্সামি কাতুং, অজ্জেৰ জেতৰনং গন্ত্ৰা সত্থু সন্তিকে পব্বজিস্সামি, পব্বজ্জং মে দেথ, দেৰা’’তি ৰত্ৰা রাজানং অনুজানাপেত্ৰা জেতৰনাভিমুখো পাযাসি.

অথ নং ঞাতিসুহজ্জবন্ধৰা সন্নিপতিত্ৰা নিৰারেতুং অসক্কোন্তা নিৰত্তিংসু. সো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজ্জং যাচিত্ৰা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিত্ৰা অৰিস্সট্ঠকম্মট্ঠানো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ময্হং পব্বজ্জা মত্থকং পত্তা’’তি অঞ্ঞং ব্যাকাসি. তস্স তং অঞ্ঞব্যাকরণং ভিক্খুসঙ্ঘে পাকটং জাতং. অথেকদিৰসং ধম্মসভাযং সন্নিপতিতা ভিক্খূ ‘‘আৰুসো, অসুকো নাম রঞ্ঞো উপট্ঠাকব্রাহ্মণো অত্তনো সীলং ৰীমংসিত্ৰা রাজানং আপুচ্ছিত্ৰা পব্বজিত্ৰা অরহত্তে পতিট্ঠিতো’’তি তস্স গুণং কথযমানা নিসীদিংসু. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানি অযমেৰ ব্রাহ্মণো অত্তনো সীলং ৰীমংসিত্ৰা পব্বজিত্ৰা অত্তনো পতিট্ঠং অকাসি, পুব্বেপি পণ্ডিতা অত্তনো সীলং ৰীমংসিত্ৰা পব্বজিত্ৰা অত্তনো পতিট্ঠং করিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো তস্স পুরোহিতো অহোসি দানাধিমুত্তো সীলজ্ঝাসযো অখণ্ডপঞ্চসীলো. রাজা সেসব্রাহ্মণেহি অতিরেকং তস্স সম্মানং করোতীতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ. বোধিসত্তে পন বন্ধিত্ৰা রঞ্ঞো সন্তিকং নীযমানে অহিতুণ্ডিকা অন্তরৰীথিযং সপ্পং কীল়াপেন্তা নঙ্গুট্ঠে গণ্হন্তি, গীৰায গণ্হন্তি, গলে ৰেঠেন্তি. বোধিসত্তো তে দিস্ৰা ‘‘মা, তাতা, এৰং সপ্পং নঙ্গুট্ঠে গণ্হথ, মা গীৰায গণ্হথ, মা গলে ৰেঠেথ. অযঞ্হি ৰো ডংসিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেয্যা’’তি আহ. অহিতুণ্ডিকা ‘‘অযং, ব্রাহ্মণ, সপ্পো সীলৰা আচারসম্পন্নো তাদিসো দুস্সীলো ন হোতি, ত্ৰং পন অত্তনো দুস্সীলতায অনাচারেন রাজকুটুম্বৰিলুম্পকচোরোতি বন্ধিত্ৰা নীযসী’’তি আহংসু.

সো চিন্তেসি ‘‘সপ্পাপি তাৰ অডংসন্তা অৰিহেঠেন্তা ‘সীলৰন্তো’তি নামং লভন্তি, কিমঙ্গং পন মনুস্সভূতা. সীলমেৰ ইমস্মিং লোকে উত্তমং, নত্থি ততো উত্তরিতর’’ন্তি. অথ নং নেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. রাজা ‘‘কিং ইদং, তাতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘রাজকুটুম্বৰিলুম্পকো চোরো, দেৰা’’তি. ‘‘তেন হিস্স রাজাণং করোথা’’তি. ব্রাহ্মণো ‘‘নাহং, মহারাজ, চোরো’’তি আহ. ‘‘অথ কস্মা কহাপণে অগ্গহেসী’’তি চ ৰুত্তে পুরিমনযেনেৰ সব্বং আরোচেন্তো ‘‘স্ৰাহং ইমিনা কারণেন ‘ইমস্মিং লোকে সীলমেৰ উত্তমং, সীলং পামোক্খ’ন্তি সন্নিট্ঠানং গতো’’তি ৰত্ৰা ‘‘তিট্ঠতু তাৰ ইদং, আসীৰিসোপি তাৰ অডংসন্তো অৰিহেঠেন্তো ‘সীলৰা’তি ৰত্তব্বতং লভতি. ইমিনাপি কারণেন সীলমেৰ উত্তমং, সীলং পৰর’’ন্তি সীলং ৰণ্ণেন্তো ইমং গাথমাহ –

৮৬. ‘‘সীলং কিরেৰ কল্যাণং, সীলং লোকে অনুত্তরং;

পস্স ঘোরৰিসো নাগো, সীলৰাতি ন হঞ্ঞতী’’তি.

তত্থ সীলং কিরেৰাতি কাযৰাচাচিত্তেহি অৰীতিক্কমসঙ্খাতং আচারসীলমেৰ. কিরাতি অনুস্সৰৰসেন ৰদতি. কল্যাণন্তি সুন্দরতরং. অনুত্তরন্তি জেট্ঠকং সব্বগুণদাযকং. পস্সাতি অত্তনা দিট্ঠকারণং অভিমুখং করোন্তো কথেতি. সীলৰাতি ন হঞ্ঞতীতি ঘোরৰিসোপি সমানো অডংসনঅৰিহেঠনমত্তকেন সীলৰাতি পসংসং লভতি, ন হঞ্ঞতি ন ৰিহঞ্ঞতীতি. ইমিনাপি কারণেন সীলমেৰ উত্তমন্তি.

এৰং বোধিসত্তো ইমায গাথায রঞ্ঞো ধম্মং দেসেত্ৰা কামে পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা হিমৰন্তং পৰিসিত্ৰা পঞ্চাভিঞ্ঞা অট্ঠ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা রাজা আনন্দো অহোসি, রাজপরিসা বুদ্ধপরিসা, পুরোহিতো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

সীলৰীমংসকজাতকৰণ্ণনা ছট্ঠা.

[৮৭] ৭. মঙ্গলজাতকৰণ্ণনা

যস্স মঙ্গলা সমূহতাতি ইদং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো একং সাটকলক্খণব্রাহ্মণং আরব্ভ কথেসি. রাজগহৰাসিকো কিরেকো ব্রাহ্মণো কোতুহলমঙ্গলিকো তীসু রতনেসু অপ্পসন্নো মিচ্ছাদিট্ঠিকো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো, তস্স সমুগ্গে ঠপিতং সাটকযুগং মূসিকা খাদিংসু. অথস্স সীসং ন্হাযিত্ৰা ‘‘সাটকে আহরথা’’তি ৰুত্তকালে মূসিকায খাদিতভাৰং আরোচযিংসু. সো চিন্তেসি ‘‘সচে ইদং মূসিকাদট্ঠং সাটকযুগং ইমস্মিং গেহে ভৰিস্সতি, মহাৰিনাসো ভৰিস্সতি. ইদঞ্হি অৰমঙ্গলং কাল়কণ্ণিসদিসং পুত্তধীতাদীনং ৰা দাসকম্মকরাদীনং ৰা ন সক্কা দাতুং. যো হি ইদং গণ্হিস্সতি, সব্বস্স মহাৰিনাসো ভৰিস্সতি, আমকসুসানে তং ছড্ডাপেস্সামি, ন খো পন সক্কা দাসকম্মকরাদীনং হত্থে দাতুং. তে হি এত্থ লোভং উপ্পাদেত্ৰা ইমং গহেত্ৰা ৰিনাসং পাপুণেয্যুং, পুত্তস্স তং হত্থে দস্সামী’’তি. সো পুত্তং পক্কোসাপেত্ৰা তমত্থং আরোচেত্ৰা ‘‘ত্ৰম্পি নং, তাত, হত্থেন অফুসিত্ৰা দণ্ডকেন গহেত্ৰা আমকসুসানে ছড্ডেত্ৰা সীসং ন্হাযিত্ৰা এহী’’তি পেসেসি.

সত্থাপি খো তং দিৰসং পচ্চূসসমযে বোধনেয্যবন্ধৰে ওলোকেন্তো ইমেসং পিতাপুত্তানং সোতাপত্তিফলস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা মিগৰীথিং গহেত্ৰা মিগলুদ্দকো ৰিয গন্ত্ৰা আমকসুসানদ্ৰারে নিসীদি ছব্বণ্ণবুদ্ধরস্মিযো ৰিস্সজ্জেন্তো. মাণৰোপি পিতু ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা অজগরসপ্পং ৰিয তং যুগসাটকং যট্ঠিকোটিযা গহেত্ৰা আমকসুসানদ্ৰারং পাপুণি. অথ নং সত্থা ‘‘কিং করোসি মাণৰা’’তি আহ. ‘‘ভো গোতম, ইদং সাটকযুগং মূসিকাদট্ঠং কাল়কণ্ণিসদিসং হলাহলৰিসূপমং, মম পিতা ‘অঞ্ঞো এতং ছড্ডেন্তো লোভং উপ্পাদেত্ৰা গণ্হেয্যা’তি ভযেন মং পহিণি, অহমেতং ছড্ডেত্ৰা সীসং ন্হাযিস্সামীতি আগতোম্হি, ভো গোতমা’’তি. ‘‘তেন হি ছড্ডেহী’’তি. মাণৰো ছড্ডেসি, সত্থা ‘‘অম্হাকং দানি ৰট্টতী’’তি তস্স সম্মুখাৰ গণ্হি. ‘‘অৰমঙ্গলং, ভো গোতম, এতং কাল়কণ্ণিসদিসং, মা গণ্হি মা গণ্হী’’তি তস্মিং ৰারযমানেযেৰ তং গহেত্ৰা ৰেল়ুৰনাভিমুখো পাযাসি.

মাণৰো ৰেগেন গন্ত্ৰা পিতু আরোচেসি ‘‘তাত, মযা আমকসুসানে ছড্ডিতং সাটকযুগং সমণো গোতমো ‘অম্হাকং ৰট্টতী’তি মযা ৰারিযমানোপি গহেত্ৰা ৰেল়ুৰনং গতো’’তি. ব্রাহ্মণো চিন্তেসি ‘‘তং সাটকযুগং অৰমঙ্গলং কাল়কণ্ণিসদিসং, তং ৰল়ঞ্জেন্তো সমণোপি গোতমো নস্সিস্সতি, ৰিহারোপি নস্সিস্সতি, ততো অম্হাকং গরহা ভৰিস্সতি, সমণস্স গোতমস্স অঞ্ঞে বহূ সাটকে দত্ৰা তং ছড্ডাপেস্সামী’’তি. সো বহূ সাটকে গাহাপেত্ৰা পুত্তেন সদ্ধিং ৰেল়ুৰনং গন্ত্ৰা সত্থারং দিস্ৰা একমন্তং ঠিতো এৰমাহ ‘‘সচ্চং কির ৰো, ভো গোতম, আমকসুসানে সাটকযুগং গহিত’’ন্তি? ‘‘সচ্চং, ব্রাহ্মণা’’তি. ‘‘ভো গোতম, তং সাটকযুগং অৰমঙ্গলং, তুম্হে তং পরিভুঞ্জমানা নস্সিস্সথ, সকলৰিহারোপি নস্সিস্সতি. সচে ৰো নিৰাসনং ৰা পারুপনং ৰা নপ্পহোতি, ইমে সাটকে গহেত্ৰা তং ছড্ডাপেথা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘মযং ব্রাহ্মণ পব্বজিতা নাম, অম্হাকং আমকসুসানে অন্তরৰীথিযং সঙ্কারট্ঠানে ন্হানতিত্থে মহামগ্গেতি এৰরূপেসু ঠানেসু ছড্ডিতা ৰা পতিতা ৰা পিলোতিকা ৰট্টতি, ত্ৰং পন ন ইদানেৰ এৰংলদ্ধিকো, পুব্বেপি এৰংলদ্ধিকোযেৰা’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে মগধরট্ঠে রাজগহনগরে ধম্মিকো মগধরাজা রজ্জং কারেসি. তদা বোধিসত্তো একস্মিং উদিচ্চব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৰা হিমৰন্তে ৰসমানো একস্মিং কালে হিমৰন্ততো নিক্খমিত্ৰা রাজগহনগরে রাজুয্যানং পত্ৰা তত্থ ৰসিত্ৰা দুতিযদিৰসে ভিক্খাচারত্থায নগরং পাৰিসি. রাজা তং দিস্ৰা পক্কোসাপেত্ৰা পাসাদে নিসীদাপেত্ৰা ভোজেত্ৰা উয্যানেযেৰ ৰসনত্থায পটিঞ্ঞং গণ্হি. বোধিসত্তো রঞ্ঞো নিৰেসনে ভুঞ্জিত্ৰা উয্যানে ৰসতি. তস্মিং কালে রাজগহনগরে দুস্সলক্খণব্রাহ্মণো নাম অহোসি. তস্স সমুগ্গে ঠপিতং সাটকযুগন্তি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ.

মাণৰে পন সুসানং গচ্ছন্তে বোধিসত্তো পঠমতরং গন্ত্ৰা সুসানদ্ৰারে নিসীদিত্ৰা তেন ছড্ডিতং সাটকযুগং গহেত্ৰা উয্যানং অগমাসি. মাণৰো গন্ত্ৰা পিতু আরোচেসি. পিতা ‘‘রাজকুলূপকো তাপসো নস্সেয্যা’’তি বোধিসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘তাপস, তযা গহিতসাটকে ছড্ডেহি, মা নস্সী’’তি আহ. তাপসো ‘‘অম্হাকং সুসানে ছড্ডিতপিলোতিকা ৰট্টতি, ন মযং কোতুহলমঙ্গলিকা, কোতুহলমঙ্গলং নামেতং ন বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধবোধিসত্তেহি ৰণ্ণিতং, তস্মা পণ্ডিতেন নাম কোতুহলমঙ্গলিকেন ন ভৰিতব্ব’’ন্তি ব্রাহ্মণস্স ধম্মং দেসেসি. ব্রাহ্মণো ধম্মং সুত্ৰা দিট্ঠিং ভিন্দিত্ৰা বোধিসত্তং সরণং গতো. বোধিসত্তোপি অপরিহীনজ্ঝানো ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি.

সত্থাপি ইমং অতীতং আহরিত্ৰা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা ব্রাহ্মণস্স ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

৮৭. ‘‘যস্স মঙ্গলা সমূহতা, উপ্পাতা সুপিনা চ লক্খণা চ;

সো মঙ্গলদোসৰীতিৰত্তো, যুগযোগাধিগতো ন জাতুমেতী’’তি.

তত্থ যস্স মঙ্গলা সমূহতাতি যস্স অরহতো খীণাসৰস্স দিট্ঠমঙ্গলং, সুতমঙ্গলং, মুতমঙ্গলন্তি এতে মঙ্গলা সমুচ্ছিন্না. উপ্পাতা সুপিনা চ লক্খণা চাতি ‘‘এৰরূপো চন্দগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰরূপো সূরিযগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰরূপো নক্খত্তগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰরূপো উক্কাপাতো ভৰিস্সতি, এৰরূপো দিসাডাহো ভৰিস্সতী’’তি ইমে পঞ্চ মহাউপ্পাতা, নানপ্পকারা সুপিনা, সুভগলক্খণং, দুব্ভগলক্খণং, ইত্থিলক্খণং, পুরিসলক্খণং, দাসিলক্খণং, দাসলক্খণং, অসিলক্খণং, হত্থিলক্খণং, অস্সলক্খণং, উসভলক্খণং, আৰুধলক্খণং, ৰত্থলক্খণন্তি এৰমাদিকানি লক্খণানি ইমে চ দিট্ঠিট্ঠানা যস্স সমূহতা, ন এতেহি উপ্পাতাদীহি অত্তনো মঙ্গলং ৰা অৰমঙ্গলং ৰা পচ্চেতি. সো মঙ্গলদোসৰীতিৰত্তোতি সো খীণাসৰো সব্বমঙ্গলদোসে ৰীতিৰত্তো অতিক্কন্তো পজহিত্ৰা ঠিতো. যুগযোগাধিগতোতি ‘‘কোধো চ উপনাহো চ, মক্খো চ পল়াসো চা’’তিআদিনা (ৰিভ. ৮৩৩) নযেন দ্ৰে দ্ৰে একতো আগতকিলেসা যুগা নাম. কামযোগো, ভৰযোগো, দিট্ঠিযোগো, অৰিজ্জাযোগোতি ইমে সংসারে যোজনভাৰতো চত্তারো যোগা নাম. তে যুগে চ যোগে চাতি যুগযোগে অধিগতো অভিভৰিত্ৰা গতো ৰীতিৰত্তো সমতিক্কন্তো খীণাসৰো ভিক্খু. ন জাতুমেতীতি পুন পটিসন্ধিৰসেন একংসেনেৰ ইমং লোকং ন এতি নাগচ্ছতীতি.

এৰং সত্থা ইমায গাথায ব্রাহ্মণস্স ধম্মং দেসেত্ৰা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপরিযোসানে ব্রাহ্মণো সদ্ধিং পুত্তেন সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সত্থা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা এতেৰ পিতাপুত্তা ইদানি পিতাপুত্তা অহেসুং, তাপসো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

মঙ্গলজাতকৰণ্ণনা সত্তমা.

[৮৮] ৮. সারম্ভজাতকৰণ্ণনা

কল্যাণিমেৰ মুঞ্চেয্যাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো ওমসৰাদসিক্খাপদং (পাচি. ১৫) আরব্ভ কথেসি. দ্ৰেপি ৰত্থূনি হেট্ঠা নন্দিৰিসালজাতকে ৰুত্তসদিসানেৰ. ইমস্মিং পন জাতকে বোধিসত্তো গন্ধাররট্ঠে তক্কসিলাযং অঞ্ঞতরস্স ব্রাহ্মণস্স সারম্ভো নাম বলিবদ্দো অহোসি. সত্থা ইদং অতীতৰত্থুং কথেত্ৰা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৮৮. ‘‘কল্যাণিমেৰ মুঞ্চেয্য, ন হি মুঞ্চেয্য পাপিকং;

মোক্খো কল্যাণিযা সাধু, মুত্ৰা তপ্পতি পাপিক’’ন্তি.

তত্থ কল্যাণিমেৰ মুঞ্চেয্যাতি চতুদোসৰিনিমুত্তং কল্যাণিং সুন্দরং অনৰজ্জং ৰাচমেৰ মুঞ্চেয্য ৰিস্সজ্জেয্য কথেয্য. ন হি মুঞ্চেয্য পাপিকন্তি পাপিকং লামিকং পরেসং অপ্পিযং অমনাপং ন মুঞ্চেয্য ন কথেয্য. মোক্খো কল্যাণিযা সাধূতি কল্যাণৰাচায ৰিস্সজ্জনমেৰ ইমস্মিং লোকে সাধু সুন্দরং ভদ্দকং. মুত্ৰা তপ্পতি পাপিকন্তি পাপিকং ফরুসৰাচং মুঞ্চিত্ৰা ৰিস্সজ্জেত্ৰা কথেত্ৰা সো পুগ্গলো তপ্পতি সোচতি কিলমতীতি.

এৰং সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা ব্রাহ্মণো আনন্দো অহোসি, ব্রাহ্মণী উপ্পলৰণ্ণা, সারম্ভো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

সারম্ভজাতকৰণ্ণনা অট্ঠমা.

[৮৯] ৯. কুহকজাতকৰণ্ণনা

ৰাচাৰ কির তে আসীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং কুহকভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. কুহকৰত্থু উদ্দালকজাতকে আৰি ভৰিস্সতি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে একং গামকং উপনিস্সায একো কূটজটিলো কুহকতাপসো ৰসতি. একো কুটুম্বিকো তস্স অরঞ্ঞে পণ্ণসালং কারেত্ৰা তত্থ নং ৰাসেন্তো অত্তনো গেহে পণীতাহারেন পটিজগ্গতি. সো তং কূটজটিলং ‘‘সীলৰা এসো’’তি সদ্দহিত্ৰা চোরভযেন সুৰণ্ণনিক্খসতং তস্স পণ্ণসালং নেত্ৰা ভূমিগতং কত্ৰা ‘‘ইদং ওলোকেয্যাসি, ভন্তে’’তি আহ. অথ নং তাপসো ‘‘পব্বজিতানং নাম, আৰুসো, এৰরূপং কথেতুং, ন ৰট্টতি, অম্হাকং পন পরসন্তকে লোভো নাম নত্থী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি তস্স ৰচনং সদ্দহিত্ৰা পক্কামি. দুট্ঠতাপসো ‘‘সক্কা এত্তকেন জীৰিতু’’ন্তি কতিপাহং অতিক্কমিত্ৰা তং সুৰণ্ণং গহেত্ৰা অন্তরামগ্গে একস্মিং ঠানে ঠপেত্ৰা আগন্ত্ৰা পণ্ণসালাযমেৰ ৰসিত্ৰা পুনদিৰসে তস্স গেহে ভত্তকিচ্চং কত্ৰা এৰমাহ ‘‘আৰুসো, মযং তুম্হে নিস্সায চিরং ৰসিম্হ, অতিচিরং একস্মিং ঠানে ৰসন্তানং মনুস্সেহি সদ্ধিং সংসগ্গো হোতি, সংসগ্গো চ নাম পব্বজিতানং মলং, তস্মা গচ্ছামহ’’ন্তি ৰত্ৰা তেন পুনপ্পুনং যাচিযমানোপি নিৰত্তিতুং ন ইচ্ছি. অথ নং সো ‘‘এৰং সন্তে গচ্ছথ, ভন্তে’’তি যাৰ গামদ্ৰারং অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তি. তাপসোপি থোকং গন্ত্ৰাৰ ‘‘ইমং কুটুম্বিকং মযা ৰঞ্চেতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা জটানং অন্তরে তিণং ঠপেত্ৰা পটিনিৰত্তি. কুটুম্বিকো ‘‘কিং, ভন্তে, নিৰত্তিত্থা’’তি পুচ্ছি. আৰুসো তুম্হাকং গেহচ্ছদনতো মে জটাসু একতিণং লগ্গং, অদিন্নাদানঞ্চ নাম পব্বজিতানং ন ৰট্টতি, তং আদায আগতোম্হীতি. কুটুম্বিকো ‘‘ছড্ডেত্ৰা গচ্ছথ, ভন্তে’’তি ৰত্ৰা ‘‘তিণসলাকম্পি নাম পরসন্তকং ন গণ্হাতি, অহো কুক্কুচ্চকো মে অয্যো’’তি পসীদিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা উয্যোজেসি.

তদা পন বোধিসত্তেন ভণ্ডত্থায পচ্চন্তং গচ্ছন্তেন তস্মিং নিৰেসনে নিৰাসো গহিতো হোতি. সো তাপসস্স ৰচনং সুত্ৰাৰ ‘‘অদ্ধা ইমিনা দুট্ঠতাপসেন ইমস্স কিঞ্চি গহিতং ভৰিস্সতী’’তি কুটুম্বিকং পুচ্ছি ‘‘অত্থি পন তে, সম্ম, কিঞ্চি এতস্স তাপসস্স সন্তিকে নিক্খিত্ত’’ন্তি? ‘‘অত্থি, সম্ম, সুৰণ্ণনিক্খসত’’ন্তি. ‘‘তেন হি গচ্ছ, তং উপধারেহী’’তি. সো পণ্ণসালং গন্ত্ৰা তং অদিস্ৰা ৰেগেনাগন্ত্ৰা ‘‘নত্থি, সম্মা’’তি আহ. ‘‘ন তে সুৰণ্ণং অঞ্ঞেন গহিতং, তেনেৰ কুহকতাপসেন গহিতং, এহি, তং অনুবন্ধিত্ৰা গণ্হামা’’তি ৰেগেন গন্ত্ৰা কূটতাপসং গণ্হিত্ৰা হত্থেহি চ পাদেহি চ পোথেত্ৰা সুৰণ্ণং আহরাপেত্ৰা গণ্হিংসু. বোধিসত্তো সুৰণ্ণং দিস্ৰা ‘‘নিক্খসতং হরমানো অসজ্জিত্ৰা তিণমত্তে সত্তোসী’’তি ৰত্ৰা তং গরহন্তো ইমং গাথমাহ –

৮৯. ‘‘ৰাচাৰ কির তে আসি, সণ্হা সখিলভাণিনো;

তিণমত্তে অসজ্জিত্থো, নো চ নিক্খসতং হর’’ন্তি.

তত্থ ৰাচাৰ কির তে আসি, সণ্হা সখিলভাণিনোতি ‘‘পব্বজিতানং তিণমত্তম্পি অদিন্নং আদাতুং ন ৰট্টতী’’তি এৰং সখিলং মুদুৰচনং ৰদন্তস্স ৰাচা এৰ কির তে সণ্হা আসি, ৰচনমত্তমেৰ মট্ঠং অহোসীতি অত্থো. তিণমত্তে অসজ্জিত্থোতি কূটজটিল একিস্সা তিণসলাকায কুক্কুচ্চং কুরুমানো ত্ৰং সত্তো আসত্তো লগ্গো অহোসি. নো চ নিক্খসতং হরন্তি ইমং পন নিক্খসতং হরন্তো অসত্তো নিল্লগ্গোৰ জাতোসীতি.

এৰং বোধিসত্তো তং গরহিত্ৰা ‘‘মা পুন, কূটজটিল, এৰরূপমকাসী’’তি ওৰাদং দত্ৰা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰেস ভিক্খু কুহকো, পুব্বেপি কুহকোযেৰা’’তি ৰত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা কূটতাপসো কুহকভিক্খু অহোসি, পণ্ডিতপুরিসো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

কুহকজাতকৰণ্ণনা নৰমা.

[৯০] ১০. অকতঞ্ঞুজাতকৰণ্ণনা

যো পুব্বে কতকল্যাণোতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অনাথপিণ্ডিকং আরব্ভ কথেসি. তস্স কিরেকো পচ্চন্তৰাসিকো সেট্ঠি অদিট্ঠসহাযো অহোসি. সো একদা পচ্চন্তে উট্ঠানকভণ্ডস্স পঞ্চ সকটসতানি পূরেত্ৰা কম্মন্তিকমনুস্সে আহ – ‘‘গচ্ছথ, ভো, ইমং ভণ্ডং সাৰত্থিং নেত্ৰা অম্হাকং সহাযকস্স অনাথপিণ্ডিকমহাসেট্ঠিস্স পচ্চগ্ঘেন ৰিক্কিণিত্ৰা পটিভণ্ডং আহরথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি তস্স ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা সাৰত্থিং গন্ত্ৰা মহাসেট্ঠিং দিস্ৰা পণ্ণাকারং দত্ৰা তং পৰত্তিং আরোচেসুং. মহাসেট্ঠি ‘‘স্ৰাগতং ৰো’’তি তেসং আৰাসঞ্চ পরিব্বযঞ্চ দাপেত্ৰা সহাযকস্স সুখং পুচ্ছিত্ৰা ভণ্ডং ৰিক্কিণিত্ৰা পটিভণ্ডং দাপেসি. তে পচ্চন্তং গন্ত্ৰা তমত্থং অত্তনো সেট্ঠিস্স আরোচেসুং.

অপরভাগে অনাথপিণ্ডিকোপি তথেৰ পঞ্চ সকটসতানি তত্থ পেসেসি. মনুস্সা তত্থ গন্ত্ৰা পণ্ণাকারং আদায পচ্চন্তৰাসিকসেট্ঠিং পস্সিংসু. সো ‘‘কুতো আগচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সাৰত্থিতো তুম্হাকং সহাযকস্স অনাথপিণ্ডিকস্স সন্তিকা’’তি ৰুত্তে ‘‘অনাথপিণ্ডিকোতি কস্সচি পুরিসস্স নামং ভৰিস্সতী’’তি পরিহাসং কত্ৰা পণ্ণাকারং গহেত্ৰা ‘‘গচ্ছথ তুম্হে’’তি উয্যোজেসি, নেৰ নিৰাসং, ন পরিব্বযং দাপেসি. তে সযমেৰ ভণ্ডং ৰিক্কিণিত্ৰা পটিভণ্ডং আদায সাৰত্থিং আগন্ত্ৰা সেট্ঠিস্স তং পৰত্তিং আরোচেসুং.

অথ সো পচ্চন্তৰাসী পুনপি একৰারং তথেৰ পঞ্চ সকটসতানি সাৰত্থিং পেসেসি, মনুস্সা পণ্ণাকারং আদায মহাসেট্ঠিং পস্সিংসু. তে পন দিস্ৰা অনাথপিণ্ডিকস্স মনুস্সা ‘‘মযং, সামি, এতেসং নিৰাসঞ্চ ভত্তঞ্চ পরিব্বযঞ্চ জানিস্সামা’’তি ৰত্ৰা তেসং সকটানি বহিনগরে তথারূপে ঠানে মোচাপেত্ৰা ‘‘তুম্হে ইধেৰ ৰসথ, অম্হাকং ৰো ঘরে যাগুভত্তঞ্চ পরিব্বযো চ ভৰিস্সতী’’তি গন্ত্ৰা দাসকম্মকরে সন্নিপাতেত্ৰা মজ্ঝিমযামসমনন্তরে পঞ্চ সকটসতানি ৰিলুম্পিত্ৰা নিৰাসনপারুপনানিপি নেসং অচ্ছিন্দিত্ৰা গোণে পলাপেত্ৰা সকটানি ৰিচক্কানি কত্ৰা ভূমিযং ঠপেত্ৰা চক্কানিপি গণ্হিত্ৰাৰ অগমংসু. পচ্চন্তৰাসিনো নিৰাসনমত্তস্সপি সামিকা অহুত্ৰা ভীতা ৰেগেন পলাযিত্ৰা পচ্চন্তমেৰ গতা. সেট্ঠিমনুস্সাপি তমত্থং মহাসেট্ঠিনো আরোচেসুং. সো ‘‘অত্থি দানিদং কথাপাভত’’ন্তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা আদিতো পট্ঠায সব্বং তং পৰত্তিং আরোচেসি. সত্থা ‘‘ন খো, গহপতি, সো পচ্চন্তৰাসী ইদানেৰ এৰংসীলো, পুব্বেপি এৰংসীলোযেৰ অহোসী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো বারাণসিযং মহাৰিভৰো সেট্ঠি অহোসি. তস্সেকো পচ্চন্তৰাসিকো সেট্ঠি অদিট্ঠসহাযো অহোসি. সব্বং অতীতৰত্থু পচ্চুপ্পন্নৰত্থুসদিসমেৰ বোধিসত্তো পন অত্তনো মনুস্সেহি ‘‘অজ্জ অম্হেহি ইদং নাম কত’’ন্তি আরোচিতে ‘‘পঠমং অত্তনো কতং উপকারং অজানন্তা পচ্ছা এৰরূপং লভন্তিযেৰা’’তি ৰত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

৯০. ‘‘যো পুব্বে কতকল্যাণো, কতত্থো নাৰবুজ্ঝতি;

পচ্ছা কিচ্চে সমুপ্পন্নে, কত্তারং নাধিগচ্ছতী’’তি.

তত্রাযং পিণ্ডত্থো – খত্তিযাদীসু যো কোচি পুরিসো পুব্বে পঠমতরং অঞ্ঞেন কতকল্যাণো কতূপকারো কতত্থো নিপ্ফাদিতকিচ্চো হুত্ৰা তং পরেন অত্তনি কতং কল্যাণঞ্চেৰ অত্থঞ্চ ন জানাতি, সো পচ্ছা অত্তনো কিচ্চে সমুপ্পন্নে তস্স কিচ্চস্স কত্তারং নাধিগচ্ছতি ন লভতীতি.

এৰং বোধিসত্তো ইমায গাথায ধম্মং দেসেত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পচ্চন্তৰাসী ইদানীপি পচ্চন্তৰাসীযেৰ, বারাণসিসেট্ঠি পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

অকতঞ্ঞুজাতকৰণ্ণনা দসমা.

অপাযিম্হৰগ্গো নৰমো.

তস্সুদ্দানং –

সুরাপানং মিত্তৰিন্দং, কাল়কণ্ণী অত্থদ্ৰারং;

কিংপক্কসীলৰীমংসং, মঙ্গলঞ্চাপি সারম্ভং;

কুহকং অকতঞ্ঞূ চাতি.