১৪. পকিণ্ণকনিপাতো

[৪৮৪] ১. সালিকেদারজাতকৰণ্ণনা

সম্পন্নং সালিকেদারন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো মাতুপোসকভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. পচ্চুপ্পন্নৰত্থু সামজাতকে (জা. ২.২২.২৯৬ আদযো) আৰি ভৰিস্সতি. সত্থা পন তং ভিক্খুং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং ভিক্খু গিহী পোসেসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘কিং তে হোন্তী’’তি ৰত্ৰা ‘‘মাতাপিতরো মে, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধু ভিক্খু, পোরাণকপণ্ডিতা তিরচ্ছানা হুত্ৰা সুৰযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰাপি জিণ্ণে মাতাপিতরো কুলাৰকে নিপজ্জাপেত্ৰা মুখতুণ্ডকেন গোচরং আহরিত্ৰা পোসেসু’’ন্তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে রাজগহে মগধরাজা নাম রজ্জং কারেসি. তদা নগরতো পুব্বুত্তরদিসায সালিদ্দিযো নাম ব্রাহ্মণগামো অহোসি. তস্স পুব্বুত্তরদিসায মগধখেত্তং অত্থি, তত্থ কোসিযগোত্তো নাম সালিদ্দিযৰাসী ব্রাহ্মণো সহস্সকরীসমত্তং খেত্তং গহেত্ৰা সালিং ৰপাপেসি. উট্ঠিতে চ পন সস্সে ৰতিং থিরং কারেত্ৰা কস্সচি পণ্ণাসকরীসমত্তং, কস্সচি সট্ঠিকরীসমত্তন্তি এৰং পঞ্চসতকরীসমত্তং খেত্তং অত্তনো পুরিসানংযেৰ আরক্খণত্থায দত্ৰা সেসং পঞ্চসতকরীসমত্তং খেত্তং ভতিং কত্ৰা একস্স ভতকস্স অদাসি. সো তত্থ কুটিং কত্ৰা রত্তিন্দিৰং ৰসতি. খেত্তস্স পন পুব্বুত্তরদিসাভাগে একস্মিং সানুপব্বতে মহন্তং সিম্বলিৰনং অত্থি, তত্থ অনেকানি সুৰসতানি ৰসন্তি. তদা বোধিসত্তো তস্মিং সুৰসঙ্ঘে সুৰরঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি. সো ৰযপ্পত্তো অভিরূপো থামসম্পন্নো সকটনাভিপমাণসরীরো অহোসি. অথস্স পিতা মহল্লককালে ‘‘অহং ইদানি দূরং গন্তুং ন সক্কোমি, ত্ৰং ইমং গণং পরিহরা’’তি গণং নিয্যাদেসি. সো পুনদিৰসতো পট্ঠায মাতাপিতূনং গোচরত্থায গন্তুং নাদাসি, সুৰগণং পরিহরন্তো হিমৰন্তং গন্ত্ৰা সযংজাতসালিৰনে যাৰদত্থং সালিং খাদিত্ৰা আগমনকালে মাতাপিতূনং পহোনকং গোচরং আহরিত্ৰা মাতাপিতরো পোসেসি.

অথস্স একদিৰসং সুৰা আরোচেসুং ‘‘পুব্বে ইমস্মিং কালে মগধখেত্তে সালি পচ্চতি, ইদানি কিং নু খো জাত’’ন্তি? ‘‘তেন হি জানাথা’’তি দ্ৰে সুৰে পহিণিংসু. তে গন্ত্ৰা মগধখেত্তে ওতরন্তা তস্স ভতিযা রক্খণপুরিসস্স খেত্তে ওতরিত্ৰা সালিং খাদিত্ৰা একং সালিসীসং আদায সিম্বলিৰনং গন্ত্ৰা সালিসীসং মহাসত্তস্স পাদমূলে ঠপেত্ৰা ‘‘তত্থ এৰরূপো সালী’’তি ৰদিংসু. সো পুনদিৰসে সুৰগণপরিৰুতো তত্থ গন্ত্ৰা তস্মিং ভতকস্স খেত্তে ওতরি. সো পন পুরিসো সুৰে সালিং খাদন্তে দিস্ৰা ইতো চিতো চ ধাৰিত্ৰা ৰারেন্তোপি ৰারেতুং ন সক্কোতি. সেসা সুৰা যাৰদত্থং সালিং খাদিত্ৰা তুচ্ছমুখাৰ গচ্ছন্তি. সুৰরাজা পন বহূনি সালিসীসানি একতো কত্ৰা তেহি পরিৰুতো হুত্ৰা আহরিত্ৰা মাতাপিতূনং দেতি. সুৰা পুনদিৰসতো পট্ঠায তত্থেৰ সালিং খাদিংসু. অথ সো পুরিসো ‘‘সচে ইমে অঞ্ঞং কতিপাহং এৰং খাদিস্সন্তি, কিঞ্চি ন ভৰিস্সতি, ব্রাহ্মণো সালিং অগ্ঘাপেত্ৰা ময্হং ইণং করিস্সতি, গন্ত্ৰা তস্স আরোচেস্সামী’’তি সালিমুট্ঠিনা সদ্ধিং তথারূপং পণ্ণাকারং গহেত্ৰা সালিদ্দিযগামং গন্ত্ৰা ব্রাহ্মণং পস্সিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পণ্ণাকারং দত্ৰা একমন্তং ঠিতো ‘‘কিং, ভো পুরিস, সম্পন্নং সালিখেত্ত’’ন্তি পুট্ঠো ‘‘আম, ব্রাহ্মণ, সম্পন্ন’’ন্তি ৰত্ৰা দ্ৰে গাথা অভাসি –

১. ‘‘সম্পন্নং সালিকেদারং, সুৰা ভুঞ্জন্তি কোসিয;

পটিৰেদেমি তে ব্রহ্মে, ন নে ৰারেতুমুস্সহে.

২. ‘‘একো চ তত্থ সকুণো, যো নেসং সব্বসুন্দরো;

ভুত্ৰা সালিং যথাকামং, তুণ্ডেনাদায গচ্ছতী’’তি.

তত্থ সম্পন্নন্তি পরিপুণ্ণং অৰেকল্লং. সালিকেদারন্তি সালিখেত্তং. সব্বসুন্দরোতি সব্বেহি কোট্ঠাসেহি সুন্দরো রত্ততুণ্ডো জিঞ্জুকসন্নিভঅক্খি রত্তপাদো তীহি রত্তরাজীহি পরিক্খিত্তগীৰো মহামযূরপমাণো সো যাৰদত্থং সালিং খাদিত্ৰা অঞ্ঞং তুণ্ডেন গহেত্ৰা গচ্ছতীতি.

ব্রাহ্মণো তস্স কথং সুত্ৰা সুৰরাজে সিনেহং উপ্পাদেত্ৰা খেত্তপালং পুচ্ছি ‘‘অম্ভো পুরিস, পাসং ওড্ডেতুং জানাসী’’তি? ‘‘আম, জানামী’’তি. অথ নং গাথায অজ্ঝভাসি –

৩. ‘‘ওড্ডেন্তু ৰালপাসানি, যথা বজ্ঝেথ সো দিজো;

জীৰঞ্চ নং গহেত্ৰান, আনযেহি মমন্তিকে’’তি.

তত্থ ওড্ডেন্তূতি ওড্ডযন্তু. ৰালপাসানীতি অস্সৰালাদিরজ্জুমযপাসানি. জীৰঞ্চ নন্তি জীৰন্তং এৰ নং. আনযেহীতি আনেহি.

তং সুত্ৰা খেত্তপালো সালিং অগ্ঘাপেত্ৰা ইণস্স অকতভাৰেন তুট্ঠো গন্ত্ৰা অস্সৰালে ৰট্টেত্ৰা ‘‘অজ্জ ইমস্মিং ঠানে ওতরিস্সতী’’তি সুৰরঞ্ঞো ওতরণট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰা পুনদিৰসে পাতোৰ চাটিপমাণং পঞ্জরং কত্ৰা পাসঞ্চ ওড্ডেত্ৰা সুৰানং আগমনং ওলোকেন্তো কুটিযং নিসীদি. সুৰরাজাপি সুৰগণপরিৰুতো আগন্ত্ৰা অলোলুপ্পচারতায হিয্যো খাদিতট্ঠানে ওড্ডিতপাসে পাদং পৰেসন্তোৰ ওতরি. সো অত্তনো বদ্ধভাৰং ঞত্ৰা চিন্তেসি ‘‘সচাহং ইদানেৰ বদ্ধরৰং রৰিস্সামি, ঞাতকামে ভযতজ্জিতা গোচরং অগ্গহেত্ৰাৰ পলাযিস্সন্তি, যাৰ এতেসং গোচরগ্গহণং, তাৰ অধিৰাসেস্সামী’’তি. সো তেসং সুহিতভাৰং ঞত্ৰা মরণভযতজ্জিতো হুত্ৰা তিক্খত্তুং বদ্ধরৰং রৰি. অথ সব্বে তে সুৰা পলাযিংসু. সুৰরাজা ‘‘এত্তকেসু মে ঞাতকেসু নিৰত্তিত্ৰা ওলোকেন্তো একোপি নত্থি, কিং নু খো মযা পাপং কত’’ন্তি ৰিলপন্তো গাথমাহ –

৪. ‘‘এতে ভুত্ৰা পিৰিত্ৰা চ, পক্কমন্তি ৰিহঙ্গমা;

একো বদ্ধোস্মি পাসেন, কিং পাপং পকতং মযা’’তি.

খেত্তপালো সুৰরাজস্স বদ্ধরৰং সুৰানঞ্চ আকাসে পক্খন্দনসদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিং নু খো’’তি কুটিযা ওরুয্হ পাসাট্ঠানং গন্ত্ৰা সুৰরাজানং দিস্ৰা ‘‘যস্সেৰ মে পাসো ওড্ডিতো, স্ৰেৰ বদ্ধো’’তি তুট্ঠমানসো সুৰরাজানং পাসতো মোচেত্ৰা দ্ৰে পাদে একতো বন্ধিত্ৰা দল়্হং আদায সালিদ্দিযগামং গন্ত্ৰা সুৰরাজং ব্রাহ্মণস্স অদাসি. ব্রাহ্মণো বলৰসিনেহেন মহাসত্তং উভোহি হত্থেহি দল়্হং গহেত্ৰা অঙ্কে নিসীদাপেত্ৰা তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো দ্ৰে গাথা অভাসি –

৫. ‘‘উদরং নূন অঞ্ঞেসং, সুৰ অচ্চোদরং তৰ;

ভুত্ৰা সালিং যথাকামং, তুণ্ডেনাদায গচ্ছসি.

৬. ‘‘কোট্ঠং নু তত্থ পূরেসি, সুৰ ৰেরং নু তে মযা;

পুট্ঠো মে সম্ম অক্খাহি, কুহিং সালিং নিদাহসী’’তি.

তত্থ উদরং নূনাতি অঞ্ঞেসং উদরং উদরমেৰ মঞ্ঞে, তৰ উদরং পন অতিউদরং. তত্থাতি তস্মিং সিম্বলিৰনে. পূরেসীতি ৰস্সারত্তত্থায পূরেসি. নিদাহসীতি নিধানং কত্ৰা ঠপেসি, ‘‘নিধীযসী’’তিপি পাঠো.

তং সুত্ৰা সুৰরাজা মধুরায মনুস্সভাসায সত্তমং গাথমাহ –

৭. ‘‘ন মে ৰেরং তযা সদ্ধিং, কোট্ঠো ময্হং ন ৰিজ্জতি;

ইণং মুঞ্চামিণং দম্মি, সম্পত্তো কোটসিম্বলিং;

নিধিম্পি তত্থ নিদহামি, এৰং জানাহি কোসিযা’’তি.

তত্থ ইণং মুঞ্চামিণং দম্মীতি তৰ সালিং হরিত্ৰা ইণং মুঞ্চামি চেৰ দম্মি চাতি ৰদতি. নিধিম্পীতি একং তত্থ সিম্বলিৰনে অনুগামিকনিধিম্পি নিদহামি.

অথ নং ব্রাহ্মণো পুচ্ছি –

৮. ‘‘কীদিসং তে ইণদানং, ইণমোক্খো চ কীদিসো;

নিধিনিধানমক্খাহি, অথ পাসা পমোক্খসী’’তি.

তত্থ ইণদানন্তি ইণস্স দানং. নিধিনিধানন্তি নিধিনো নিধানং.

এৰং ব্রাহ্মণেন পুট্ঠো সুৰরাজা তস্স ব্যাকরোন্তো চতস্সো গাথা অভাসি –

৯. ‘‘অজাতপক্খা তরুণা, পুত্তকা ময্হ কোসিয;

তে মং ভতা ভরিস্সন্তি, তস্মা তেসং ইণং দদে.

১০. ‘‘মাতা পিতা চ মে ৰুদ্ধা, জিণ্ণকা গতযোব্বনা;

তেসং তুণ্ডেন হাতূন, মুঞ্চে পুব্বকতং ইণং.

১১. ‘‘অঞ্ঞেপি তত্থ সকুণা, খীণপক্খা সুদুব্বলা;

তেসং পুঞ্ঞত্থিকো দম্মি, তং নিধিং আহু পণ্ডিতা.

১২. ‘‘ঈদিসং মে ইণদানং, ইণমোক্খো চ ঈদিসো;

নিধিনিধানমক্খামি, এৰং জানাহি কোসিযা’’তি.

তত্থ হাতূনাতি হরিত্ৰা. তং নিধিন্তি তং পুঞ্ঞকম্মং পণ্ডিতা অনুগামিকনিধিং নাম কথেন্তি. নিধিনিধানন্তি নিধিনো নিধানং, ‘‘নিধাননিধি’’ন্তিপি পাঠো, অযমেৰত্থো.

ব্রাহ্মণো মহাসত্তস্স ধম্মকথং সুত্ৰা পসন্নচিত্তো দ্ৰে গাথা অভাসি.

১৩. ‘‘ভদ্দকো ৰতযং পক্খী, দিজো পরমধম্মিকো;

একচ্চেসু মনুস্সেসু, অযং ধম্মো ন ৰিজ্জতি.

১৪. ‘‘ভুঞ্জ সালিং যথাকামং, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;

পুনাপি সুৰ পস্সেমু, পিযং মে তৰ দস্সন’’ন্তি.

তত্থ ভুঞ্জ সালিন্তি ইতো পট্ঠায নিব্ভযো হুত্ৰা ভুঞ্জাতি করীসসহস্সম্পি তস্সেৰ নিয্যাদেন্তো এৰমাহ. পস্সেমূতি অত্তনো রুচিযা আগতং অঞ্ঞেসুপি দিৰসেসু তং পস্সেয্যামাতি.

এৰং ব্রাহ্মণো মহাসত্তং যাচিত্ৰা পিযপুত্তং ৰিয মুদুচিত্তেন ওলোকেন্তো পাদতো বন্ধনং মোচেত্ৰা সতপাকতেলেন পাদে মক্খেত্ৰা ভদ্দপীঠে নিসীদাপেত্ৰা কঞ্চনতট্টকে মধুলাজে খাদাপেত্ৰা সক্খরোদকং পাযেসি. অথস্স সুৰরাজা ‘‘অপ্পমত্তো হোহি, ব্রাহ্মণা’’তি ৰত্ৰা ওৰাদং দেন্তো আহ –

১৫. ‘‘ভুত্তঞ্চ পীতঞ্চ তৰস্সমম্হি, রতী চ নো কোসিয তে সকাসে;

নিক্খিত্তদণ্ডেসু দদাহি দানং, জিণ্ণে চ মাতাপিতরো ভরস্সূ’’তি.

তত্থ তৰস্সমম্হীতি তৰ নিৰেসনে. রতীতি অভিরতি.

তং সুত্ৰা ব্রাহ্মণো তুট্ঠমানসো উদানং উদানেন্তো গাথমাহ –

১৬. ‘‘লক্খী ৰত মে উদপাদি অজ্জ, যো অদ্দসাসিং পৰরং দিজানং;

সুৰস্স সুত্ৰান সুভাসিতানি, কাহামি পুঞ্ঞানি অনপ্পকানী’’তি.

তত্থ লক্খীতি সিরীপি পুঞ্ঞম্পি পঞ্ঞাপি.

মহাসত্তো ব্রাহ্মণেন অত্তনো দিন্নং করীসসহস্সমত্তং পটিক্খিপিত্ৰা অট্ঠকরীসমেৰ গণ্হি. ব্রাহ্মণো থম্ভে নিখনিত্ৰা তস্স খেত্তং নিয্যাদেত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৰা খমাপেত্ৰা ‘‘গচ্ছ সামি, অস্সুমুখে রোদমানে মাতাপিতরো অস্সাসেহী’’তি ৰত্ৰা তং উয্যোজেসি. সো তুট্ঠমানসো সালিসীসং আদায গন্ত্ৰা মাতাপিতূনং পুরতো নিক্খিপিত্ৰা ‘‘অম্মতাতা, উট্ঠেথা’’তি আহ. তে অস্সুমুখা রোদমানা উট্ঠহিংসু, তাৰদেৰ সুৰগণা সন্নিপতিত্ৰা ‘‘কথং মুত্তোসি, দেৰা’’তি পুচ্ছিংসু. সো তেসং সব্বং ৰিত্থারতো কথেসি. কোসিযোপি সুৰরঞ্ঞো ওৰাদং সুত্ৰা ততো পট্ঠায ধম্মিকসমণব্রাহ্মণানং মহাদানং পট্ঠপেসি. তমত্থং পকাসেন্তো সত্থা ওসানগাথমাহ –

১৭. ‘‘সো কোসিযো অত্তমনো উদগ্গো, অন্নঞ্চ পানঞ্চভিসঙ্খরিত্ৰা;

অন্নেন পানেন পসন্নচিত্তো, সন্তপ্পযি সমণব্রাহ্মণে চা’’তি.

তত্থ সন্তপ্পযীতি গহিতগহিতানি ভাজনানি পূরেন্তো সন্তপ্পেসীতি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘এৰং ভিক্খু মাতাপিতূনং পোসনং নাম পণ্ডিতানং ৰংসো’’তি ৰত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে সো ভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. তদা সুৰগণা বুদ্ধপরিসা অহেসুং, মাতাপিতরো মহারাজকুলানি, খেত্তপালো ছন্নো, ব্রাহ্মণো আনন্দো, সুৰরাজা পন অহমেৰ অহোসিন্তি.

সালিকেদারজাতকৰণ্ণনা পঠমা.

[৪৮৫] ২. চন্দকিন্নরীজাতকৰণ্ণনা

উপনীযতিদং মঞ্ঞেতি ইদং সত্থা কপিলৰত্থুপুরং উপনিস্সায নিগ্রোধারামে ৰিহরন্তো রাজনিৰেসনে রাহুলমাতরং আরব্ভ কথেসি. ইদং পন জাতকং দূরেনিদানতো পট্ঠায কথেতব্বং. সা পনেসা নিদানকথা যাৰ লট্ঠিৰনে উরুৰেলকস্সপসীহনাদা অপণ্ণকজাতকে কথিতা, ততো পরং যাৰ কপিলৰত্থুগমনা ৰেস্সন্তরজাতকে আৰি ভৰিস্সতি. সত্থা পন পিতু নিৰেসনে নিসীদিত্ৰা অন্তরভত্তসমযে মহাধম্মপালজাতকং (জা. ১.১০.৯২ আদযো) কথেত্ৰা কতভত্তকিচ্চো ‘‘রাহুলমাতু নিৰেসনে নিসীদিত্ৰা তস্সা গুণং ৰণ্ণেন্তো চন্দকিন্নরীজাতকং (জা. ১.১৪.১৮ আদযো) কথেস্সামী’’তি রাজানং পত্তং গাহাপেত্ৰা দ্ৰীহি অগ্গসাৰকেহি সদ্ধিং রাহুলমাতু নিৰেসনট্ঠানং পাযাসি. তদা তস্সা সম্মুখা চত্তালীসসহস্সনাটকিত্থিযো ৰসন্তি তাসু খত্তিযকঞ্ঞানংযেৰ নৰুতিঅধিকসহস্সং. সা তথাগতস্স আগমনং ঞত্ৰা ‘‘সব্বা কাসাৰানেৰ নিৰাসেন্তূ’’তি তাসং আরোচাপেসি. তা তথা করিংসু. সত্থা আগন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. অথ তা সব্বাপি একপ্পহারেনেৰ ৰিরৰিংসু, মহাপরিদেৰসদ্দো অহোসি. রাহুলমাতাপি পরিদেৰিত্ৰা সোকং ৰিনোদেত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা রাজগতেন বহুমানেন সগারৰেন নিসীদি. রাজা তস্সা গুণকথং আরভি, ‘‘ভন্তে, মম সুণ্হা ‘তুম্হেহি কাসাৰানি নিৰত্থানী’তি সুত্ৰা কাসাৰানেৰ নিৰাসেসি, ‘মালাদীনি পরিচ্চত্তানী’তি সুত্ৰা মালাদীনি পরিচ্চজি, ‘ভূমিযং সযতী’তি সুত্ৰা ভূমিসযনাৰ জাতা, তুম্হাকং পব্বজিতকালে ৰিধৰা হুত্ৰা অঞ্ঞেহি রাজূহি পেসিতং পণ্ণাকারং ন গণ্হি, এৰং তুম্হেসু অসংহীরচিত্তা এসা’’তি নানপ্পকারেহি তস্সা গুণকথং কথেসি. সত্থা ‘‘অনচ্ছরিযং, মহারাজ, যং এসা ইদানি মম পচ্ছিমে অত্তভাৰে মযি সসিনেহা অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা ভৰেয্য. এসা তিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তাপি মযি অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা অহোসী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে মহাসত্তো হিমৰন্তপদেসে কিন্নরযোনিযং নিব্বত্তি, চন্দা নামস্স ভরিযা. তে উভোপি চন্দনামকে রজতপব্বতে ৰসিংসু. তদা বারাণসিরাজা অমচ্চানং রজ্জং নিয্যাদেত্ৰা দ্ৰে কাসাযানি নিৰাসেত্ৰা সন্নদ্ধপঞ্চাৰুধো এককোৰ হিমৰন্তং পাৰিসি. সো মিগমংসং খাদন্তো একং খুদ্দকনদিং অনুসঞ্চরন্তো উদ্ধং অভিরুহি. চন্দপব্বতৰাসিনো কিন্নরা ৰস্সারত্তসমযে অনোতরিত্ৰা পব্বতেযেৰ ৰসন্তি, নিদাঘসমযে ওতরন্তি. তদা চ সো চন্দকিন্নরো অত্তনো ভরিযায সদ্ধিং ওতরিত্ৰা তেসু তেসু ঠানেসু গন্ধে ৰিলিম্পন্তো পুপ্ফরেণুং খাদন্তো পুপ্ফপটে নিৰাসেন্তো পারুপন্তো লতাদোলাহি কীল়ন্তো মধুরস্সরেন গাযন্তো তং খুদ্দকনদিং পত্ৰা একস্মিং নিৰত্তনট্ঠানে ওতরিত্ৰা উদকে পুপ্ফানি ৰিকিরিত্ৰা উদককীল়ং কীল়িত্ৰা পুপ্ফপটে নিৰাসেত্ৰা পারুপিত্ৰা রজতপট্টৰণ্ণায ৰালুকায পুপ্ফাসনং পঞ্ঞপেত্ৰা একং ৰেল়ু দণ্ডকং গহেত্ৰা সযনে নিসীদি. ততো চন্দকিন্নরো ৰেল়ুং ৰাদেন্তো মধুরসদ্দেন গাযি. চন্দকিন্নরী মুদুহত্থে নামেত্ৰা তস্স অৰিদূরে ঠিতা নচ্চি চেৰ গাযি চ. সো রাজা তেসং সদ্দং সুত্ৰা পদসদ্দং অসাৰেন্তো সণিকং গন্ত্ৰা পটিচ্ছন্নে ঠত্ৰা তে কিন্নরে দিস্ৰা কিন্নরিযা পটিবদ্ধচিত্তো হুত্ৰা ‘‘তং কিন্নরং ৰিজ্ঝিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেত্ৰা ইমায সদ্ধিং সংৰাসং কপ্পেস্সামী’’তি ঠত্ৰা চন্দকিন্নরং ৰিজ্ঝি. সো ৰেদনাপ্পত্তো পরিদেৰমানো চতস্সো গাথা অভাসি –

১৮. ‘‘উপনীযতিদং মঞ্ঞে, চন্দে লোহিতমদ্দনে;

অজ্জ জহামি জীৰিতং, পাণা মে চন্দে নিরুজ্ঝন্তি.

১৯. ‘‘ওসীদি মে দুক্খং হদযং, মে ডয্হতে নিতম্মামি;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি.

২০. ‘‘তিণমিৰ ৰনমিৰ মিলাযামি, নদী অপরিপুণ্ণাৰ সুস্সামি;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি.

২১. ‘‘ৰস্সমিৰ সরে পাদে, ইমানি অস্সূনি ৰত্তরে ময্হং;

তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহী’’তি.

তত্থ উপনীযতীতি সন্ততিৰিচ্ছেদং উপনীযতি. ইদন্তি জীৰিতং. পাণা মেতি ভদ্দে, চন্দে মম জীৰিতপাণা নিরুজ্ঝন্তি. ওসীদি মেতি জীৰিতং মে ওসীদতি. নিতম্মামীতি অতিকিলমামি. তৰ চন্দিযাতি ইদং মম দুক্খং, ন নং অঞ্ঞেহি সোকেহি, অথ খো তৰ চন্দিযা সোচন্তিযা সোকহেতু যস্মা ত্ৰং মম ৰিযোগেন সোচিস্সসি, তস্মাতি অত্থো. তিণমিৰ ৰনমিৰ মিলাযামীতি তত্তপাসাণে খিত্ততিণমিৰ মূলছিন্নৰনমিৰ মিলাযামীতি ৰদতি. সরে পাদেতি যথা নাম পব্বতপাদে পতিতৰস্সং সরিত্ৰা অচ্ছিন্নধারং ৰত্ততি.

মহাসত্তো ইমাহি চতূহি গাথাহি পরিদেৰিত্ৰা পুপ্ফসযনে নিপন্নোৰ সতিং ৰিস্সজ্জেত্ৰা পরিৰত্তি. রাজা পতিট্ঠিতোৰ. ইতরা মহাসত্তে পরিদেৰন্তে অত্তনো রতিযা মত্তা হুত্ৰা তস্স ৰিদ্ধভাৰং ন জানাতি, ৰিসঞ্ঞং পন নং পরিৰত্তিত্ৰা নিপন্নং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো মে পিযসামিকস্স দুক্খ’’ন্তি উপধারেন্তী পহারমুখতো পগ্ঘরন্তং লোহিতং দিস্ৰা পিযসামিকে উপ্পন্নং বলৰসোকং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তী মহাসদ্দেন পরিদেৰি. রাজা ‘‘কিন্নরো মতো ভৰিস্সতী’’তি নিক্খমিত্ৰা অত্তানং দস্সেসি. চন্দা তং দিস্ৰা ‘‘ইমিনা মে চোরেন পিযসামিকো ৰিদ্ধো ভৰিস্সতী’’তি কম্পমানা পলাযিত্ৰা পব্বতমত্থকে ঠত্ৰা রাজানং পরিভাসন্তী পঞ্চ গাথা অভাসি –

২২. ‘‘পাপো খোসি রাজপুত্ত, যো মে ইচ্ছিতং পতিং ৰরাকিযা;

ৰিজ্ঝসি ৰনমূলস্মিং, সোযং ৰিদ্ধো ছমা সেতি.

২৩. ‘‘ইমং ময্হং হদযসোকং, পটিমুঞ্চতু রাজপুত্ত তৰ মাতা;

যো ময্হং হদযসোকো, কিম্পুরিসং অৰেক্খমানায.

২৪. ‘‘ইমং ময্হং হদযসোকং, পটিমুঞ্চতু রাজপুত্ত তৰ জাযা;

যো ময্হং হদযসোকো, কিম্পুরিসং অৰেক্খমানায.

২৫. ‘‘মা চ পুত্তং মা চ পতিং, অদ্দক্খি রাজপুত্ত তৰ মাতা;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হি.

২৬. ‘‘মা চ পুত্তং মা চ পতিং, অদ্দক্খি রাজপুত্ত তৰ জাযা;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হী’’তি.

তত্থ ৰরাকিযাতি কপণায. পটিমুঞ্চতূতি পটিলভতু ফুসতু পাপুণাতু. ময্হ কামা হীতি ময্হং কামেন.

রাজা নং পঞ্চহি গাথাহি পরিভাসিত্ৰা পব্বতমত্থকে ঠিতংযেৰ অস্সাসেন্তো গাথমাহ –

২৭. ‘‘মা ত্ৰং চন্দে রোদি মা সোপি, ৰনতিমিরমত্তক্খি;

মম ত্ৰং হেহিসি ভরিযা, রাজকুলে পূজিতা নারীভী’’তি.

তত্থ চন্দেতি মহাসত্তস্স পরিদেৰনকালে নামস্স সুতত্তা এৰমাহ. ৰনতিমিরমত্তক্খীতি ৰনতিমিরপুপ্ফসমানঅক্খি. পূজিতা নারীভীতি সোল়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠিকা অগ্গমহেসী হেস্সসি.

চন্দা তস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘ত্ৰং কিং মং ৰদেসী’’তি সীহনাদং নদন্তী অনন্তরগাথমাহ –

২৮. ‘‘অপি নূনহং মরিস্সং, নাহং রাজপুত্ত তৰ হেস্সং;

যো কিম্পুরিসং অৰধি, অদূসকং ময্হ কামা হী’’তি.

তত্থ অপি নূনহন্তি অপি একংসেনেৰ অহং মরিস্সং.

সো তস্সা ৰচনং সুত্ৰা নিচ্ছন্দরাগো হুত্ৰা ইতরং গাথমাহ –

২৯. ‘‘অপি ভীরুকে অপি জীৰিতুকামিকে, কিম্পুরিসি গচ্ছ হিমৰন্তং;

তালীসতগরভোজনা, অঞ্ঞে তং মিগা রমিস্সন্তী’’তি.

তত্থ অপি ভীরুকেতি ভীরুজাতিকে. তালীসতগরভোজনাতি ত্ৰং তালীসপত্ততগরপত্তভোজনা মিগী, তস্মা অঞ্ঞে তং মিগা রমিস্সন্তি, ন ত্ৰং রাজকুলারহা, গচ্ছাতি নং অৰচ, ৰত্ৰা চ পন নিরপেক্খো হুত্ৰা পক্কামি.

সা তস্স গতভাৰং ঞত্ৰা ওরুয্হ মহাসত্তং আলিঙ্গিত্ৰা পব্বতমত্থকং আরোপেত্ৰা পব্বততলে নিপজ্জাপেত্ৰা সীসমস্স অত্তনো ঊরূসু কত্ৰা বলৰপরিদেৰং পরিদেৰমানা দ্ৰাদস গাথা অভাসি –

৩০. ‘‘তে পব্বতা তা চ কন্দরা, তা চ গিরিগুহাযো তথেৰ তিট্ঠন্তি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩১. ‘‘তে পণ্ণসন্থতা রমণীযা, ৰাল়মিগেহি অনুচিণ্ণা;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩২. ‘‘তে পুপ্ফসন্থতা রমণীযা, ৰাল়মিগেহি অনুচিণ্ণা;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৩. ‘‘অচ্ছা সৰন্তি গিরিৰননদিযো, কুসুমাভিকিণ্ণসোতাযো;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৪. ‘‘নীলানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৫. ‘‘পীতানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৬. ‘‘তম্বানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৭. ‘‘তুঙ্গানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৮. ‘‘সেতানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৩৯. ‘‘চিত্রানি হিমৰতো পব্বতস্স, কূটানি দস্সনীযানি;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৪০. ‘‘যক্খগণসেৰিতে গন্ধমাদনে, ওসধেভি সঞ্ছন্নে;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্সং.

৪১. ‘‘কিম্পুরিসসেৰিতে গন্ধমাদনে, ওসধেভি সঞ্ছন্নে;

তত্থেৰ তং অপস্সন্তী, কিম্পুরিস কথং অহং কস্স’’ন্তি.

তত্থ তে পব্বতাতি যেসু মযং একতোৰ অভিরমিম্হ, ইমে তে পব্বতা তা চ কন্দরা তা চ গিরিগুহাযো তথেৰ ঠিতা. তেসু অহং ইদানি তং অপস্সন্তী কথং কস্সং, কিং করিস্সামি, তেসু পুপ্ফফলপল্লৰাদিসোভং তং অপস্সন্তী কথং অধিৰাসেতুং সক্খিস্সামীতি পরিদেৰতি. পণ্ণসন্থতাতি তালীসপত্তাদিগন্ধপণ্ণসন্থরা. অচ্ছাতি ৰিপ্পসন্নোদকা. নীলানীতি নীলমণিমযানি. পীতানীতি সোৰণ্ণমযানি. তম্বানীতি মনোসিলমযানি. তুঙ্গানীতি উচ্চানি তিখিণগ্গানি. সেতানীতি রজতমযানি. চিত্রানীতি সত্তরতনমিস্সকানি. যক্খগণসেৰিতেতি ভুম্মদেৰতাহি সেৰিতে.

ইতি সা দ্ৰাদসহি গাথাহি পরিদেৰিত্ৰা মহাসত্তস্স উরে হত্থং ঠপেত্ৰা সন্তাপভাৰং ঞত্ৰা ‘‘চন্দো জীৰতিযেৰ, দেৰুজ্ঝানকম্মং কত্ৰা জীৰিতমস্স দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘কিং নু খো লোকপালা নাম নত্থি, উদাহু ৰিপ্পৰুত্থা, অদু মতা, তে মে পিযসামিকং ন রক্খন্তী’’তি দেৰুজ্ঝানকম্মং অকাসি. তস্সা সোকৰেগেন সক্কস্স আসনং উণ্হং অহোসি. সক্কো আৰজ্জেন্তো তং কারণং ঞত্ৰা ব্রাহ্মণৰণ্ণেন ৰেগেনেৰ আগন্ত্ৰা কুণ্ডিকতো উদকং গহেত্ৰা মহাসত্তং আসিঞ্চি. তাৰদেৰ ৰিসং অন্তরধাযি, ৰণো রুহি, ইমস্মিং ঠানে ৰিদ্ধোতিপি ন পঞ্ঞাযি. মহাসত্তো সুখিতো উট্ঠাসি. চন্দা পিযসামিকং অরোগং দিস্ৰা সোমনস্সপ্পত্তা সক্কস্স পাদে ৰন্দন্তী অনন্তরগাথমাহ –

৪২. ‘‘ৰন্দে তে অযিরব্রহ্মে, যো মে ইচ্ছিতং পতিং ৰরাকিযা;

অমতেন অভিসিঞ্চি, সমাগতাস্মি পিযতমেনা’’তি.

তত্থ অমতেনাতি উদকং ‘‘অমত’’ন্তি মঞ্ঞমানা এৰমাহ. পিযতমেনাতি পিযতরেন, অযমেৰ ৰা পাঠো.

সক্কো তেসং ওৰাদমদাসি ‘‘ইতো পট্ঠায চন্দপব্বততো ওরুয্হ মনুস্সপথং মা গমিত্থ, ইধেৰ ৰসথা’’তি. এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা তে ওৰদিত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো. চন্দাপি ‘‘কিং নো সামি ইমিনা পরিপন্থট্ঠানেন, এহি চন্দপব্বতমেৰ গচ্ছামা’’তি ৰত্ৰা ওসানগাথমাহ –

৪৩. ‘‘ৰিচরাম দানি গিরিৰননদিযো, কুসুমাভিকিণ্ণসোতাযো;

নানাদুমৰসনাযো, পিযংৰদা অঞ্ঞমঞ্ঞস্সা’’তি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘ন ইদানেৰ, পুব্বেপেসা মযি অসংহীরচিত্তা অনঞ্ঞনেয্যা এৰা’’তি ৰত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা রাজা দেৰদত্তো অহোসি, সক্কো অনুরুদ্ধো, চন্দা রাহুলমাতা, চন্দকিন্নরো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

চন্দকিন্নরীজাতকৰণ্ণনা দুতিযা.

[৪৮৬] ৩. মহাউক্কুসজাতকৰণ্ণনা

উক্কা চিলাচা বন্ধন্তীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো মিত্তবন্ধকউপাসকং আরব্ভ কথেসি. সো কির সাৰত্থিযং পরিজিণ্ণস্স কুলস্স পুত্তো সহাযং পেসেত্ৰা অঞ্ঞতরং কুলধীতরং ৰারাপেত্ৰা ‘‘অত্থি পনস্স উপ্পন্নকিচ্চং নিত্থরণসমত্থো মিত্তো ৰা সহাযো ৰা’’তি ৰুত্তে ‘‘নত্থী’’তি ৰত্ৰা ‘‘তেন হি মিত্তে তাৰ বন্ধতূ’’তি ৰুত্তে তস্মিং ওৰাদে ঠত্ৰা পঠমং তাৰ চতূহি দোৰারিকেহি সদ্ধিং মেত্তিং অকাসি, অথানুপুব্বেন নগরগুত্তিকগণকমহামত্তাদীহি সদ্ধিং মেত্তিং কত্ৰা সেনাপতিনাপি উপরাজেনাপি সদ্ধিং মেত্তিং অকাসি. তেহি পন সদ্ধিং একতো হুত্ৰা রঞ্ঞা সদ্ধিং মেত্তিং অকাসি. ততো অসীতিযা মহাথেরেহি সদ্ধিং আনন্দত্থেরেনপি সদ্ধিং একতো হুত্ৰা তথাগতেন সদ্ধিং মেত্তিং অকাসি. অথ নং সত্থা সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি, রাজাপিস্স ইস্সরিযমদাসি. সো মিত্তবন্ধকোযেৰাতি পাকটো জাতো. অথস্স রাজা মহন্তং গেহং দত্ৰা আৰাহমঙ্গলং কারেসি. রাজানং আদিং কত্ৰা মহাজনো পণ্ণাকারে পহিণি. অথস্স ভরিযা রঞ্ঞা পহিতং পণ্ণাকারং উপরাজস্স, উপরাজেন পহিতং পণ্ণাকারং সেনাপতিস্সাতি এতেন উপাযেন সকলনগরৰাসিনো আবন্ধিত্ৰা গণ্হি. সত্তমে দিৰসে মহাসক্কারং কত্ৰা দসবলং নিমন্তেত্ৰা পঞ্চসতস্স বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৰা ভত্তকিচ্চাৰসানে সত্থারা কথিতং অনুমোদনং সুত্ৰা উভোপি জযম্পতিকা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু.

ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৰুসো, মিত্তবন্ধকউপাসকো অত্তনো ভরিযং নিস্সায তস্সা ৰচনং কত্ৰা সব্বেহি মেত্তিং কত্ৰা রঞ্ঞো সন্তিকা মহন্তং সক্কারং লভি, তথাগতেন পন সদ্ধিং মেত্তিং কত্ৰা উভোপি জযম্পতিকা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ সো এতং মাতুগামং নিস্সায মহন্তং যসং সম্পত্তো, পুব্বে তিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তোপি পনেস এতিস্সা ৰচনেন বহূহি সদ্ধিং মেত্তিং কত্ৰা পুত্তসোকতো মুত্তোযেৰা’’তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে একচ্চে পচ্চন্তৰাসিনো যত্থ যত্থ বহুং মংসং লভন্তি, তত্থ তত্থ গামং নিৰাসেত্ৰা অরঞ্ঞে চরিত্ৰা মিগাদযো মারেত্ৰা মংসং আহরিত্ৰা পুত্তদারে পোসেন্তি. তেসং গামতো অৰিদূরে মহাজাতস্সরো অত্থি. তস্স দক্খিণপস্সে একো সেনসকুণো, পচ্ছিমপস্সে একা সেনসকুণী, উত্তরপস্সে সীহো মিগরাজা, পাচীনপস্সে উক্কুসসকুণরাজা ৰসতি. জাতস্সরমজ্ঝে পন উন্নতট্ঠানে কচ্ছপো ৰসতি. তদা সেনো সেনিং ‘‘ভরিযা মে হোহী’’তি ৰদতি. অথ নং সা আহ – ‘‘অত্থি পন তে কোচি মিত্তো’’তি? ‘‘নত্থি ভদ্দে’’তি. অম্হাকং উপ্পন্নং ভযং ৰা দুক্খং ৰা হরণসমত্থং মিত্তং ৰা সহাযং ৰা লদ্ধুং ৰট্টতি, মিত্তে তাৰ গণ্হাহীতি. ‘‘কেহি সদ্ধিং মেত্তিং করোমি ভদ্দে’’তি? পাচীনপস্সে ৰসন্তেন উক্কুসরাজেন, উত্তরপস্সে সীহেন, জাতস্সরমজ্ঝে কচ্ছপেন সদ্ধিং মেত্তিং করোহীতি. সো তস্সা ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা তথা অকাসি. তদা তে উভোপি সংৰাসং কপ্পেত্ৰা তস্মিংযেৰ সরে একস্মিং দীপকে কদম্বরুক্খো অত্থি সমন্তা উদকেন পরিক্খিত্তো, তস্মিং কুলাৰকং কত্ৰা পটিৰসিংসু.

তেসং অপরভাগে দ্ৰে সকুণপোতকা জাযিংসু. তেসং পক্খেসু অসঞ্জাতেসুযেৰ একদিৰসং তে জানপদা দিৰসং অরঞ্ঞে চরিত্ৰা কিঞ্চি অলভিত্ৰা ‘‘ন সক্কা তুচ্ছহত্থেন ঘরং গন্তুং, মচ্ছে ৰা কচ্ছপে ৰা গণ্হিস্সামা’’তি সরং ওতরিত্ৰা তং দীপকং গন্ত্ৰা তস্স কদম্বস্স মূলে নিপজ্জিত্ৰা মকসাদীহি খজ্জমানা তেসং পলাপনত্থায অরণিং মন্থেত্ৰা অগ্গিং নিব্বত্তেত্ৰা ধূমং করিংসু. ধুমো উগ্গন্ত্ৰা সকুণে পহরি, সকুণপোতকা ৰিরৰিংসু. জানপদা তং সুত্ৰা ‘‘অম্ভো, সকুণপোতকানং সূযতি সদ্দো, উট্ঠেথ উক্কা বন্ধথ, ছাতা সযিতুং ন সক্কোম, সকুণমংসং খাদিত্ৰাৰ সযিস্সামা’’তি ৰত্ৰা অগ্গিং জালেত্ৰা উক্কা বন্ধিংসু. সকুণিকা তেসং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘ইমে অম্হাকং পোতকে খাদিতুকামা, মযং এৰরূপস্স ভযস্স হরণত্থায মিত্তে গণ্হিম্হ, সামিকং উক্কুসরাজস্স সন্তিকং পেসেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘গচ্ছ, সামি, পুত্তানং নো উপ্পন্নভযং উক্কুসরাজস্স আরোচেহী’’তি ৰত্ৰা পঠমং গাথমাহ –

৪৪. ‘‘উক্কা চিলাচা বন্ধন্তি দীপে, পজা মমং খাদিতুং পত্থযন্তি;

মিত্তং সহাযঞ্চ ৰদেহি সেনক, আচিক্খ ঞাতিব্যসনং দিজান’’ন্তি.

তত্থ চিলাচাতি জানপদা. দীপেতি দীপকম্হি. পজা মমন্তি মম পুত্তকে. সেনকাতি সেনকসকুণং নামেনালপতি. ঞাতিব্যসনন্তি পুত্তানং ব্যসনং. দিজানন্তি অম্হাকং ঞাতীনং দিজানং ইদং ব্যসনং উক্কুসরাজস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা আচিক্খাহীতি ৰদতি.

সো ৰেগেন তস্স ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা ৰস্সিত্ৰা অত্তনো আগতভাৰং জানাপেত্ৰা কতোকাসো উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘কিংকারণা আগতোসী’’তি পুট্ঠো আগতকারণং দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ –

৪৫. ‘‘দিজো দিজানং পৰরোসি পক্খিম, উক্কুসরাজ সরণং তং উপেম;

পজা মমং খাদিতুং পত্থযন্তি, লুদ্দা চিলাচা ভৰ মে সুখাযা’’তি.

তত্থ দিজোতি ত্ৰং দিজো চেৰ দিজানং পৰরো চ.

উক্কুসরাজা ‘‘সেনক মা ভাযী’’তি তং অস্সাসেত্ৰা ততিযং গাথমাহ –

৪৬. ‘‘মিত্তং সহাযঞ্চ করোন্তি পণ্ডিতা, কালে অকালে সুখমেসমানা;

করোমি তে সেনক এতমত্থং, অরিযো হি অরিযস্স করোতি কিচ্চ’’ন্তি.

তত্থ কালে অকালেতি দিৰা চ রত্তিঞ্চ. অরিযোতি ইধ আচারঅরিযো অধিপ্পেতো. আচারসম্পন্নো হি আচারসম্পন্নস্স কিচ্চং করোতেৰ, কিমেত্থ করণীযন্তি ৰদতি.

অথ নং পুচ্ছি ‘‘কিং, সম্ম, রুক্খং অভিরুল়্হা চিলাচা’’তি? ন তাৰ অভিরুল়্হা, উক্কাযেৰ বন্ধন্তীতি. তেন হি ত্ৰং সীঘং গন্ত্ৰা মম সহাযিকং অস্সাসেত্ৰা মমাগমনভাৰং আচিক্খাহীতি. সো তথা অকাসি. উক্কুসরাজাপি গন্ত্ৰা কদম্বস্স অৰিদূরে চিলাচানং অভিরুহনং ওলোকেন্তো একস্মিং রুক্খগ্গে নিসীদিত্ৰা একস্স চিলাচস্স অভিরুহনকালে তস্মিং কুলাৰকস্স অৰিদূরং অভিরুল়্হে সরে নিমুজ্জিত্ৰা পক্খেহি চ মুখেন চ উদকং আহরিত্ৰা উক্কায উপরি আসিঞ্চি, সা নিব্বাযি. চিলাচা ‘‘ইমঞ্চ সেনকসকুণপোতকে চস্স খাদিস্সামী’’তি ওতরিত্ৰা পুন উক্কং জালাপেত্ৰা অভিরুহিংসু. পুন সো উক্কং ৰিজ্ঝাপেসি. এতেনুপাযেন বদ্ধং বদ্ধং ৰিজ্ঝাপেন্তস্সেৰস্স অড্ঢরত্তো জাতো. সো অতিৰিয কিলমি, হেট্ঠাউদরে কিলোমকং তনুতং গতং, অক্খীনি রত্তানি জাতানি. তং দিস্ৰা সকুণী সামিকং আহ – ‘‘সামি, অতিৰিয কিলন্তো উক্কুসরাজা, এতস্স থোকং ৰিস্সমনত্থায গন্ত্ৰা কচ্ছপরাজস্স কথেহী’’তি. সো তস্সা ৰচনং সুত্ৰা উক্কুসং উপসঙ্কমিত্ৰা গাথায অজ্ঝভাসি –