১০. দসকনিপাতো

[৪৩৯] ১. চতুদ্ৰারজাতকৰণ্ণনা

চতুদ্ৰারমিদং নগরন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং দুব্বচভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. পচ্চুপ্পন্নৰত্থু নৰকনিপাতস্স পঠমজাতকে ৰিত্থারিতমেৰ. ইধ পন সত্থা তং ভিক্খুং ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং ভিক্খু দুব্বচো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘পুব্বেপি ত্ৰং ভিক্খু দুব্বচতায পণ্ডিতানং ৰচনং অকত্ৰা খুরচক্কং আপাদেসী’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে কস্সপদসবলস্স কালে বারাণসিযং অসীতিকোটিৰিভৰস্স সেট্ঠিনো একো পুত্তো মিত্তৰিন্দকো নাম অহোসি. তস্স মাতাপিতরো সোতাপন্না অহেসুং, সো পন দুস্সীলো অস্সদ্ধো. অথ নং অপরভাগে পিতরি কালকতে মাতা কুটুম্বং ৰিচারেন্তী আহ – ‘‘তাত, তযা দুল্লভং মনুস্সত্তং লদ্ধং, দানং দেহি, সীলং রক্খাহি, উপোসথকম্মং করোহি, ধম্মং সুণাহী’’তি. অম্ম, ন ময্হং দানাদীহি অত্থো, মা মং কিঞ্চি অৰচুত্থ, অহং যথাকম্মং গমিস্সামীতি. এৰং ৰদন্তম্পি নং একদিৰসং পুণ্ণমুপোসথদিৰসে মাতা আহ – ‘‘তাত, অজ্জ অভিলক্খিতো মহাউপোসথদিৰসো, অজ্জ উপোসথং সমাদিযিত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা সব্বরত্তিং ধম্মং সুত্ৰা এহি, অহং তে সহস্সং দস্সামী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি ধনলোভেন উপোসথং সমাদিযিত্ৰা ভুত্তপাতরাসো ৰিহারং গন্ত্ৰা দিৰসং ৰীতিনামেত্ৰা রত্তিং যথা একম্পি ধম্মপদং কণ্ণং ন পহরতি, তথা একস্মিং পদেসে নিপজ্জিত্ৰা নিদ্দং ওক্কমিত্ৰা পুনদিৰসে পাতোৰ মুখং ধোৰিত্ৰা গেহং গন্ত্ৰা নিসীদি.

মাতা পনস্স ‘‘অজ্জ মে পুত্তো ধম্মং সুত্ৰা পাতোৰ ধম্মকথিকত্থেরং আদায আগমিস্সতী’’তি যাগুং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদেত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেত্ৰা তস্সাগমনং পটিমানেন্তী তং এককং আগতং দিস্ৰা ‘‘তাত, ধম্মকথিকো কেন ন আনীতো’’তি ৰত্ৰা ‘‘ন ময্হং ধম্মকথিকেন অত্থো’’তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি যাগুং পিৰা’’তি আহ. সো ‘‘তুম্হেহি ময্হং সহস্সং পটিস্সুতং, তং তাৰ মে দেথ, পচ্ছা পিৰিস্সামী’’তি আহ. ‘‘পিৰ, তাত, পচ্ছা দস্সামী’’তি. ‘‘গহেত্ৰাৰ পিৰিস্সামী’’তি. অথস্স মাতা সহস্সভণ্ডিকং পুরতো ঠপেসি. সো যাগুং পিৰিত্ৰা সহস্সভণ্ডিকং গহেত্ৰা ৰোহারং করোন্তো ন চিরস্সেৰ ৰীসসতসহস্সং উপ্পাদেসি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘নাৰং উপট্ঠপেত্ৰা ৰোহারং করিস্সামী’’তি. সো নাৰং উপট্ঠপেত্ৰা ‘‘অম্ম, অহং নাৰায ৰোহারং করিস্সামী’’তি আহ. অথ নং মাতা ‘‘ত্ৰং তাত, একপুত্তকো, ইমস্মিং ঘরে ধনম্পি বহু, সমুদ্দো অনেকাদীনৰো, মা গমী’’তি নিৰারেসি. সো ‘‘অহং গমিস্সামেৰ, ন সক্কা মং নিৰারেতু’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘অহং তং, তাত, ৰারেস্সামী’’তি মাতরা হত্থে গহিতো হত্থং ৰিস্সজ্জাপেত্ৰা মাতরং পহরিত্ৰা পাতেত্ৰা অন্তরং কত্ৰা গন্ত্ৰা নাৰায সমুদ্দং পক্খন্দি.

নাৰা সত্তমে দিৰসে মিত্তৰিন্দকং নিস্সায সমুদ্দপিট্ঠে নিচ্চলা অট্ঠাসি. কাল়কণ্ণিসলাকা করিযমানা মিত্তৰিন্দকস্সেৰ হত্থে তিক্খত্তুং পতি. অথস্স উল়ুম্পং দত্ৰা ‘‘ইমং একং নিস্সায বহূ মা নস্সন্তূ’’তি তং সমুদ্দপিট্ঠে খিপিংসু. তাৰদেৰ নাৰা জৰেন মহাসমুদ্দং পক্খন্দি. সোপি উল়ুম্পে নিপজ্জিত্ৰা একং দীপকং পাপুণি. তত্থ ফলিকৰিমানে চতস্সো ৰেমানিকপেতিযো অদ্দস. তা সত্তাহং দুক্খং অনুভৰন্তি, সত্তাহং সুখং. সো তাহি সদ্ধিং সত্তাহং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰি. অথ নং তা দুক্খানুভৰনত্থায গচ্ছমানা ‘‘সামি, মযং সত্তমে দিৰসে আগমিস্সাম, যাৰ মযং আগচ্ছাম, তাৰ অনুক্কণ্ঠমানো ইধেৰ ৰসা’’তি ৰত্ৰা অগমংসু. সো তণ্হাৰসিকো হুত্ৰা তস্মিংযেৰ ফলকে নিপজ্জিত্ৰা পুন সমুদ্দপিট্ঠেন গচ্ছন্তো অপরং দীপকং পত্ৰা তত্থ রজতৰিমানে অট্ঠ ৰেমানিকপেতিযো দিস্ৰা এতেনেৰ উপাযেন অপরস্মিং দীপকে মণিৰিমানে সোল়স, অপরস্মিং দীপকে কনকৰিমানে দ্ৰত্তিংস ৰেমানিকপেতিযো দিস্ৰা তাহি সদ্ধিং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা তাসম্পি দুক্খং অনুভৰিতুং গতকালে পুন সমুদ্দপিট্ঠেন গচ্ছন্তো একং পাকারপরিক্খিত্তং চতুদ্ৰারং নগরং অদ্দস. উস্সদনিরযো কিরেস, বহূনং নেরযিকসত্তানং কম্মকরণানুভৰনট্ঠানং মিত্তৰিন্দকস্স অলঙ্কতপটিযত্তনগরং ৰিয হুত্ৰা উপট্ঠাসি.

সো ‘‘ইমং নগরং পৰিসিত্ৰা রাজা ভৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা খুরচক্কং উক্খিপিত্ৰা সীসে পচ্চমানং নেরযিকসত্তং অদ্দস. অথস্স তং তস্স সীসে খুরচক্কং পদুমং ৰিয হুত্ৰা উপট্ঠাসি. উরে পঞ্চঙ্গিকবন্ধনং উরচ্ছদপসাধনং হুত্ৰা সীসতো গলন্তং লোহিতং লোহিতচন্দনৰিলেপনং ৰিয হুত্ৰা পরিদেৰনসদ্দো মধুরসরো গীতসদ্দো ৰিয হুত্ৰা উপট্ঠাসি. সো তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘ভো পুরিস, চিরং তযা পদুমং ধারিতং, দেহি মে এত’’ন্তি আহ. ‘‘সম্ম, নযিদং পদুমং, খুরচক্কং এত’’ন্তি. ‘‘ত্ৰং ময্হং অদাতুকামতায এৰং ৰদসী’’তি. নেরযিকসত্তো চিন্তেসি ‘‘ময্হং কম্মং খীণং ভৰিস্সতি, ইমিনাপি মযা ৰিয মাতরং পহরিত্ৰা আগতেন ভৰিতব্বং, দস্সামিস্স খুরচক্ক’’ন্তি. অথ নং ‘‘এহি ভো, গণ্হ ইম’’ন্তি ৰত্ৰা খুরচক্কং তস্স সীসে খিপি, তং তস্স মত্থকং পিসমানং ভস্সি. তস্মিং খণে মিত্তৰিন্দকো তস্স খুরচক্কভাৰং ঞত্ৰা ‘‘তৰ খুরচক্কং গণ্হ, তৰ খুরচক্কং গণ্হা’’তি ৰেদনাপ্পত্তো পরিদেৰি, ইতরো অন্তরধাযি. তদা বোধিসত্তো রুক্খদেৰতা হুত্ৰা মহন্তেন পরিৰারেন উস্সদচারিকং চরমানো তং ঠানং পাপুণি. মিত্তৰিন্দকো তং ওলোকেত্ৰা ‘‘সামি দেৰরাজ, ইদং মং চক্কং সণ্হকরণিযং ৰিয তিলানি পিসমানং ওতরতি, কিং নু খো মযা পাপং পকত’’ন্তি পুচ্ছন্তো দ্ৰে গাথা অভাসি –

১. ‘‘চতুদ্ৰারমিদং নগরং, আযসং দল়্হপাকারং;

ওরুদ্ধপটিরুদ্ধোস্মি, কিং পাপং পকতং মযা.

২. ‘‘সব্বে অপিহিতা দ্ৰারা, ওরুদ্ধোস্মি যথা দিজো;

কিমাধিকরণং যক্খ, চক্কাভিনিহতো অহ’’ন্তি.

তত্থ দল়্হপাকারন্তি থিরপাকারং. ‘‘দল়্হতোরণ’’ন্তিপি পাঠো, থিরদ্ৰারন্তি অত্থো. ওরুদ্ধপটিরুদ্ধোস্মীতি অন্তো কত্ৰা সমন্তা পাকারেন রুদ্ধো, পলাযনট্ঠানং ন পঞ্ঞাযতি. কিং পাপং পকতন্তি কিং নু খো মযা পাপকম্মং কতং. অপিহিতাতি থকিতা. যথা দিজোতি পঞ্জরে পক্খিত্তো সকুণো ৰিয. কিমাধিকরণন্তি কিং কারণং. চক্কাভিনিহতোতি চক্কেন অভিনিহতো.

অথস্স দেৰরাজা কারণং কথেতুং ছ গাথা অভাসি –

৩. ‘‘লদ্ধা সতসহস্সানি, অতিরেকানি ৰীসতি;

অনুকম্পকানং ঞাতীনং, ৰচনং সম্ম নাকরি.

৪. ‘‘লঙ্ঘিং সমুদ্দং পক্খন্দি, সাগরং অপ্পসিদ্ধিকং;

চতুব্ভি অট্ঠজ্ঝগমা, অট্ঠাহিপি চ সোল়স.

৫. ‘‘সোল়সাহি চ বাত্তিংস, অতিচ্ছং চক্কমাসদো;

ইচ্ছাহতস্স পোসস্স, চক্কং ভমতি মত্থকে.

৬. ‘‘উপরিৰিসালা দুপ্পূরা, ইচ্ছা ৰিসটগামিনী;

যে চ তং অনুগিজ্ঝন্তি, তে হোন্তি চক্কধারিনো.

৭. ‘‘বহুভণ্ডং অৰহায, মগ্গং অপ্পটিৰেক্খিয;

যেসঞ্চেতং অসঙ্খাতং, তে হোন্তি চক্কধারিনো.

৮. ‘‘কম্মং সমেক্খে ৰিপুলঞ্চ ভোগং, ইচ্ছং ন সেৰেয্য অনত্থসংহিতং;

করেয্য ৰাক্যং অনুকম্পকানং, তং তাদিসং নাতিৰত্তেয্য চক্ক’’ন্তি.

তত্থ লদ্ধা সতসহস্সানি, অতিরেকানি ৰীসতীতি ত্ৰং উপোসথং কত্ৰা মাতু সন্তিকা সহস্সং গহেত্ৰা ৰোহারং করোন্তো সতসহস্সানি চ অতিরেকানি ৰীসতিসহস্সানি লভিত্ৰা. নাকরীতি তেন ধনেন অসন্তুট্ঠো নাৰায সমুদ্দং পৰিসন্তো সমুদ্দে আদীনৰঞ্চ কথেত্ৰা মাতুযা ৰারিযমানোপি অনুকম্পকানং ঞাতীনং ৰচনং ন করোসি, সোতাপন্নং মাতরং পহরিত্ৰা অন্তরং কত্ৰা নিক্খন্তোযেৰাসীতি দীপেতি.

লঙ্ঘিন্তি নাৰং উল্লঙ্ঘনসমত্থং. পক্খন্দীতি পক্খন্দোসি. অপ্পসিদ্ধিকন্তি মন্দসিদ্ধিং ৰিনাসবহুলং. চতুব্ভি অট্ঠাতি অথ নং নিস্সায ঠিতায নাৰায ফলকং দত্ৰা সমুদ্দে খিত্তোপি ত্ৰং মাতরং নিস্সায একদিৰসং কতস্স উপোসথকম্মস্স নিস্সন্দেন ফলিকৰিমানে চতস্সো ইত্থিযো লভিত্ৰা ততো রজতৰিমানে অট্ঠ, মণিৰিমানে সোল়স, কনকৰিমানে দ্ৰত্তিংস অধিগতোসীতি. অতিচ্ছং চক্কমাসদোতি অথ ত্ৰং যথালদ্ধেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্র উত্তরিতরং লভিস্সামী’’তি এৰং লদ্ধং লদ্ধং অতিক্কমনলোভসঙ্খাতায অতিচ্ছায সমন্নাগতত্তা অতিচ্ছো পাপপুগ্গলো তস্স উপোসথকম্মস্স খীণত্তা দ্ৰত্তিংস ইত্থিযো অতিক্কমিত্ৰা ইমং পেতনগরং আগন্ত্ৰা তস্স মাতুপহারদানঅকুসলস্স নিস্সন্দেন ইদং খুরচক্কং সম্পত্তোসি. ‘‘অত্রিচ্ছ’’ন্তিপি পাঠো, অত্র অত্র ইচ্ছমানোতি অত্থো. ‘‘অত্রিচ্ছা’’তিপি পাঠো, অত্রিচ্ছাযাতি অত্থো. ভমতীতি তস্স তে ইচ্ছাহতস্স পোসস্স ইদং চক্কং মত্থকং পিসমানং ইদানি কুম্ভকারচক্কং ৰিয মত্থকে ভমতীতি অত্থো.

যে চ তং অনুগিজ্ঝন্তীতি তণ্হা নামেসা গচ্ছন্তী উপরূপরি ৰিসালা হোতি, সমুদ্দো ৰিয চ দুপ্পূরা, রূপাদীসু তস্স তস্স ইচ্ছনইচ্ছায ৰিসটগামিনী, তং এৰরূপং তণ্হং যে চ অনুগিজ্ঝন্তি গিদ্ধা গধিতা হুত্ৰা পুনপ্পুনং অল্লীযন্তি. তে হোন্তি চক্কধারিনোতি তে এৰং পচ্চন্তা খুরচক্কং ধারেন্তি. বহুভণ্ডন্তি মাতাপিতূনং সন্তকং বহুধনং ওহায. মগ্গন্তি গন্তব্বং অপ্পসিদ্ধিকং সমুদ্দমগ্গং অপচ্চৰেক্খিত্ৰা যথা ত্ৰং পটিপন্নো, এৰমেৰ অঞ্ঞেসম্পি যেসঞ্চেতং অসঙ্খাতং অৰীমংসিতং, তে যথা ত্ৰং তথেৰ তণ্হাৰসিকা হুত্ৰা ধনং পহায গমনমগ্গং অনপেক্খিত্ৰা পটিপন্না চক্কধারিনো হোন্তি. কম্মং সমেক্খেতি তস্মা পণ্ডিতো পুরিসো অত্তনা কত্তব্বকম্মং ‘‘সদোসং নু খো, নিদ্দোস’’ন্তি সমেক্খেয্য পচ্চৰেক্খেয্য. ৰিপুলঞ্চ ভোগন্তি অত্তনো ধম্মলদ্ধং ধনরাসিম্পি সমেক্খেয্য. নাতিৰত্তেয্যাতি তং তাদিসং পুগ্গলং ইদং চক্কং ন অতিৰত্তেয্য নাৰত্থরেয্য. ‘‘নাতিৰত্তেতী’’তিপি পাঠো, নাৰত্থরতীতি অত্থো.

তং সুত্ৰা মিত্তৰিন্দকো ‘‘ইমিনা দেৰপুত্তেন মযা কতকম্মং তথতো ঞাতং, অযং ময্হং পচ্চনপমাণম্পি জানিস্সতি, পুচ্ছামি ন’’ন্তি চিন্তেত্ৰা নৰমং গাথমাহ –

৯. ‘‘কীৰচিরং নু মে যক্খ, চক্কং সিরসি ঠস্সতি;

কতি ৰস্সসহস্সানি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’তি.

অথস্স কথেন্তো মহাসত্তো দসমং গাথমাহ –

১০. ‘‘অতিসরো পচ্চসরো, মিত্তৰিন্দ সুণোহি মে;

চক্কং তে সিরসি মাৰিদ্ধং, ন তং জীৰং পমোক্খসী’’তি.

তত্থ অতিসরোতি অতিসরীতিপি অতিসরো, অতিসরিস্সতীতিপি অতিসরো. পচ্চসরোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. ইদং ৰুত্তং হোতি – সম্ম মিত্তৰিন্দক, সুণোহি মে ৰচনং, ত্ৰঞ্হি অতিদারুণস্স কম্মস্স কতত্তা অতিসরো, তস্স পন ন সক্কা ৰস্সগণনায ৰিপাকো পঞ্ঞাপেতুন্তি অপরিমাণং অতিমহন্তং ৰিপাকদুক্খং সরিস্সসি পটিপজ্জিস্সসীতি অতিসরো. তেন তে ‘‘এত্তকানি ৰস্সসহস্সানী’’তি ৰত্তুং ন সক্কোমি. সিরসিমাৰিদ্ধন্তি যং পন তে ইদং চক্কং সিরস্মিং আৰিদ্ধং কুম্ভকারচক্কমিৰ ভমতি. ন তং জীৰং পমোক্খসীতি তং ত্ৰং যাৰ তে কম্মৰিপাকো ন খীযতি, তাৰ জীৰমানো ন পমোক্খসি, কম্মৰিপাকে পন খীণে ইদং চক্কং পহায যথাকম্মং গমিস্সসীতি.

ইদং ৰত্ৰা দেৰপুত্তো অত্তনো দেৰট্ঠানমেৰ গতো, ইতরোপি মহাদুক্খং পটিপজ্জি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মিত্তৰিন্দকো অযং দুব্বচভিক্খু অহোসি, দেৰরাজা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

চতুদ্ৰারজাতকৰণ্ণনা পঠমা.

[৪৪০] ২. কণ্হজাতকৰণ্ণনা

কণ্হো ৰতাযং পুরিসোতি ইদং সত্থা কপিলৰত্থুং উপনিস্সায নিগ্রোধারামে ৰিহরন্তো সিতপাতুকম্মং আরব্ভ কথেসি. তদা কির সত্থা সাযন্হসমযে নিগ্রোধারামে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো জঙ্ঘৰিহারং অনুচঙ্কমমানো অঞ্ঞতরস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৰাকাসি. আনন্দত্থেরো ‘‘কো নু খো হেতু, কো পচ্চযো ভগৰতো সিতস্স পাতুকম্মায, ন অহেতু তথাগতা সিতং পাতুকরোন্তি, পুচ্ছিস্সামি তাৰা’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ সিতকারণং পুচ্ছি. অথস্স সত্থা ‘‘ভূতপুব্বং, আনন্দ, কণ্হো নাম ইসি অহোসি, সো ইমস্মিং ভূমিপ্পদেসে ৰিহাসি ঝাযী ঝানরতো, তস্স সীলতেজেন সক্কস্স ভৰনং কম্পী’’তি সিতকারণং ৰত্ৰা তস্স ৰত্থুনো অপাকটত্তা থেরেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বারাণসিযং একেন অসীতিকোটিৰিভৰেন অপুত্তকেন ব্রাহ্মণেন সীলং সমাদিযিত্ৰা পুত্তে পত্থিতে বোধিসত্তো তস্স ব্রাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. কাল়ৰণ্ণত্তা পনস্স নামগ্গহণদিৰসে ‘‘কণ্হকুমারো’’তি নামং অকংসু. সো সোল়সৰস্সকালে মণিপটিমা ৰিয সোভগ্গপ্পত্তো হুত্ৰা পিতরা সিপ্পুগ্গহণত্থায পেসিতো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গহেত্ৰা পচ্চাগচ্ছি. অথ নং পিতা অনুরূপেন দারেন সংযোজেসি. সো অপরভাগে মাতাপিতূনং অচ্চযেন সব্বিস্সরিযং পটিপজ্জি. অথেকদিৰসং রতনকোট্ঠাগারানি ৰিলোকেত্ৰা ৰরপল্লঙ্কমজ্ঝগতো সুৰণ্ণপট্টং আহরাপেত্ৰা ‘‘এত্তকং ধনং অসুকেন উপ্পাদিতং, এত্তকং অসুকেনা’’তি পুব্বঞাতীহি সুৰণ্ণপট্টে লিখিতানি অক্খরানি দিস্ৰা চিন্তেসি ‘‘যেহি ইমং ধনং উপ্পাদিতং, তে ন পঞ্ঞাযন্তি, ধনমেৰ পঞ্ঞাযতি, একোপি ইদং ধনং গহেত্ৰা গতো নাম নত্থি, ন খো পন সক্কা ধনভণ্ডিকং বন্ধিত্ৰা পরলোকং গন্তুং. পঞ্চন্নং ৰেরানং সাধারণভাৰেন হি অসারস্স ধনস্স দানং সারো, বহুরোগসাধারণভাৰেন অসারস্স সরীরস্স সীলৰন্তেসু অভিৰাদনাদিকম্মং সারো, অনিচ্চাভিভূতভাৰেন অসারস্স জীৰিতস্স অনিচ্চাদিৰসেন ৰিপস্সনাযোগো সারো, তস্মা অসারেহি ভোগেহি সারগ্গহণত্থং দানং দস্সামী’’তি.

সো আসনা ৰুট্ঠায রঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৰা রাজানং আপুচ্ছিত্ৰা মহাদানং পৰত্তেসি. যাৰ সত্তমা দিৰসা ধনং অপরিক্খীযমানং দিস্ৰা ‘‘কিং মে ধনেন, যাৰ মং জরা নাভিভৰতি, তাৰদেৰ পব্বজিত্ৰা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৰা ব্রহ্মলোকপরাযণো ভৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা গেহে সব্বদ্ৰারানি ৰিৰরাপেত্ৰা ‘‘দিন্নং মে, হরন্তূ’’তি অসুচিং ৰিয জিগুচ্ছন্তো ৰত্থুকামে পহায মহাজনস্স রোদন্তস্স পরিদেৰন্তস্স নগরা নিক্খমিত্ৰা হিমৰন্তপদেসং পৰিসিত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অত্তনো ৰসনত্থায রমণীযং ভূমিভাগং ওলোকেন্তো ইমং ঠানং পত্ৰা ‘‘ইধ ৰসিস্সামী’’তি একং ইন্দৰারুণীরুক্খং গোচরগামং অধিট্ঠায তস্সেৰ রুক্খস্স মূলে ৰিহাসি. গামন্তসেনাসনং পহায আরঞ্ঞিকো অহোসি, পণ্ণসালং অকত্ৰা রুক্খমূলিকো অহোসি, অব্ভোকাসিকো নেসজ্জিকো. সচে নিপজ্জিতুকামো, ভূমিযংযেৰ নিপজ্জতি, দন্তমূসলিকো হুত্ৰা অনগ্গিপক্কমেৰ খাদতি, থুসপরিক্খিত্তং কিঞ্চি ন খাদতি, একদিৰসং একৰারমেৰ খাদতি, একাসনিকো অহোসি. খমায পথৰীআপতেজৰাযুসমো হুত্ৰা এতে এত্তকে ধুতঙ্গগুণে সমাদায ৰত্ততি, ইমস্মিং কির জাতকে বোধিসত্তো পরমপ্পিচ্ছো অহোসি. সো ন চিরস্সেৰ অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৰা ঝানকীল়ং কীল়ন্তো তত্থেৰ ৰসতি, ফলাফলত্থম্পি অঞ্ঞত্থ ন গচ্ছতি, রুক্খস্স ফলিতকালে ফলং খাদতি, পুপ্ফিতকালে পুপ্ফং খাদতি, সপত্তকালে পত্তানি খাদতি, নিপ্পত্তকালে পপটিকং খাদতি. এৰং পরমসন্তুট্ঠো হুত্ৰা ইমস্মিং ঠানে চিরং ৰসতি.

সো একদিৰসং পুব্বণ্হসমযে তস্স রুক্খস্স পক্কানি ফলানি গণ্হি, গণ্হন্তো পন লোলুপ্পচারেন উট্ঠায অঞ্ঞস্মিং পদেসে ন গণ্হাতি, যথানিসিন্নোৰ হত্থং পসারেত্ৰা হত্থপ্পসারণট্ঠানে ঠিতানি ফলানি সংহরতি, তেসুপি মনাপামনাপং অৰিচিনিত্ৰা সম্পত্তসম্পত্তমেৰ গণ্হাতি. এৰং পরমসন্তুট্ঠস্স তস্স সীলতেজেন সক্কস্স পণ্ডুকম্বলসিলাসনং উণ্হাকারং দস্সেসি. তং কির সক্কস্স আযুক্খযেন ৰা উণ্হং হোতি পুঞ্ঞক্খযেন ৰা, অঞ্ঞস্মিং ৰা মহানুভাৰসত্তে তং ঠানং পত্থেন্তে, ধম্মিকানং ৰা মহিদ্ধিকসমণব্রাহ্মণানং সীলতেজেন উণ্হং হোতি. সক্কো ‘‘কো নু খো মং ঠানা চাৰেতুকামো’’তি আৰজ্জেত্ৰা ইমস্মিং পদেসে ৰসন্তং কণ্হং ইসিং রুক্খফলানি উচ্চিনন্তং দিস্ৰা চিন্তেসি ‘‘অযং ইসি ঘোরতপো পরমজিতিন্দ্রিযো, ইমং ধম্মকথায সীহনাদং নদাপেত্ৰা সুকারণং সুত্ৰা ৰরেন সন্তপ্পেত্ৰা ইমমস্স রুক্খং ধুৰফলং কত্ৰা আগমিস্সামী’’তি. সো মহন্তেনানুভাৰেন সীঘং ওতরিত্ৰা তস্মিং রুক্খমূলে তস্স পিট্ঠিপস্সে ঠত্ৰা ‘‘অত্তনো অৰণ্ণে কথিতে কুজ্ঝিস্সতি নু খো, নো’’তি ৰীমংসন্তো পঠমং গাথমাহ –

১১. ‘‘কণ্হো ৰতাযং পুরিসো, কণ্হং ভুঞ্জতি ভোজনং;

কণ্হে ভূমিপদেসস্মিং, ন ময্হং মনসো পিযো’’তি.

তত্থ কণ্হোতি কাল়ৰণ্ণো. ভোজনন্তি রুক্খফলভোজনং.

কণ্হো ইসি সক্কস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘কো নু খো মযা সদ্ধিং কথেতী’’তি দিব্বচক্খুনা উপধারেন্তো ‘‘সক্কো’’তি ঞত্ৰা অনিৰত্তিত্ৰা অনোলোকেত্ৰাৰ দুতিযং গাথমাহ –

১২. ‘‘ন কণ্হো তচসা হোতি, অন্তোসারো হি ব্রাহ্মণো;

যস্মিং পাপানি কম্মানি, স ৰে কণ্হো সুজম্পতী’’তি.

তত্থ তচসাতি তচেন কণ্হো নাম ন হোতীতি অত্থো. অন্তোসারোতি অব্ভন্তরে সীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিৰিমুত্তিঞাণদস্সনসারেহি সমন্নাগতো. এৰরূপো হি বাহিতপাপত্তা ব্রাহ্মণো নাম হোতি. স ৰেতি যস্মিং পন পাপানি কম্মানি অত্থি, সো যত্থ কত্থচি কুলে জাতোপি যেন কেনচি সরীরৰণ্ণেন সমন্নাগতোপি কাল়কোৰ.

এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা ইমেসং সত্তানং কণ্হভাৰকরানি পাপকম্মানি একৰিধাদিভেদেহি ৰিত্থারেত্ৰা সব্বানিপি তানি গরহিত্ৰা সীলাদযো গুণে পসংসিত্ৰা আকাসে চন্দং উট্ঠাপেন্তো ৰিয সক্কস্স ধম্মং দেসেসি. সক্কো তস্স ধম্মকথং সুত্ৰা পমুদিতো সোমনস্সজাতো মহাসত্তং ৰরেন নিমন্তেন্তো ততিযং গাথমাহ –

১৩. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিরূপে সুভাসিতে;

ৰরং ব্রাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.

তত্থ এতস্মিন্তি যং ইদং তযা সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেন ৰিয সুলপিতং, তস্মিং সুলপিতে তুম্হাকমেৰ অনুচ্ছৰিকত্তা পতিরূপে সুভাসিতে যং কিঞ্চি মনসা ইচ্ছসি, সব্বং তে যং ৰরং ইচ্ছিতং পত্থিতং, তং দম্মীতি অত্থো.

তং সুত্ৰা মহাসত্তো চিন্তেসি ‘‘অযং কিং নু খো অত্তনো অৰণ্ণে কথিতে কুজ্ঝিস্সতি, নোতি মং ৰীমংসন্তো ময্হং ছৰিৰণ্ণঞ্চ ভোজনঞ্চ ৰসনট্ঠানঞ্চ গরহিত্ৰা ইদানি ময্হং অকুদ্ধভাৰং ঞত্ৰা পসন্নচিত্তো ৰরং দেতি, মং খো পনেস ‘সক্কিস্সরিযব্রহ্মিস্সরিযানং অত্থায ব্রহ্মচরিযং চরতী’তিপি মঞ্ঞেয্য, তত্রস্স নিক্কঙ্খভাৰত্থং ময্হং পরেসু কোধো ৰা দোসো ৰা মা উপ্পজ্জতু, পরসম্পত্তিযং লোভো ৰা পরেসু সিনেহো ৰা মা উপ্পজ্জতু, মজ্ঝত্তোৰ ভৰেয্যন্তি ইমে মযা চত্তারো ৰরে গহেতুং ৰট্টতী’’তি. সো তস্স নিক্কঙ্খভাৰত্থায চত্তারো ৰরে গণ্হন্তো চতুত্থং গাথমাহ –

১৪. ‘‘ৰরঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সর;

সুনিক্কোধং সুনিদ্দোসং, নিল্লোভং ৰুত্তিমত্তনো;

নিস্নেহমভিকঙ্খামি, এতে মে চতুরো ৰরে’’তি.

তত্থ ৰরঞ্চে মে অদো সক্কাতি সচে ত্ৰং ময্হং ৰরং অদাসি. সুনিক্কোধন্তি অকুজ্ঝনৰসেন সুট্ঠু নিক্কোধং. সুনিদ্দোসন্তি অদুস্সনৰসেন সুট্ঠু নিদ্দোসং. নিল্লোভন্তি পরসম্পত্তীসু নিল্লোভং. ৰুত্তিমত্তনোতি এৰরূপং অত্তনো ৰুত্তিং. নিস্নেহন্তি পুত্তধীতাদীসু ৰা সৰিঞ্ঞাণকেসু ধনধঞ্ঞাদীসু ৰা অৰিঞ্ঞাণকেসু অত্তনো সন্তকেসুপি নিস্নেহং অপগতলোভং. অভিকঙ্খামীতি এৰরূপং ইমেহি চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতং অত্তনো ৰুত্তিং অভিকঙ্খামি. এতে মে চতুরো ৰরেতি এতে নিক্কোধাদিকে চতুরো ময্হং ৰরে দেহীতি.

কিং পনেস ন জানাতি ‘‘যথা ন সক্কা সক্কস্স সন্তিকে ৰরং গহেত্ৰা ৰরেন কোধাদযো হনিতু’’ন্তি. নো ন জানাতি, সক্কে খো পন ৰরং দেন্তে ন গণ্হামীতি ৰচনং ন যুত্তন্তি তস্স চ নিক্কঙ্খভাৰত্থায গণ্হি. ততো সক্কো চিন্তেসি ‘‘কণ্হপণ্ডিতো ৰরং গণ্হন্তো অতিৰিয অনৰজ্জে ৰরে গণ্হি, এতেসু ৰরেসু গুণদোসং এতমেৰ পুচ্ছিস্সামী’’তি. অথ নং পুচ্ছন্তো পঞ্চমং গাথমাহ –

১৫. ‘‘কিংনু কোধে ৰা দোসে ৰা, লোভে স্নেহে চ ব্রাহ্মণ;

আদীনৰং ত্ৰং পস্সসি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’তি.

তস্সত্থো – ব্রাহ্মণ কিং নু খো ত্ৰং কোধে দোসে লোভে স্নেহে চ আদীনৰং পস্সসি, তং তাৰ মে পুচ্ছিতো অক্খাহি, ন হি মযং এত্থ আদীনৰং জানামাতি.

অথ নং মহাসত্তো ‘‘তেন হি সুণাহী’’তি ৰত্ৰা চতস্সো গাথা অভাসি –

১৬. ‘‘অপ্পো হুত্ৰা বহু হোতি, ৰড্ঢতে সো অখন্তিজো;

আসঙ্গী বহুপাযাসো, তস্মা কোধং ন রোচযে.

১৭. ‘‘দুট্ঠস্স ফরুসা ৰাচা, পরামাসো অনন্তরা;

ততো পাণি ততো দণ্ডো, সত্থস্স পরমা গতি;

দোসো কোধসমুট্ঠানো, তস্মা দোসং ন রোচযে.

১৮. ‘‘আলোপসাহসাকারা, নিকতী ৰঞ্চনানি চ;

দিস্সন্তি লোভধম্মেসু, তস্মা লোভং ন রোচযে.

১৯. ‘‘স্নেহসঙ্গথিতা গন্থা, সেন্তি মনোমযা পুথূ;

তে ভুসং উপতাপেন্তি, তস্মা স্নেহং ন রোচযে’’তি.

তত্থ অখন্তিজোতি সো অনধিৰাসকজাতিকস্স অখন্তিতো জাতো কোধো পঠমং পরিত্তো হুত্ৰা পচ্ছা বহু হোতি অপরাপরং ৰড্ঢতি. তস্স ৰড্ঢনভাৰো খন্তিৰাদীজাতকেন (জা. ১.৪.৪৯ আদযো) চেৰ চূল়ধম্মপালজাতকেন (জা. ১.৫.৪৪ আদযো) চ ৰণ্ণেতব্বো. অপিচ তিস্সামচ্চস্সপেত্থ ভরিযং আদিং কত্ৰা সব্বং সপরিজনং মারেত্ৰা পচ্ছা অত্তনো মারিতৰত্থু কথেতব্বং. আসঙ্গীতি আসঙ্গকরণো. যস্স উপ্পজ্জতি, তং আসত্তং লগ্গিতং করোতি, তং ৰত্থুং ৰিস্সজ্জেত্ৰা গন্তুং ন দেতি, নিৰত্তিত্ৰা অক্কোসনাদীনি কারেতি. বহুপাযাসোতি বহুনা কাযিকচেতসিকদুক্খসঙ্খাতেন উপাযাসেন কিলমথেন সমন্নাগতো. কোধং নিস্সায হি কোধৰসেন অরিযাদীসু কতৰীতিক্কমা দিট্ঠধম্মে চেৰ সম্পরাযে চ ৰধবন্ধৰিপ্পটিসারাদীনি চেৰ পঞ্চৰিধবন্ধনকম্মকরণাদীনি চ বহূনি দুক্খানি অনুভৰন্তীতি কোধো বহুপাযাসো নাম. তস্মাতি যস্মা এস এৰং অনেকাদীনৰো, তস্মা কোধং ন রোচেমি.

দুট্ঠস্সাতি কুজ্ঝনলক্খণেন কোধেন কুজ্ঝিত্ৰা অপরভাগে দুস্সনলক্খণেন দোসেন দুট্ঠস্স পঠমং তাৰ ‘‘অরে, দাস, পেস্সা’’তি ফরুসৰাচা নিচ্ছরতি, ৰাচায অনন্তরা আকড্ঢনৰিকড্ঢনৰসেন হত্থপরামাসো, ততো অনন্তরা উপক্কমনৰসেন পাণি পৰত্ততি, ততো দণ্ডো, দণ্ডপ্পহারে অতিক্কমিত্ৰা পন একতোধারউভতোধারস্স সত্থস্স পরমা গতি, সব্বপরিযন্তা সত্থনিপ্ফত্তি হোতি. যদা হি সত্থেন পরং জীৰিতা ৰোরোপেত্ৰা পচ্ছা তেনেৰ সত্থেন অত্তানং জীৰিতা ৰোরোপেতি, তদা দোসো মত্থকপ্পত্তো হোতি. দোসো কোধসমুট্ঠানোতি যথা অনম্বিলং তক্কং ৰা কঞ্জিকং ৰা পরিণামৰসেন পরিৰত্তিত্ৰা অম্বিলং হোতি, তং একজাতিকম্পি সমানং অম্বিলং অনম্বিলন্তি নানা ৰুচ্চতি, তথা পুব্বকালে কোধো পরিণমিত্ৰা অপরভাগে দোসো হোতি. সো অকুসলমূলত্তেন একজাতিকোপি সমানো কোধো দোসোতি নানা ৰুচ্চতি. যথা অনম্বিলতো অম্বিলং, এৰং সোপি কোধতো সমুট্ঠাতীতি কোধসমুট্ঠানো. তস্মাতি যস্মা এৰং অনেকাদীনৰো দোসো, তস্মা দোসম্পি ন রোচেমি.

আলোপসাহসাকারাতি দিৰা দিৰস্সেৰ গামং পহরিত্ৰা ৰিলুম্পনানি চ আৰুধং সরীরে ঠপেত্ৰা ‘‘ইদং নাম মে দেহী’’তি সাহসাকারা চ. নিকতী ৰঞ্চনানি চাতি পতিরূপকং দস্সেত্ৰা পরস্স হরণং নিকতি নাম, সা অসুৰণ্ণমেৰ ‘‘সুৰণ্ণ’’ন্তি কূটকহাপণং ‘‘কহাপণো’’তি দত্ৰা পরসন্তকগ্গহণে দট্ঠব্বা. পটিভানৰসেন পন উপাযকুসলতায পরসন্তকগ্গহণং ৰঞ্চনং নাম. তস্সেৰং পৰত্তি দট্ঠব্বা – একো কির উজুজাতিকো গামিকপুরিসো অরঞ্ঞতো সসকং আনেত্ৰা নদীতীরে ঠপেত্ৰা ন্হাযিতুং ওতরি. অথেকো ধুত্তো তং সসকং সীসে কত্ৰা ন্হাযিতুং ওতিণ্ণো. ইতরো উত্তরিত্ৰা সসকং অপস্সন্তো ইতো চিতো চ ৰিলোকেসি. তমেনং ধুত্তো ‘‘কিং ভো ৰিলোকেসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘ইমস্মিং মে ঠানে সসকো ঠপিতো, তং ন পস্সামী’’তি ৰুত্তে ‘‘অন্ধবাল, ত্ৰং ন জানাসি, সসকা নাম নদীতীরে ঠপিতা পলাযন্তি, পস্স অহং অত্তনো সসকং সীসে ঠপেত্ৰাৰ ন্হাযামী’’তি আহ. সো অপ্পটিভানতায ‘‘এৰং ভৰিস্সতী’’তি পক্কামি. এককহাপণেন মিগপোতকং গহেত্ৰা পুন তং দত্ৰা দ্ৰিকহাপণগ্ঘনকস্স মিগস্স গহিতৰত্থুপেত্থ কথেতব্বং. দিস্সন্তি লোভধম্মেসূতি সক্ক, ইমে আলোপাদযো পাপধম্মা লোভসভাৰেসু লোভাভিভূতেসু সত্তেসু দিস্সন্তি. ন হি অলুদ্ধা এৰরূপানি কম্মানি করোন্তি. এৰং লোভো অনেকাদীনৰো, তস্মা লোভম্পি ন রোচেমি.

স্নেহসঙ্গথিতা গন্থাতি আরম্মণেসু অল্লীযনলক্খণেন স্নেহেন সঙ্গথিতা পুনপ্পুনং উপ্পাদৰসেন ঘটিতা সুত্তেন পুপ্ফানি ৰিয বদ্ধা নানপ্পকারেসু আরম্মণেসু পৰত্তমানা অভিজ্ঝাকাযগন্থা. সেন্তি মনোমযা পুথূতি তে পুথূসু আরম্মণেসু উপ্পন্না সুৰণ্ণাদীহি নিব্বত্তানি সুৰণ্ণাদিমযানি আভরণাদীনি ৰিয মনেন নিব্বত্তত্তা মনোমযা অভিজ্ঝাকাযগন্থা তেসু আরম্মণেসু সেন্তি অনুসেন্তি. তে ভুসং উপতাপেন্তীতি তে এৰং অনুসযিতা বলৰতাপং জনেন্তা ভুসং উপতাপেন্তি অতিকিলমেন্তি. তেসং পন ভুসং উপতাপনে ‘‘সল্লৰিদ্ধোৰ রুপ্পতী’’তি (সু. নি. ৭৭৩) গাথায ৰত্থু, ‘‘পিযজাতিকা হি গহপতি, সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা পিযপ্পভুতিকা’’ (ম. নি. ২.৩৫৩), ‘‘পিযতো জাযতী সোকো’’তিআদীনি (ধ. প. ২১২) সুত্তানি চ আহরিতব্বানি. অপিচ মঙ্গলবোধিসত্তস্স দারকে দত্ৰা বলৰসোকেন হদযং ফলি, ৰেস্সন্তরবোধিসত্তস্স মহন্তং দোমনস্সং উদপাদি. এৰং পূরিতপারমীনং মহাসত্তানং পেমং উপতাপং করোতিযেৰ. অযং স্নেহে আদীনৰো, তস্মা স্নেহম্পি ন রোচেমীতি.

সক্কো পঞ্হৰিস্সজ্জনং সুত্ৰা ‘‘কণ্হপণ্ডিত তযা ইমে পঞ্হা বুদ্ধলীল়ায সাধুকং কথিতা, অতিৰিয তুট্ঠোস্মি তে, অপরম্পি ৰরং গণ্হাহী’’তি ৰত্ৰা দসমং গাথমাহ –

২০. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিরূপে সুভাসিতে;

ৰরং ব্রাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.

ততো বোধিসত্তো অনন্তরগাথমাহ –

২১. ‘‘ৰরঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সর;

অরঞ্ঞে মে ৰিহরতো, নিচ্চং একৰিহারিনো;

আবাধা মা উপ্পজ্জেয্যুং, অন্তরাযকরা ভুসা’’তি.

তত্থ অন্তরাযকরা ভুসাতি ইমস্স মে তপোকম্মস্স অন্তরাযকরা.

তং সুত্ৰা সক্কো ‘‘কণ্হপণ্ডিতো ৰরং গণ্হন্তো ন আমিসসন্নিস্সিতং গণ্হাতি, তপোকম্মনিস্সিতমেৰ গণ্হাতী’’তি চিন্তেত্ৰা ভিয্যোসোমত্তায পসন্নো অপরম্পি ৰরং দদমানো ইতরং গাথমাহ –

২২. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিরূপে সুভাসিতে;

ৰরং ব্রাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.

বোধিসত্তোপি ৰরগ্গহণাপদেসেন তস্স ধম্মং দেসেন্তো ওসানগাথমাহ –

২৩. ‘‘ৰরঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সর;

ন মনো ৰা সরীরং ৰা, মং-কতে সক্ক কস্সচি;

কদাচি উপহঞ্ঞেথ, এতং সক্ক ৰরং ৰরে’’তি.

তত্থ মনো ৰাতি মনোদ্ৰারং ৰা. সরীরং ৰাতি কাযদ্ৰারং ৰা, ৰচীদ্ৰারম্পি এতেসং গহণেন গহিতমেৰাতি ৰেদিতব্বং. মং-কতেতি মম কারণা. উপহঞ্ঞেথাতি উপঘাতং আপজ্জেয্য অপরিসুদ্ধং অস্স. ইদং ৰুত্তং হোতি – সক্ক দেৰরাজ, মম কারণা মং নিস্সায মম অনত্থকামতায কস্সচি সত্তস্স কিস্মিঞ্চি কালে ইদং তিৰিধম্পি কম্মদ্ৰারং ন উপহঞ্ঞেথ, পাণাতিপাতাদীহি দসহি অকুসলকম্মপথেহি ৰিমুত্তং পরিসুদ্ধমেৰ ভৰেয্যাতি.

ইতি মহাসত্তো ছসুপি ঠানেসু ৰরং গণ্হন্তো নেক্খম্মনিস্সিতমেৰ গণ্হি, জানাতি চেস ‘‘সরীরং নাম ব্যাধিধম্মং, ন তং সক্কা সক্কেন অব্যাধিধম্মং কাতু’’ন্তি. সত্তানঞ্হি তীসু দ্ৰারেসু পরিসুদ্ধভাৰো অসক্কাযত্তোৰ, এৰং সন্তেপি তস্স ধম্মদেসনত্থং ইমে ৰরে গণ্হি. সক্কোপি তং রুক্খং ধুৰফলং কত্ৰা মহাসত্তং ৰন্দিত্ৰা সিরসি অঞ্জলিং পতিট্ঠপেত্ৰা ‘‘অরোগা ইধেৰ ৰসথা’’তি ৰত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো. বোধিসত্তোপি অপরিহীনজ্ঝানো ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘আনন্দ, পুব্বে মযা নিৰুত্থভূমিপ্পদেসো চেসো’’তি ৰত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সক্কো অনুরুদ্ধো অহোসি, কণ্হপণ্ডিতো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

কণ্হজাতকৰণ্ণনা দুতিযা.

[৪৪১] ৩. চতুপোসথিকজাতকৰণ্ণনা

২৪-৩৮. যো কোপনেয্যোতি ইদং চতুপোসথিকজাতকং পুণ্ণকজাতকে আৰি ভৰিস্সতি.

চতুপোসথিকজাতকৰণ্ণনা ততিযা.

[৪৪২] ৪. সঙ্খজাতকৰণ্ণনা

বহুস্সুতোতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সব্বপরিক্খারদানং আরব্ভ কথেসি. সাৰত্থিযং কিরেকো উপাসকো তথাগতস্স ধম্মদেসনং সুত্ৰা পসন্নচিত্তো স্ৰাতনায নিমন্তেত্ৰা অত্তনো ঘরদ্ৰারে মণ্ডপং কারেত্ৰা অলঙ্করিত্ৰা পুনদিৰসে তথাগতস্স কালং আরোচাপেসি. সত্থা পঞ্চসতভিক্খুপরিৰারো তত্থ গন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. উপাসকো সপুত্তদারো সপরিজনো বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৰা পুন স্ৰাতনাযাতি এৰং সত্তাহং নিমন্তেত্ৰা মহাদানং পৰত্তেত্ৰা সত্তমে দিৰসে সব্বপরিক্খারং অদাসি. তং পন দদমানো উপাহনদানং উস্সন্নং কত্ৰা অদাসি. দসবলস্স দিন্নো উপাহনসঙ্ঘাটো সহস্সগ্ঘনকো অহোসি, দ্ৰিন্নং অগ্গসাৰকানং পঞ্চসতগ্ঘনকো, সেসানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং সতগ্ঘনকো. ইতি সো সব্বপরিক্খারদানং দত্ৰা অত্তনো পরিসায সদ্ধিং ভগৰতো সন্তিকে নিসীদি. অথস্স সত্থা মধুরেন সরেন অনুমোদনং করোন্তো ‘‘উপাসক, উল়ারং তে সব্বপরিক্খারদানং, অত্তমনো হোহি, পুব্বে অনুপ্পন্নে বুদ্ধে পচ্চেকবুদ্ধস্স একং উপাহনসঙ্ঘাটং দত্ৰা নাৰায ভিন্নায অপ্পতিট্ঠে মহাসমুদ্দেপি উপাহনদাননিস্সন্দেন পতিট্ঠং লভিংসু, ত্ৰং পন বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স সব্বপরিক্খারদানং অদাসি, তস্স তে উপাহনদানস্স ফলং কস্মা ন পতিট্ঠা ভৰিস্সতী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে অযং বারাণসী মোল়িনী নাম অহোসি. মোল়িনিনগরে ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে সঙ্খো নাম ব্রাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতৰিত্তুপকরণো পহূতধনধঞ্ঞসুৰণ্ণরজতো চতূসু নগরদ্ৰারেসু নগরমজ্ঝে নিৰেসনদ্ৰারে চাতি ছসু ঠানেসু ছ দানসালাযো কারেত্ৰা দেৰসিকং ছসতসহস্সানি ৰিস্সজ্জেন্তো কপণদ্ধিকানং মহাদানং পৰত্তেসি. সো একদিৰসং চিন্তেসি ‘‘অহং গেহে ধনে খীণে দাতুং ন সক্খিস্সামি, অপরিক্খীণেযেৰ ধনে নাৰায সুৰণ্ণভূমিং গন্ত্ৰা ধনং আহরিস্সামী’’তি. সো নাৰং বন্ধাপেত্ৰা ভণ্ডস্স পূরাপেত্ৰা পুত্তদারং আমন্তেত্ৰা ‘‘যাৰাহং আগচ্ছামি, তাৰ মে দানং অনুপচ্ছিন্দিত্ৰা পৰত্তেয্যাথা’’তি ৰত্ৰা দাসকম্মকরপরিৰুতো ছত্তং আদায উপাহনং আরুয্হ মজ্ঝন্হিকসমযে পট্টনগামাভিমুখো পাযাসি. তস্মিং খণে গন্ধমাদনে একো পচ্চেকবুদ্ধো আৰজ্জেত্ৰা তং ধনাহরণত্থায গচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘মহাপুরিসো ধনং আহরিতুং গচ্ছতি, ভৰিস্সতি নু খো অস্স সমুদ্দে অন্তরাযো, নো’’তি আৰজ্জেত্ৰা ‘‘ভৰিস্সতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘এস মং দিস্ৰা ছত্তঞ্চ উপাহনঞ্চ ময্হং দত্ৰা উপাহনদাননিস্সন্দেন সমুদ্দে ভিন্নায নাৰায পতিট্ঠং লভিস্সতি, করিস্সামিস্স অনুগ্গহ’’ন্তি আকাসেনাগন্ত্ৰা তস্সাৰিদূরে ওতরিত্ৰা চণ্ডৰাতাতপে অঙ্গারসন্থরসদিসং উণ্হৰালুকং মদ্দন্তো তস্স অভিমুখো আগচ্ছি.

সো তং দিস্ৰাৰ ‘‘পুঞ্ঞক্খেত্তং মে আগতং, অজ্জ মযা এত্থ দানবীজং রোপেতুং ৰট্টতী’’তি তুট্ঠচিত্তো ৰেগেন তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ময্হং অনুগ্গহত্থায থোকং মগ্গা ওক্কম্ম ইমং রুক্খমূলং উপসঙ্কমথা’’তি ৰত্ৰা তস্মিং রুক্খমূলং উপসঙ্কমন্তে রুক্খমূলে ৰালুকং উস্সাপেত্ৰা উত্তরাসঙ্গং পঞ্ঞপেত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধং নিসীদাপেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ৰাসিতপরিস্সাৰিতেন উদকেন পাদে ধোৰিত্ৰা গন্ধতেলেন মক্খেত্ৰা অত্তনো উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা গন্ধতেলেন মক্খেত্ৰা তস্স পাদেসু পটিমুঞ্চিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ইমা উপাহনা আরুয্হ ছত্তং মত্থকে কত্ৰা গচ্ছথা’’তি ছত্তুপাহনং অদাসি. সো অস্স অনুগ্গহত্থায তং গহেত্ৰা পসাদসংৰড্ঢনত্থং পস্সন্তস্সেৰস্স উপ্পতিত্ৰা গন্ধমাদনমেৰ অগমাসি. বোধিসত্তোপি তং দিস্ৰা অতিৰিয পসন্নচিত্তো পট্টনং গন্ত্ৰা নাৰং অভিরুহি. অথস্স মহাসমুদ্দং পটিপন্নস্স সত্তমে দিৰসে নাৰা ৰিৰরং অদাসি, উদকং উস্সিঞ্চিতুং নাসক্খিংসু. মহাজনো মরণভযভীতো অত্তনো অত্তনো দেৰতা নমস্সিত্ৰা মহাৰিরৰং ৰিরৰি. মহাসত্তো একং উপট্ঠাকং গহেত্ৰা সকলসরীরং তেলেন মক্খেত্ৰা সপ্পিনা সদ্ধিং সক্খরচুণ্ণং যাৰদত্থং খাদিত্ৰা তম্পি খাদাপেত্ৰা তেন সদ্ধিং কূপকযট্ঠিমত্থকং আরুয্হ ‘‘ইমায দিসায অম্হাকং নগর’’ন্তি দিসং ৰৰত্থপেত্ৰা মচ্ছকচ্ছপপরিপন্থতো অত্তানং মোচেন্তো তেন সদ্ধিং উসভমত্তং অতিক্কমিত্ৰা পতি. মহাজনো ৰিনাসং পাপুণি. মহাসত্তো পন উপট্ঠাকেন সদ্ধিং সমুদ্দং তরিতুং আরভি. তস্স তরন্তস্সেৰ সত্তমো দিৰসো জাতো. সো তস্মিম্পি কালে লোণোদকেন মুখং ৰিক্খালেত্ৰা উপোসথিকো অহোসিযেৰ.

তদা পন চতূহি লোকপালেহি মণিমেখলা নাম দেৰধীতা ‘‘সচে সমুদ্দে নাৰায ভিন্নায তিসরণগতা ৰা সীলসম্পন্না ৰা মাতাপিতুপট্ঠাকা ৰা মনুস্সা দুক্খপ্পত্তা হোন্তি, তে রক্খেয্যাসী’’তি সমুদ্দে আরক্খণত্থায ঠপিতা হোতি. সা অত্তনো ইস্সরিযেন সত্তাহমনুভৰিত্ৰা পমজ্জিত্ৰা সত্তমে দিৰসে সমুদ্দং ওলোকেন্তী সীলাচারসংযুত্তং সঙ্খব্রাহ্মণং দিস্ৰা ‘‘ইমস্স সত্তমো দিৰসো সমুদ্দে পতিতস্স, সচে সো মরিস্সতি অতিৰিয গারয্হা মে ভৰিস্সতী’’তি সংৰিগ্গমানহদযা হুত্ৰা একং সুৰণ্ণপাতিং নানগ্গরসভোজনস্স পূরেত্ৰা ৰাতৰেগেন তত্থ গন্ত্ৰা তস্স পুরতো আকাসে ঠত্ৰা ‘‘ব্রাহ্মণ, ত্ৰং সত্তাহং নিরাহারো, ইদং দিব্বভোজনং ভুঞ্জা’’তি আহ. সো তং ওলোকেত্ৰা ‘‘অপনেহি তৰ ভত্তং, অহং উপোসথিকো’’তি আহ. অথস্স উপট্ঠাকো পচ্ছতো আগতো দেৰতং অদিস্ৰা সদ্দমেৰ সুত্ৰা ‘‘অযং ব্রাহ্মণো পকতিসুখুমালো সত্তাহং নিরাহারতায দুক্খিতো মরণভযেন ৰিলপতি মঞ্ঞে, অস্সাসেস্সামি ন’’ন্তি চিন্তেত্ৰা পঠমং গাথমাহ –

৩৯. ‘‘বহুস্সুতো সুতধম্মোসি সঙ্খ, দিট্ঠা তযা সমণব্রাহ্মণা চ;

অথক্খণে দস্সযসে ৰিলাপং, অঞ্ঞো নু কো তে পটিমন্তকো মযা’’তি.

তত্থ সুতধম্মোসীতি ধম্মোপি তযা ধম্মিকসমণব্রাহ্মণানং সন্তিকে সুতো অসি. দিট্ঠা তযাতি তেসং পচ্চযে দেন্তেন ৰেয্যাৰচ্চং করোন্তেন ধম্মিকসমণব্রাহ্মণা চ তযা দিট্ঠা. এৰং অকরোন্তো হি পস্সন্তোপি তে ন পস্সতিযেৰ. অথক্খণেতি অথ অক্খণে সল্লপন্তস্স কস্সচি অভাৰেন ৰচনস্স অনোকাসে. দস্সযসেতি ‘‘অহং উপোসথিকো’’তি ৰদন্তো ৰিলাপং দস্সেসি. পটিমন্তকোতি মযা অঞ্ঞো কো তৰ পটিমন্তকো পটিৰচনদাযকো, কিংকারণা এৰং ৰিপ্পলপসীতি?

সো তস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘ইমস্স দেৰতা ন পঞ্ঞাযতি মঞ্ঞে’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘সম্ম, নাহং মরণস্স ভাযামি, অত্থি পন মে অঞ্ঞো পটিমন্তকো’’তি ৰত্ৰা দুতিযং গাথমাহ –

৪০. ‘‘সুব্ভূ সুভা সুপ্পটিমুক্ককম্বু, পগ্গয্হ সোৰণ্ণমযায পাতিযা;

‘ভুঞ্জস্সু ভত্তং’ ইতি মং ৰদেতি, সদ্ধাৰিত্তা, তমহং নোতি ব্রূমী’’তি.

তত্থ সুব্ভূতি সুভমুখা. সুভাতি পাসাদিকা উত্তমরূপধরা. সুপ্পটিমুক্ককম্বূতি পটিমুক্কসুৰণ্ণালঙ্কারা. পগ্গয্হাতি সুৰণ্ণপাতিযা ভত্তং গহেত্ৰা উক্খিপিত্ৰা. সদ্ধাৰিত্তাতি সদ্ধা চেৰ তুট্ঠচিত্তা চ. ‘‘সদ্ধং চিত্ত’’ন্তিপি পাঠো, তস্সত্থো সদ্ধন্তি সদ্দহন্তং, চিত্তন্তি তুট্ঠচিত্তং. তমহং নোতীতি তমহং দেৰতং উপোসথিকত্তা পটিক্খিপন্তো নোতি ব্রূমি, ন ৰিপ্পলপামি সম্মাতি.

অথস্স সো ততিযং গাথমাহ –

৪১. ‘‘এতাদিসং ব্রাহ্মণ দিস্ৰান যক্খং, পুচ্ছেয্য পোসো সুখমাসিসানো;

উট্ঠেহি নং পঞ্জলিকাভিপুচ্ছ, দেৰী নুসি ত্ৰং উদ মানুসী নূ’’তি.

তত্থ সুখমাসিসানোতি এতাদিসং যক্খং দিস্ৰা অত্তনো সুখং আসীসন্তো পণ্ডিতো পুরিসো ‘‘অম্হাকং সুখং ভৰিস্সতি, ন ভৰিস্সতী’’তি পুচ্ছেয্য. উট্ঠেহীতি উদকতো উট্ঠানাকারং দস্সেন্তো উট্ঠহ. পঞ্জলিকাভিপুচ্ছাতি অঞ্জলিকো হুত্ৰা অভিপুচ্ছ. উদ মানুসীতি উদাহু মহিদ্ধিকা মানুসী ত্ৰন্তি.

বোধিসত্তো ‘‘যুত্তং কথেসী’’তি তং পুচ্ছন্তো চতুত্থং গাথমাহ –

৪২. ‘‘যং ত্ৰং সুখেনাভিসমেক্খসে মং, ভুঞ্জস্সু ভত্তং ইতি মং ৰদেসি;

পুচ্ছামি তং নারি মহানুভাৰে, দেৰী নুসি ত্ৰং উদ মানুসী নূ’’তি.

তত্থ যং ত্ৰন্তি যস্মা ত্ৰং সুখেন মং অভিসমেক্খসে, পিযচক্খূহি ওলোকেসি. পুচ্ছামি তন্তি তেন কারণেন তং পুচ্ছামি.

ততো দেৰধীতা দ্ৰে গাথা অভাসি –

৪৩. ‘‘দেৰী অহং সঙ্খ মহানুভাৰা, ইধাগতা সাগরৰারিমজ্ঝে;

অনুকম্পিকা নো চ পদুট্ঠচিত্তা, তৰেৰ অত্থায ইধাগতাস্মি.

৪৪. ‘‘ইধন্নপানং সযনাসনঞ্চ, যানানি নানাৰিৰিধানি সঙ্খ;

সব্বস্স ত্যাহং পটিপাদযামি, যং কিঞ্চি তুয্হং মনসাভিপত্থিত’’ন্তি.

তত্থ ইধাতি ইমস্মিং মহাসমুদ্দে. নানাৰিৰিধানীতি বহূনি চ অনেকপ্পকারানি চ হত্থিযানঅস্সযানাদীনি অত্থি. সব্বস্স ত্যাহন্তি তস্স অন্নপানাদিনো সব্বস্স সামিকং কত্ৰা তং তে অন্নপানাদিং পটিপাদযামি দদামি. যং কিঞ্চীতি অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি মনসা ইচ্ছিতং, তং সব্বং তে দম্মীতি.

তং সুত্ৰা মহাসত্তো ‘‘অযং দেৰধীতা সমুদ্দপিট্ঠে ময্হং ‘ইদঞ্চিদঞ্চ দম্মী’তি ৰদতি, কিং নু খো এসা মযা কতেন পুঞ্ঞকম্মেন দাতুকামা, উদাহু অত্তনো বলেন, পুচ্ছিস্সামি তাৰ ন’’ন্তি চিন্তেত্ৰা পুচ্ছন্তো সত্তমং গাথমাহ –

৪৫. ‘‘যং কিঞ্চি যিট্ঠঞ্চ হুতঞ্চ ময্হং, সব্বস্স নো ইস্সরা ত্ৰং সুগত্তে;

সুস্সোণি সুব্ভমু সুৰিলগ্গমজ্ঝে, কিস্স মে কম্মস্স অযং ৰিপাকো’’তি.

তত্থ যিট্ঠন্তি দানৰসেন যজিতং. হুতন্তি আহুনপাহুনৰসেন দিন্নং. সব্বস্স নো ইস্সরা ত্ৰন্তি তস্স অম্হাকং পুঞ্ঞকম্মস্স ত্ৰং ইস্সরা, ‘‘ইমস্স অযং ৰিপাকো, ইমস্স অয’’ন্তি ব্যাকরিতুং সমত্থাতি অত্থো. সুস্সোণীতি সুন্দরঊরুলক্খণে. সুব্ভমূতি সুন্দরভমুকে. সুৰিলগ্গমজ্ঝেতি সুট্ঠুৰিলগ্গিততনুমজ্ঝে. কিস্স মেতি মযা কতকম্মেসু কতরকম্মস্স অযং ৰিপাকো, যেনাহং অপ্পতিট্ঠে সমুদ্দে পতিট্ঠং লভামীতি.

তং সুত্ৰা দেৰধীতা ‘‘অযং ব্রাহ্মণো ‘যং তেন কুসলং কতং, তং কম্মং ন জানাতী’তি অঞ্ঞায পুচ্ছতি মঞ্ঞে, কথযিস্সামি দানিস্সা’’তি তং কথেন্তী অট্ঠমং গাথমাহ –

৪৬. ‘‘ঘম্মে পথে ব্রাহ্মণ একভিক্খুং, উগ্ঘট্টপাদং তসিতং কিলন্তং;

পটিপাদযী সঙ্খ উপাহনানি, সা দক্খিণা কামদুহা তৰজ্জা’’তি.

তত্থ একভিক্খুন্তি একং পচ্চেকবুদ্ধং সন্ধাযাহ. উগ্ঘট্টপাদন্তি উণ্হৰালুকায ঘট্টিতপাদং. তসিতন্তি পিপাসিতং. পটিপাদযীতি পটিপাদেসি, যোজেসীতি অত্থো. কামদুহাতি সব্বকামদাযিকা.

তং সুত্ৰা মহাসত্তো ‘‘এৰরূপেপি নাম অপ্পতিট্ঠে মহাসমুদ্দে মযা দিন্নউপাহনদানং মম সব্বকামদদং জাতং, অহো সুদিন্নং মে পচ্চেকবুদ্ধস্স দান’’ন্তি তুট্ঠচিত্তো নৰমং গাথমাহ –

৪৭. ‘‘সা হোতু নাৰা ফলকূপপন্না, অনৰস্সুতা এরকৰাতযুত্তা;

অঞ্ঞস্স যানস্স ন হেত্থ ভূমি, অজ্জেৰ মং মোল়িনিং পাপযস্সূ’’তি.

তস্সত্থো – দেৰতে, এৰং সন্তে ময্হং একং নাৰং মাপেহি, খুদ্দকং পন একদোণিকনাৰং মাপেহি, যং নাৰং মাপেস্সসি, সা হোতু নাৰা বহূহি সুসিব্বিতেহি ফলকেহি উপপন্না, উদকপৰেসনস্সাভাৰেন অনৰস্সুতা, এরকেন সম্মা গহেত্ৰা গচ্ছন্তেন ৰাতেন যুত্তা, ঠপেত্ৰা দিব্বনাৰং অঞ্ঞস্স যানস্স এত্থ ভূমি নত্থি, তায পন দিব্বনাৰায অজ্জেৰ মং মোল়িনিনগরং পাপযস্সূতি.

দেৰধীতা তস্স ৰচনং সুত্ৰা তুট্ঠচিত্তা সত্তরতনমযং নাৰং মাপেসি. সা দীঘতো অট্ঠউসভা অহোসি ৰিত্থারতো চতুউসভা, গম্ভীরতো ৰীসতিযট্ঠিকা. তস্সা ইন্দনীলমযা তযো কূপকা, সোৰণ্ণমযানি যোত্তানি রজতমযানি পত্তানি সোৰণ্ণমযানি চ ফিযারিত্তানি অহেসুং. দেৰতা তং নাৰং সত্তন্নং রতনানং পূরেত্ৰা ব্রাহ্মণং আলিঙ্গিত্ৰা অলঙ্কতনাৰায আরোপেসি, উপট্ঠাকং পনস্স ন ওলোকেসি. ব্রাহ্মণো অত্তনা কতকল্যাণতো তস্স পত্তিং অদাসি, সো অনুমোদি. তদা দেৰতা তম্পি আলিঙ্গিত্ৰা নাৰায পতিট্ঠাপেসি. অথ নং নাৰং মোল়িনিনগরং নেত্ৰা ব্রাহ্মণস্স ঘরে ধনং পতিট্ঠাপেত্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানমেৰ অগমাসি. সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা –

৪৮. ‘‘সা তত্থ ৰিত্তা সুমনা পতীতা, নাৰং সুচিত্তং অভিনিম্মিনিত্ৰা;

আদায সঙ্খং পুরিসেন সদ্ধিং, উপানযী নগরং সাধুরম্ম’’ন্তি. –

ইমং ওসানগাথং অভাসি.

তত্থ সাতি ভিক্খৰে, সা দেৰতা তত্থ সমুদ্দমজ্ঝে তস্স ৰচনং সুত্ৰা ৰিত্তিসঙ্খাতায পীতিযা সমন্নাগতত্তা ৰিত্তা. সুমনাতি সুন্দরমনা পামোজ্জেন পতীতচিত্তা হুত্ৰা ৰিচিত্রনাৰং নিম্মিনিত্ৰা ব্রাহ্মণং পরিচারকেন সদ্ধিং আদায সাধুরম্মং অতিরমণীযং নগরং উপানযীতি.

ব্রাহ্মণোপি যাৰজীৰং অপরিমিতধনং গেহং অজ্ঝাৰসন্তো দানং দত্ৰা সীলং রক্খিত্ৰা জীৰিতপরিযোসানে সপরিসো দেৰনগরং পরিপূরেসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি.

তদা দেৰধীতা উপ্পলৰণ্ণা অহোসি, উপট্ঠাকপুরিসো আনন্দো, সঙ্খব্রাহ্মণো পন অহমেৰ অহোসিন্তি.

সঙ্খজাতকৰণ্ণনা চতুত্থা.

[৪৪৩] ৫. চূল়বোধিজাতকৰণ্ণনা

যো তে ইমং ৰিসালক্খিন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং কোধনং ভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. সো কির ভিক্খু নিয্যানিকে বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৰাপি কোধং নিগ্গহেতুং নাসক্খি, কোধনো অহোসি উপাযাসবহুলো, অপ্পম্পি ৰুত্তো সমানো অভিসজ্জি কুপ্পি ব্যাপজ্জি পতিট্ঠযি. সত্থা তস্স কোধনভাৰং সুত্ৰা পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং কোধনো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চং ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘ভিক্খু কোধো নাম ৰারেতব্বো, এৰরূপো হি ইধলোকে চ পরলোকে চ অনত্থকারকো, ত্ৰং নিক্কোধস্স বুদ্ধস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা কস্মা কুজ্ঝসি, পোরাণকপণ্ডিতা বাহিরসাসনে পব্বজিত্ৰাপি কোধং ন করিংসূ’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে অঞ্ঞতরস্মিং কাসিনিগমে একো ব্রাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো অপুত্তকো অহোসি, তস্স ব্রাহ্মণী পুত্তং পত্থেসি. তদা বোধিসত্তো ব্রহ্মলোকা চৰিত্ৰা তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তি, তস্স নামগ্গহণদিৰসে ‘‘বোধিকুমারো’’তি নামং করিংসু. তস্স ৰযপ্পত্তকালে তক্কসিলং গন্ত্ৰা সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা পচ্চাগতস্স অনিচ্ছন্তস্সেৰ মাতাপিতরো সমানজাতিকা কুলা কুমারিকং আনেসুং. সাপি ব্রহ্মলোকা চুতাৰ উত্তমরূপধরা দেৰচ্ছরপটিভাগা. তেসং অনিচ্ছমানানঞ্ঞেৰ অঞ্ঞমঞ্ঞং আৰাহৰিৰাহং করিংসু. উভিন্নং পনেতেসং কিলেসসমুদাচারো নাম ন ভূতপুব্বো, সংরাগৰসেন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স ওলোকনং নাম নাহোসি, সুপিনেপি মেথুনধম্মো নাম ন দিট্ঠপুব্বো, এৰং পরিসুদ্ধসীলা অহেসুং.

অথাপরভাগে মহাসত্তো মাতাপিতূসু কালকতেসু তেসং সরীরকিচ্চং কত্ৰা তং পক্কোসিত্ৰা ‘‘ভদ্দে, ত্ৰং ইমং অসীতিকোটিধনং গহেত্ৰা সুখেন জীৰাহী’’তি আহ. ‘‘কিং করিস্সথ তুম্হে পন, অয্যপুত্তা’’তি? ‘‘ময্হং ধনেন কিচ্চং নত্থি, হিমৰন্তপদেসং পৰিসিত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অত্তনো পতিট্ঠং করিস্সামী’’তি. ‘‘কিং পন অয্যপুত্ত পব্বজ্জা নাম পুরিসানঞ্ঞেৰ ৰট্টতী’’তি? ‘‘ইত্থীনম্পি ৰট্টতি, ভদ্দে’’তি. ‘‘তেন হি অহং তুম্হেহি ছট্টিতখেল়ং ন গণ্হিস্সামি, ময্হম্পি ধনেন কিচ্চং নত্থি, অহম্পি পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভদ্দে’’তি. তে উভোপি মহাদানং দত্ৰা নিক্খমিত্ৰা রমণীযে ভূমিভাগে অস্সমং কত্ৰা পব্বজিত্ৰা উঞ্ছাচরিযায ফলাফলেহি যাপেন্তা তত্থ দসমত্তানি সংৰচ্ছরানি ৰসিংসু, ঝানং পন নেসং ন তাৰ উপ্পজ্জতি. তে তত্থ পব্বজ্জাসুখেনেৰ দস সংৰচ্ছরে ৰসিত্ৰা লোণম্বিলসেৰনত্থায জনপদচারিকং চরন্তা অনুপুব্বেন বারাণসিং পত্ৰা রাজুয্যানে ৰসিংসু.