৩. অড্ঢৰগ্গো

[৩৭১] ১. দীঘীতিকোসলজাতকৰণ্ণনা

এৰংভূতস্স তে রাজাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কোসম্বকে ভণ্ডনকারকে আরব্ভ কথেসি. তেসঞ্হি জেতৰনং আগন্ত্ৰা খমাপনকালে সত্থা তে আমন্তেত্ৰা ‘‘ভিক্খৰে, তুম্হে ময্হং ওরসা মুখতো জাতা পুত্তা নাম, পুত্তেহি চ পিতরা দিন্নং ওৰাদং ভিন্দিতুং ন ৰট্টতি, তুম্হে পন মম ওৰাদং ন করিত্থ, পোরাণকপণ্ডিতা অত্তনো মাতাপিতরো ঘাতেত্ৰা রজ্জং গহেত্ৰা ঠিতচোরেপি অরঞ্ঞে হত্থপথং আগতে মাতাপিতূহি দিন্নং ওৰাদং ন ভিন্দিস্সামাতি ন মারযিংসূ’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

ইমস্মিং পন জাতকে দ্ৰেপি ৰত্থূনি. সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে ৰিত্থারতো আৰি ভৰিস্সন্তি. সো পন দীঘাৰুকুমারো অরঞ্ঞে অত্তনো অঙ্কে নিপন্নং বারাণসিরাজানং চূল়ায গহেত্ৰা ‘‘ইদানি ময্হং মাতাপিতুঘাতকং চোরং খণ্ডাখণ্ডং কত্ৰা ছিন্দিস্সামী’’তি অসিং উক্খিপন্তো তস্মিং খণে মাতাপিতূহি দিন্নং ওৰাদং সরিত্ৰা ‘‘জীৰিতং চজন্তোপি তেসং ওৰাদং ন ভিন্দিস্সামি, কেৰলং ইমং তজ্জেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা পঠমং গাথমাহ –

১১০. ‘‘এৰংভূতস্স তে রাজ, আগতস্স ৰসে মম;

অত্থি নু কোচি পরিযাযো, যো তং দুক্খা পমোচযে’’তি.

তত্থ ৰসে মমাতি মম ৰসং আগতস্স. পরিযাযোতি কারণং.

ততো রাজা দুতিযং গাথমাহ –

১১১. ‘‘এৰংভূতস্স মে তাত, আগতস্স ৰসে তৰ;

নত্থি নো কোচি পরিযাযো, যো মং দুক্খা পমোচযে’’তি.

তত্থ নোতি নিপাতমত্থং, নত্থি কোচি পরিযাযো, যো মং এতস্মা দুক্খা পমোচযেতি অত্থো.

ততো বোধিসত্তো অৰসেসগাথা অভাসি –

১১২. ‘‘নাঞ্ঞং সুচরিতং রাজ, নাঞ্ঞং রাজ সুভাসিতং;

তাযতে মরণকালে, এৰমেৰিতরং ধনং.

১১৩. ‘‘অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং উপনয্হন্তি, ৰেরং তেসং ন সম্মতি.

১১৪. ‘‘অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং নুপনয্হন্তি, ৰেরং তেসূপসম্মতি.

১১৫. ‘‘ন হি ৰেরেন ৰেরানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;

অৰেরেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো’’ন্তি.

তত্থ নাঞ্ঞং সুচরিতন্তি নাঞ্ঞং সুচরিতা, অযমেৰ ৰা পাঠো, ঠপেত্ৰা সুচরিতং অঞ্ঞং ন পস্সামীতি অত্থো. ইধ ‘‘সুচরিত’’ন্তিপি ‘‘সুভাসিত’’ন্তিপি মাতাপিতূহি দিন্নং ওৰাদংযেৰ সন্ধাযাহ. এৰমেৰাতি নিরত্থকমেৰ. ইদং ৰুত্তং হোতি – মহারাজ, অঞ্ঞত্র ওৰাদানুসিট্ঠিসঙ্খাতা সুচরিতসুভাসিতা মরণকালে তাযিতুং রক্খিতুং সমত্থো নাম অঞ্ঞো নত্থি, যং এতং ইতরং ধনং, তং এৰমেৰ নিরত্থকমেৰ হোতি, ত্ৰঞ্হি ইদানি ময্হং কোটিসতসহস্সমত্তম্পি ধনং দদন্তো জীৰিতং ন লভেয্যাসি, তস্মা ৰেদিতব্বমেতং ‘‘ধনতো সুচরিতসুভাসিতমেৰ উত্তরিতর’’ন্তি.

সেসগাথাসুপি অযং সঙ্খেপত্থো – মহারাজ, যে পুরিসা ‘‘অযং মং অক্কোসি, অযং মং পহরি, অযং মং অজিনি, অযং মম সন্তকং অহাসী’’তি এৰং ৰেরং উপনয্হন্তি বন্ধিত্ৰা ৰিয হদযে ঠপেন্তি, তেসং ৰেরং ন উপসম্মতি. যে চ পনেতং ন উপনয্হন্তি হদযে ন ঠপেন্তি, তেসং ৰূপসম্মতি. ৰেরানি হি ন কদাচি ৰেরেন সম্মন্তি, অৰেরেনেৰ পন সম্মন্তি. এস ধম্মো সনন্তনোতি এসো পোরাণকো ধম্মো চিরকালপ্পৰত্তো সভাৰোতি.

এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা বোধিসত্তো ‘‘অহং, মহারাজ, তযি ন দুব্ভামি, ত্ৰং পন মং মারেহী’’তি তস্স হত্থে অসিং ঠপেসি. রাজাপি ‘‘নাহং তযি দুব্ভামী’’তি সপথং কত্ৰা তেন সদ্ধিং নগরং গন্ত্ৰা তং অমচ্চানং দস্সেত্ৰা ‘‘অযং, ভণে, কোসলরঞ্ঞো পুত্তো দীঘাৰুকুমারো নাম, ইমিনা ময্হং জীৰিতং দিন্নং, ন লব্ভা ইমং কিঞ্চি কাতু’’ন্তি ৰত্ৰা অত্তনো ধীতরং দত্ৰা পিতু সন্তকে রজ্জে পতিট্ঠাপেসি. ততো পট্ঠায উভোপি সমগ্গা সম্মোদমানা রজ্জং কারেসুং.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মাতাপিতরো মহারাজকুলানি অহেসুং, দীঘাৰুকুমারো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

দীঘীতিকোসলজাতকৰণ্ণনা পঠমা.

[৩৭২] ২. মিগপোতকজাতকৰণ্ণনা

অগারা পচ্চুপেতস্সাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং মহল্লকং আরব্ভ কথেসি. সো কিরেকং দারকং পব্বাজেসি. সামণেরো তং সক্কচ্চং উপট্ঠহিত্ৰা অপরভাগে অফাসুকেন কালমকাসি. তস্স কালকিরিযায মহল্লকো সোকাভিভূতো মহন্তেন সদ্দেন পরিদেৰন্তো ৰিচরি. ভিক্খূ সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তা ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৰুসো, অসুকো নাম মহল্লকো সামণেরস্স কালকিরিযায পরিদেৰন্তো ৰিচরতি, মরণস্সতিভাৰনায পরিবাহিরো এসো ভৰিস্সতী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপেস এতস্মিং মতে পরিদেৰন্তো ৰিচরী’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো সক্কত্তং কারেসি. তদা একো কাসিরট্ঠৰাসী ব্রাহ্মণো হিমৰন্তং পৰিসিত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা ফলাফলেহি যাপেসি. সো একদিৰসং অরঞ্ঞে একং মতমাতিকং মিগপোতকং দিস্ৰা অস্সমং আনেত্ৰা গোচরং দত্ৰা পোসেসি. মিগপোতকো ৰড্ঢন্তো অভিরূপো অহোসি সোভগ্গপ্পত্তো. তাপসো তং অত্তনো পুত্তকং কত্ৰা পরিহরতি. একদিৰসং মিগপোতকো বহুং তিণং খাদিত্ৰা অজীরকেন কালমকাসি. তাপসো ‘‘পুত্তো মে মতো’’তি পরিদেৰন্তো ৰিচরতি. তদা সক্কো দেৰরাজা লোকং পরিগ্গণ্হন্তো তং তাপসং দিস্ৰা ‘‘সংৰেজেস্সামি ন’’ন্তি আগন্ত্ৰা আকাসে ঠিতো পঠমং গাথমাহ –

১১৬. ‘‘অগারা পচ্চুপেতস্স, অনগারস্স তে সতো;

সমণস্স ন তং সাধু, যং পেতমনুসোচসী’’তি.

তং সুত্ৰা তাপসো দুতিযং গাথমাহ –

১১৭. ‘‘সংৰাসেন হৰে সক্ক, মনুস্সস্স মিগস্স ৰা;

হদযে জাযতে পেমং, ন তং সক্কা অসোচিতু’’ন্তি.

তত্থ ন তং সক্কাতি তং মনুস্সং ৰা তিরচ্ছানং ৰা ন সক্কা অসোচিতুং, সোচামিযেৰাহন্তি.

ততো সক্কো দ্ৰে গাথা অভাসি –

১১৮. ‘‘মতং মরিস্সং রোদন্তি, যে রুদন্তি লপন্তি চ;

তস্মা ত্ৰং ইসি মা রোদি, রোদিতং মোঘমাহু সন্তো.

১১৯. ‘‘রোদিতেন হৰে ব্রহ্মে, মতো পেতো সমুট্ঠহে;

সব্বে সঙ্গম্ম রোদাম, অঞ্ঞমঞ্ঞস্স ঞাতকে’’তি.

তত্থ মরিস্সন্তি যো ইদানি মরিস্সতি, তং. লপন্তি চাতি ৰিলপন্তি চ. ইদং ৰুত্তং হোতি – যে লোকে মতঞ্চ মরিস্সন্তঞ্চ রোদন্তি, তে রুদন্তি চেৰ ৰিলপন্তি চ, তেসং অস্সুপচ্ছিজ্জনদিৰসো নাম নত্থি. কিংকারণা? সদাপি মতানঞ্চ মরিস্সন্তানঞ্চ অত্থিতায. তস্মা ত্ৰং ইসি মা রোদি. কিংকারণা? রোদিতং মোঘমাহু সন্তোতি, বুদ্ধাদযো পন পণ্ডিতা রোদিতং ‘‘মোঘ’’ন্তি ৰদন্তি. মতো পেতোতি যো এস মতো পেতোতি ৰুচ্চতি, যদি সো রোদিতেন সমুট্ঠহেয্য, এৰং সন্তে কিং নিক্কম্মা অচ্ছাম, সব্বেৰ সমাগম্ম অঞ্ঞমঞ্ঞস্স ঞাতকে রোদাম. যস্মা পন তে রোদিতকারণা ন উট্ঠহন্তি, তস্মা রোদিতস্স মোঘভাৰং সাধেতি.

এৰং সক্কস্স কথেন্তস্স তাপসো ‘‘নিরত্থকং রোদিত’’ন্তি সল্লক্খেত্ৰা সক্কস্স থুতিং করোন্তো তিস্সো গাথা অভাসি –

১২০. ‘‘আদিত্তং ৰত মং সন্তং, ঘতসিত্তংৰ পাৰকং;

ৰারিনা ৰিয ওসিঞ্চং, সব্বং নিব্বাপযে দরং.

১২১. ‘‘অব্বহি ৰত মে সল্লং, যমাসি হদযস্সিতং;

যো মে সোকপরেতস্স, পুত্তসোকং অপানুদি.

১২২. ‘‘সোহং অব্বূল়্হসল্লোস্মি, ৰীতসোকো অনাৰিলো;

ন সোচামি ন রোদামি, তৰ সুত্ৰান ৰাসৰা’’তি.

তত্থ যমাসীতি যং মে আসি. হদযস্সিতন্তি হদযে নিস্সিতং. অপানুদীতি নীহরি. সক্কো তাপসস্স ওৰাদং দত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো.

সত্থা ইধং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা তাপসো মহল্লকো অহোসি, মিগো সামণেরো, সক্কো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

মিগপোতকজাতকৰণ্ণনা দুতিযা.

[৩৭৩] ৩. মূসিকজাতকৰণ্ণনা

কুহিং গতা কত্থ গতাতি ইদং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো অজাতসত্তুং আরব্ভ কথেসি. ৰত্থু হেট্ঠা থুসজাতকে (জা. ১.৪.১৪৯ আদযো) ৰিত্থারিতমেৰ. ইধাপি সত্থা তথেৰ রাজানং সকিং পুত্তেন সদ্ধিং কীল়মানং সকিং ধম্মং সুণন্তং দিস্ৰা ‘‘তং নিস্সায রঞ্ঞো ভযং উপ্পজ্জিস্সতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘মহারাজ, পোরাণকরাজানো আসঙ্কিতব্বং আসঙ্কিত্ৰা অত্তনো পুত্তং ‘অম্হাকং ধূমকালে রজ্জং কারেতূ’তি একমন্তে অকংসূ’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো তক্কসিলাযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা দিসাপামোক্খাচরিযো অহোসি. তস্স সন্তিকে বারাণসিরঞ্ঞো পুত্তো যৰকুমারো নাম সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা অনুযোগং দত্ৰা গন্তুকামো তং আপুচ্ছি. আচরিযো ‘‘পুত্তং নিস্সায তস্স অন্তরাযো ভৰিস্সতী’’তি অঙ্গৰিজ্জাৰসেন ঞত্ৰা ‘‘এতমস্স হরিস্সামী’’তি একং উপমং উপধারেতুং আরভি. তদা পনস্স একো অস্সো অহোসি, তস্স পাদে ৰণো উট্ঠহি, তং ৰণানুরক্খণত্থং গেহেযেৰ করিংসু. তস্সাৰিদূরে একো উদপানো অত্থি. অথেকা মূসিকা গেহা নিক্খমিত্ৰা অস্সস্স পাদে ৰণং খাদতি, অস্সো ৰারেতুং ন সক্কোতি. সো একদিৰসং ৰেদনং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো মূসিকং খাদিতুং আগতং পাদেন পহরিত্ৰা মারেত্ৰা উদপানে পাতেসি. অস্সগোপকা মূসিকং অপস্সন্তা ‘‘অঞ্ঞেসু দিৰসেসু মূসিকা আগন্ত্ৰা ৰণং খাদতি, ইদানি ন পঞ্ঞাযতি, কহং নু খো গতা’’তি ৰদিংসু.

বোধিসত্তো তং কারণং পচ্চক্খং কত্ৰা ‘‘অঞ্ঞে অজানন্তা ‘কহং মূসিকা গতা’তি ৰদন্তি, মূসিকায পন মারেত্ৰা উদপানে খিত্তভাৰং অহমেৰ জানামী’’তি ইদমেৰ কারণং উপমং কত্ৰা পঠমং গাথং বন্ধিত্ৰা রাজকুমারস্স অদাসি. সো অপরং উপমং উপধারেন্তো তমেৰ অস্সং পরুল়্হৰণং নিক্খমিত্ৰা একং যৰৰত্থুং গন্ত্ৰা ‘‘যৰং খাদিস্সামী’’তি ৰতিচ্ছিদ্দেন মুখং পৰেসেন্তং দিস্ৰা তমেৰ কারণং উপমং কত্ৰা দুতিযং গাথং বন্ধিত্ৰা তস্স অদাসি. ততিযগাথং পন অত্তনো পঞ্ঞাবলেনেৰ বন্ধিত্ৰা তম্পি তস্স দত্ৰা ‘‘তাত, ত্ৰং রজ্জে পতিট্ঠায সাযং ন্হানপোক্খরণিং গচ্ছন্তো যাৰ ধুরসোপানা পঠমং গাথং সজ্ঝাযন্তো গচ্ছেয্যাসি, তৰ নিৰসনপাসাদং পৰিসন্তো যাৰ সোপানপাদমূলা দুতিযং গাথং সজ্ঝাযন্তো গচ্ছেয্যাসি, ততো যাৰ সোপানমত্থকা ততিযং গাথং সজ্ঝাযন্তো গচ্ছেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা পেসেসি.

সো কুমারো গন্ত্ৰা উপরাজা হুত্ৰা পিতু অচ্চযেন রজ্জং কারেসি, তস্সেকো পুত্তো জাযি. সো সোল়সৰস্সকালে রজ্জলোভেন ‘‘পিতরং মারেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা উপট্ঠাকে আহ ‘‘ময্হং পিতা তরুণো, অহং এতস্স ধূমকালং ওলোকেন্তো মহল্লকো ভৰিস্সামি জরাজিণ্ণো, তাদিসে কালে লদ্ধেনপি রজ্জেন কো অত্থো’’তি. তে আহংসু ‘‘দেৰ, ন সক্কা পচ্চন্তং গন্ত্ৰা চোরত্তং কাতুং, তৰ পিতরং কেনচি উপাযেন মারেত্ৰা রজ্জং গণ্হা’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি অন্তোনিৰেসনে রঞ্ঞো সাযং ন্হানপোক্খরণীসমীপং গন্ত্ৰা ‘‘এত্থ নং মারেস্সামী’’তি খগ্গং গহেত্ৰা অট্ঠাসি. রাজা সাযং মূসিকং নাম দাসিং ‘‘গন্ত্ৰা পোক্খরণীপিট্ঠিং সোধেত্ৰা এহি, ন্হাযিস্সামী’’তি পেসেসি. সা গন্ত্ৰা পোক্খরণীপিট্ঠিং সোধেন্তী কুমারং পস্সি. কুমারো অত্তনো কম্মস্স পাকটভাৰভযেন তং দ্ৰিধা ছিন্দিত্ৰা পোক্খরণিযং পাতেসি. রাজা ন্হাযিতুং অগমাসি. সেসজনো ‘‘অজ্জাপি মূসিকা দাসী ন পুনাগচ্ছতি, কুহিং গতা কত্থ গতা’’তি আহ. রাজা –

১২৩. ‘‘কুহিং গতা কত্থ গতা, ইতি লালপ্পতী জনো;

অহমেৰেকো জানামি, উদপানে মূসিকা হতা’’তি. –

পঠমং গাথং ভণন্তো পোক্খরণীতীরং অগমাসি.

তত্থ কুহিং গতা কত্থ গতাতি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানি. ইতি লালপ্পতীতি এৰং ৰিপ্পলপতি. ইতি অযং গাথা ‘‘অজানন্তো জনো মূসিকা দাসী কুহিং গতাতি ৰিপ্পলপতি, রাজকুমারেন দ্ৰিধা ছিন্দিত্ৰা মূসিকায পোক্খরণিযং পাতিতভাৰং অহমেৰ একো জানামী’’তি রঞ্ঞো অজানন্তস্সেৰ ইমমত্থং দীপেতি.

কুমারো ‘‘মযা কতকম্মং ময্হং পিতরা ঞাত’’ন্তি ভীতো পলাযিত্ৰা তমত্থং উপট্ঠাকানং আরোচেসি. তে সত্তট্ঠদিৰসচ্চযেন পুন তং আহংসু ‘‘দেৰ, সচে রাজা জানেয্য, ন তুণ্হী ভৰেয্য, তক্কগাহেন পন তেন তং ৰুত্তং ভৰিস্সতি, মারেহি ন’’ন্তি. সো পুনেকদিৰসং খগ্গহত্থো সোপানপাদমূলে ঠত্ৰা রঞ্ঞো আগমনকালে ইতো চিতো চ পহরণোকাসং ওলোকেসি. রাজা –

১২৪. ‘‘যঞ্চেতং ইতি চীতি চ, গদ্রভোৰ নিৰত্তসি;

উদপানে মূসিকং হন্ত্ৰা, যৰং ভক্খেতুমিচ্ছসী’’তি. –

দুতিযং গাথং সজ্ঝাযন্তো অগমাসি. অযম্পি গাথা ‘‘যস্মা ত্ৰং ইতি চীতি চ ইতো চিতো চ পহরণোকাসং ওলোকেন্তো গদ্রভোৰ নিৰত্তসি, তস্মা তং জানামি ‘পুরিমদিৰসে পোক্খরণিযং মূসিকং দাসিং হন্ত্ৰা অজ্জ মং যৰরাজানং ভক্খেতুং মারেতুং ইচ্ছসী’’’তি রঞ্ঞো অজানন্তস্সেৰ ইমমত্থং দীপেতি.

কুমারো ‘‘দিট্ঠোম্হি পিতরা’’তি উত্রস্তো পলাযি. সো পুন অড্ঢমাসমত্তং অতিক্কমিত্ৰা ‘‘রাজানং দব্বিযা পহরিত্ৰা মারেস্সামী’’তি একং দীঘদণ্ডকং দব্বিপহরণং গহেত্ৰা ওলুম্বিত্ৰা অট্ঠাসি. রাজা –

১২৫. ‘‘দহরো চাসি দুম্মেধ, পঠমুপ্পত্তিকো সুসু;

দীঘঞ্চেতং সমাসজ্জ, ন তে দস্সামি জীৰিত’’ন্তি. –

ততিযং গাথং সজ্ঝাযন্তো সোপানপাদমত্থকং অভিরুহি.

তত্থ পঠমুপ্পত্তিকোতি পঠমৰযেন উপ্পত্তিতো উপেতো, পঠমৰযে ঠিতোতি অত্থো. সুসূতি তরুণো. দীঘন্তি দীঘদণ্ডকং দব্বিপহরণং. সমাসজ্জাতি গহেত্ৰা, ওলুম্বিত্ৰা ঠিতোসীতি অত্থো. অযম্পি গাথা ‘‘দুম্মেধ, অত্তনো ৰযং পরিভুঞ্জিতুং ন লভিস্সসি, ন তে দানি নিল্লজ্জস্স জীৰিতং দস্সামি, মারেত্ৰা খণ্ডাখণ্ডং ছিন্দিত্ৰা সূলেযেৰ আৰুণাপেস্সামী’’তি রঞ্ঞো অজানন্তস্সেৰ কুমারং সন্তজ্জযমানা ইমমত্থং দীপেতি.

সো তং দিৰসং পলাযিতুং অসক্কোন্তো ‘‘জীৰিতং মে দেহি, দেৰা’’তি রঞ্ঞো পাদমূলে নিপজ্জি. রাজা তং তজ্জেত্ৰা সঙ্খলিকাহি বন্ধাপেত্ৰা বন্ধনাগারে কারেত্ৰা সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা অলঙ্কতরাজাসনে নিসীদিত্ৰা ‘‘অম্হাকং আচরিযো দিসাপামোক্খো ব্রাহ্মণো ইমং ময্হং অন্তরাযং দিস্ৰা ইমা তিস্সো গাথা অভাসী’’তি হট্ঠতুট্ঠো উদানং উদানেন্তো সেসগাথা অভাসি –

১২৬. ‘‘নান্তলিক্খভৰনেন, নাঙ্গপুত্তপিনেন ৰা;

পুত্তেন হি পত্থযিতো, সিলোকেহি পমোচিতো.

১২৭. ‘‘সব্বং সুতমধীযেথ, হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমং;

সব্বস্স অত্থং জানেয্য, ন চ সব্বং পযোজযে;

হোতি তাদিসকো কালো, যত্থ অত্থাৰহং সুত’’ন্তি.

তত্থ নান্তলিক্খভৰনেনাতি অন্তলিক্খভৰনং ৰুচ্চতি দিব্বৰিমানং, অহং অজ্জ অন্তলিক্খভৰনম্পি ন আরুল়্হো, তস্মা অন্তলিক্খভৰনেনাপি অজ্জ মরণতো ন পমোচিতোম্হি. নাঙ্গপুত্তপিনেন ৰাতি অঙ্গসরিক্খকেন ৰা পুত্তপিনেনপি ন পমোচিতো. পুত্তেন হি পত্থযিতোতি অহং পন অত্তনো পুত্তেনেৰ অজ্জ মারেতুং পত্থিতো. সিলোকেহি পমোচিতোতি সোহং আচরিযেন বন্ধিত্ৰা দিন্নাহি গাথাহি পমোচিতো.

সুতন্তি পরিযত্তিং. অধীযেথাতি গণ্হেয্য সিক্খেয্য. হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমন্তি হীনং ৰা হোতু উত্তমং ৰা মজ্ঝিমং ৰা, সব্বং অধীযিতব্বমেৰাতি দীপেতি. ন চ সব্বং পযোজযেতি হীনং মন্তং ৰা সিপ্পং ৰা মজ্ঝিমং ৰা ন পযোজযে, উত্তমমেৰ পযোজযেয্যাতি অত্থো. যত্থ অত্থাৰহং সুতন্তি যস্মিং কালে মহোসধপণ্ডিতস্স কুম্ভকারকম্মকরণং ৰিয যংকিঞ্চি সিক্খিতসিপ্পং অত্থাৰহং হোতি, তাদিসোপি কালো হোতিযেৰাতি অত্থো. অপরভাগে রঞ্ঞো অচ্চযেন কুমারো রজ্জে পতিট্ঠাসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা দিসাপামোক্খো আচরিযো অহমেৰ অহোসি’’ন্তি.

মূসিকজাতকৰণ্ণনা ততিযা.

[৩৭৪] ৪. চূল়ধনুগ্গহজাতকৰণ্ণনা

সব্বং ভণ্ডন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো পুরাণদুতিযিকাপলোভনং আরব্ভ কথেসি. তেন ভিক্খুনা ‘‘পুরাণদুতিযিকা মং, ভন্তে, উক্কণ্ঠাপেতী’’তি ৰুত্তে সত্থা ‘‘এসা ভিক্খু, ইত্থী ন ইদানেৰ তুয্হং অনত্থকারিকা, পুব্বেপি তে এতং নিস্সায অসিনা সীসং ছিন্ন’’ন্তি ৰত্ৰা ভিক্খূহি যাচিতো অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো সক্কত্তং কারেসি. তদা একো বারাণসিৰাসী ব্রাহ্মণমাণৰো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা ধনুকম্মে নিপ্ফত্তিং পত্তো চূল়ধনুগ্গহপণ্ডিতো নাম অহোসি. অথস্স আচরিযো ‘‘অযং মযা সদিসং সিপ্পং উগ্গণ্হী’’তি অত্তনো ধীতরং অদাসি. সো তং গহেত্ৰা ‘‘বারাণসিং গমিস্সামী’’তি মগ্গং পটিপজ্জি. অন্তরামগ্গে একো ৰারণো একং পদেসং সুঞ্ঞমকাসি, তং ঠানং অভিরুহিতুং ন কোচি উস্সহি. চূল়ধনুগ্গহপণ্ডিতো মনুস্সানং ৰারেন্তানঞ্ঞেৰ ভরিযং গহেত্ৰা অটৰিমুখং অভিরুহি. অথস্স অটৰিমজ্ঝে ৰারণো উট্ঠহি, সো তং কুম্ভে সরেন ৰিজ্ঝি. সরো ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা পচ্ছাভাগেন নিক্খমি. ৰারণো তত্থেৰ পতি, ধনুগ্গহপণ্ডিতো তং ঠানং খেমং কত্ৰা পুরতো অঞ্ঞং অটৰিং পাপুণি. তত্থাপি পঞ্ঞাস চোরা মগ্গং হনন্তি. তম্পি সো মনুস্সেহি ৰারিযমানো অভিরুয্হ তেসং চোরানং মিগে ৰধিত্ৰা মগ্গসমীপে মংসং পচিত্ৰা খাদন্তানং ঠিতট্ঠানং পাপুণি.

তদা তং চোরা অলঙ্কতপটিযত্তায ভরিযায সদ্ধিং আগচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘গণ্হিস্সাম ন’’ন্তি উস্সাহং করিংসু. চোরজেট্ঠকো পুরিসলক্খণকুসলো, সো তং ওলোকেত্ৰাৰ ‘‘উত্তমপুরিসো অয’’ন্তি ঞত্ৰা একস্সপি উট্ঠহিতুং নাদাসি. ধনুগ্গহপণ্ডিতো ‘‘গচ্ছ ‘অম্হাকম্পি একং মংসসূলং দেথা’তি ৰত্ৰা মংসং আহরা’’তি তেসং সন্তিকং ভরিযং পেসেসি. সা গন্ত্ৰা ‘‘একং কির মংসসূলং দেথা’’তি আহ. চোরজেট্ঠকো ‘‘অনগ্ঘো পুরিসো’’তি মংসসূলং দাপেসি. চোরা ‘‘অম্হেহি কির পক্কং খাদিত’’ন্তি অপক্কমংসসূলং অদংসু. ধনুগ্গহো অত্তানং সম্ভাৰেত্ৰা ‘‘ময্হং অপক্কমংসসূলং দদন্তী’’তি চোরানং কুজ্ঝি. চোরা ‘‘কিং অযমেৰেকো পুরিসো, মযং ইত্থিযো’’তি কুজ্ঝিত্ৰা উট্ঠহিংসু. ধনুগ্গহো একূনপঞ্ঞাস জনে একূনপঞ্ঞাসকণ্ডেহি ৰিজ্ঝিত্ৰা পাতেসি. চোরজেট্ঠকং ৰিজ্ঝিতুং কণ্ডং নাহোসি. তস্স কির কণ্ডনাল়িযং সমপণ্ণাসযেৰ কণ্ডানি. তেসু একেন ৰারণং ৰিজ্ঝি, একূনপঞ্ঞাসকণ্ডেহি চোরে ৰিজ্ঝিত্ৰা চোরজেট্ঠকং পাতেত্ৰা তস্স উরে নিসিন্নো ‘‘সীসমস্স ছিন্দিস্সামী’’তি ভরিযায হত্থতো অসিং আহরাপেসি. সা তঙ্খণঞ্ঞেৰ চোরজেট্ঠকে লোভং কত্ৰা চোরস্স হত্থে থরুং, সামিকস্স হত্থে ধারং ঠপেসি. চোরো থরুদণ্ডং পরামসিত্ৰা অসিং নীহরিত্ৰা ধনুগ্গহস্স সীসং ছিন্দি.

সো তং ঘাতেত্ৰা ইত্থিং আদায গচ্ছন্তো জাতিগোত্তং পুচ্ছি. সা ‘‘তক্কসিলাযং দিসাপামোক্খাচরিযস্স ধীতাম্হী’’তি আহ. ‘‘কথং ত্ৰং ইমিনা লদ্ধা’’তি. ময্হং পিতা ‘‘অযং মযা সদিসং কত্ৰা সিপ্পং সিক্খী’’তি তুস্সিত্ৰা ইমস্স মং অদাসি, সাহং তযি সিনেহং কত্ৰা অত্তনো কুলদত্তিযং সামিকং মারাপেসিন্তি. চোরজেট্ঠকো ‘‘কুলদত্তিযং তাৰেসা সামিকং মারেসি, অঞ্ঞং পনেকং দিস্ৰা মম্পি এৰমেৰং করিস্সতি, ইমং ছড্ডেতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে একং কুন্নদিং উত্তানতলং তঙ্খণোদকপূরং দিস্ৰা ‘‘ভদ্দে, ইমিস্সং নদিযং সুসুমারা কক্খল়া, কিং করোমা’’তি আহ. ‘‘সামি, সব্বং আভরণভণ্ডং মম উত্তরাসঙ্গেন ভণ্ডিকং কত্ৰা পরতীরং নেত্ৰা পুন আগন্ত্ৰা মং গহেত্ৰা গচ্ছা’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি সব্বং আভরণভণ্ডং আদায নদিং ওতরিত্ৰা তরন্তো ৰিয পরতীরং পত্ৰা তং ছড্ডেত্ৰা পাযাসি. সা তং দিস্ৰা ‘‘সামি, কিং মং ছড্ডেত্ৰা ৰিয গচ্ছসি, কস্মা এৰং করোসি, এহি মম্পি আদায গচ্ছা’’তি তেন সদ্ধিং সল্লপন্তী পঠমং গাথমাহ –

১২৮. ‘‘সব্বং ভণ্ডং সমাদায, পারং তিণ্ণোসি ব্রাহ্মণ;

পচ্চাগচ্ছ লহুং খিপ্পং, মম্পি তারেহি দানিতো’’তি.

তত্থ লহুং খিপ্পন্তি লহুং পচ্চাগচ্ছ, খিপ্পং মম্পি তারেহি দানি ইতোতি অত্থো.

চোরো তং সুত্ৰা পরতীরে ঠিতোযেৰ দুতিযং গাথমাহ –

১২৯. ‘‘অসন্থুতং মং চিরসন্থুতেন, নিমীনি ভোতী অধুৰং ধুৰেন;

মযাপি ভোতী নিমিনেয্য অঞ্ঞং, ইতো অহং দূরতরং গমিস্স’’ন্তি.

সা হেট্ঠা ৰুত্তত্থাযেৰ –

চোরো পন ‘‘ইতো অহং দূরতরং গমিস্সং, তিট্ঠ ত্ৰ’’ন্তি ৰত্ৰা তস্সা ৰিরৰন্তিযাৰ আভরণভণ্ডিকং আদায পলাতো. ততো সা বালা অত্রিচ্ছতায এৰরূপং ব্যসনং পত্তা অনাথা হুত্ৰা অৰিদূরে একং এল়গলাগুম্বং উপগন্ত্ৰা রোদমানা নিসীদি. তস্মিং খণে সক্কো দেৰরাজা লোকং ওলোকেন্তো তং অত্রিচ্ছতাহতং সামিকা চ জারা চ পরিহীনং রোদমানং দিস্ৰা ‘‘এতং নিগ্গণ্হিত্ৰা লজ্জাপেত্ৰা আগমিস্সামী’’তি মাতলিঞ্চ পঞ্চসিখঞ্চ আদায তত্থ গন্ত্ৰা নদীতীরে ঠত্ৰা ‘‘মাতলি, ত্ৰং মচ্ছো ভৰ, পঞ্চসিখ ত্ৰং সকুণো ভৰ, অহং পন সিঙ্গালো হুত্ৰা মুখেন মংসপিণ্ডং গহেত্ৰা এতিস্সা সম্মুখট্ঠানং গমিস্সামি, ত্ৰং মযি তত্থ গতে উদকতো উল্লঙ্ঘিত্ৰা মম পুরতো পত, অথাহং মুখেন গহিতমংসপিণ্ডং ছড্ডেত্ৰা মচ্ছং গহেতুং পক্খন্দিস্সামি, তস্মিং খণে ত্ৰং, পঞ্চসিখ, তং মংসপিণ্ডং গহেত্ৰা আকাসে উপ্পত, ত্ৰং মাতলি, উদকে পতা’’তি আণাপেসি. ‘‘সাধু, দেৰা’’তি, মাতলি, মচ্ছো অহোসি, পঞ্চসিখো সকুণো অহোসি. সক্কো সিঙ্গালো হুত্ৰা মংসপিণ্ডং মুখেনাদায তস্সা সম্মুখট্ঠানং অগমাসি. মচ্ছো উদকা উপ্পতিত্ৰা সিঙ্গালস্স পুরতো পতি. সো মুখেন গহিতমংসপিণ্ডং ছড্ডেত্ৰা মচ্ছস্সত্থায পক্খন্দি. মচ্ছো উপ্পতিত্ৰা উদকে পতি, সকুণো মংসপিণ্ডং গহেত্ৰা আকাসে উপ্পতি, সিঙ্গালো উভোপি অলভিত্ৰা এল়গলাগুম্বং ওলোকেন্তো দুম্মুখো নিসীদি. সা তং দিস্ৰা ‘‘অযং অত্রিচ্ছতাহতো নেৰ মংসং, ন মচ্ছং লভী’’তি কুটং ভিন্দন্তী ৰিয মহাহসিতং হসি. তং সুত্ৰা সিঙ্গালো ততিযং গাথমাহ –

১৩০. ‘‘কাযং এল়গলাগুম্বে, করোতি অহুহাসিযং;

নযীধ নচ্চগীতং ৰা, তাল়ং ৰা সুসমাহিতং;

অনম্হিকালে সুসোণি, কিন্নু জগ্ঘসি সোভনে’’তি.

তত্থ কাযন্তি কা অযং. এল়গলাগুম্বেতি কম্বোজিগুম্বে. অহুহাসিযন্তি দন্তৰিদংসকং মহাহসিতং ৰুচ্চতি, তং কা এসা এতস্মিং গুম্বে করোতীতি পুচ্ছতি. নযীধ নচ্চগীতং ৰাতি ইমস্মিং ঠানে কস্সচি নচ্চন্তস্স নচ্চং ৰা গাযন্তস্স গীতং ৰা হত্থে সুসমাহিতে কত্ৰা ৰাদেন্তস্স সুসমাহিতং হত্থতাল়ং ৰা নত্থি, কং দিস্ৰা ত্ৰং হসেয্যাসীতি দীপেতি. অনম্হিকালেতি রোদনকালে. সুসোণীতি সুন্দরসোণি. কিং নু জগ্ঘসীতি কেন কারণেন ত্ৰং রোদিতুং যুত্তকালে অরোদমানাৰ মহাহসিতং হসসি. সোভনেতি তং পসংসন্তো আলপতি.

তং সুত্ৰা সা চতুত্থং গাথমাহ –

১৩১. ‘‘সিঙ্গাল বাল দুম্মেধ, অপ্পপঞ্ঞোসি জম্বুক;

জীনো মচ্ছঞ্চ পেসিঞ্চ, কপণো ৰিয ঝাযসী’’তি.

তত্থ জীনোতি জানিপ্পত্তো হুত্ৰা. পেসিন্তি মংসপেসিং. কপণো ৰিয ঝাযসীতি সহস্সভণ্ডিকং পরাজিতো কপণো ৰিয ঝাযসি সোচসি চিন্তেসি.

ততো সিঙ্গালো পঞ্চমং গাথমাহ –

১৩২. ‘‘সুদস্সং ৰজ্জমঞ্ঞেসং, অত্তনো পন দুদ্দসং;

জীনা পতিঞ্চ জারঞ্চ, মঞ্ঞে ত্ৰঞ্ঞেৰ ঝাযসী’’তি.

তত্থ ত্ৰঞ্ঞেৰ ঝাযসীতি পাপধম্মে দুস্সীলে অহং তাৰ মম গোচরং ন লভিস্সামি, ত্ৰং পন অত্রিচ্ছতায হতা তংমুহুত্তদিট্ঠকে চোরে পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৰা তঞ্চ জারং কুলদত্তিযঞ্চ পতিং জীনা, মং উপাদায সতগুণেন সহস্সগুণেন কপণতরা হুত্ৰা ঝাযসি রোদসি পরিদেৰসীতি লজ্জাপেত্ৰা ৰিপ্পকারং পাপেন্তো মহাসত্তো এৰমাহ.

সা তস্স ৰচনং সুত্ৰা গাথমাহ –

১৩৩. ‘‘এৰমেতং মিগরাজ, যথা ভাসসি জম্বুক;

সা নূনাহং ইতো গন্ত্ৰা, ভত্তু হেস্সং ৰসানুগা’’তি.

তত্থ নূনাতি একংসত্থে নিপাতো. সা অহং ইতো গন্ত্ৰা পুন অঞ্ঞং ভত্তারং লভিত্ৰা একংসেনেৰ তস্স ভত্তু ৰসানুগা ৰসৰত্তিনী ভৰিস্সামীতি.

অথস্সা অনাচারায দুস্সীলায ৰচনং সুত্ৰা সক্কো দেৰরাজা ওসানগাথমাহ –

১৩৪. ‘‘যো হরে মত্তিকং থালং, কংসথালম্পি সো হরে;

কতংযেৰ তযা পাপং, পুনপেৰং করিস্সসী’’তি.

তস্সত্থো – অনাচারে কিং কথেসি, যো মত্তিকং থালং হরতি, সুৰণ্ণথালরজতথালাদিপ্পভেদং কংসথালম্পি সো হরতেৰ, ইদঞ্চ তযা পাপং কতমেৰ, ন সক্কা তৰ সদ্ধাতুং, সা ত্ৰং পুনপি এৰং করিস্সসিযেৰাতি. এৰং সো তং লজ্জাপেত্ৰা ৰিপ্পকারং পাপেত্ৰা সকট্ঠানমেৰ অগমাসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি.

তদা ধনুগ্গহো উক্কণ্ঠিতভিক্খু অহোসি, সা ইত্থী পুরাণদুতিযিকা, সক্কো দেৰরাজা পন অহমেৰ অহোসিন্তি.

চূল়ধনুগ্গহজাতকৰণ্ণনা চতুত্থা.

[৩৭৫] ৫. কপোতজাতকৰণ্ণনা

ইদানি খোম্হীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং লোলভিক্খুং আরব্ভ কথেসি. লোলৰত্থু অনেকসো ৰিত্থারিতমেৰ. তং পন সত্থা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং ভিক্খু, লোলো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘ন খো ভিক্খু ইদানেৰ, পুব্বেপি ত্ৰং লোলোসি, লোলতায পন জীৰিতক্খযং পত্তো’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো পারাৰতযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা বারাণসিসেট্ঠিনো মহানসে নীল়পচ্ছিযং ৰসতি. অথেকো কাকো মচ্ছমংসলুদ্ধো তেন সদ্ধিং মেত্তিং কত্ৰা তত্থেৰ ৰসি. সো একদিৰসং বহুং মচ্ছমংসং দিস্ৰা ‘‘ইমং খাদিস্সামী’’তি নিত্থুনন্তো নীল়পচ্ছিযংযেৰ নিপজ্জিত্ৰা পারাৰতেন ‘‘এহি, সম্ম, গোচরায গমিস্সামা’’তি ৰুচ্চমানোপি ‘‘অজীরকেন নিপন্নোম্হি, গচ্ছ ত্ৰ’’ন্তি ৰত্ৰা তস্মিং গতে ‘‘গতো মে পচ্চামিত্তকণ্টকো, ইদানি যথারুচি মচ্ছমংসং খাদিস্সামী’’তি চিন্তেন্তো পঠমং গাথমাহ –

১৩৫. ‘‘ইদানি খোম্হি সুখিতো অরোগো, নিক্কণ্টকো নিপ্পতিতো কপোতো;

কাহামি দানী হদযস্স তুট্ঠিং, তথা হি মং মংসসাকং বলেতী’’তি.

তত্থ নিপ্পতিতোতি নিগ্গতো. কপোতোতি পারাৰতো. কাহামি দানীতি করিস্সামি দানি. তথা হি মং মংসসাকং বলেতীতি তথা হি মংসঞ্চ অৰসেসং সাকঞ্চ ময্হং বলং করোতি, উট্ঠেহি খাদাতি ৰদমানং ৰিয উস্সাহং মমং করোতীতি অত্থো.

সো ভত্তকারকে মচ্ছমংসং পচিত্ৰা মহানসা নিক্খম্ম সরীরতো সেদং পৰাহেন্তে পচ্ছিতো নিক্খমিত্ৰা রসকরোটিযং নিলীযিত্ৰা ‘‘কিরি কিরী’’তি সদ্দমকাসি. ভত্তকারকো ৰেগেনাগন্ত্ৰা কাকং গহেত্ৰা সব্বপত্তানি লুঞ্জিত্ৰা অল্লসিঙ্গীৰেরঞ্চ সিদ্ধত্থকে চ পিসিত্ৰা লসুণং পূতিতক্কেন মদ্দিত্ৰা সকলসরীরং মক্খেত্ৰা একং কঠলং ঘংসিত্ৰা ৰিজ্ঝিত্ৰা সুত্তকেন তস্স গীৰাযং বন্ধিত্ৰা নীল়পচ্ছিযংযেৰ তং পক্খিপিত্ৰা অগমাসি. পারাৰতো আগন্ত্ৰা তং দিস্ৰা ‘‘কা এসা বলাকা মম সহাযস্স পচ্ছিযং নিপন্না, চণ্ডো হি সো আগন্ত্ৰা ঘাতেয্যাপি ন’’ন্তি পরিহাসং করোন্তো দুতিযং গাথমাহ –

১৩৬. ‘‘কাযং বলাকা সিখিনী, চোরী লঙ্ঘিপিতামহা;

ওরং বলাকে আগচ্ছ, চণ্ডো মে ৰাযসো সখা’’তি.

সা হেট্ঠা (জা. অট্ঠ. ২.৩.৭০) ৰুত্তত্থাযেৰ.

তং সুত্ৰা কাকো ততিযং গাথমাহ –

১৩৭. ‘‘অলঞ্হি তে জগ্ঘিতাযে, মমং দিস্ৰান এদিসং;

ৰিলূনং সূদপুত্তেন, পিট্ঠমণ্ডেন মক্খিত’’ন্তি.

তত্থ অলন্তি পটিসেধত্থে নিপাতো. জগ্ঘিতাযেতি হসিতুং. ইদং ৰুত্তং হোতি – ইদানি মং এদিসং এৰং দুক্খপ্পত্তং দিস্ৰা তৰ অলং হসিতুং, মা এদিসে কালে পরিহাসকেল়িং করোহীতি.

সো পরিহাসকেল়িং করোন্তোৰ পুন চতুত্থং গাথমাহ –

১৩৮. ‘‘সুন্হাতো সুৰিলিত্তোসি, অন্নপানেন তপ্পিতো;

কণ্ঠে চ তে ৰেল়ুরিযো, অগমা নু কজঙ্গল’’ন্তি.

তত্থ কণ্ঠে চ তে ৰেল়ুরিযোতি অযং তে ৰেল়ুরিযমণিপি কণ্ঠে পিল়ন্ধো, ত্ৰং এত্তকং কালং অম্হাকং এতং ন দস্সেসীতি কপালং সন্ধাযেৰমাহ. কজঙ্গলন্তি ইধ বারাণসীযেৰ ‘‘কজঙ্গলা’’তি অধিপ্পেতা. ইতো নিক্খমিত্ৰা কচ্চি অন্তোনগরং গতোসীতি পুচ্ছতি.

ততো কাকো পঞ্চমং গাথমাহ –

১৩৯. ‘‘মা তে মিত্তো অমিত্তো ৰা, অগমাসি কজঙ্গলং;

পিঞ্ছানি তত্থ লাযিত্ৰা, কণ্ঠে বন্ধন্তি ৰট্টন’’ন্তি.

তত্থ পিঞ্ছানীতি পত্তানি. তত্থ লাযিত্ৰাতি তস্মিং বারাণসিনগরে লুঞ্চিত্ৰা. ৰট্টনন্তি কঠলিকং.

তং সুত্ৰা পারাৰতো ওসানগাথমাহ –

১৪০. ‘‘পুনপাপজ্জসী সম্ম, সীলঞ্হি তৰ তাদিসং;

ন হি মানুসকা ভোগা, সুভুঞ্জা হোন্তি পক্খিনা’’তি.

তত্থ পুনপাপজ্জসীতি পুনপি এৰরূপং আপজ্জিস্সসি. এৰরূপঞ্হি তে সীলন্তি.

ইতি নং সো ওৰদিত্ৰা তত্থ অৰসিত্ৰা পক্খে পসারেত্ৰা অঞ্ঞত্থ অগমাসি. কাকোপি তত্থেৰ জীৰিতক্খযং পাপুণি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে লোলভিক্খু অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. তদা কাকো লোলভিক্খু অহোসি, কপোতো পন অহমেৰ অহোসিন্তি.

কপোতজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা.

অড্ঢৰগ্গো ততিযো.

জাতকুদ্দানং –

মণিকুণ্ডল সুজাতা, ৰেনসাখঞ্চ ওরগং;

ঘটং কোরণ্ডি লটুকি, ধম্মপালং মিগং তথা.

সুযোনন্দী ৰণ্ণারোহ, সীলং হিরী খজ্জোপনং;

অহি গুম্বিয সাল়িযং, তচসারং মিত্তৰিন্দং.

পলাসঞ্চেৰ দীঘিতি, মিগপোতক মূসিকং;