৭. নিব্বানধাতুসুত্তৰণ্ণনা
৪৪. সত্তমে দ্ৰেমাতি দ্ৰে ইমা. ৰানং ৰুচ্চতি তণ্হা, নিক্খন্তং ৰানতো, নত্থি ৰা এত্থ ৰানং, ইমস্মিং ৰা অধিগতে ৰানস্স অভাৰোতি নিব্বানং, তদেৰ নিস্সত্তনিজ্জীৰট্ঠেন সভাৰধারণট্ঠেন চ ধাতূতি নিব্বানধাতু. যদিপি তস্সা পরমত্থতো ভেদো নত্থি, পরিযাযেন পন পঞ্ঞাযতীতি তং পরিযাযভেদং সন্ধায ‘‘দ্ৰেমা, ভিক্খৰে, নিব্বানধাতুযো’’তি ৰত্ৰা যথাধিপ্পেতপ্পভেদং দস্সেতুং ‘‘সউপাদিসেসা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তণ্হাদীহি ফলভাৰেন উপাদীযতীতি উপাদি, খন্ধপঞ্চকং. উপাদিযেৰ সেসোতি উপাদিসেসো, সহ উপাদিসেসেনাতি সউপাদিসেসা, তদভাৰতো অনুপাদিসেসা.
অরহন্তি আরককিলেসো, দূরকিলেসোতি অত্থো. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরহং হোতি, আরকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা পোনোব্ভৰিকা, সদরা দুক্খৰিপাকা, আযতিং জাতিজরামরণিযা. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরহং হোতী’’তি (ম. নি. ১.৪৩৪).
খীণাসৰোতি কামাসৰাদযো চত্তারোপি আসৰা অরহতো খীণা সমুচ্ছিন্না পহীনা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢাতি খীণাসৰো. ৰুসিতৰাতি গরুসংৰাসেপি অরিযমগ্গেপি দসসু অরিযৰাসেসুপি ৰসি পরিৰসি পরিৰুট্ঠো ৰুট্ঠৰাসো চিণ্ণচরণোতি ৰুসিতৰা. কতকরণীযোতি পুথুজ্জনকল্যাণকং উপাদায সত্ত সেখা চতূহি মগ্গেহি করণীযং করোন্তি নাম, খীণাসৰস্স সব্বকরণীযানি কতানি পরিযোসিতানি, নত্থি উত্তরিং করণীযং দুক্খক্খযাধিগমাযাতি কতকরণীযো. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘তস্স সম্মা ৰিমুত্তস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;
কতস্স পটিচযো নত্থি, করণীযং ন ৰিজ্জতী’’তি. (অ. নি. ৬.৫৫; মহাৰ. ২৪৪);
ওহিতভারোতি তযো ভারা – খন্ধভারো, কিলেসভারো, অভিসঙ্খারভারোতি. তস্সিমে তযোপি ভারা ওহিতা ওরোপিতা নিক্খিত্তা পাতিতাতি ওহিতভারো. অনুপ্পত্তসদত্থোতি অনুপ্পত্তো সদত্থং, সকত্থন্তি ৰুত্তং হোতি, ককারস্স দকারো কতো. অনুপ্পত্তো সদত্থো এতেনাতি অনুপ্পত্তসদত্থো, সদত্থোতি চ অরহত্তং ৰেদিতব্বং. তঞ্হি অত্তুপনিবন্ধট্ঠেন অত্তনো অৰিজহনট্ঠেন অত্তনো পরমত্থেন চ অত্তনো অত্থত্তা সকত্থো হোতি. পরিক্খীণভৰসংযোজনোতি কামরাগসংযোজনং, পটিঘসংযোজনং, মানদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসভৰরাগইস্সামচ্ছরিযঅৰিজ্জাসংযোজনন্তি ইমানি সত্তে ভৰেসু. ভৰং ৰা ভৰেন সংযোজেন্তি উপনিবন্ধন্তীতি ভৰসংযোজনানি নাম. তানি অরহতো পরিক্খীণানি, পহীনানি, ঞাণগ্গিনা, দড্ঢানীতি পরিক্খীণভৰসংযোজনো. সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তোতি এত্থ সম্মদঞ্ঞাতি সম্মা অঞ্ঞায, ইদং ৰুত্তং হোতি – খন্ধানং খন্ধট্ঠং, আযতনানং আযতনট্ঠং, ধাতূনং সুঞ্ঞট্ঠং, দুক্খস্স পীল়নট্ঠং, সমুদযস্স পভৰট্ঠং, নিরোধস্স সন্তট্ঠং, মগ্গস্স দস্সনট্ঠং ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’’তি এৰমাদিভেদং ৰা সম্মা যথাভূতং অঞ্ঞায জানিত্ৰা তীরযিত্ৰা তুলযিত্ৰা ৰিভাৰেত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰা. ৰিমুত্তোতি দ্ৰে ৰিমুত্তিযো চিত্তস্স চ ৰিমুত্তি নিব্বানঞ্চ. অরহা হি সব্বকিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা চিত্তৰিমুত্তিযাপি ৰিমুত্তো, নিব্বানেপি ৰিমুত্তোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তো’’তি.
তস্স তিট্ঠন্তেৰ পঞ্চিন্দ্রিযানীতি তস্স অরহতো চরিমভৰহেতুভূতং কম্মং যাৰ ন খীযতি, তাৰ তিট্ঠন্তিযেৰ চক্খাদীনি পঞ্চিন্দ্রিযানি. অৰিঘাতত্তাতি অনুপ্পাদনিরোধৰসেন অনিরুদ্ধত্তা. মনাপামনাপন্তি ইট্ঠানিট্ঠং রূপাদিগোচরং. পচ্চনুভোতীতি ৰিন্দতি পটিলভতি. সুখদুক্খং পটিসংৰেদেতীতি ৰিপাকভূতং সুখঞ্চ দুক্খঞ্চ পটিসংৰেদেতি তেহি দ্ৰারেহি পটিলভতি.
এত্তাৰতা উপাদিসেসং দস্সেত্ৰা ইদানি সউপাদিসেসং নিব্বানধাতুং দস্সেতুং ‘‘তস্স যো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তস্সাতি তস্স সউপাদিসেসস্স সতো অরহতো. যো রাগক্খযোতি রাগস্স খযো খীণাকারো অভাৰো অচ্চন্তমনুপ্পাদো. এস নযো সেসেসুপি. এত্তাৰতা রাগাদিক্খযো সউপাদিসেসা নিব্বানধাতূতি দস্সিতং হোতি.
ইধেৰাতি ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে. সব্বৰেদযিতানীতি সুখাদযো সব্বা অব্যাকতৰেদনা, কুসলাকুসলৰেদনা পন পুব্বেযেৰ পহীনাতি. অনভিনন্দিতানীতি তণ্হাদীহি ন অভিনন্দিতানি. সীতিভৰিস্সন্তীতি অচ্চন্তৰূপসমেন সঙ্খারদরথপটিপ্পস্সদ্ধিযা সীতলী ভৰিস্সন্তি, অপ্পটিসন্ধিকনিরোধেন নিরুজ্ঝিস্সন্তীতি অত্থো. ন কেৰলং ৰেদযিতানিযেৰ, সব্বেপি পন খীণাসৰসন্তানে পঞ্চক্খন্ধা নিরুজ্ঝিস্সন্তি, ৰেদযিতসীসেন দেসনা কতা.
গাথাসু চক্খুমতাতি বুদ্ধচক্খু, ধম্মচক্খু, দিব্বচক্খু, পঞ্ঞাচক্খু, সমন্তচক্খূতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমতা. অনিস্সিতেনাতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযৰসেন কঞ্চি ধম্মং অনিস্সিতেন, রাগবন্ধনাদীহি ৰা অবন্ধেন. তাদিনাতি ছল়ঙ্গুপেক্খাৰসেন সব্বত্থ ইট্ঠাদীসু একসভাৰতাসঙ্খাতেন তাদিলক্খণেন তাদিনা. দিট্ঠধম্মিকাতি ইমস্মিং অত্তভাৰে ভৰা ৰত্তমানা. ভৰনেত্তিসঙ্খযাতি ভৰনেত্তিযা তণ্হায পরিক্খযা. সম্পরাযিকাতি সম্পরাযে খন্ধভেদতো পরভাগে ভৰা. যম্হীতি যস্মিং অনুপাদিসেসনিব্বানে. ভৰানীতি লিঙ্গৰিপল্লাসেন ৰুত্তং, উপপত্তিভৰা সব্বসো অনৰসেসা নিরুজ্ঝন্তি, ন পৰত্তন্তি.
তেতি তে এৰং ৰিমুত্তচিত্তা. ধম্মসারাধিগমাতি ৰিমুত্তিসারত্তা ইমস্স ধম্মৰিনযস্স, ধম্মেসু সারভূতস্স অরহত্তস্স অধিগমনতো. খযেতি রাগাদিক্খযভূতে নিব্বানে রতা অভিরতা. অথ ৰা নিচ্চভাৰতো সেট্ঠভাৰতো চ ধম্মেসু সারন্তি ধম্মসারং, নিব্বানং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘ৰিরাগো সেট্ঠো ধম্মানং (ধ. প. ২৭৩), ৰিরাগো তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তি (ইতিৰু. ৯০; অ. নি. ৪.৩৪) চ. তস্স ধম্মসারস্স অধিগমহেতু খযে সব্বসঙ্খারপরিক্খযে অনুপাদিসেসনিব্বানে রতা. পহংসূতি পজহিংসু. তেতি নিপাতমত্তং. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
সত্তমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.