৬. মানসুত্তৰণ্ণনা
৬. ছট্ঠে মানন্তি জাতিআদিৰত্থুকং চেতসো উন্নমনং. সো হি ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তিআদিনা নযেন মঞ্ঞন্তি তেন, সযং ৰা মঞ্ঞতি, মাননং সম্পগ্গহোতি ৰা মানোতি ৰুচ্চতি. স্ৰাযং সেয্যোহমস্মীতি মানো, সদিসোহমস্মীতি মানো, হীনোহমস্মীতি মানোতি এৰং তিৰিধো. পুন সেয্যস্স সেয্যোহমস্মীতি মানো, সেয্যস্স সদিসো, সেয্যস্স হীনো; সদিসস্স সেয্যো, সদিসস্স সদিসো, সদিসস্স হীনো; হীনস্স সেয্যো, হীনস্স সদিসো, হীনস্স হীনোহমস্মীতি মানোতি এৰং নৰৰিধোপি উন্নতিলক্খণো, অহংকাররসো, সম্পগ্গহরসো ৰা, উদ্ধুমাতভাৰপচ্চুপট্ঠানো, কেতুকম্যতাপচ্চুপট্ঠানো ৰা, দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তলোভপদট্ঠানো উম্মাদো ৰিযাতি দট্ঠব্বো. পজহথাতি তস্স সব্বস্সপি অত্তুক্কংসনপরৰম্ভননিমিত্ততা, গরুট্ঠানিযেসু অভিৰাদনপচ্চুপট্ঠানঅঞ্জলিকম্মসামীচিকম্মাদীনং অকরণে কারণতা, জাতিমদপুরিসমদাদিভাৰেন পমাদাপত্তিহেতুভাৰোতি এৰমাদিভেদং আদীনৰং তপ্পটিপক্খতো নিরতিমানতায আনিসংসঞ্চ পচ্চৰেক্খিত্ৰা রাজসভং অনুপ্পত্তো চণ্ডালো ৰিয সব্রহ্মচারীসু নীচচিত্ততং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা পুব্বভাগে তদঙ্গাদিৰসেন তং পজহন্তা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অনাগামিমগ্গেন সমুচ্ছিন্দথাতি অত্থো. অনাগামিমগ্গৰজ্ঝো এৰ হি মানো ইধাধিপ্পেতো. মত্তাসেতি জাতিমদপুরিসমদাদিৰসেন মানেন পমাদাপত্তিহেতুভূতেন মত্তা অত্তানং পগ্গহেত্ৰা চরন্তা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
ইমেসু পন পটিপাটিযা ছসু সুত্তেসু গাথাসু ৰা অনাগামিফলং পাপেত্ৰা দেসনা নিট্ঠাপিতা. তত্থ যে ইমে অৰিহা অতপ্পা সুদস্সা সুদস্সী অকনিট্ঠাতি উপপত্তিভৰৰসেন পঞ্চ অনাগামিনো, তেসু অৰিহেসু উপপন্না অৰিহা নাম. তে অন্তরাপরিনিব্বাযী, উপহচ্চপরিনিব্বাযী, অসঙ্খারপরিনিব্বাযী, সসঙ্খারপরিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি পঞ্চৰিধা, তথা অতপ্পা, সুদস্সা, সুদস্সিনো. অকনিট্ঠেসু পন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী পরিহাযতি. তত্থ যো অৰিহাদীসু উপ্পজ্জিত্ৰা আযুৰেমজ্ঝং অনতিক্কমিত্ৰা অরহত্তপ্পত্তিযা কিলেসপরিনিব্বানেন পরিনিব্বাযতি, অযং অন্তরাপরিনিব্বাযী নাম. যো পন অৰিহাদীসু আদিতো পঞ্চকপ্পসতাদিভেদং আযুৰেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৰা পরিনিব্বাযতি, অযং উপহচ্চপরিনিব্বাযী নাম. যো অসঙ্খারেন অধিমত্তপ্পযোগং অকত্ৰা অপ্পদুক্খেন অকসিরেন পরিনিব্বাযতি, অযং অসঙ্খারপরিনিব্বাযী নাম. যো পন সসঙ্খারেন অধিমত্তপ্পযোগং কত্ৰা দুক্খেন কিচ্ছেন কসিরেন পরিনিব্বাযতি, অযং সসঙ্খারপরিনিব্বাযী নাম. ইতরো পন অৰিহাদীসু উদ্ধংৰাহিতভাৰেন উদ্ধমস্স তণ্হাসোতং, ৰট্টসোতং, মগ্গসোতমেৰ ৰাতি উদ্ধংসোতো. অৰিহাদীসু উপ্পজ্জিত্ৰা অরহত্তং পত্তুং অসক্কোন্তো তত্থ তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা পটিসন্ধিগ্গহণৰসেন অকনিট্ঠং গচ্ছতীতি অকনিট্ঠগামী.
এত্থ চ উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, উদ্ধংসোতো ন অকনিট্ঠগামী, ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, ন উদ্ধংসোতো ন অকনিট্ঠগামীতি চতুক্কং ৰেদিতব্বং. কথং? যো অৰিহতো পট্ঠায চত্তারো দেৰলোকে সোধেত্ৰা অকনিট্ঠং গন্ত্ৰা পরিনিব্বাযতি, অযং উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী নাম. যো পন হেট্ঠা তযো দেৰলোকে সোধেত্ৰা সুদস্সীদেৰলোকে ঠত্ৰা পরিনিব্বাযতি, অযং উদ্ধংসোতো ন অকনিট্ঠগামী নাম. যো ইতো অকনিট্ঠমেৰ গন্ত্ৰা পরিনিব্বাযতি, অযং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী নাম. যো পন হেট্ঠা চতূসু দেৰলোকেসু তত্থ তত্থেৰ পরিনিব্বাযতি, অযং ন উদ্ধংসোতো, ন অকনিট্ঠগামী নামাতি.
তত্থ অৰিহেসু উপ্পজ্জিত্ৰা কপ্পসততো উদ্ধং পরিনিব্বাযিকো, দ্ৰিন্নং কপ্পসতানং মত্থকে পরিনিব্বাযিকো, পঞ্চকপ্পসতে অসম্পত্তে পরিনিব্বাযিকোতি তযো অন্তরাপরিনিব্বাযিনো. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘উপপন্নং ৰা সমনন্তরা অপ্পত্তং ৰা ৰেমজ্ঝ’’ন্তি (পু. প. ৩৬). ৰা-সদ্দেন হি পত্তমত্তোপি সঙ্গহিতোতি. এৰং তযো অন্তরাপরিনিব্বাযিনো, একো উপহচ্চপরিনিব্বাযী একো উদ্ধংসোতো. তেসু অসঙ্খারপরিনিব্বাযিনো পঞ্চ, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিনো পঞ্চাতি দস হোন্তি. তথা অতপ্পাসুদস্সাসুদস্সীসূতি চত্তারো দসকা চত্তারীসং অকনিট্ঠে পন উদ্ধংসোতস্স অভাৰতো তযো অন্তরাপরিনিব্বাযিনো, একো উপহচ্চপরিনিব্বাযীতি অসঙ্খারপরিনিব্বাযিনো চত্তারো, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিনো চত্তারোতি অট্ঠ, এৰমেতে অট্ঠচত্তারীসং অনাগামিনো. তে সব্বেপি ইমেসু সুত্তেসু অৰিসেসৰচনেন গহিতাতি দট্ঠব্বং.
ছট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.