৮. কুক্কুটমিত্তনেসাদৰত্থু

পাণিম্হি চেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো কুক্কুটমিত্তং নাম নেসাদং আরব্ভ কথেসি.

রাজগহে কির একা সেট্ঠিধীতা ৰযপ্পত্তা সত্তভূমিকপাসাদস্স উপরি সিরিগব্ভে আরক্খণত্থায একং পরিচারিকং দত্ৰা মাতাপিতূহি ৰাসিযমানা একদিৰসং সাযন্হসমযে ৰাতপানেন অন্তরৰীথিং ওলোকেন্তী পঞ্চ পাসসতানি পঞ্চ সূলসতানি আদায মিগে ৰধিত্ৰা জীৰমানং একং কুক্কুটমিত্তং নাম নেসাদং পঞ্চ মিগসতানি ৰধিত্ৰা তেসং মংসেন মহাসকটং পূরেত্ৰা সকটধুরে নিসীদিত্ৰা মংসৰিক্কিণনত্থায নগরং পৰিসন্তং দিস্ৰা তস্মিং পটিবদ্ধচিত্তা পরিচারিকায হত্থে পণ্ণাকারং দত্ৰা ‘‘গচ্ছ, এতস্স পণ্ণাকারং দত্ৰা গমনকালং ঞত্ৰা এহী’’তি পেসেসি. সা গন্ত্ৰা তস্স পণ্ণাকারং দত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘কদা গমিস্সসী’’তি? সো ‘‘অজ্জ মংসং ৰিক্কিণিত্ৰা পাতোৰ অসুকদ্ৰারেন নাম নিক্খমিত্ৰা গমিস্সামী’’তি আহ. সা তেন কথিতকথং সুত্ৰা আগন্ত্ৰা তস্সা আরোচেসি. সেট্ঠিধীতা অত্তনা গহেতব্বযুত্তকং ৰত্থাভরণজাতং সংৰিদহিত্ৰা পাতোৰ মলিনৰত্থং নিৰাসেত্ৰা কুটং আদায দাসীহি সদ্ধিং উদকতিত্থং গচ্ছন্তী ৰিয নিক্খমিত্ৰা তং ঠানং গন্ত্ৰা তস্সাগমনং ওলোকেন্তী অট্ঠাসি. সোপি পাতোৰ সকটং পাজেন্তো নিক্খমি. সা তস্স পচ্ছতো পচ্ছতো পাযাসি. সো তং দিস্ৰা ‘‘অহং তং ‘অসুকস্স নাম ধীতা’তি ন জানামি, মা মং অনুবন্ধি, অম্মা’’তি আহ. ন মং ত্ৰং পক্কোসসি, অহং অত্তনো ধম্মতায আগচ্ছামি, ত্ৰং তুণ্হী হুত্ৰা অত্তনো সকটং পাজেহীতি. সো পুনপ্পুনং তং নিৰারেতিযেৰ. অথ নং সা আহ – ‘‘সামি, সিরী নাম অত্তনো সন্তিকং আগচ্ছন্তী নিৰারেতুং ন ৰট্টতী’’তি. সো তস্সা নিস্সংসযেন আগমনকারণং ঞত্ৰা তং সকটং আরোপেত্ৰা অগমাসি. তস্সা মাতাপিতরো ইতো চিতো চ পরিযেসাপেত্ৰা অপস্সন্তা ‘‘মতা ভৰিস্সতী’’তি মতকভত্তং করিংসু. সাপি তেন সদ্ধিং সংৰাসমন্ৰায পটিপাটিযা সত্ত পুত্তে ৰিজাযিত্ৰা তে ৰযপ্পত্তে ঘরবন্ধনেন বন্ধি.

অথেকদিৰসং সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ৰোলোকেন্তো কুক্কুটমিত্তং সপুত্তং সসুণিসং অত্তনো ঞাণজালস্স অন্তো পৰিট্ঠং দিস্ৰা, ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি উপধারেন্তো তেসং পন্নরসন্নম্পি সোতাপত্তিমগ্গস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা পাতোৰ পত্তচীৰরং আদায তস্স পাসট্ঠানং অগমাসি. তং দিৰসং পাসে বদ্ধো একমিগোপি নাহোসি. সত্থা তস্স পাসমূলে পদৰলঞ্জং দস্সেত্ৰা পুরতো একস্স গুম্বস্স হেট্ঠা ছাযাযং নিসীদি. কুক্কুটমিত্তো পাতোৰ ধনুং আদায পাসট্ঠানং গন্ত্ৰা আদিতো পট্ঠায পাসে ওলোকযমানো পাসে বদ্ধং একম্পি মিগং অদিস্ৰা সত্থু পদৰলঞ্জং অদ্দস. অথস্স এতদহোসি – ‘‘কো ময্হং বদ্ধমিগে মোচেন্তো ৰিচরতী’’তি. সো সত্থরি আঘাতং বন্ধিত্ৰা গচ্ছন্তো গুম্বমূলে নিসিন্নং সত্থারং দিস্ৰা, ‘‘ইমিনা মম মিগা মোচিতা ভৰিস্সন্তি, মারেস্সামি ন’’ন্তি ধনুং আকড্ঢি. সত্থা ধনুং আকড্ঢিতুং দত্ৰা ৰিস্সজ্জেতুং নাদাসি. সো সরং ৰিস্সজ্জেতুম্পি ওরোপেতুম্পি অসক্কোন্তো ফাসুকাহি ভিজ্জন্তীহি ৰিয মুখতো খেল়েন পগ্ঘরন্তেন কিলন্তরূপো অট্ঠাসি. অথস্স পুত্তা গেহং গন্ত্ৰা ‘‘পিতা নো চিরাযতি, কিং নু খো এত’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘গচ্ছথ, তাতা, পিতু সন্তিক’’ন্তি মাতরা পেসিতা ধনূনি আদায গন্ত্ৰা পিতরং তথাঠিতং দিস্ৰা ‘‘অযং নো পিতু পচ্চামিত্তো ভৰিস্সতী’’তি সত্তপি জনা ধনূনি আকড্ঢিত্ৰা বুদ্ধানুভাৰেন যথা নেসং পিতা ঠিতো, তথেৰ অট্ঠংসু. অথ নেসং মাতা ‘‘কিং নু খো মে পুত্তাপি চিরাযন্তী’’তি ৰত্ৰা সত্তহি সুণিসাহি সদ্ধিং গন্ত্ৰা তে তথাঠিতে দিস্ৰা ‘‘কস্স নু খো ইমে ধনূনি আকড্ঢিত্ৰা ঠিতা’’তি ওলোকেন্তী সত্থারং দিস্ৰা বাহা পগ্গয্হ – ‘‘মা মে পিতরং নাসেথ, মা মে পিতরং নাসেথা’’তি মহাসদ্দমকাসি. কুক্কুটমিত্তো তং সদ্দং সুত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘নট্ঠো ৰতম্হি, সসুরো কির মে এস, অহো মযা ভারিযং কম্মং কত’’ন্তি. পুত্তাৰিস্স ‘‘অয্যকো কির নো এস, অহো ভারিযং কম্মং কত’’ন্তি চিন্তযিংসু. কুক্কুটমিত্তো ‘‘অযং সসুরো মে’’তি মেত্তচিত্তং উপট্ঠপেসি, পুত্তাপিস্স ‘‘অয্যকো নো’’তি মেত্তচিত্তং উপট্ঠপেসুং. অথ তে নেসং মাতা সেট্ঠিধীতা ‘‘খিপ্পং ধনূনি ছড্ডেত্ৰা পিতরং মে খমাপেথা’’তি আহ.

সত্থা তেসং মুদুচিত্ততং ঞত্ৰা ধনুং ওতারেতুং অদাসি. তে সব্বে সত্থারং ৰন্দিত্ৰা ‘‘খমথ নো, ভন্তে’’তি খমাপেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ নেসং সত্থা অনুপুব্বিং কথং কথেসি. দেসনাৰসানে কুক্কুটমিত্তো সদ্ধিং পুত্তেহি চেৰ সুণিসাহি চ অত্তপঞ্চদসমো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সত্থা পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং ৰিহারং অগমাসি. অথ নং আনন্দত্থেরো পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, কহং গমিত্থা’’তি. কুক্কুটমিত্তস্স সন্তিকং, আনন্দাতি. পাণাতিপাতকম্মস্স ৰো, ভন্তে, অকারকো কতোতি. আমানন্দ, সো অত্তপঞ্চদসমো অচলসদ্ধায পতিট্ঠায তীসু রতনেসু নিক্কঙ্খো হুত্ৰা পাণাতিপাতকম্মস্স অকারকো জাতোতি. ভিক্খূ আহংসু – ‘‘ননু, ভন্তে, ভরিযাপিস্স অত্থী’’তি. আম, ভিক্খৰে, সা কুলগেহে কুমারিকা হুত্ৰা সোতাপত্তিফলং পত্তাতি. ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘কুক্কুটমিত্তস্স কির ভরিযা কুমারিককালে এৰ সোতাপত্তিফলং পত্ৰা তস্স গেহং গন্ত্ৰা সত্ত পুত্তে লভি, সা এত্তকং কালং সামিকেন ‘ধনুং আহর, সরে আহর, সত্তিং আহর, সূলং আহর, জালং আহরা’তি ৰুচ্চমানা তানি অদাসি. সোপি তায দিন্নানি আদায গন্ত্ৰা পাণাতিপাতং করোতি, কিং নু খো সোতাপন্নাপি পাণাতিপাতং করোন্তী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ন, ভিক্খৰে, সোতাপন্না পাণাতিপাতং করোন্তি, সা পন ‘সামিকস্স ৰচনং করোমী’তি তথা অকাসি. ‘ইদং গহেত্ৰা এস গন্ত্ৰা পাণাতিপাতং করোতূ’তি তস্সা চিত্তং নত্থি. পাণিতলস্মিঞ্হি ৰণে অসতি ৰিসং গণ্হন্তস্স তং ৰিসং অনুডহিতুং ন সক্কোতি, এৰমেৰং অকুসলচেতনায অভাৰেন পাপং অকরোন্তস্স ধনুআদীনি নীহরিত্ৰা দদতোপি পাপং নাম ন হোতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১২৪. ‘‘পাণিম্হি চে ৰণো নাস্স, হরেয্য পাণিনা ৰিসং;

নাব্বণং ৰিসমন্ৰেতি, নত্থি পাপং অকুব্বতো’’তি.

তত্থ নাস্সাতি ন ভৰেয্য. হরেয্যাতি হরিতুং সক্কুণেয্য. কিং কারণা? যস্মা নাব্বণং ৰিসমন্ৰেতি অৰণঞ্হি পাণিং ৰিসং অন্ৰেতুং ন সক্কোতি, এৰমেৰ ধনুআদীনি নীহরিত্ৰা দেন্তস্সাপি অকুসলচেতনায অভাৰেন পাপং অকুব্বতো পাপং নাম নত্থি, অৰণং পাণিং ৰিসং ৰিয নাস্স চিত্তং পাপং অনুগচ্ছতীতি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

অপরেন সমযেন ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘কো নু খো কুক্কুটমিত্তস্স সপুত্তস্স সসুণিসস্স সোতাপত্তিমগ্গস্সূপনিস্সযো, কেন কারণেন নেসাদকুলে নিব্বত্তো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ভিক্খৰে, অতীতে কস্সপদসবলস্স ধাতুচেতিযং সংৰিদহন্তা এৰমাহংসু – ‘‘কিং নু খো ইমস্স চেতিযস্স মত্তিকা ভৰিস্সতি, কিং উদক’’ন্তি. অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘হরিতালমনোসিলা মত্তিকা ভৰিস্সতি, তিলতেলং উদক’’ন্তি. তে হরিতালমনোসিলা কোট্টেত্ৰা তিলতেলেন সংসন্দিত্ৰা ইট্ঠকায ঘটেত্ৰা সুৰণ্ণেন খচিত্ৰা অন্তো চিনিংসু, বহিমুখে পন একগ্ঘনসুৰণ্ণইট্ঠকাৰ অহেসুং. একেকা সতসহস্সগ্ঘনিকা অহোসি. তে যাৰ ধাতুনিধানা চেতিযে নিট্ঠিতে চিন্তযিংসু – ‘‘ধাতুনিধানকালে বহুনা ধনেন অত্থো, কং নু খো জেট্ঠকং করোমা’’তি.

অথেকো গামৰাসিকো সেট্ঠি ‘‘অহং জেট্ঠকো ভৰিস্সামী’’তি ধাতুনিধানে একং হিরঞ্ঞকোটিং পক্খিপি. তং দিস্ৰা রট্ঠৰাসিনো ‘‘অযং নগরসেট্ঠি ধনমেৰ সংহরতি, এৰরূপে চেতিযে জেট্ঠকো ভৰিতুং ন সক্কোতি, গামৰাসী পন কোটিধনং পক্খিপিত্ৰা জেট্ঠকো জাতো’’তি উজ্ঝাযিংসু. সো তেসং কথং সুত্ৰা ‘‘অহং দ্ৰে কোটিযো দত্ৰা জেট্ঠকো ভৰিস্সামী’’তি দ্ৰে কোটিযো অদাসি. ইতরো ‘‘অহমেৰ জেট্ঠকো ভৰিস্সামী’’তি তিস্সো কোটিযো অদাসি. এৰং ৰড্ঢেত্ৰা ৰড্ঢেত্ৰা নগরৰাসী অট্ঠ কোটিযো অদাসি. গামৰাসিনো পন গেহে নৰকোটিধনমেৰ অত্থি, নগরৰাসিনো চত্তালীসকোটিধনং. তস্মা গামৰাসী চিন্তেসি – ‘‘সচাহং নৰ কোটিযো দস্সামি, অযং ‘দস কোটিযো দস্সামী’তি ৰক্খতি, অথ মে নিদ্ধনভাৰো পঞ্ঞাযিস্সতী’’তি. সো এৰমাহ – ‘‘অহং এত্তকঞ্চ ধনং দস্সামি, সপুত্তদারো চ চেতিযস্স দাসো ভৰিস্সামী’’তি সত্ত পুত্তে সত্ত সুণিসাযো ভরিযঞ্চ গহেত্ৰা অত্তনা সদ্ধিং চেতিযস্স নিয্যাদেসি. রট্ঠৰাসিনো ‘‘ধনং নাম সক্কা উপ্পাদেতুং, অযং পন সপুত্তদারো অত্তানং নিয্যাদেসি, অযমেৰ জেট্ঠকো হোতূ’’তি তং জেট্ঠকং করিংসু. ইতি তে সোল়সপি জনা চেতিযস্স দাসা অহেসুং. রট্ঠৰাসিনো পন তে ভুজিস্সে অকংসু. এৰং সন্তেপি চেতিযমেৰ পটিজগ্গিত্ৰা যাৰতাযুকং ঠত্ৰা ততো চুতা দেৰলোকে নিব্বত্তিংসু. তেসু একং বুদ্ধন্তরং দেৰলোকে ৰসন্তেসু ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ভরিযা ততো চৰিত্ৰা রাজগহে সেট্ঠিনো ধীতা হুত্ৰা নিব্বত্তি. সা কুমারিকাৰ হুত্ৰা সোতাপত্তিফলং পাপুণি. অদিট্ঠসচ্চস্স পন পটিসন্ধি নাম ভারিযাতি তস্সা সামিকো সম্পরিৰত্তমানো গন্ত্ৰা নেসাদকুলে নিব্বত্তি. তস্স সহ দস্সনেনেৰ সেট্ঠিধীতরং পুব্বসিনেহো অজ্ঝোত্থরি. ৰুত্তম্পি চেতং –

‘‘পুব্বেৰ সন্নিৰাসেন, পচ্চুপ্পন্নহিতেন ৰা;

এৰং তং জাযতে পেমং, উপ্পলংৰ যথোদকে’’তি. (জা. ১.২.১৭৪);

সা পুব্বসিনেহেনেৰ নেসাদকুলং অগমাসি. পুত্তাপিস্সা দেৰলোকা চৰিত্ৰা তস্সা এৰ কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হিংসু, সুণিসাযোপিস্সা তত্থ তত্থ নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তা তেসংযেৰ গেহং অগমংসু. এৰং তে সব্বেপি তদা চেতিযং পটিজগ্গিত্ৰা তস্স কম্মস্সানুভাৰেন সোতাপত্তিফলং পত্তাতি.

কুক্কুটমিত্তনেসাদৰত্থু অট্ঠমং.