৪. অনাথপিণ্ডিকসেট্ঠিৰত্থু
পাপোপি পস্সতী ভদ্রন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অনাথপিণ্ডিকং আরব্ভ কথেসি.
অনাথপিণ্ডিকো হি ৰিহারমেৰ উদ্দিস্স চতুপণ্ণাসকোটিধনং বুদ্ধসাসনে ৰিকিরিত্ৰা সত্থরি জেতৰনে ৰিহরন্তে দেৰসিকং তীণি মহাউপট্ঠানানি গচ্ছতি, গচ্ছন্তো চ ‘‘কিং নু খো আদায আগতোতি সামণেরা ৰা দহরা ৰা হত্থম্পি মে ওলোকেয্যু’’ন্তি তুচ্ছহত্থো নাম ন গতপুব্বো. পাতোৰ গচ্ছন্তো যাগুং গাহাপেত্ৰাৰ গচ্ছতি, কতপাতরাসো সপ্পিনৰনীতাদীনি ভেসজ্জানি. সাযন্হসমযে মালাগন্ধৰিলেপনৰত্থাদীনি গাহাপেত্ৰা গচ্ছতি. এৰং নিচ্চকালমেৰ দিৰসে দিৰসে দানং দত্ৰা সীলং রক্খতি. অপরভাগে ধনং পরিক্খযং গচ্ছতি. ৰোহারূপজীৰিনোপিস্স হত্থতো অট্ঠারসকোটিধনং ইণং গণ্হিংসু, কুলসন্তকাপিস্স অট্ঠারসহিরঞ্ঞকোটিযো, নদীতীরে নিদহিত্ৰা ঠপিতা উদকেন কূলে ভিন্নে মহাসমুদ্দং পৰিসিংসু. এৰমস্স অনুপুব্বেন ধনং পরিক্খযং অগমাসি. সো এৰংভূতোপি সঙ্ঘস্স দানং দেতিযেৰ, পণীতং পন কত্ৰা দাতুং ন সক্কোতি.
সো একদিৰসং সত্থারা ‘‘দীযতি পন তে, গহপতি, কুলে দান’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘দীযতি, ভন্তে, তঞ্চ খো কণাজকং বিলঙ্গদুতিয’’ন্তি আহ. অথ নং সত্থা, ‘‘গহপতি, ‘লূখং দানং দেমী’তি মা চিন্তযি. চিত্তস্মিঞ্হি পণীতে বুদ্ধাদীনং দিন্নদানং লূখং নাম নত্থি, অপিচ ত্ৰং অট্ঠন্নং অরিযপুগ্গলানং দানং দেসি, অহং পন ৰেলামকালে সকলজম্বুদীপং উন্নঙ্গলং কত্ৰা মহাদানং পৰত্তযমানোপি তিসরণগতম্পি কঞ্চি নালত্থং, দক্খিণেয্যা নাম এৰং দুল্লভা. তস্মা ‘লূখং মে দান’ন্তি মা চিন্তযী’’তি ৰত্ৰা ৰেলামসুত্তমস্স (অ. নি. ৯.২০) কথেসি. অথস্স দ্ৰারকোট্ঠকে অধিৰত্থা দেৰতা সত্থরি চেৰ সত্থুসাৰকেসু চ গেহং পৰিসন্তেসু তেসং তেজেন সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তী, ‘‘যথা ইমে ইমং গেহং ন পৰিসন্তি, তথা গহপতিং পরিভিন্দিস্সামী’’তি তং ৰত্তুকামাপি ইস্সরকালে কিঞ্চি ৰত্তুং নাসক্খি, ইদানি ‘‘পনাযং দুগ্গতো গণ্হিস্সতি মে ৰচন’’ন্তি রত্তিভাগে সেট্ঠিস্স সিরিগব্ভং পৰিসিত্ৰা আকাসে অট্ঠাসি. অথ সেট্ঠি নং দিস্ৰা ‘‘কো এসো’’তি আহ. অহং তে মহাসেট্ঠি চতুত্থদ্ৰারকোট্ঠকে অধিৰত্থা দেৰতা, তুয্হং ওৰাদদানত্থায আগতাতি. তেন হি ওৰদেহীতি. মহাসেট্ঠি তযা পচ্ছিমকালং অনোলোকেত্ৰাৰ সমণস্স গোতমস্স সাসনে বহুং ধনং ৰিপ্পকিণ্ণং, ইদানি দুগ্গতো হুত্ৰাপি তং ন মুঞ্চসিযেৰ, এৰং ৰত্তমানো কতিপাহেনেৰ ঘাসচ্ছাদনমত্তম্পি ন লভিস্সসি, কিং তে সমণেন গোতমেন, অতিপরিচ্চাগতো ওরমিত্ৰা কম্মন্তে পযোজেন্তো কুটুম্বং সণ্ঠাপেহীতি. অযং মে তযা দিন্নওৰাদোতি. আম, সেট্ঠীতি. গচ্ছ, নাহং তাদিসীনং সতেনপি সহস্সেনপি সতসহস্সেনপি সক্কা কম্পেতুং, অযুত্তং তে ৰুত্তং, কং তযা মম গেহে ৰসমানায, সীঘং সীঘং মে ঘরা নিক্খমাহীতি. সা সোতাপন্নস্স অরিযসাৰকস্স ৰচনং সুত্ৰা ঠাতুং অসক্কোন্তী দারকে আদায নিক্খমি, নিক্খমিত্ৰা চ পন অঞ্ঞত্থ ৰসনট্ঠানং অলভমানা ‘‘সেট্ঠিং খমাপেত্ৰা তত্থেৰ ৰসিস্সামী’’তি নগরপরিগ্গাহকং দেৰপুত্তং উপসঙ্কমিত্ৰা অত্তনা কতাপরাধং আচিক্খিত্ৰা ‘‘এহি, মং সেট্ঠিস্স সন্তিকং নেত্ৰা খমাপেত্ৰা ৰসনট্ঠানং দাপেহী’’তি আহ. সো ‘‘অযুত্তং তযা ৰুত্তং, নাহং তস্স সন্তিকং গন্তুং উস্সহামী’’তি তং পটিক্খিপি. সা চতুন্নং মহারাজানং সন্তিকং গন্ত্ৰা তেহিপি পটিক্খিত্তা সক্কং দেৰরাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা তং পৰত্তিং আচিক্খিত্ৰা, ‘‘অহং, দেৰ, ৰসনট্ঠানং অলভমানা দারকে হত্থেন গহেত্ৰা অনাথা ৰিচরামি, ৰসনট্ঠানং মে দাপেহী’’তি সুট্ঠুতরং যাচি.
অথ নং সো ‘‘অহম্পি তৰ কারণা সেট্ঠিং ৰত্তুং ন সক্খিস্সামি, একং পন তে উপাযং কথেস্সামী’’তি আহ. সাধু, দেৰ, কথেহীতি. গচ্ছ, সেট্ঠিনো আযুত্তকৰেসং গহেত্ৰা সেট্ঠিস্স হত্থতো পণ্ণং আরোপেত্ৰা ৰোহারূপজীৰীহি গহিতং অট্ঠারসকোটিধনং অত্তনো আনুভাৰেন সোধেত্ৰা তুচ্ছগব্ভে পূরেত্ৰা মহাসমুদ্দং পৰিট্ঠং অট্ঠারসকোটিধনং অত্থি, অঞ্ঞম্পি অসুকট্ঠানে নাম অস্সামিকং অট্ঠারসকোটিধনং অত্থি, তং সব্বং সংহরিত্ৰা তস্স তুচ্ছগব্ভে পূরেত্ৰা দণ্ডকম্মং কত্ৰা খমাপেহীতি. সা ‘‘সাধু, দেৰা’’তি ৰুত্তনযেনেৰ তং সব্বং কত্ৰা পুন তস্স সিরিগব্ভং ওভাসযমানা আকাসে ঠত্ৰা ‘‘কো এসো’’তি ৰুত্তে অহং তে চতুত্থদ্ৰারকোট্ঠকে অধিৰত্থা অন্ধবালদেৰতা, মযা অন্ধবালতায যং তুম্হাকং সন্তিকে কথিতং, তং মে খমথ. সক্কস্স হি মে ৰচনেন চতুপণ্ণাসকোটিধনং সংহরিত্ৰা তুচ্ছগব্ভপূরণং দণ্ডকম্মং কতং, ৰসনট্ঠানং অলভমানা কিলমামীতি. অনাথপিণ্ডিকো চিন্তেসি – ‘‘অযং দেৰতা ‘দণ্ডকম্মঞ্চ মে কত’ন্তি ৰদতি, অত্তনো চ দোসং পটিজানাতি, সম্মাসম্বুদ্ধস্স নং দস্সেস্সামী’’তি. সো তং সত্থু সন্তিকং নেত্ৰা তায কতকম্মং সব্বং আরোচেসি. দেৰতা সত্থু পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, যং মযা অন্ধবালতায তুম্হাকং গুণে অজানিত্ৰা পাপকং ৰচনং ৰুত্তং, তং মে খমথা’’তি সত্থারং খমাপেত্ৰা মহাসেট্ঠিং খমাপেসি. সত্থা কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৰিপাকৰসেন সেট্ঠিঞ্চেৰ দেৰতঞ্চ ওৰদন্তো ‘‘ইধ, গহপতি, পাপপুগ্গলোপি যাৰ পাপং ন পচ্চতি, তাৰ ভদ্রম্পি পস্সতি. যদা পনস্স পাপং পচ্চতি, তদা পাপমেৰ পস্সতি. ভদ্রপুগ্গলোপি যাৰ ভদ্রং ন পচ্চতি, তাৰ পাপানি পস্সতি. যদা পনস্স ভদ্রং পচ্চতি, তদা ভদ্রমেৰ পস্সতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
১১৯. ‘‘পাপোপি পস্সতী ভদ্রং, যাৰ পাপং ন পচ্চতি;
যদা চ পচ্চতী পাপং, অথ পাপো পাপানি পস্সতি.
১২০. ‘‘ভদ্রোপি পস্সতী পাপং, যাৰ ভদ্রং ন পচ্চতি;
যদা চ পচ্চতী ভদ্রং, অথ ভদ্রো ভদ্রানি পস্সতী’’তি.
তত্থ পাপোতি কাযদুচ্চরিতাদিনা পাপকম্মেন যুত্তপুগ্গলো. সোপি হি পুরিমসুচরিতানুভাৰেন নিব্বত্তং সুখং অনুভৰমানো ভদ্রম্পি পস্সতি. যাৰ পাপং ন পচ্চতীতি যাৰস্স তং পাপকম্মং দিট্ঠধম্মে ৰা সম্পরাযে ৰা ৰিপাকং ন দেতি. যদা পনস্স তং দিট্ঠধম্মে ৰা সম্পরাযে ৰা ৰিপাকং দেতি, অথ দিট্ঠধম্মে ৰিৰিধা কম্মকারণা, সম্পরাযে চ অপাযদুক্খং অনুভোন্তো সো পাপো পাপানিযেৰ পস্সতি. দুতিযগাথাযপি কাযসুচরিতাদিনা ভদ্রকম্মেন যুত্তো ভদ্রো. সোপি হি পুরিমদুচ্চরিতানুভাৰেন নিব্বত্তং দুক্খং অনুভৰমানো পাপং পস্সতি. যাৰ ভদ্রং ন পচ্চতীতি যাৰস্স তং ভদ্রং কম্মং দিট্ঠধম্মে ৰা সম্পরাযে ৰা ৰিপাকং ন দেতি. যদা পন তং ৰিপাকং দেতি, অথ দিট্ঠধম্মে লাভসক্কারাদিসুখং, সম্পরাযে চ দিব্বসম্পত্তিসুখং অনুভৰমানো সো ভদ্রো ভদ্রানিযেৰ পস্সতীতি.
দেসনাৰসানে সা দেৰতা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপরিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
অনাথপিণ্ডিকসেট্ঠিৰত্থু চতুত্থং.