৩৭. ৰঙ্গীসত্থেরৰত্থু

চুতিং যো ৰেদীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো ৰঙ্গীসত্থেরং আরব্ভ কথেসি.

রাজগহে কিরেকো ব্রাহ্মণো ৰঙ্গীসো নাম মতমনুস্সানং সীসং আকোটেত্ৰা ‘‘ইদং নিরযে নিব্বত্তস্স সীসং, ইদং তিরচ্ছানযোনিযং, ইদং পেত্তিৰিসযে, ইদং মনুস্সলোকে, ইদং দেৰলোকে নিব্বত্তস্স সীস’’ন্তি জানাতি. ব্রাহ্মণা ‘‘সক্কা ইমং নিস্সায লোকং খাদিতু’’ন্তি চিন্তেত্ৰা তং দ্ৰে রত্তৰত্থানি পরিদহাপেত্ৰা আদায জনপদং চরন্তা মনুস্সে ৰদন্তি ‘‘এসো ৰঙ্গীসো নাম ব্রাহ্মণো মতমনুস্সানং সীসং আকোটেত্ৰা নিব্বত্তট্ঠানং জানাতি, অত্তনো ঞাতকানং নিব্বত্তট্ঠানং পুচ্ছথা’’তি. মনুস্সা যথাবলং দসপি কহাপণে ৰীসতিপি সতম্পি দত্ৰা ঞাতকানং নিব্বত্তট্ঠানং পুচ্ছন্তি. তে অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনস্স অৰিদূরে নিৰাসং গণ্হিংসু. তে ভুত্তপাতরাসা মহাজনং গন্ধমালাদিহত্থং ধম্মস্সৰনায গচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘কহং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ৰিহারং ধম্মস্সৰনাযা’’তি ৰুত্তে ‘‘তত্থ গন্ত্ৰা কিং করিস্সথ, অম্হাকং ৰঙ্গীসব্রাহ্মণেন সদিসো নাম নত্থি, মতমনুস্সানং সীসং আকোটেত্ৰা নিব্বত্তট্ঠানং জানাতি, ঞাতকানং নিব্বত্তট্ঠানং পুচ্ছথা’’তি আহংসু. তে ‘‘ৰঙ্গীসো কিং জানাতি, অম্হাকং সত্থারা সদিসো নাম নত্থী’’তি ৰত্ৰা ইতরেহিপি ‘‘ৰঙ্গীসসদিসো নত্থী’’তি ৰুত্তে কথং ৰড্ঢেত্ৰা ‘‘এথ, দানি ৰো ৰঙ্গীসস্স ৰা অম্হাকং ৰা সত্থু জাননভাৰং জানিস্সামা’’তি তে আদায ৰিহারং অগমংসু. সত্থা তেসং আগমনভাৰং ঞত্ৰা নিরযে তিরচ্ছানযোনিযং মনুস্সলোকে দেৰলোকেতি চতূসু ঠানেসু নিব্বত্তানং চত্তারি সীসানি, খীণাসৰসীসঞ্চাতি পঞ্চ সীসানি আহরাপেত্ৰা পটিপাটিযা ঠপেত্ৰা আগতকালে ৰঙ্গীসং পুচ্ছি – ‘‘ত্ৰং কির সীসং আকোটেত্ৰা মতকানং নিব্বত্তট্ঠানং জানাসী’’তি? ‘‘আম, জানামী’’তি. ‘‘ইদং কস্স সীস’’ন্তি? সো তং আকোটেত্ৰা ‘‘নিরযে নিব্বত্তস্সা’’তি আহ. অথস্স সত্থা ‘‘সাধু সাধূ’’তি সাধুকারং দত্ৰা ইতরানিপি তীণি সীসানি পুচ্ছিত্ৰা তেন অৰিরজ্ঝিত্ৰা ৰুত্তৰুত্তক্খণে তথেৰ তস্স সাধুকারং দত্ৰা পঞ্চমং সীসং দস্সেত্ৰা ‘‘ইদং কস্স সীস’’ন্তি পুচ্ছি, সো তম্পি আকোটেত্ৰা নিব্বত্তট্ঠানং ন জানাতি.

অথ নং সত্থা ‘‘কিং, ৰঙ্গীস, ন জানাসী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘আম, ন জানামী’’তি ৰুত্তে ‘‘অহং জানামী’’তি আহ. অথ নং ৰঙ্গীসো যাচি ‘‘দেথ মে ইমং মন্ত’’ন্তি. ন সক্কা অপব্বজিতস্স দাতুন্তি. সো ‘‘ইমস্মিং মন্তে গহিতে সকলজম্বুদীপে অহং জেট্ঠকো ভৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা তে ব্রাহ্মণে ‘‘তুম্হে তত্থেৰ কতিপাহং ৰসথ, অহং পব্বজিস্সামী’’তি উয্যোজেত্ৰা সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো ৰঙ্গীসত্থেরো নাম অহোসি. অথস্স সত্থা দ্ৰত্তিংসাকারকম্মট্ঠানং দত্ৰা ‘‘মন্তস্স পরিকম্মং সজ্ঝাযাহী’’তি আহ. সো তং সজ্ঝাযন্তো অন্তরন্তরা ব্রাহ্মণেহি ‘‘গহিতো তে মন্তো’’তি পুচ্ছিযমানো ‘‘আগমেথ তাৰ, গণ্হামী’’তি ৰত্ৰা কতিপাহেনেৰ অরহত্তং পত্ৰা পুন ব্রাহ্মণেহি পুট্ঠো ‘‘অভব্বো দানাহং, আৰুসো, গন্তু’’ন্তি আহ. তং সুত্ৰা ভিক্খূ ‘‘অযং, ভন্তে, অভূতেন অঞ্ঞং ব্যাকরোতী’’তি সত্থু আরোচেসুং. সত্থা ‘‘মা, ভিক্খৰে, এৰং অৰচুত্থ, ইদানি, ভিক্খৰে, মম পুত্তো চুতিপটিসন্ধিকুসলো জাতো’’তি ৰত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –

৪১৯. ‘‘চুতিং যো ৰেদি সত্তানং, উপপত্তিঞ্চ সব্বসো;

অসত্তং সুগতং বুদ্ধং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণং.

৪২০. ‘‘যস্স গতিং ন জানন্তি, দেৰা গন্ধব্বমানুসা;

খীণাসৰং অরহন্তং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণ’’ন্তি.

তত্থ যো ৰেদীতি যো সত্তানং সব্বাকারেন চুতিঞ্চ পটিসন্ধিঞ্চ পাকটং কত্ৰা জানাতি, তমহং অলগ্গতায অসত্তং, পটিপত্তিযা সুট্ঠু গতত্তা সুগতং, চতুন্নং সচ্চানং বুদ্ধতায বুদ্ধং ব্রাহ্মণং ৰদামীতি অত্থো. যস্সাতি যস্সেতে দেৰাদযো গতিং ন জানন্তি, তমহং আসৰানং খীণতায খীণাসৰং, কিলেসেহি আরকত্তা অরহন্তং ব্রাহ্মণং ৰদামীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ৰঙ্গীসত্থেরৰত্থু সত্ততিংসতিমং.