৯. খদিরৰনিযরেৰতত্থেরৰত্থু
গামে ৰাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো খদিরৰনিযরেৰতত্থেরং আরব্ভ কথেসি.
আযস্মা হি সারিপুত্তো সত্তাসীতিকোটিধনং পহায পব্বজিত্ৰা চালা, উপচালা, সীসূপচালাতি তিস্সো ভগিনিযো, চুন্দো উপসেনোতি ইমে দ্ৰে চ ভাতরো পব্বাজেসি. রেৰতকুমারো একোৰ গেহে অৰসিট্ঠো. অথস্স মাতা চিন্তেসি – ‘‘মম পুত্তো উপতিস্সো এত্তকং ধনং পহায পব্বজিত্ৰা তিস্সো চ ভগিনিযো দ্ৰে চ ভাতরো পব্বাজেসি, রেৰতো একোৰ অৰসেসো. সচে ইমম্পি পব্বাজেস্সতি, এত্তকং নো ধনং নস্সিস্সতি, কুলৰংসো পচ্ছিজ্জিস্সতি, দহরকালেযেৰ নং ঘরাৰাসেন বন্ধিস্সামী’’তি. সারিপুত্তত্থেরোপি পটিকচ্চেৰ ভিক্খূ আণাপেসি ‘‘সচে, আৰুসো, রেৰতো পব্বজিতুকামো আগচ্ছতি, আগতমত্তমেৰ নং পব্বাজেয্যাথ, মম মাতাপিতরো মিচ্ছাদিট্ঠিকা, কিং তেহি আপুচ্ছিতেহি, অহমেৰ তস্স মাতা চ পিতা চা’’তি. মাতাপিস্স রেৰতকুমারং সত্তৰস্সিকমেৰ ঘরবন্ধনেন বন্ধিতুকামা সমানজাতিকে কুলে দারিকং ৰারেত্ৰা দিৰসং ৰৰত্থপেত্ৰা কুমারং মণ্ডেত্ৰা পসাধেত্ৰা মহতা পরিৰারেন সদ্ধিং আদায কুমারিকায ঞাতিঘরং অগমাসি. অথ নেসং কতমঙ্গলানং দ্ৰিন্নম্পি ঞাতকেসু সন্নিপতিতেসু উদকপাতিযং হত্থে ওতারেত্ৰা মঙ্গলানি ৰত্ৰা কুমারিকায ৰুড্ঢিং আকঙ্খমানা ঞাতকা ‘‘তৰ অয্যিকায দিট্ঠধম্মং পস্স, অয্যিকা ৰিয চিরং জীৰ, অম্মা’’তি আহংসু. রেৰতকুমারো ‘‘কো নু খো ইমিস্সা অয্যিকায দিট্ঠধম্মো’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘কতরা ইমিস্সা অয্যিকা’’তি পুচ্ছি. অথ নং আহংসু, ‘‘তাত, কিং ন পস্সসি ইমং ৰীসৰস্সসতিকং খণ্ডদন্তং পলিতকেসং ৰলিত্তচং তিলকাহতগত্তং গোপানসিৰঙ্কং, এসা এতিস্সা অয্যিকা’’তি. ‘‘কিং পন অযম্পি এৰরূপা ভৰিস্সতী’’তি? ‘‘সচে জীৰিস্সতি, ভৰিস্সতি, তাতা’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘এৰরূপম্পি নাম সরীরং জরায ইমং ৰিপ্পকারং পাপুণিস্সতি, ইমং মে ভাতরা উপতিস্সেন দিট্ঠং ভৰিস্সতি, অজ্জেৰ মযা পলাযিত্ৰা পব্বজিতুং ৰট্টতী’’তি. অথ নং ঞাতকা কুমারিকায সদ্ধিং একযানং আরোপেত্ৰা আদায পক্কমিংসু.
সো থোকং গন্ত্ৰা সরীরকিচ্চং অপদিসিত্ৰা ‘‘ঠপেথ তাৰ যানং, ওতরিত্ৰা আগমিস্সামী’’তি যানা ওতরিত্ৰা একস্মিং গুম্বে থোকং পপঞ্চং কত্ৰা অগমাসি. পুনপি থোকং গন্ত্ৰা তেনেৰ অপদেসেন ওতরিত্ৰা অভিরুহি, পুনপি তথেৰ অকাসি. অথস্স ঞাতকা ‘‘অদ্ধা ইমস্স উট্ঠানানি ৰত্তন্তী’’তি সল্লক্খেত্ৰা নাতিদল়্হং আরক্খং করিংসু. সো পুনপি থোকং গন্ত্ৰা তেনেৰ অপদেসেন ওতরিত্ৰা ‘‘তুম্হে পাজেন্তো পুরতো গচ্ছথ, মযং পচ্ছতো সণিকং আগমিস্সামা’’তি ৰত্ৰা ওতরিত্ৰা গুম্বাভিমুখো অহোসি. ঞাতকাপিস্স ‘‘পচ্ছতো আগমিস্সতী’’তি সঞ্ঞায যানং পাজেন্তা গমিংসু. সোপি ততো পলাযিত্ৰা একস্মিং পদেসে তিংসমত্তা ভিক্খূ ৰসন্তি, তেসং সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা আহ – ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি. ‘‘আৰুসো, ত্ৰং সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতো, মযং তে রাজপুত্তভাৰং ৰা অমচ্চপুত্তভাৰং ৰা ন জানাম, কথং পব্বাজেস্সামা’’তি? ‘‘তুম্হে মং, ভন্তে, ন জানাথা’’তি? ‘‘ন জানামাৰুসো’’তি. ‘‘অহং উপতিস্সস্স কনিট্ঠভাতিকো’’তি. ‘‘কো এস উপতিস্সো নামা’’তি? ‘‘ভন্তে, ভদ্দন্তা মম ভাতরং ‘সারিপুত্তো’তি ৰদন্তি, তস্মা মযা ‘উপতিস্সো’তি ৰুত্তে ন জানন্তী’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৰং সারিপুত্তত্থেরস্স কনিট্ঠভাতিকো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘তেন হি এহি, ভাতরা তে অনুঞ্ঞাতমেৰা’’তি ৰত্ৰা ভিক্খূ তস্স আভরণানি ওমুঞ্চাপেত্ৰা একমন্তং ঠপেত্ৰা তং পব্বাজেত্ৰা থেরস্স সাসনং পহিণিংসু. থেরো তং সুত্ৰা ভগৰতো আরোচেসি – ‘‘ভন্তে, ‘আরঞ্ঞিকভিক্খূহি কির রেৰতো পব্বাজিতো’তি সাসনং পহিণিংসু, গন্ত্ৰা তং পস্সিত্ৰা আগমিস্সামী’’তি. সত্থা ‘‘অধিৰাসেহি তাৰ, সারিপুত্তা’’তি গন্তুং ন অদাসি. থেরো পুন কতিপাহচ্চযেন সত্থারং আপুচ্ছি. সত্থা ‘‘অধিৰাসেহি তাৰ, সারিপুত্ত, মযম্পি আগমিস্সামা’’তি নেৰ গন্তুং অদাসি.
সামণেরোপি ‘‘সচাহং ইধ ৰসিস্সামি, ঞাতকা মং অনুবন্ধিত্ৰা পক্কোসিস্সন্তী’’তি তেসং ভিক্খূনং সন্তিকে যাৰ অরহত্তা কম্মট্ঠানং উগ্গণ্হিত্ৰা পত্তচীৰরমাদায চারিকং চরমানো ততো তিংসযোজনিকে ঠানে খদিরৰনং গন্ত্ৰা অন্তোৰস্সেযেৰ তেমাসব্ভন্তরে সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. থেরোপি পৰারেত্ৰা সত্থারং পুন তত্থ গমনত্থায আপুচ্ছি. সত্থা ‘‘মযম্পি গমিস্সাম, সারিপুত্তা’’তি পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং নিক্খমি. থোকং গতকালে আনন্দত্থেরো দ্ৰেধাপথে ঠত্ৰা সত্থারং আহ – ‘‘ভন্তে, রেৰতস্স সন্তিকং গমনমগ্গেসু অযং পরিহারপথো সট্ঠিযোজনিকো মনুস্সাৰাসো, অযং উজুমগ্গো তিংসযোজনিকো অমনুস্সপরিগ্গহিতো, কতরেন গচ্ছামা’’তি. ‘‘সীৰলি, পন, আনন্দ, অম্হেহি সদ্ধিং আগতো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘সচে, সীৰলি, আগতো, উজুমগ্গমেৰ গণ্হাহী’’তি. সত্থা কির ‘‘অহং তুম্হাকং যাগুভত্তং উপ্পাদেস্সামি, উজুমগ্গং গণ্হাহী’’তি অৰত্ৰা ‘‘তেসং তেসং জনানং পুঞ্ঞস্স ৰিপাকদানট্ঠানং এত’’ন্তি ঞত্ৰা ‘‘সচে, সীৰলি, আগতো, উজুমগ্গং গণ্হাহী’’তি আহ. সত্থরি পন তং মগ্গং পটিপন্নে দেৰতা ‘‘অম্হাকং অয্যস্স সীৰলিত্থেরস্স সক্কারং করিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৰা একেকযোজনে ৰিহারে কারেত্ৰা একযোজনতো উদ্ধং গন্তুং অদত্ৰা পাতো ৰুট্ঠায দিব্বযাগুআদীনি গহেত্ৰা, ‘‘অয্যো, নো সীৰলিত্থেরো কহং নিসিন্নো’’তি ৰিচরন্তি. থেরো অত্তনো অভিহটং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাপেসি. এৰং সত্থা সপরিৰারো তিংসযোজনিকং কন্তারং সীৰলিত্থেরস্স পুঞ্ঞং অনুভৰমানোৰ আগমাসি. রেৰতত্থেরোপি সত্থু আগমনং ঞত্ৰা ভগৰতো গন্ধকুটিং মাপেত্ৰা পঞ্চ কূটাগারসতানি, পঞ্চ চঙ্কমনসতানি, পঞ্চরত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানসতানি চ মাপেসি. সত্থা তস্স সন্তিকে মাসমত্তমেৰ ৰসি. তস্মিং ৰসমানোপি সীৰলিত্থেরস্সেৰ পুঞ্ঞং অনুভৰি.
তত্থ পন দ্ৰে মহল্লকভিক্খূ সত্থু খদিরৰনং পৰিসনকালে এৰং চিন্তযিংসু – ‘‘অযং ভিক্খু এত্তকং নৰকম্মং করোন্তো কিং সক্খিস্সতি সমণধম্মং কাতুং, সত্থা ‘সারিপুত্তস্স কনিট্ঠো’তি মুখোলোকনকিচ্চং করোন্তো এৰরূপস্স নৰকম্মিকস্স ভিক্খুস্স সন্তিকং আগতো’’তি. সত্থাপি তং দিৰসং পচ্চূসকালে লোকং ৰোলোকেত্ৰা তে ভিক্খূ দিস্ৰা তেসং চিত্তাচারং অঞ্ঞাসি. তস্মা তত্থ মাসমত্তং ৰসিত্ৰা নিক্খমনদিৰসে যথা তে ভিক্খূ অত্তনো তেলনাল়িঞ্চ উদকতুম্বঞ্চ উপাহনানি চ পমুস্সন্তি, তথা অধিট্ঠহিত্ৰা নিক্খমন্তো ৰিহারূপচারতো বহি নিক্খন্তকালে ইদ্ধিং ৰিস্সজ্জেসি. অথ তে ভিক্খূ ‘‘মযা ইদঞ্চিদঞ্চ পমুট্ঠং, মযাপি পমুট্ঠ’’ন্তি উভোপি নিৰত্তিত্ৰা তং ঠানং অসল্লক্খেত্ৰা খদিররুক্খকণ্টকেহি ৰিজ্ঝমানা ৰিচরিত্ৰা একস্মিং খদিররুক্খে ওলম্বন্তং অত্তনো ভণ্ডকং দিস্ৰা আদায পক্কমিংসু. সত্থাপি ভিক্খুসঙ্ঘং আদায পুন মাসমত্তেনেৰ সীৰলিত্থেরস্স পুঞ্ঞং অনুভৰমানো পটিগন্ত্ৰা পুব্বারামং পাৰিসি.
অথ তে মহল্লকভিক্খূ পাতোৰ মুখং ধোৰিত্ৰা ‘‘আগন্তুকভত্তদাযিকায ৰিসাখায ঘরং যাগুং পিৰিস্সামা’’তি গন্ত্ৰা যাগুং পিৰিত্ৰা খজ্জকং খাদিত্ৰা নিসীদিংসু. অথ নে ৰিসাখা পুচ্ছি – ‘‘তুম্হেপি, ভন্তে, সত্থারা সদ্ধিং রেৰতত্থেরস্স ৰসনট্ঠানং অগমিত্থা’’তি. ‘‘আম, উপাসিকেতি, রমণীযং, ভন্তে, থেরস্স ৰসনট্ঠান’’ন্তি. ‘‘কুতো তস্স রমণীযতা সেতকণ্টকখদিররুক্খগহনং পেতানং নিৰাসনট্ঠানসদিসং উপাসিকে’’তি. অথঞ্ঞে দ্ৰে দহরভিক্খূ আগমিংসু. উপাসিকা তেসম্পি যাগুখজ্জকং দত্ৰা তথেৰ পটিপুচ্ছি. তে আহংসু – ‘‘ন সক্কা উপাসিকে ৰণ্ণেতুং, সুধম্মদেৰসভাসদিসং ইদ্ধিযা অভিসঙ্খতং ৰিয থেরস্স ৰসনট্ঠান’’ন্তি. উপাসিকা চিন্তেসি – ‘‘পঠমং আগতা ভিক্খূ অঞ্ঞথা ৰদিংসু, ইমে অঞ্ঞথা ৰদন্তি, পঠমং আগতা ভিক্খূ কিঞ্চিদেৰ পমুস্সিত্ৰা ইদ্ধিযা ৰিস্সট্ঠকালে পটিনিৰত্তিত্ৰা গতা ভৰিস্সন্তি, ইমে পন ইদ্ধিযা অভিসঙ্খরিত্ৰা নিম্মিতকালে গতা ভৰিস্সন্তী’’তি অত্তনো পণ্ডিতভাৰেন এতমত্থং ঞত্ৰা ‘‘সত্থারং আগতকালে পুচ্ছিস্সামী’’তি অট্ঠাসি. ততো মুহুত্তংযেৰ সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো ৰিসাখায গেহং গন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. সা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং সক্কচ্চং পরিৰিসিত্ৰা ভত্তকিচ্চাৰসানে সত্থারং ৰন্দিত্ৰা পটিপুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি সদ্ধিং গতভিক্খূসু একচ্চে রেৰতত্থেরস্স ৰসনট্ঠানং ‘খদিরগহনং অরঞ্ঞ’ন্তি ৰদন্তি, একচ্চে ‘রমণীয’ন্তি, কিং নু খো এত’’ন্তি? তং সুত্ৰা সত্থা ‘‘উপাসিকে গামো ৰা হোতু অরঞ্ঞং ৰা, যস্মিং ঠানে অরহন্তো ৰিহরন্তি, তং রমণীযমেৰা’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯৮. ‘‘গামে ৰা যদি ৰারঞ্ঞে, নিন্নে ৰা যদি ৰা থলে;
যত্থ অরহন্তো ৰিহরন্তি, তং ভূমিরামণেয্যক’’ন্তি.
তত্থ কিঞ্চাপি অরহন্তো গামন্তে কাযৰিৰেকং ন লভন্তি, চিত্তৰিৰেকং পন লভন্তেৰ. তেসঞ্হি দিব্বপটিভাগানিপি আরম্মণানি চিত্তং চালেতুং ন সক্কোন্তি. তস্মা গামো ৰা হোতু অরঞ্ঞাদীনং ৰা অঞ্ঞতরং, যত্থ অরহন্তো ৰিহরন্তি, তং ভূমিরামণেয্যকন্তি সো ভূমিপদেসো রমণীযো এৰাতি অত্থো.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
অপরেন সমযেন ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৰুসো, কেন নু খো কারণেন আযস্মা সীৰলিত্থেরো সত্তদিৰসসত্তমাসাধিকানি সত্ত ৰস্সানি মাতু কুচ্ছিযং ৰসি, কেন নিরযে পচ্চি, কেন নিস্সন্দেন লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো জাতো’’তি? সত্থা তং কথং সুত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, কিং কথেথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইদং নামা’’তি ৰুত্তে তস্সাযস্মতো পুব্বকম্মং কথেন্তো আহ –
ভিক্খৰে, ইতো একনৰুতিকপ্পে ৰিপস্সী ভগৰা লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা একস্মিং সমযে জনপদচারিকং চরিত্ৰা পিতু নগরং পচ্চাগমাসি. রাজা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স আগন্তুকদানং সজ্জেত্ৰা নাগরানং সাসনং পেসেসি ‘‘আগন্ত্ৰা ময্হং দানে সহাযকা হোন্তূ’’তি. তে তথা কত্ৰা ‘‘রঞ্ঞা দিন্নদানতো অতিরেকতরং দস্সামা’’তি সত্থারং নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে দানং পটিযাদেত্ৰা রঞ্ঞো সাসনং পহিণিংসু. রাজা আগন্ত্ৰা তেসং দানং দিস্ৰা ‘‘ইতো অধিকতরং দস্সামী’’তি পুনদিৰসত্থায সত্থারং নিমন্তেসি, নেৰ রাজা নাগরে পরাজেতুং সক্খি, ন নাগরা রাজানং. নাগরা ছট্ঠে ৰারে ‘‘স্ৰে দানি যথা ‘ইমস্মিং দানে ইদং নাম নত্থী’তি ন সক্কা হোতি ৰত্তুং, এৰং দানং দস্সামা’’তি চিন্তেত্ৰা পুনদিৰসে দানং পটিযাদেত্ৰা ‘‘কিং নু খো এত্থ নত্থী’’তি ওলোকেন্তা অল্লমধুমেৰ ন অদ্দসংসু. পক্কমধু পন বহুং অত্থি. তে অল্লমধুস্সত্থায চতূসু নগরদ্ৰারেসু চত্তারি কহাপণসহস্সানি গাহাপেত্ৰা পহিণিংসু. অথেকো জনপদমনুস্সো গামভোজকং পস্সিতুং আগচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে মধুপটলং দিস্ৰা মক্খিকা পলাপেত্ৰা সাখং ছিন্দিত্ৰা সাখাদণ্ডকেনেৰ সদ্ধিং মধুপটলং আদায ‘‘গামভোজকস্স দস্সামী’’তি নগরং পাৰিসি. মধুঅত্থায গতো তং দিস্ৰা, ‘‘অম্ভো, ৰিক্কিণিযং মধু’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘ন ৰিক্কিণিযং, সামী’’তি. ‘‘হন্দ, ইমং কহাপণং গহেত্ৰা দেহী’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘ইমং মধুপটলং পাদমত্তম্পি ন অগ্ঘতি, অযং পন কহাপণং দেতি. বহুকহাপণকো মঞ্ঞে, মযা ৰড্ঢেতুং ৰট্টতী’’তি. অথ নং ‘‘ন দেমী’’তি আহ, ‘‘তেন হি দ্ৰে কহাপণে গণ্হাহী’’তি. ‘‘দ্ৰীহিপি ন দেমী’’তি. এৰং তাৰ ৰড্ঢেসি, যাৰ সো ‘‘তেন হি ইদং সহস্সং গণ্হাহী’’তি ভণ্ডিকং উপনেসি.
অথ নং সো আহ – ‘‘কিং নু খো ত্ৰং উম্মত্তকো, উদাহু কহাপণানং ঠপনোকাসং ন লভসি, পাদম্পি ন অগ্ঘনকং মধুং ‘সহস্সং গহেত্ৰা দেহী’তি ৰদসি, ‘কিং নামেত’’’ন্তি? ‘জানামহং, ভো, ইমিনা পন মে কম্মং অত্থি, তেনেৰং ৰদামী’তি. ‘‘কিং কম্মং, সামী’’তি? ‘‘অম্হেহি ৰিপস্সীবুদ্ধস্স অট্ঠসট্ঠিসমণসহস্সপরিৰারস্স মহাদানং সজ্জিতং, তত্রেকং অল্লমধুমেৰ নত্থি, তস্মা এৰং গণ্হামী’’তি. এৰং, সন্তে, নাহং মূলেন দস্সামি, সচে ‘‘অহম্পি দানে পত্তিং লভিস্সামি, দস্সামী’’তি. সো গন্ত্ৰা নাগরানং তমত্থং আরোচেসি. নাগরা তস্স সদ্ধায বলৰভাৰং ঞত্ৰা, ‘‘সাধু, পত্তিকো হোতূ’’তি পটিজানিংসু, তে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৰা যাগুখজ্জকং দত্ৰা মহতিং সুৰণ্ণপাতিং আহরাপেত্ৰা মধুপটলং পীল়াপেসুং. তেনেৰ মনুস্সেন পণ্ণাকারত্থায দধিৰারকোপি আহটো অত্থি, সো তম্পি দধিং পাতিযং আকিরিত্ৰা তেন মধুনা সংসন্দিত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স আদিতো পট্ঠায অদাসি. তং যাৰদত্থং গণ্হন্তানং সব্বেসং পাপুণি উত্তরিম্পি অৰসিট্ঠং অহোসিযেৰ. ‘‘এৰং থোকং মধু কথং তাৰ বহূনং পাপুণী’’তি ন চিন্তেতব্বং. তঞ্হি বুদ্ধানুভাৰেন পাপুণি. বুদ্ধৰিসযো ন চিন্তেতব্বো. চত্তারি হি ‘‘অচিন্তেয্যানী’’তি (অ. নি. ৪.৭৭) ৰুত্তানি. তানি চিন্তেন্তো উম্মাদস্সেৰ ভাগী হোতীতি. সো পুরিসো এত্তকং কম্মং কত্ৰা আযুপরিযোসানে দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা এত্তকং কালং সংসরন্তো একস্মিং সমযে দেৰলোকা চৰিত্ৰা বারাণসিযং রাজকুলে নিব্বত্তো পিতু অচ্চযেন রজ্জং পাপুণি. সো ‘‘একং নগরং গণ্হিস্সামী’’তি গন্ত্ৰা পরিৰারেসি, নাগরানঞ্চ সাসনং পহিণি ‘‘রজ্জং ৰা মে দেন্তু যুদ্ধং ৰা’’তি. তে ‘‘নেৰ রজ্জং দস্সাম, ন যুদ্ধ’’ন্তি ৰত্ৰা চূল়দ্ৰারেহি নিক্খমিত্ৰা দারূদকাদীনি আহরন্তি, সব্বকিচ্চানি করোন্তি.
ইতরোপি চত্তারি মহাদ্ৰারানি রক্খন্তো সত্তমাসাধিকানি সত্ত ৰস্সানি নগরং উপরুন্ধি. অথস্স মাতা ‘‘কিং মে পুত্তো করোতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইদং নাম দেৰী’’তি তং পৰত্তিং সুত্ৰা ‘‘বালো মম পুত্তো, গচ্ছথ, তস্স ‘চূল়দ্ৰারানিপি পিধায নগরং উপরুন্ধতূ’তি ৰদেথা’’তি. সো মাতু সাসনং সুত্ৰা তথা অকাসি. নাগরাপি বহি নিক্খমিতুং অলভন্তা সত্তমে দিৰসে অত্তনো রাজানং মারেত্ৰা তস্স রজ্জং অদংসু. সো ইমং কম্মং কত্ৰা আযুপরিযোসানে অৰীচিম্হি নিব্বত্তিত্ৰা যাৰাযং পথৰী যোজনমত্তং উস্সন্না, তাৰ নিরযে পচ্চিত্ৰা চতুন্নং চূল়দ্ৰারানং পিদহিতত্তা ততো চুতো তস্সা এৰ মাতু কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৰা সত্তমাসাধিকানি সত্ত ৰস্সানি অন্তোকুচ্ছিস্মিং ৰসিত্ৰা সত্ত দিৰসানি যোনিমুখে তিরিযং নিপজ্জি. এৰং, ভিক্খৰে, সীৰলি, তদা নগরং উপরুন্ধিত্ৰা গহিতকম্মেন এত্তকং কালং নিরযে পচ্চিত্ৰা চতুন্নং চূল়দ্ৰারানং পিদহিতত্তা ততো চুতো তস্সা এৰ মাতু কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গহেত্ৰা এত্তকং কালং কুচ্ছিযং ৰসি. নৰমধুনো দিন্নত্তা লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো জাতোতি.
পুনেকদিৰসং ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো সামণেরস্স লাভো, অহো পুঞ্ঞং, যেন এককেন পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং পঞ্চকূটাগারসতাদীনি কতানী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, ময্হং পুত্তস্স নেৰ পুঞ্ঞং অত্থি, ন পাপং, উভযমস্স পহীন’’ন্তি ৰত্ৰা ব্রাহ্মণৰগ্গে ইমং গাথমাহ –
‘‘যোধ পুঞ্ঞঞ্চ পাপঞ্চ, উভো সঙ্গমুপচ্চগা;
অসোকং ৰিরজং সুদ্ধং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪১২);
খদিরৰনিযরেৰতত্থেরৰত্থু নৰমং.