৫. পণ্ডিতসামণেরৰত্থু

উদকঞ্হি নযন্তীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো পণ্ডিতসামণেরং আরব্ভ কথেসি.

অতীতে কির কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধো ৰীসতিখীণাসৰসহস্সপরিৰারো বারাণসিং অগমাসি. মনুস্সা অত্তনো বলং সল্লক্খেত্ৰা অট্ঠপি দসপি একতো হুত্ৰা অগন্তুকদানাদীনি অদংসু. অথেকদিৰসং সত্থা ভত্তকিচ্চপরিযোসানে এৰং অনুমোদনমকাসি –

‘‘উপাসকা ইধ একচ্চো ‘অত্তনো সন্তকমেৰ দাতুং ৰট্টতি, কিং পরেন সমাদপিতেনা’তি অত্তনাৰ দানং দেতি, পরং ন সমাদপেতি. সো নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে ভোগসম্পদং লভতি, নো পরিৰারসম্পদং. একচ্চো পরং সমাদপেতি, অত্তনা ন দেতি. সো নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে পরিৰারসম্পদং লভতি, নো ভোগসম্পদং একচ্চো অত্তনাপি ন দেতি, পরম্পি ন সমাদপেতি. সো নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে নেৰ ভোগসম্পদং লভতি, ন পরিৰারসম্পদং, ৰিঘাসাদোৰ হুত্ৰা জীৰতি. একচ্চো অত্তনা চ দেতি, পরঞ্চ সমাদপেতি. সো নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে ভোগসম্পদম্পি লভতি পরিৰারসম্পদম্পী’’তি.

তং সুত্ৰা সমীপে ঠিতো একো পণ্ডিতপুরিসো চিন্তেসি – ‘‘অহং দানি তথা করিস্সামি, যথা মে দ্ৰেপি সম্পত্তিযো ভৰিস্সন্তী’’তি. সো সত্থারং ৰন্দিত্ৰা আহ – ‘‘ভন্তে, স্ৰাতনায ময্হং ভিক্খং গণ্হথা’’তি. ‘‘কিত্তকেহি তে ভিক্খূহি অত্থো’’তি? ‘‘কিত্তকো পন ৰো, ভন্তে, পরিৰারো’’তি? ‘‘ৰীসতি ভিক্খুসহস্সানী’’তি. ‘‘ভন্তে, সব্বেহি সদ্ধিং স্ৰাতনায ময্হং ভিক্খং গণ্হথা’’তি. সত্থা অধিৰাসেসি. সো গামং পৰিসিত্ৰা, ‘‘অম্মতাতা, স্ৰাতনায মযা বুদ্ধপ্পমুখো ভিক্খুসঙ্ঘো নিমন্তিতো, তুম্হে যত্তকানং ভিক্খূনং দাতুং সক্খিস্সথ, তত্তকানং দানং দেথা’’তি আরোচেত্ৰা ৰিচরন্তো অত্তনো অত্তনো বলং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘মযং দসন্নং দস্সাম, মযং ৰীসতিযা, মযং সতস্স, মযং পঞ্চসতান’’ন্তি ৰুত্তে সব্বেসং ৰচনং আদিতো পট্ঠায পণ্ণে আরোপেসি.

তেন চ সমযেন তস্মিং নগরে অতিদুগ্গতভাৰেনেৰ ‘‘মহাদুগ্গতো’’তি পঞ্ঞাতো একো পুরিসো অত্থি. সো তম্পি সম্মুখাগতং দিস্ৰা, সম্ম মহাদুগ্গত, মযা স্ৰাতনায বুদ্ধপ্পমুখো ভিক্খুসঙ্ঘো নিমন্তিতো, স্ৰে নগরৰাসিনো দানং দস্সন্তি, ‘‘ত্ৰং কতি ভিক্খূ ভোজেস্সসী’’তি? ‘‘সামি, ময্হং কিং ভিক্খূহি, ভিক্খূহি নাম সধনানং অত্থো, ময্হং পন স্ৰে যাগুঅত্থায তণ্ডুলনাল়িমত্তম্পি নত্থি, অহং ভতিং কত্ৰা জীৰামি, কিং মে ভিক্খূহী’’তি? সমাদপকেন নাম ব্যত্তেন ভৰিতব্বং. তস্মা সো তেন ‘‘নত্থী’’তি ৰুত্তেপি তুণ্হীভূতো অহুত্ৰা এৰমাহ – ‘‘সম্ম মহাদুগ্গত, ইমস্মিং নগরে সুভোজনং ভুঞ্জিত্ৰা সুখুমৰত্থং নিৰাসেত্ৰা নানাভরণপটিমণ্ডিতা সিরিসযনে সযমানা বহূ জনা সম্পত্তিং অনুভৰন্তি, ত্ৰং পন দিৰসং ভতিং কত্ৰা কুচ্ছিপূরণমত্তম্পি ন লভসি, এৰং সন্তেপি ‘অহং পুব্বে পুঞ্ঞং অকতত্তা কিঞ্চি ন লভামী’তি ন জানাসী’’তি? ‘‘জানামি, সামী’’তি. ‘‘অথ কস্মা ইদানি পুঞ্ঞং ন করোসি, ত্ৰং যুৰা বলসম্পন্নো, কিং তযা ভতিং কত্ৰাপি যথাবলং দানং দাতুং ন ৰট্টতী’’তি? সো তস্মিং কথেন্তেযেৰ সংৰেগপ্পত্তো হুত্ৰা ‘‘ময্হম্পি একং ভিক্খুং পণ্ণে আরোপেহি, কিঞ্চিদেৰ ভতিং কত্ৰা একস্স ভিক্খং দস্সামী’’তি আহ. ইতরো ‘‘কিং একেন ভিক্খুনা পণ্ণে আরোপিতেনা’’তি ন আরোপেসি? মহাদুগ্গতোপি গেহং গন্ত্ৰা ভরিযং আহ – ‘‘ভদ্দে, নগরৰাসিনো স্ৰে সঙ্ঘভত্তং করিস্সন্তি, অহম্পি সমাদপকেন ‘একস্স ভিক্খং দেহী’তি ৰুত্তো, মযম্পি স্ৰে একস্স ভিক্খং দস্সামা’’তি. অথস্স ভরিযা ‘‘মযং দলিদ্দা, কস্মা তযা সম্পটিচ্ছিত’’ন্তি অৰত্ৰাৰ, ‘‘সামি, ভদ্দকং তে কতং, মযং পুব্বেপি কিঞ্চি অদত্ৰা ইদানি দুগ্গতা জাতা, মযং উভোপি ভতিং কত্ৰা একস্স ভিক্খং দস্সাম, সামী’’তি ৰত্ৰা উভোপি গেহা নিক্খমিত্ৰা ভতিট্ঠানং অগমংসু.

মহাসেট্ঠি তং দিস্ৰা ‘‘কিং, সম্ম মহাদুগ্গত, ভতিং করিস্সসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, অয্যা’’তি. ‘‘কিং করিস্সসী’’তি? ‘‘যং তুম্হে কারেস্সথ, তং করিস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি মযং স্ৰে দ্ৰে তীণি ভিক্খুসতানি ভোজেস্সাম, এহি, দারূনি ফালেহী’’তি ৰাসিফরসুং নীহরিত্ৰা দাপেসি. মহাদুগ্গতো দল়্হং কচ্ছং বন্ধিত্ৰা মহুস্সাহপ্পত্তো ৰাসিং পহায ফরসুং গণ্হন্তো, ফরসুং পহায ৰাসিং গণ্হন্তো দারূনি ফালেতি. অথ নং সেট্ঠি আহ – ‘‘সম্ম, ত্ৰং অজ্জ অতিৰিয উস্সাহপ্পত্তো কম্মং করোসি, কিং নু খো কারণ’’ন্তি? ‘‘সামি, অহং স্ৰে একং ভিক্খুং ভোজেস্সামী’’তি. তং সুত্ৰা সেট্ঠি পসন্নমানসো চিন্তেসি – ‘‘অহো ইমিনা দুক্করং কতং, ‘অহং দুগ্গতো’তি তুণ্হীভাৰং অনাপজ্জিত্ৰা ‘ভতিং কত্ৰা একং ভিক্খুং ভোজেস্সামী’তি ৰদতী’’তি. সেট্ঠিভরিযাপি তস্স ভরিযং দিস্ৰা, ‘‘অম্ম, কিং কম্মং করিস্সসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘যং তুম্হে কারেস্সথ, তং করোমী’’তি ৰুত্তে উদুক্খলসালং পৰেসেত্ৰা সুপ্পমুসলাদীনি দাপেসি. সা নচ্চন্তী ৰিয তুট্ঠপহট্ঠা ৰীহিং কোট্টেতি চেৰ ওফুণাতি চ. অথ নং সেট্ঠিভরিযা পুচ্ছি – ‘‘অম্ম, ত্ৰং অতিৰিয তুট্ঠপহট্ঠা কম্মং করোসি, কিং নু খো কারণ’’ন্তি? ‘‘অয্যে, ইমং ভতিং কত্ৰা মযম্পি একং ভিক্খুং ভোজেস্সামা’’তি. তং সুত্ৰা সেট্ঠিভরিযাপি তস্সং ‘‘অহো ৰতাযং দুক্করকারিকা’’তি পসীদি. সেট্ঠি মহাদুগ্গতস্স দারূনং ফালিতকালে ‘‘অযং তে ভতী’’তি সালীনং চতস্সো নাল়িযো দাপেত্ৰা ‘‘অযং তে তুট্ঠিদাযো’’তি অপরাপি চতস্সো নাল়িযো দাপেসি.

সো গেহং গন্ত্ৰা ভরিযং আহ – ‘‘মযা ভতিং কত্ৰা সালি লদ্ধো, অযং নিৰাপো ভৰিস্সতি, তযা লদ্ধায ভতিযা দধিতেলকটুকভণ্ডানি গণ্হাহী’’তি. সেট্ঠিভরিযাপি পুন তস্সা একং সপ্পিকরোটিকঞ্চেৰ দধিভাজনঞ্চ কটুকভণ্ডঞ্চ সুদ্ধতণ্ডুল়িনাল়িঞ্চ দাপেসি. ইতি চ উভিন্নম্পি নৰ তণ্ডুলনাল়িযো অহেসুং. তে ‘‘দেয্যধম্মো নো লদ্ধো’’তি তুট্ঠহট্ঠা পাতোৰ উট্ঠহিংসু. ভরিযা মহাদুগ্গতং আহ – ‘‘গচ্ছ, সামি, পণ্ণং পরিযেসিত্ৰা আহরা’’তি. সো অন্তরাপণে পণ্ণং অদিস্ৰা নদীতীরং গন্ত্ৰা ‘‘অজ্জ অয্যানং ভোজনং দাতুং লভিস্সামী’’তি পহট্ঠমানসো গাযন্তো পণ্ণং উচ্চিনতি. মহাজালং খিপিত্ৰা ঠিতো কেৰট্টো ‘‘মহাদুগ্গতস্স সদ্দেন ভৰিতব্ব’’ন্তি তং পক্কোসিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘অতিৰিয তুট্ঠচিত্তো গাযসি, কিং নু খো কারণ’’ন্তি? ‘‘পণ্ণং উচ্চিনামি, সম্মা’’তি. ‘‘কিং করিস্সসী’’তি? ‘‘একং ভিক্খুং ভোজেস্সামী’’তি. ‘‘অহো সুখিতো, ভিক্খু, সো তৰ কিং পণ্ণং খাদিস্সতী’’তি? ‘‘কিং করোমি, সম্ম, অত্তনা লদ্ধপণ্ণেন ভোজেস্সামী’’তি? ‘‘তেন হি এহী’’তি. ‘‘কিং করোমি, সম্মা’’তি? ‘‘ইমে মচ্ছে গহেত্ৰা পাদগ্ঘনকানি অড্ঢগ্ঘনকানি কহাপণগ্ঘনকানি চ উদ্দানানি করোহী’’তি. সো তথা অকাসি. বদ্ধবদ্ধে মচ্ছে নগরৰাসিনো নিমন্তিতনিমন্তিতানং ভিক্খূনং অত্থায হরিংসু. তস্স মচ্ছুদ্দানানি করোন্তস্সেৰ ভিক্খাচারৰেলা পাপুণি. সো ৰেলং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘গমিস্সামহং, সম্ম, অযং ভিক্খূনং আগমনৰেলা’’তি আহ. ‘‘অত্থি পন কিঞ্চি মচ্ছুদ্দান’’ন্তি? ‘‘নত্থি, সম্ম, সব্বানি খীণানী’’তি. ‘‘তেন হি মযা অত্তনো অত্থায ৰালুকায নিখণিত্ৰা চত্তারো রোহিতমচ্ছা ঠপিতা, সচে ভিক্খুং ভোজেতুকামোসি, ইমে গহেত্ৰা গচ্ছা’’তি তে মচ্ছে তস্স অদাসি.

তং দিৰসং পন সত্থা পচ্চূসকালে লোকং ৰোলোকেন্তো মহাদুগ্গতং অত্তনো ঞাণজালস্স অন্তো পৰিট্ঠং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো ভৰিস্সতী’’তি আৰজ্জেন্তো ‘‘মহাদুগ্গতো ‘একং ভিক্খুং ভোজেস্সামী’তি ভরিযায সদ্ধিং হিয্যো ভতিং অকাসি, কতরং নু খো ভিক্খুং লভিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘মনুস্সা পণ্ণে আরোপিতসঞ্ঞায ভিক্খূ গহেত্ৰা অত্তনো অত্তনো গেহেসু নিসীদাপেস্সন্তি, মহাদুগ্গতো মং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং ভিক্খুং ন লভিস্সতী’’তি উপধারেসি. বুদ্ধা কির দুগ্গতেসু অনুকম্পং করোন্তি. তস্মা সত্থা পাতোৰ সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা ‘‘মহাদুগ্গতং সঙ্গণ্হিস্সামী’’তি গন্ধকুটিং পৰিসিত্ৰা নিসীদি. মহাদুগ্গতেপি মচ্ছে গহেত্ৰা গেহং পৰিসন্তে সক্কস্স পণ্ডুকম্বলসিলাসনং উণ্হাকারং দস্সেসি. সো ‘‘কিং নু খো কারণ’’ন্তি ওলোকেন্তো ‘‘হিয্যো, মহাদুগ্গতো ‘একস্স ভিক্খুনো ভিক্খং দস্সামী’তি অত্তনো ভরিযায সদ্ধিং ভতিং অকাসি, কতরং নু খো ভিক্খুং লভিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘নত্থেতস্স অঞ্ঞো ভিক্খু, সত্থা পন মহাদুগ্গতস্স সঙ্গহং করিস্সামী’’তি গন্ধকুটিযং নিসিন্নো. মহাদুগ্গতো অত্তনো উপকপ্পনকং যাগুভত্তং পণ্ণসূপেয্যম্পি তথাগতস্স দদেয্য, ‘‘যংনূনাহং মহাদুগ্গতস্স গেহং গন্ত্ৰা ভত্তকারককম্মং করেয্য’’ন্তি অঞ্ঞাতকৰেসেন তস্স গেহসমীপং গন্ত্ৰা ‘‘অত্থি নু খো কস্সচি কিঞ্চি ভতিযা কাতব্ব’’ন্তি পুচ্ছি. মহাদুগ্গতো তং দিস্ৰা আহ – ‘‘সম্ম, কিং কম্মং করিস্সসী’’তি? ‘‘অহং, সামি, সব্বসিপ্পিকো, ময্হং অজাননসিপ্পং নাম নত্থি, যাগুভত্তাদীনিপি সম্পাদেতুং জানামী’’তি. ‘‘সম্ম, মযং তৰ কম্মেন অত্থিকা, তুয্হং পন কিঞ্চি দাতব্বং ভতিং ন পস্সামা’’তি. ‘‘কিং পন তে কত্তব্ব’’ন্তি? ‘‘একস্স ভিক্খুস্স ভিক্খং দাতুকামোম্হি, তস্স যাগুভত্তসংৰিধানং ইচ্ছামী’’তি. ‘‘সচে ভিক্খুস্স ভিক্খং দস্সসি, ন মে ভতিযা অত্থো, কিং মম পুঞ্ঞং ন ৰট্টতী’’তি? ‘‘এৰং সন্তে সাধু, সম্ম, পৰিসা’’তি. সো তস্স গেহং পৰিসিত্ৰা তেলতণ্ডুলাদীনি আহরাপেত্ৰা ‘‘গচ্ছ, অত্তনো পত্তভিক্খুং আনেহী’’তি তং উয্যোজেসি. দানৰেয্যাৰটিকোপি পণ্ণে আরোপিতনিযামেনেৰ তেসং তেসং গেহানি ভিক্খূ পহিণি.

মহাদুগ্গতো তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘ময্হং পত্তভিক্খুং দেহী’’তি আহ. সো তস্মিং খণে সতিং লভিত্ৰা ‘‘অহং তৰ ভিক্খুং পমুট্ঠো’’তি আহ. মহাদুগ্গতো তিখিণায সত্তিযা কুচ্ছিযং পহটো ৰিয, ‘‘সামি, কস্মা মং নাসেসি, অহং তযা হিয্যো সমাদপিতো ভরিযায সদ্ধিং দিৰসং ভতিং কত্ৰা অজ্জ পাতোৰ পণ্ণত্থায নদীতীরে আহিণ্ডিত্ৰা আগতো, দেহি মে একং ভিক্খু’’ন্তি বাহা পগ্গয্হ পরিদেৰি. মনুস্সা সন্নিপতিত্ৰা ‘‘কিমেতং, মহাদুগ্গতা’’তি পুচ্ছিংসু. সো তমত্থং আরোচেসি. তে ৰেয্যাৰটিকং পুচ্ছিংসু – ‘‘সচ্চং কির, সম্ম, তযা এস ‘ভতিং কত্ৰা একস্স ভিক্খুস্স ভিক্খং দেহী’তি সমাদপিতো’’তি? ‘‘আম, অয্যা’’তি. ‘‘ভারিযং তে কম্মং কতং, যো ত্ৰং এত্তকে ভিক্খূ সংৰিদহন্তো এতস্স একং ভিক্খুং নাদাসী’’তি. সো তেসং ৰচনেন মঙ্কুভূতো তং আহ – ‘‘সম্ম মহাদুগ্গত, মা মং নাসযি, অহং তৰ কারণা মহাৰিহেসং পত্তো, মনুস্সা পণ্ণে আরোপিতনিযামেন অত্তনো অত্তনো পত্তভিক্খূ নযিংসু, অত্তনো গেহে নিসিন্নভিক্খুং নীহরিত্ৰা দেন্তো নাম নত্থি, সত্থা পন মুখং ধোৰিত্ৰা গন্ধকুটিযমেৰ নিসিন্নো, রাজযুৰরাজসেনাপতিআদযো সত্থু গন্ধকুটিতো নিক্খমনং ওলোকেন্তা নিসিন্না সত্থু পত্তং গহেত্ৰা ‘গমিস্সামা’তি. বুদ্ধা নাম দুগ্গতে অনুকম্পং করোন্তি, ত্ৰং ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘দুগ্গতোম্হি, ভন্তে, মম সঙ্গহং করোথা’তি সত্থারং ৰন্দ, সচে তে পুঞ্ঞং অত্থি, অদ্ধা লচ্ছসী’’তি.

সো ৰিহারং অগমাসি. অথ নং অঞ্ঞেসু দিৰসেসু ৰিহারে ৰিঘাসাদভাৰেন দিট্ঠত্তা রাজযুৰরাজাদযো, ‘‘মহাদুগ্গত, ন তাৰ ভত্তকালো, কস্মা ত্ৰং আগচ্ছসী’’তি আহংসু. সো ‘‘জানামি, সামি, ‘ন তাৰ ভত্তকালো’তি. সত্থারং পন ৰন্দিতুং আগচ্ছামী’’তি ৰদন্তো গন্ত্ৰা গন্ধকুটিযা উম্মারে সীসং ঠপেত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং নগরে মযা দুগ্গততরো নত্থি, অৰস্সযো মে হোথ, করোথ মে সঙ্গহ’’ন্তি আহ. সত্থা গন্ধকুটিদ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা পত্তং নীহরিত্ৰা তস্স হত্থে ঠপেসি. সো চক্কৰত্তিসিরিং পত্তো ৰিয অহোসি, রাজযুৰরাজাদযো অঞ্ঞমঞ্ঞস্স মুখানি ওলোকযিংসু. সত্থারা দিন্নপত্তঞ্হি কোচি ইস্সরিযৰসেন গহেতুং সমত্থো নাম নত্থি. এৰং পন ৰদিংসু, ‘‘সম্ম মহাদুগ্গত, সত্থু পত্তং অম্হাকং দেহি এত্তকং নাম তে ধনং দস্সাম, ত্ৰং দুগ্গতো ধনং গণ্হাহি, কিং তে পত্তেনা’’তি? মহাদুগ্গতো ‘‘ন কস্সচি দস্সামি, ন মে ধনেন অত্থো, সত্থারংযেৰ ভোজেস্সামী’’তি আহ. অৰসেসা তং যাচিত্ৰা পত্তং অলভিত্ৰা নিৰত্তিংসু. রাজা পন ‘‘মহাদুগ্গতো ধনেন পলোভিযমানোপি সত্থু পত্তং ন দেতি, সত্থারা চ সযং দিন্নপত্তং কোচি গহেতুং ন সক্কোতি, ইমস্স দেয্যধম্মো নাম কিত্তকো ভৰিস্সতি, ইমিনা দেয্যধম্মস্স দিন্নকালে সত্থারং আদায গেহং নেত্ৰা ময্হং সম্পাদিতং আহারং দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা সত্থারা সদ্ধিংযেৰ অগমাসি. সক্কোপি দেৰরাজা যাগুখজ্জকভত্তসূপেয্যপণ্ণাদীনি সম্পাদেত্ৰা সত্থু নিসীদনারহং আসনং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদি.

মহাদুগ্গতো সত্থারং নেত্ৰা ‘‘পৰিসথ, ভন্তে’’তি আহ. ৰসনগেহঞ্চস্স নীচং হোতি, অনোনতেন পৰিসিতুং ন সক্কা. বুদ্ধা চ নাম গেহং পৰিসন্তা ন ওনমিত্ৰা পৰিসন্তি. গেহঞ্হি পৰিসনকালে মহাপথৰী ৰা হেট্ঠা ওগচ্ছতি, গেহং ৰা উদ্ধং গচ্ছতি. ইদং তেসং সুদিন্নদানস্স ফলং. পুন নিক্খমিত্ৰা গতকালে সব্বং পাকতিকমেৰ হোতি. তস্মা সত্থা ঠিতকোৰ গেহং পৰিসিত্ৰা সক্কেন পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. সত্থরি নিসিন্নে রাজা আহ – ‘‘সম্ম মহাদুগ্গত, তযা অম্হাকং যাচন্তানম্পি সত্থু পত্তো ন দিন্নো, পস্সাম তাৰ, কীদিসো তে সত্থু সক্কারো কতো’’তি? অথস্স সক্কো যাগুখজ্জকাদীনি ৰিৰরিত্ৰা দস্সেসি. তেসং ৰাসগন্ধো সকলনগরং ছাদেত্ৰা অট্ঠাসি. রাজা যাগুআদীনি ওলোকেত্ৰা ভগৰন্তং আহ – ‘‘ভন্তে, ‘অহং মহাদুগ্গতস্স দেয্যধম্মো কিত্তকো ভৰিস্সতি, ইমিনা দেয্যধম্মে দিন্নে সত্থারং গেহং নেত্ৰা অত্তনো সম্পাদিতং আহারং দস্সামী’তি চিন্তেত্ৰা আগতো, মযা এৰরূপো আহারো ন দিট্ঠপুব্বো, মযি ইধ ঠিতে মহাদুগ্গতো কিলমেয্য, গচ্ছামহ’’ন্তি সত্থারং ৰন্দিত্ৰা পক্কামি. সক্কোপি সত্থারং যাগুআদীনি দত্ৰা সক্কচ্চং পরিৰিসি. সত্থাপি কতভত্তকিচ্চো অনুমোদনং কত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি.

সক্কো মহাদুগ্গতস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো পত্তং গহেত্ৰা সত্থারং অনুগচ্ছি. সক্কো নিৰত্তিত্ৰা মহাদুগ্গতস্স গেহদ্ৰারে ঠিতো আকাসং ওলোকেসি. তাৰদেৰ আকাসতো সত্তরতনৰস্সং ৰস্সিত্ৰা তস্স গেহে সব্বভাজনানি পূরেত্ৰা সকলং গেহং পূরেসি. তস্স গেহে ওকাসো নাহোসি. তস্স ভরিযা দারকে হত্থেসু গহেত্ৰা নীহরিত্ৰা বহি অট্ঠাসি. সো সত্থারং অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তো দারকে বহি দিস্ৰা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘সামি, সকলং নো গেহং সত্তহি রতনেহি পুণ্ণং, পৰিসিতুং ওকাসো নত্থী’’তি. সো ‘‘অজ্জেৰ মে দানেন ৰিপাকো দিন্নো’’তি চিন্তেত্ৰা রঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা, ‘‘কস্মা আগতোসী’’তি ৰুত্তে আহ –‘‘দেৰ, গেহং মে সত্তহি রতনেহি পুণ্ণং, তং ধনং গণ্হথা’’তি. রাজা ‘‘অহো বুদ্ধানং দিন্নদানং, অজ্জেৰ মত্থকং পত্ত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা তং আহ – ‘‘কিং তে লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘ধনহরণত্থায সকটসহস্সং, দেৰা’’তি. রাজা সকটসহস্সং পেসেত্ৰা ধনং আহরাপেত্ৰা রাজঙ্গণে ওকিরাপেসি. তালপ্পমাণো রাসি অহোসি. রাজা নগরে সন্নিপাতাপেত্ৰা ‘‘ইমস্মিং নগরে অত্থি কস্সচি এত্তকং ধন’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘নত্থি, দেৰা’’তি. ‘‘এৰং মহাধনস্স কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘সেট্ঠিট্ঠানং দাতুং ৰট্টতি, দেৰা’’তি. রাজা তস্স মহাসক্কারং কত্ৰা সেট্ঠিট্ঠানং দাপেসি.

অথস্স পুব্বে একস্স সেট্ঠিনো গেহট্ঠানং আচিক্খিত্ৰা ‘‘এত্থ জাতে গচ্ছে হরাপেত্ৰা গেহং উট্ঠাপেত্ৰা ৰসাহী’’তি আহ. তস্স তং ঠানং সোধেত্ৰা সমং কত্ৰা ভূমিযা খঞ্ঞমানায অঞ্ঞমঞ্ঞং আহচ্চ নিধিকুম্ভিযো উট্ঠহিংসু. তেন রঞ্ঞো আরোচিতে ‘‘তৰ পুঞ্ঞেন নিব্বত্তা, ত্ৰমেৰ গণ্হাহী’’তি আহ. সো গেহং কারেত্ৰা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং অদাসি. ততো পরম্পি যাৰতাযুকং তিট্ঠন্তো পুঞ্ঞানি করিত্ৰা আযুপরিযোসানে দেৰলোকে নিব্বত্তো.

একং বুদ্ধন্তরং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ততো চুতো সাৰত্থিযং সারিপুত্তত্থেরস্সূপট্ঠাককুলে সেট্ঠিধীতু কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গণ্হি. অথস্সা মাতাপিতরো গব্ভস্স পতিট্ঠিতভাৰং ঞত্ৰা গব্ভপরিহারং অদংসু. তস্সা অপরেন সমযেন এৰরূপো দোহল়ো উপ্পজ্জি – ‘‘অহো ৰতাহং ধম্মদেসনাপতিং আদিং কত্ৰা পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং রোহিতমচ্ছরসেন দানং দত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি নিৰাসেত্ৰা আসনপরিযন্তে নিসিন্না তেসং ভিক্খূনং উচ্ছিট্ঠভত্তং পরিভুঞ্জেয্য’’ন্তি. সা মাতাপিতূনং আরোচেত্ৰা তথা অকাসি, দোহল়ো পটিপস্সম্ভি. অথস্সা ততো অপরেসুপি সত্তসু মঙ্গলেসু রোহিতমচ্ছরসেনেৰ ধম্মসেনাপতিত্থেরপ্পমুখানি পঞ্চ ভিক্খুসতানি ভোজেসুং. সব্বং তিস্সকুমারস্স ৰত্থুম্হি ৰুত্তনিযামেনেৰ ৰেদিতব্বং. অযমস্স পন মহাদুগ্গতকালে দিন্নস্স রোহিতমচ্ছরসদানস্সেৰ নিস্সন্দো. নামগ্গহণদিৰসে পনস্স, ‘‘ভন্তে, দাসস্স ৰো সিক্খাপদানি দেথা’’তি মাতরা ৰুত্তে থেরো আহ – ‘‘কোনামো অযং দারকো’’তি? ‘‘ভন্তে, ইমস্স দারকস্স কুচ্ছিযং পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায ইমস্মিং গেহে জল়া এল়মূগাপি পণ্ডিতা জাতা, তস্মা মে পুত্তস্স পণ্ডিতোত্ৰেৰ নামং ভৰিস্সতী’’তি. থেরো সিক্খাপদানি অদাসি. জাতদিৰসতো পট্ঠায পনস্স ‘‘নাহং মম পুত্তস্স অজ্ঝাসযং ভিন্দিস্সামী’’তি মাতু চিত্তং উপ্পজ্জি. সো সত্তৰস্সিককালে মাতরং আহ – ‘‘অম্ম, থেরস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, তাত, ‘অহং তৰ অজ্ঝাসযং ন ভিন্দিস্সামিচ্চেৰ মনং উপ্পাদেসি’’’ন্তি ৰত্ৰা থেরং নিমন্তেত্ৰা ভোজেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, দাসো ৰো পব্বজিতুকামো, অহং ইমং সাযন্হসমযে ৰিহারং আনেস্সামী’’তি থেরং উয্যোজেত্ৰা ঞাতকে সন্নিপাতাপেত্ৰা ‘‘মম পুত্তস্স গিহিকালে কত্তব্বসক্কারং অজ্জেৰ করিস্সামা’’তি মহন্তং সক্কারং কারেত্ৰা তং আদায ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘ইমং, ভন্তে, পব্বাজেথা’’তি থেরস্স অদাসি.

থেরো পব্বজ্জায দুক্করভাৰং আচিক্খিত্ৰা ‘‘করিস্সামহং, ভন্তে, তুম্হাকং ওৰাদ’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি এহী’’তি কেসে তেমেত্ৰা তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৰা পব্বাজেসি. মাতাপিতরোপিস্স সত্তাহং ৰিহারেযেৰ ৰসন্তা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স রোহিতমচ্ছরসেনেৰ দানং দত্ৰা সত্তমে দিৰসে সাযং গেহং অগমংসু. থেরো অট্ঠমে দিৰসে অন্তোগামং গচ্ছন্তো তং আদায গচ্ছতি, ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং নাগমাসি. কিং কারণা? ন তাৰস্স পত্তচীৰরগ্গহণানি ৰা ইরিযাপথো ৰা পাসাদিকো হোতি, অপিচ ৰিহারে থেরস্স কত্তব্বৰত্তং অত্থি. থেরো হি ভিক্খুসঙ্ঘে অন্তোগামং পৰিট্ঠে সকলৰিহারং ৰিচরন্তো অসম্মজ্জনট্ঠানং সম্মজ্জিত্ৰা তুচ্ছভাজনেসু পানীযপরিভোজনীযানি উপট্ঠপেত্ৰা দুন্নিক্খিত্তানি মঞ্চপীঠাদীনি পটিসামেত্ৰা পচ্ছা গামং পৰিসতি. অপিচ ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযা তুচ্ছৰিহারং পৰিসিত্ৰা ‘পস্সথ সমণস্স গোতমস্স সাৰকানং নিসিন্নট্ঠানানী’তি ৰত্তুং মা লভিংসূ’’তি সকলৰিহারং পটিজগ্গিত্ৰা পচ্ছা গামং পৰিসতি. তস্মা তং দিৰসম্পি সামণেরেন পত্তচীৰরং গাহাপেত্ৰা দিৰাতরং পিণ্ডায পাৰিসি.

সামণেরো উপজ্ঝাযেন সদ্ধিং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে মাতিকং দিস্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইদং কিং নামা’’তি পুচ্ছি. ‘‘মাতিকা নাম, সামণেরা’’তি. ‘‘ইমায কিং করোন্তী’’তি? ‘‘ইতো চিতো চ উদকং আহরিত্ৰা অত্তনো সস্সকম্মং সম্পাদেন্তী’’তি. ‘‘কিং পন, ভন্তে, উদকস্স চিত্তং অত্থী’’তি? ‘‘নত্থাৰুসো’’তি. ‘‘এৰরূপং অচিত্তকং অত্তনো ইচ্ছিতট্ঠানং হরন্তি, ভন্তে’’তি? ‘‘আমাৰুসো’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘সচে এৰরূপম্পি অচিত্তকং অত্তনো ইচ্ছিতিচ্ছিতট্ঠানং হরিত্ৰা কম্মং করোন্তি, কস্মা সচিত্তকাপি চিত্তং অত্তনো ৰসে ৰত্তেত্ৰা সমণধম্মং কাতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি. অথেসো পুরতো গচ্ছন্তো উসুকারে সরদণ্ডকং অগ্গিম্হি তাপেত্ৰা অক্খিকোটিযা ওলোকেত্ৰা উজুকং করোন্তে দিস্ৰা, ‘‘ইমে, ভন্তে, কে নামা’’তি পুচ্ছি. ‘‘উসুকারা নামাৰুসো’’তি. ‘‘কিং পনেতে করোন্তী’’তি? ‘‘অগ্গিম্হি তাপেত্ৰা সরদণ্ডকং উজুং করোন্তী’’তি. ‘‘সচিত্তকো, ভন্তে, এসো’’তি? ‘‘অচিত্তকো, আৰুসো’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘সচে অচিত্তকং গহেত্ৰা অগ্গিম্হি তাপেত্ৰা উজুং করোন্তি, কস্মা সচিত্তকাপি অত্তনো চিত্তং ৰসে ৰত্তেত্ৰা সমণধম্মং কাতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি. অথেসো পুরতো গচ্ছন্তো দারূনি অরনেমিনাভিআদীনি তচ্ছন্তে দিস্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমে কে নামা’’তি পুচ্ছি. ‘‘তচ্ছকা নামাৰুসো’’তি. ‘‘কিং পনেতে করোন্তী’’তি? ‘‘দারূনি গহেত্ৰা যানকাদীনং চক্কাদীনি করোন্তি, আৰুসো’’তি. ‘‘এতানি পন সচিত্তকানি, ভন্তে’’তি? ‘‘অচিত্তকানি, আৰুসো’’তি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘সচে অচিত্তকানি কট্ঠকলিঙ্গরানি গহেত্ৰা চক্কাদীনি করোন্তি, কস্মা সচিত্তকা অত্তনো চিত্তং ৰসে ৰত্তেত্ৰা সমণধম্মং কাতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি. সো ইমানি কারণানি দিস্ৰা, ‘‘ভন্তে, সচে তুম্হাকং পত্তচীৰরে তুম্হে গণ্হেয্যাথ, অহং নিৰত্তেয্য’’ন্তি. থেরো ‘‘অযং অধুনা পব্বজিতো দহরসামণেরো মং অনুবন্ধমানো এৰং ৰদেতী’’তি চিত্তং অনুপ্পাদেত্ৰাৰ ‘‘আহর, সামণেরা’’তি ৰত্ৰা অত্তনো পত্তচীৰরং অগ্গহেসি.

সামণেরোপি উপজ্ঝাযং ৰন্দিত্ৰা নিৰত্তন্তো, ‘‘ভন্তে, ময্হং আহারং আহরন্তো রোহিতমচ্ছরসেনেৰ আহরেয্যাথা’’তি আহ. ‘‘কথং লভিস্সামাৰুসো’’তি? ‘‘ভন্তে, অত্তনো পুঞ্ঞেন অলভন্তা মম পুঞ্ঞেন লভিস্সথা’’তি আহ. থেরো ‘‘দহরসামণেরস্স বহি নিসিন্নকস্স পরিপন্থোপি ভৰেয্যা’’তি কুঞ্জিকং দত্ৰা ‘‘ময্হং ৰসনগব্ভস্স দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা অন্তো পৰিসিত্ৰা নিসীদেয্যাসী’’তি আহ. সো তথা কত্ৰা অত্তনো করজকাযে ঞাণং ওতারেত্ৰা অত্তভাৰং সম্মসন্তো নিসীদি. অথস্স গুণতেজেন সক্কস্স আসনং উণ্হাকারং দস্সেসি. সো ‘‘কিং নু খো কারণ’’ন্তি উপধারেন্তো ‘‘পণ্ডিতসামণেরো উপজ্ঝাযস্স পত্তচীৰরং দত্ৰা ‘সমণধম্মং করিস্সামী’তি নিৰত্তো, মযাপি তত্থ গন্তুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা চত্তারো মহারাজে আমন্তেত্ৰা ‘‘ৰিহারস্স উপৰনে ৰসন্তে সকুণে পলাপেত্ৰা সমন্ততো আরক্খং গণ্হথা’’তি ৰত্ৰা চন্দদেৰপুত্তং ‘‘চন্দমণ্ডলং আকড্ঢিত্ৰা গণ্হাহী’’তি, সূরিযদেৰপুত্তং ‘‘সূরিযমণ্ডলং আকড্ঢিত্ৰা গণ্হাহী’’তি ৰত্ৰা সযং গন্ত্ৰা আৰিঞ্ছনরজ্জুট্ঠানে আরক্খং গহেত্ৰা অট্ঠাসি, ৰিহারে পুরাণপণ্ণস্স পতন্তস্সপি সদ্দো নাহোসি, সামণেরস্স চিত্তং একগ্গং অহোসি. সো অন্তরাভত্তেযেৰ অত্তভাৰং সম্মসিত্ৰা তীণি ফলানি পাপুণি.

থেরোপি ‘‘সামণেরো ৰিহারে নিসিন্নো, তস্স উপকপ্পনকং ভোজনং অসুককুলে নাম সক্কা লদ্ধু’’ন্তি একং পেমগারৰযুত্তং উপট্ঠাককুলং অগমাসি. তত্থ চ মনুস্সা তং দিৰসং রোহিতমচ্ছে লভিত্ৰা থেরস্সেৰ আগমনং ওলোকেন্তো নিসীদিংসু. তে থেরং আগচ্ছন্তং দিস্ৰা, ‘‘ভন্তে, ভদ্দকং ৰো কতং ইধাগচ্ছন্তেহী’’তি অন্তোগেহে পৰেসেত্ৰা যাগুখজ্জকাদীনি দত্ৰা রোহিতমচ্ছরসেনস্স পিণ্ডপাতং অদংসু. থেরো হরণাকারং দস্সেসি. মনুস্সা ‘‘পরিভুঞ্জথ, ভন্তে, হরণকভত্তম্পি লভিস্সথা’’তি ৰত্ৰা থেরস্স ভত্তকিচ্চাৰসানে পত্তং রোহিতমচ্ছরসভোজনস্স পূরেত্ৰা অদংসু. থেরো ‘‘সামণেরো মে ছাতো’’তি সীঘং অগমাসি. সত্থাপি তং দিৰসং কালস্সেৰ ভুঞ্জিত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা এৰং আৰজ্জেসি – ‘‘পণ্ডিতসামণেরো উপজ্ঝাযস্স পত্তচীৰরং দত্ৰা ‘সমণধম্মং করিস্সামী’তি নিৰত্তো, নিপ্ফজ্জিস্সতি নু খো অস্স পব্বজিতকিচ্চ’’ন্তি উপধারেন্তো তিণ্ণং ফলানং পত্তভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অরহত্তস্স উপনিস্সযো অত্থি, নত্থী’’তি আৰজ্জেন্তো ‘‘অত্থী’’তি দিস্ৰা ‘‘পুরেভত্তমেৰ অরহত্তং পত্তুং সক্খিস্সতি, ন সক্খিস্সতী’’তি উপধারেন্তো ‘‘সক্খিস্সতী’’তি অঞ্ঞাসি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘সারিপুত্তো সামণেরস্স ভত্তং আদায সীঘং আগচ্ছতি, অন্তরাযম্পিস্স করেয্য দ্ৰারকোট্ঠকে আরক্খং গহেত্ৰা নিসীদিস্সামি, অথ নং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামি, তস্মিং পঞ্হে ৰিস্সজ্জিযমানে সামণেরো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণিস্সতী’’তি. ততো গন্ত্ৰা দ্ৰারকোট্ঠকে ঠত্ৰা সম্পত্তং থেরং চত্তারো পঞ্হে পুচ্ছি, পুট্ঠং পুট্ঠং পঞ্হং ৰিস্সজ্জেসি.

তত্রিদং পুচ্ছাৰিস্সজ্জনং – সত্থা কির নং আহ – ‘‘সারিপুত্ত, কিং তে লদ্ধ’’ন্তি? ‘‘আহারো, ভন্তে’’তি. ‘‘আহারো নাম কিং আহরতি, সারিপুত্তা’’তি? ‘‘ৰেদনং, ভন্তে’’তি. ‘‘ৰেদনং কিং আহরতি, সারিপুত্তা’’তি? ‘‘রূপং, ভন্তে’’তি. ‘‘রূপং পন কিং আহরতি, সারিপুত্তা’’তি? ‘‘ফস্সং, ভন্তে’’তি. তত্রাযং অধিপ্পাযো – ‘‘জিঘচ্ছিতেন হি পরিভুত্তো আহারো তস্স খুদ্দং পরিহরিত্ৰা সুখং ৰেদনং আহরতি. আহারপরিভোগেন সুখিতস্স সুখায ৰেদনায উপ্পজ্জমানায সরীরে ৰণ্ণসম্পত্তি হোতি. এৰং ৰেদনা রূপং আহরতি. সুখিতো পন আহারজরূপৰসেন উপ্পন্নসুখসোমনস্সো ‘ইদানি মে অস্সাদো জাতো’তি নিপ্পজ্জন্তো ৰা নিসীদন্তো ৰা সুখসম্ফস্সং পটিলভতী’’তি.

এৰং ইমেসু চতূসু পঞ্হেসু ৰিস্সজ্জিকেসু সামণেরো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পত্তো. সত্থাপি থেরং আহ – ‘‘গচ্ছ, সারিপুত্ত, তৰ সামণেরস্স ভত্তং দেহী’’তি. থেরো গন্ত্ৰা দ্ৰারং আকোটেসি. সামণেরো নিক্খমিত্ৰা থেরস্স হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা একমন্তং ঠপেত্ৰা তালৰণ্টেন থেরং বীজি. অথ নং থেরো আহ – ‘‘সামণের, ভত্তকিচ্চং করোহী’’তি. ‘‘তুম্হে পন, ভন্তে’’তি. ‘‘কতং মযা ভত্তকিচ্চং, ত্ৰং করোহী’’তি. সত্তৰস্সিকদারকো পব্বজিত্ৰা অট্ঠমে দিৰসে তং খণং ৰিকসিতপদুমুপ্পলসদিসো অরহত্তং পত্তো, পচ্চৰেক্খিতট্ঠানং পন পচ্চৰেক্খন্তো নিসীদিত্ৰা ভত্তকিচ্চমকাসি. তেন পত্তং ধোৰিত্ৰা পটিসামিতকালে চন্দদেৰপুত্তো চন্দমণ্ডলং ৰিস্সজ্জেসি, সূরিযদেৰপুত্তো সূরিযমণ্ডলং. চত্তারো মহারাজানো চতুদ্দিসং আরক্খং ৰিস্সজ্জেসুং, সক্কো দেৰরাজা আৰিঞ্ছনকে আরক্খং ৰিস্সজ্জেসি. সূরিযো মজ্ঝট্ঠানতো গলিত্ৰা গতো.

ভিক্খূ উজ্ঝাযিংসু, ‘‘ছাযা অধিকপ্পমাণা জাতা, সূরিযো মজ্ঝট্ঠানতো গলিত্ৰা গতো, সামণেরেন চ ইদানেৰ ভুত্তং, কিং নু খো এত’’ন্তি. সত্থা তং পৰত্তিং ঞত্ৰা আগন্ত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘ভিক্খৰে, কিং কথেথা’’তি? ‘‘ইদং নাম, ভন্তে’’তি? ‘‘আম, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞৰতো সমণধম্মং করণকালে চন্দদেৰপুত্তো চন্দমণ্ডলং, সূরিযদেৰপুত্তো সূরিযমণ্ডলং আকড্ঢিত্ৰা গণ্হি, চত্তারো মহারাজানো ৰিহারোপৰনে চতুদ্দিসং আরক্খং গণ্হিংসু, সক্কো দেৰরাজা আৰিঞ্ছনকে আরক্খং গণ্হি, অহম্পি ‘বুদ্ধোম্হী’তি অপ্পোস্সুক্কো নিসীদিতুং নালত্থং, গন্ত্ৰা দ্ৰারকোট্ঠকে মম পুত্তস্স আরক্খং অগ্গহেসিং, নেত্তিকে চ মাতিকায উদকং হরন্তে, উসুকারে চ উসুং উজুং করোন্তে, তচ্ছকে চ দারূনি তচ্ছন্তে দিস্ৰা এত্তকং আরম্মণং গহেত্ৰা পণ্ডিতা অত্তানং দমেত্ৰা অরহত্তং গণ্হন্তিযেৰা’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

৮০. ‘‘উদকঞ্হি নযন্তি নেত্তিকা, উসুকারা নমযন্তি তেজনং;

দারুং নমযন্তি তচ্ছকা, অত্তানং দমযন্তি পণ্ডিতা’’তি.

তত্থ উদকন্তি পথৰিযা থলট্ঠানং খণিত্ৰা আৰাটট্ঠানং পূরেত্ৰা মাতিকং ৰা কত্ৰা রুক্খদোণিং ৰা ঠপেত্ৰা অত্তনা ইচ্ছিতিচ্ছিতট্ঠানং উদকং. নেন্তীতি নেত্তিকা. তেজনন্তি কণ্ডং. ইদং ৰুত্তং হোতি – নেত্তিকা অত্তনো রুচিযা উদকং নযন্তি, উসুকারাপি তাপেত্ৰা তেজনং নমযন্তি উসুং উজুং করোন্তি. তচ্ছকাপি নেমিআদীনং অত্থায তচ্ছন্তা দারুং নমযন্তি অত্তনো রুচিযা উজুং ৰা ৰঙ্কং ৰা করোন্তি. এৰং এত্তকং আরম্মণং কত্ৰা পণ্ডিতা সোতাপত্তিমগ্গাদীনি উপ্পাদেন্তা অত্তানং দমযন্তি, অরহত্তপ্পত্তা পন একন্তদন্তা নাম হোন্তীতি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

পণ্ডিতসামণেরৰত্থু পঞ্চমং.