৭. সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিৰত্থু
চরন্তি বালা দুম্মেধাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিং আরব্ভ কথেসি. সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিৰত্থু উদানে (উদা. ৪৩) আগতমেৰ.
তদা হি সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠি পরিসপরিযন্তে নিসিন্নো ভগৰতো ধম্মদেসনং সুত্ৰা সোতাপত্তিফলং পত্ৰা অত্তনা পটিলদ্ধগুণং সত্থু আরোচেতুকামো পরিসমজ্ঝে ওগাহিতুং অৰিসহন্তো মহাজনস্স সত্থারং ৰন্দিত্ৰা অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তনকালে ৰিহারং অগমাসি. তস্মিং খণে সক্কো দেৰরাজা ‘‘অযং সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠি অত্তনো সত্থু সাসনে পটিলদ্ধগুণং পাকটং কাতুকামো’’তি ঞত্ৰা ‘‘ৰীমংসিস্সামি ন’’ন্তি গন্ত্ৰা আকাসে ঠিতোৰ এতদৰোচ – ‘‘সুপ্পবুদ্ধ, ত্ৰং মনুস্সদলিদ্দো মনুস্সৰরাকো, অহং তে অপরিযন্তং ধনং দস্সামি, ‘বুদ্ধো ন বুদ্ধো, ধম্মো ন ধম্মো, সঙ্ঘো ন সঙ্ঘো, অলং মে বুদ্ধেন, অলং মে ধম্মেন, অলং মে সঙ্ঘেনা’তি ৰদেহী’’তি. অথ নং সো আহ – ‘‘কোসি ত্ৰ’’ন্তি? ‘‘অহং সক্কো’’তি. অন্ধবাল, অহিরিক ত্ৰং মযা সদ্ধিং কথেতুং ন যুত্তরূপো, ত্ৰং মং ‘‘দুগ্গতো দলিদ্দো কপণো’’তি ৰদেসি, নেৰাহং দুগ্গতো, ন দলিদ্দো, সুখপ্পত্তো অহমস্মি মহদ্ধনো –
‘‘সদ্ধাধনং সীলধনং, হিরী ওত্তপ্পিযং ধনং;
সুতধনঞ্চ চাগো চ, পঞ্ঞা ৰে সত্তমং ধনং.
‘‘যস্স এতে ধনা অত্থি, ইত্থিযা পুরিসস্স ৰা;
‘অদলিদ্দো’তি তং আহু, অমোঘং তস্স জীৰিত’’ন্তি. (অ. নি. ৭.৫-৬) –
ইমানি মে সত্তৰিধঅরিযধনানি সন্তি, যেসঞ্হি ইমানি সত্ত ধনানি সন্তি, ন তে বুদ্ধেহি ৰা পচ্চেকবুদ্ধেহি ৰা ‘‘দলিদ্দা’’তি ৰুচ্চন্তীতি. সক্কো তস্স কথং সুত্ৰা তং অন্তরামগ্গে ওহায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সব্বং তং ৰচনপটিৰচনং আরোচেসি. অথ নং ভগৰা আহ – ‘‘ন খো, সক্ক, সক্কা তাদিসানং সতেনপি সহস্সেনপি সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিং ‘বুদ্ধো ন বুদ্ধো’তি ৰা, ‘ধম্মো ন ধম্মো’তি ৰা, ‘সঙ্ঘো ন সঙ্ঘো’তি ৰা কথাপেতু’’ন্তি. সুপ্পবুদ্ধোপি খো কুট্ঠি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সত্থারা কতপটিসন্থারো সম্মোদমানো অত্তনা পটিলদ্ধগুণং আরোচেত্ৰা ৰুট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ নং অচিরপক্কন্তং গাৰী তরুণৰচ্ছা জীৰিতা ৰোরোপেসি.
সা কির একা যক্খিনী পুক্কুসাতিকুলপুত্তং, বাহিযং দারুচীরিযং, তম্বদাঠিকচোরঘাতকং, সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিন্তি ইমেসং চতুন্নং জনানং অনেকসতে অত্তভাৰে গাৰী হুত্ৰা জীৰিতা ৰোরোপেসি. তে কির অতীতে চত্তারো সেট্ঠিপুত্তা হুত্ৰা একং নগরসোভিনিং গণিকং উয্যানং নেত্ৰা দিৰসং সম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা সাযন্হসমযে এৰং সম্মন্তযিংসু – ‘‘ইমস্মিং ঠানে অঞ্ঞো নত্থি, ইমিস্সা অম্হেহি দিন্নং কহাপণসহস্সঞ্চ সব্বঞ্চ পসাধনভণ্ডং গহেত্ৰা ইমং মারেত্ৰা গচ্ছামা’’তি. সা তেসং কথং সুত্ৰা ‘‘ইমে নিল্লজ্জা, মযা সদ্ধিং অভিরমিত্ৰা ইদানি মং মারেতুকামা, জানিস্সামি নেসং কত্তব্বযুত্তক’’ন্তি তেহি মারিযমানা ‘‘অহং যক্খিনী হুত্ৰা যথা মং এতে মারেন্তি, এৰমেৰ তে মারেতুং সমত্থা ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. তস্স নিস্সন্দেন ইমে মারেসি. সম্বহুলা ভিক্খূ তস্স কালকিরিযং ভগৰতো আরোচেত্ৰা ‘‘তস্স কা গতি, কেন চ কারণেন কুট্ঠিভাৰং পত্তো’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা সোতাপত্তিফলং পত্ৰা তস্স তাৰতিংসভৰনে উপ্পন্নভাৰঞ্চ তগরসিখিপচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৰা নিট্ঠুভিত্ৰা অপসব্যং কত্ৰা দীঘরত্তং নিরযে পচ্চিত্ৰা ৰিপাকাৰসেসেন ইদানি কুট্ঠিভাৰপ্পত্তিঞ্চ ব্যাকরিত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, ইমে সত্তা অত্তনাৰ অত্তনো কটুকৰিপাককম্মং করোন্তা ৰিচরন্তী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা উত্তরি ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৬৬. ‘‘চরন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৰ অত্তনা;
করোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফল’’ন্তি.
তত্থ চরন্তীতি চতূহি ইরিযাপথেহি অকুসলমেৰ করোন্তা ৰিচরন্তি. বালাতি ইধলোকত্থঞ্চ পরলোকত্থঞ্চ অজানন্তা ইধ বালা নাম. দুম্মেধাতি দুপ্পঞ্ঞা. অমিত্তেনেৰ অত্তনাতি অত্তনা অমিত্তভূতেন ৰিয ৰেরিনা হুত্ৰা. কটুকপ্ফলন্তি তিখিণফলং দুক্খফলন্তি.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিৰত্থু সত্তমং.