৩. আনন্দসেট্ঠিৰত্থু
পুত্তা মত্থীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৰত্থিযং ৰিহরন্তো আনন্দসেট্ঠিং আরব্ভ কথেসি.
সাৰত্থিযং কির আনন্দসেট্ঠি নাম চত্তালীসকোটিৰিভৰো মহামচ্ছরী অহোসি. সো অন্ৰড্ঢমাসং ঞাতকে সন্নিপাতেত্ৰা পুত্তং মূলসিরিং নাম তীসু ৰেলাসু এৰং ওৰদতি – ‘‘ইদং চত্তালীসকোটিধনং ‘বহূ’’’তি মা সঞ্ঞং করি, ৰিজ্জমানং ধনং ন দাতব্বং, নৰং ধনং উপ্পাদেতব্বং. একেকম্পি হি কহাপণং ৰযং করোন্তস্স পন খীযতেৰ. তস্মা –
‘‘অঞ্জনানং খযং দিস্ৰা, উপচিকানঞ্চ আচযং;
মধূনঞ্চ সমাহারং, পণ্ডিতো ঘরমাৰসে’’তি.
সো অপরেন সমযেন অত্তনো পঞ্চ মহানিধিযো পুত্তস্স অনাচিক্খিত্ৰা ধননিস্সিতো মচ্ছেরমলমলিনো কালং কত্ৰা তস্সেৰ নগরস্স একস্মিং দ্ৰারগামকে চণ্ডালানং কুলসহস্সং পটিৰসতি. তত্থেকিস্সা চণ্ডালিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. রাজা তস্স কালকিরিযং সুত্ৰা পুত্তমস্স মূলসিরিং পক্কোসাপেত্ৰা সেট্ঠিট্ঠানে ঠপেসি. তম্পি চণ্ডালকুলসহস্সং একতোৰ ভতিযা কম্মং কত্ৰা জীৰমানং তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায নেৰ ভতিং লভতি, ন যাপনমত্ততো পরং ভত্তপিণ্ডম্পি. তে ‘‘মযং এতরহি কম্মং করোন্তাপি পিণ্ডভত্তম্পি ন লভাম, অম্হাকং অন্তরে কাল়কণ্ণিযা ভৰিতব্ব’’ন্তি দ্ৰে কোট্ঠাসা হুত্ৰা যাৰ তস্স মাতাপিতরো ৰিসুং হোন্তি, তাৰ ৰিভজিত্ৰা ‘‘ইমস্মিং কুলে কাল়কণ্ণী উপ্পন্না’’তি তস্স মাতরং নীহরিংসু.
সাপি যাৰস্সা সো কুচ্ছিগতো, তাৰ যাপনমত্তম্পি কিচ্ছেন লভিত্ৰা পুত্তং ৰিজাযি. তস্স হত্থা চ পাদা চ অক্খীনি চ কণ্ণা চ নাসা চ মুখঞ্চ যথাঠানে ন অহেসুং. সো এৰরূপেন অঙ্গৰেকল্লেন সমন্নাগতো পংসুপিসাচকো ৰিয অতিৰিরূপো অহোসি. এৰং সন্তেপি তং মাতা ন পরিচ্চজি. কুচ্ছিযং ৰসিতপুত্তস্মিঞ্হি সিনেহো বলৰা হোতি. সা তং কিচ্ছেন পোসযমানা তং আদায গতদিৰসে কিঞ্চি অলভিত্ৰা গেহে কত্ৰা সযমেৰ গতদিৰসে ভতিং লভতি. অথ নং পিণ্ডায চরিত্ৰা জীৰিতুং সমত্থকালে সা কপালকং হত্থে ঠপেত্ৰা, ‘‘তাত, মযং তং নিস্সায মহাদুক্খং পত্তা, ইদানি ন সক্কোমি তং পোসেতুং, ইমস্মিং নগরে কপণদ্ধিকাদীনং পটিযত্তভত্তানি অত্থি, তত্থ ভিক্খায চরিত্ৰা জীৰাহী’’তি তং ৰিস্সজ্জেসি. সো ঘরপটিপাটিযা চরন্তো আনন্দসেট্ঠিকালে নিৰুত্তট্ঠানং গন্ত্ৰা জাতিস্সরো হুত্ৰা অত্তনো গেহং পাৰিসি. তীসু পন দ্ৰারকোট্ঠকেসু ন কোচি সল্লক্খেসি. চতুত্থে দ্ৰারকোট্ঠকে মূলসিরিসেট্ঠিনো পুত্তকা দিস্ৰা উব্বিগ্গহদযা পরোদিংসু. অথ নং সেট্ঠিপুরিসা ‘‘নিক্খম কাল়কণ্ণী’’তি পোথেত্ৰা নীহরিত্ৰা সঙ্কারট্ঠানে খিপিংসু. সত্থা আনন্দত্থেরেন পচ্ছাসমণেন পিণ্ডায চরন্তো তং ঠানং পত্তো থেরং ওলোকেত্ৰা তেন পুট্ঠো তং পৰত্তিং আচিক্খি. থেরো মূলসিরিং পক্কোসাপেসি. অথ মহাজনকাযো সন্নিপতি. সত্থা মূলসিরিং আমন্তেত্ৰা ‘‘জানাসি এত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন জানামী’’তি ৰুত্তে, ‘‘পিতা তে আনন্দসেট্ঠী’’তি ৰত্ৰা অসদ্দহন্তং ‘‘আনন্দসেট্ঠি পুত্তস্স তে পঞ্চ মহানিধিযো আচিক্খাহী’’তি আচিক্খাপেত্ৰা সদ্দহাপেসি. সো সত্থারং সরণং অগমাসি. তস্স ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৬২. ‘‘পুত্তা মত্থি ধনম্মত্থি, ইতি বালো ৰিহঞ্ঞতি;
অত্তা হি অত্তনো নত্থি, কুতো পুত্তা কুতো ধন’’ন্তি.
তস্সত্থো – পুত্তা মে অত্থি, ধনং মে অত্থি, ইতি বালো পুত্ততণ্হায চেৰ ধনতণ্হায চ হঞ্ঞতি ৰিহঞ্ঞতি দুক্খযতি, ‘‘পুত্তা মে নস্সিংসূ’’তি ৰিহঞ্ঞতি, ‘‘নস্সন্তী’’তি ৰিহঞ্ঞতি, ‘‘নস্সিস্সন্তী’’তি ৰিহঞ্ঞতি. ধনেপি এসেৰ নযো. ইতি ছহাকারেহি ৰিহঞ্ঞতি. ‘‘পুত্তে পোসেস্সামী’’তি রত্তিঞ্চ দিৰা চ থলজলপথাদীসু নানপ্পকারতো ৰাযমন্তোপি ৰিহঞ্ঞতি, ‘‘ধনং উপ্পাদেস্সামী’’তি কসিৰাণিজ্জাদীনি করোন্তোপি ৰিহঞ্ঞতেৰ. এৰং ৰিহঞ্ঞস্স চ অত্তা হি অত্তনো নত্থি তেন ৰিঘাতেন দুক্খিতং অত্তানং সুখিতং কাতুং অসক্কোন্তস্স পৰত্তিযম্পিস্স অত্তা হি অত্তনো নত্থি, মরণমঞ্চে নিপন্নস্স মারণন্তিকাহি ৰেদনাহি অগ্গিজালাহি ৰিয পরিডয্হমানস্স ছিজ্জমানেসু সন্ধিবন্ধনেসু, ভিজ্জমানেসু অট্ঠিসঙ্ঘাটেসু নিমীলেত্ৰা পরলোকং উম্মীলেত্ৰা ইধলোকং পস্সন্তস্সাপি দিৰসে দিৰসে দ্ৰিক্খত্তুং ন্হাপেত্ৰা তিক্খত্তুং ভোজেত্ৰা গন্ধমালাদীহি অলঙ্করিত্ৰা যাৰজীৰং পোসিতোপি সহাযভাৰেন দুক্খপরিত্তাণং কাতুং অসমত্থতায অত্তা হি অত্তনো নত্থি. কুতো পুত্তা কুতো ধনং পুত্তা ৰা ধনং ৰা তস্মিং সমযে কিমেৰ করিস্সন্তি, আনন্দসেট্ঠিনোপি কস্সচি কিঞ্চি অদত্ৰা পুত্তস্সত্থায ধনং সণ্ঠপেত্ৰা পুব্বে ৰা মরণমঞ্চে নিপন্নস্স, ইদানি ৰা ইমং দুক্খং পত্তস্স কুতো পুত্তা কুতো ধনং. পুত্তা ৰা ধনং ৰা তস্মিং সমযে কিং দুক্খং হরিংসু, কিং ৰা সুখং উপ্পাদযিংসূতি.
দেসনাৰসানে চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.
আনন্দসেট্ঠিৰত্থু ততিযং.