৭. ছত্তপাণিউপাসকৰত্থু

যথাপি রুচিরং পুপ্ফন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৰত্থিযং ৰিহরন্তো ছত্তপাণিউপাসকং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিযঞ্হি ছত্তপাণি নাম উপাসকো তিপিটকধরো অনাগামী. সো পাতোৰ উপোসথিকো হুত্ৰা সত্থু উপট্ঠানং অগমাসি. অনাগামিঅরিযসাৰকানঞ্হি সমাদানৰসেন উপোসথকম্মং নাম নত্থি, মগ্গেনেৰ তেসং ব্রহ্মচরিযঞ্চ একভত্তিকঞ্চ আগতং. তেনেৰাহ – ‘‘ঘটিকারো খো, মহারাজ, কুম্ভকারো একভত্তিকো ব্রহ্মচারী সীলৰা কল্যাণধম্মো’’তি (ম. নি. ২.২৮৮). এৰং অনাগামিনো পকতিযাৰ একভত্তিকা চ ব্রহ্মচারিনো চ হোন্তি. সোপি তথেৰ উপোসথিকো হুত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ধম্মকথং সুণন্তো নিসীদি. তস্মিং সমযে রাজা পসেনদি কোসলো সত্থু উপট্ঠানং অগমাসি. ছত্তপাণি উপাসকো তং আগচ্ছন্তং দিস্ৰা ‘‘উট্ঠাতব্বং নু খো, নো’’তি চিন্তেত্ৰা – ‘‘অহং অগ্গরাজস্স সন্তিকে নিসিন্নো, তস্স মে পদেসরাজানং দিস্ৰা উট্ঠাতুং ন যুত্তং, রাজা খো পন মে অনুট্ঠহন্তস্স কুজ্ঝিস্সতি, এতস্মিং কুজ্ঝন্তেপি নেৰ উট্ঠহিস্সামি. রাজানং দিস্ৰা উট্ঠহন্তেন হি রাজা গরুকতো হোতি, নো সত্থা, তস্মা নেৰ উট্ঠহিস্সামী’’তি ন উট্ঠহি. পণ্ডিতপুরিসা নাম গরুতরানং সন্তিকে নিসীদিত্ৰা অনুট্ঠহন্তং দিস্ৰা ন কুজ্ঝন্তি. রাজা পন তং অনুট্ঠহন্তং দিস্ৰা কুপিতমানসো সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. সত্থা কুপিতভাৰং ঞত্ৰা, ‘‘মহারাজ, অযং ছত্তপাণি উপাসকো পণ্ডিতো দিট্ঠধম্মো তিপিটকধরো অত্থানত্থকুসলো’’তি উপাসকস্স গুণং কথেসি. রঞ্ঞো তস্স গুণকথং সুণন্তস্সেৰ চিত্তং মুদুকং জাতং.

অথেকদিৰসং রাজা উপরিপাসাদে ঠিতো ছত্তপাণিং উপাসকং কতভত্তকিচ্চং ছত্তমাদায উপাহনমারুয্হ রাজঙ্গণেন গচ্ছন্তং দিস্ৰা পক্কোসাপেসি. সো ছত্তুপাহনং অপনেত্ৰা রাজানমুপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং রাজা আহ – ‘‘ভো উপাসক, কিন্তে ছত্তুপাহনং অপনীত’’ন্তি. ‘‘‘রাজা পক্কোসতী’তি সুত্ৰা অপনেত্ৰা আগতোম্হী’’তি. ‘‘অজ্জ অম্হাকং রাজভাৰো তুম্হেহি ঞাতো ভৰিস্সতী’’তি. ‘‘সদাপি মযং, দেৰ, তুম্হাকং রাজভাৰং জানামা’’তি. ‘‘যদি এৰং কস্মা পুরিমদিৰসে সত্থু সন্তিকে নিসিন্নো মং দিস্ৰা ন উট্ঠহী’’তি? ‘‘মহারাজ, অহং অগ্গরাজস্স সন্তিকে নিসিন্নো, পদেসরাজানং দিস্ৰা উট্ঠহন্তো সত্থরি অগারৰং পৰেদেয্যং, তস্মা ন উট্ঠহি’’ন্তি. ‘‘হোতু, ভো, তিট্ঠতেতং’’. ‘‘তুম্হে কির দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকানং অত্থানত্থানং কুসলা তিপিটকধরা অম্হাকং অন্তেপুরে ধম্মং ৰাচেথা’’তি. ‘‘ন সক্কোমি, দেৰা’’তি. ‘‘কিং কারণা’’তি? ‘‘রাজগেহং নাম মহাসাৰজ্জং, দুযুত্তসুযুত্তকানি গরুকানেত্থ, দেৰা’’তি. ‘‘মা এৰং ৰদেথ, ‘পুরিমদিৰসে মং দিস্ৰা ন উট্ঠিতোম্হী’তি মা কুক্কুচ্চং করোথা’’তি. ‘‘দেৰ, গিহীনং ৰিচরণট্ঠানং নাম মহাসাৰজ্জং, একং পব্বজিতং পক্কোসাপেত্ৰা ধম্মং ৰাচাপেথা’’তি. রাজা ‘‘সাধু, ভো, গচ্ছথ তুম্হে’’তি তং উয্যোজেত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সত্থারং যাচি, ‘‘ভন্তে, মল্লিকা চ দেৰী ৰাসভখত্তিযা চ ধম্মং পরিযাপুণিস্সামাতি ৰদন্তি, পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং নিবদ্ধং মম গেহং গন্ত্ৰা তাসং ধম্মং উদ্দিসথা’’তি. ‘‘বুদ্ধানং নিবদ্ধং একট্ঠানগমনং নাম নত্থি, মহারাজা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অঞ্ঞং একং ভিক্খুং দেথা’’তি. সত্থা আনন্দত্থেরস্স ভারমকাসি. থেরো নিবদ্ধং গন্ত্ৰা তাসং উদ্দেসং উদ্দিসতি. তাসু মল্লিকা সক্কচ্চং গহেত্ৰা সজ্ঝাযিত্ৰা উদ্দেসং পটিচ্ছাপেসি. ৰাসভখত্তিযা পন নেৰ সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সজ্ঝাযতি, ন উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতি.

অথেকদিৰসং সত্থা থেরং পুচ্ছি – ‘‘কিমানন্দ, উপাসিকা ধম্মং পরিযাপুণন্তী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘কা সক্কচ্চং গণ্হাতী’’তি? ‘‘মল্লিকা, ভন্তে, সক্কচ্চং গণ্হাতি, সক্কচ্চং সজ্ঝাযতি, সক্কচ্চং উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতি. তুম্হাকং পন ঞাতিধীতা নেৰ সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সজ্ঝাযতি, ন উদ্দেসং পটিচ্ছাপেতুং সক্কোতী’’তি. সত্থা থেরস্স ৰচনং সুত্ৰা, ‘‘আনন্দ, মযা কথিতধম্মো নাম সক্কচ্চমসুণন্তস্স অগ্গণ্হন্তস্স অসজ্ঝাযন্তস্স অদেসেন্তস্স ৰণ্ণসম্পন্নং অগন্ধকপুপ্ফং ৰিয অফলো হোতি, সক্কচ্চং পন সৰনাদীনি করোন্তস্স মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো’’তি ৰত্ৰা ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি –

৫১. ‘‘যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং অগন্ধকং;

এৰং সুভাসিতা ৰাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.

৫২. ‘‘যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং সগন্ধকং;

এৰং সুভাসিতা ৰাচা, সফলা হোতি কুব্বতো’’তি.

তত্থ রুচিরন্তি সোভনং. ৰণ্ণৰন্তন্তি ৰণ্ণসণ্ঠানসম্পন্নং, অগন্ধকন্তি গন্ধৰিরহিতং পালিভদ্দকগিরিকণ্ণিকজযসুমনাদিভেদং. এৰং সুভাসিতা ৰাচাতি সুভাসিতা ৰাচা নাম তেপিটকং বুদ্ধৰচনং. তং ৰণ্ণসণ্ঠানসম্পন্নং অগন্ধকপুপ্ফসদিসং. যথা পন অগন্ধকপুপ্ফং যো নং ধারেতি, তস্স সরীরে গন্ধং ন ফরতি, এৰং এতম্পি যো নং সক্কচ্চং সৰনাদীহি ন সমাচরতি, তস্স সক্কচ্চং অসমাচরন্তস্স যং তত্থ কত্তব্বং, তং অকুব্বতো সুতগন্ধঞ্চ ৰাচাগন্ধঞ্চ পটিপত্তিগন্ধঞ্চ ন আৰহতি অফলা হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘এৰং সুভাসিতা ৰাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো’’তি. সগন্ধকন্তি চম্পকনীলুপ্পলাদিভেদং. এৰন্তি যথা তং পুপ্ফং ধারেন্তস্স সরীরে গন্ধো ফরতি, এৰং তেপিটকবুদ্ধৰচনসঙ্খাতা সুভাসিতা ৰাচাপি. কুব্বতোতি যো সক্কচ্চং সৰনাদীহি তত্থ কত্তব্বং করোতি, সা অস্স পুগ্গলস্স সফলা হোতি, সুতগন্ধৰাচাগন্ধপটিপত্তিগন্ধানং আৰহনতো মহপ্ফলা হোতি, মহানিসংসাতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পত্তা. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা জাতাতি.

ছত্তপাণিউপাসকৰত্থু সত্তমং.