৭. পূতিগত্ততিস্সত্থেরৰত্থু
অচিরং ৰতযং কাযোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৰত্থিযং ৰিহরন্তো পূতিগত্ততিস্সত্থেরং আরব্ভ কথেসি.
একো কির সাৰত্থিৰাসী কুলপুত্তো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা সাসনে উরং দত্ৰা পব্বজিতো, সো লদ্ধূপসম্পদো তিস্সত্থেরো নাম অহোসি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে তস্স সরীরে রোগো উদপাদি. সাসপমত্তিযো পিল়কা উট্ঠহিংসু. তা অনুপুব্বেন মুগ্গমত্তা কলাযমত্তা কোলট্ঠিমত্তা আমলকমত্তা বেল়ুৰসলাটুমত্তা বেল়ুৰমত্তা হুত্ৰা পভিজ্জিংসু, সকলসরীরং ছিদ্দাৰছিদ্দং অহোসি. পূতিগত্ততিস্সত্থেরোত্ৰেৰস্স নামং উদপাদি. অথস্স অপরভাগে অট্ঠীনি ভিজ্জিংসু. সো অপ্পটিজগ্গিযো অহোসি. নিৰাসনপারুপনং পুব্বলোহিতমক্খিতং জালপূৰসদিসং অহোসি. সদ্ধিৰিহারিকাদযো পটিজগ্গিতুং অসক্কোন্তা ছড্ডযিংসু. সো অনাথো হুত্ৰা নিপজ্জি.
বুদ্ধানঞ্চ নাম দ্ৰে ৰারে লোকৰোলোকনং অৰিজহিতং হোতি. পচ্চূসকালে লোকং ৰোলোকেন্তা চক্কৰাল়মুখৰট্টিতো পট্ঠায গন্ধকুটিঅভিমুখং ঞাণং কত্ৰা ওলোকেন্তি, সাযং ওলোকেন্তা গন্ধকুটিতো পট্ঠায বাহিরাভিমুখং ঞাণং কত্ৰা ওলোকেন্তি. তস্মিং পন সমযে ভগৰতো ঞাণজালস্স অন্তো পূতিগত্ততিস্সত্থেরো পঞ্ঞাযি. সত্থা তস্স ভিক্খুনো অরহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা, ‘‘অযং সদ্ধিৰিহারিকাদীহি ছড্ডিতো, ইদানিস্স মং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং পটিসরণং নত্থী’’তি গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৰা ৰিহারচারিকং চরমানো ৰিয অগ্গিসালং গন্ত্ৰা উক্খলিং ধোৰিত্ৰা উদকং দত্ৰা উদ্ধনং আরোপেত্ৰা উদকস্স তত্তভাৰং আগমযমানো অগ্গিসালাযমেৰ অট্ঠাসি. তত্তভাৰং জানিত্ৰা গন্ত্ৰা তস্স ভিক্খুনো নিপন্নমঞ্চকোটিযং গণ্হি, তদা ভিক্খূ ‘‘অপেথ, ভন্তে, মযং গণ্হিস্সামা’’তি মঞ্চকং গহেত্ৰা অগ্গিসালং আনযিংসু. সত্থা অম্বণং আহরাপেত্ৰা উণ্হোদকং আসিঞ্চিত্ৰা তেহি ভিক্খূহি তস্স পারুপনং গাহাপেত্ৰা উণ্হোদকে মদ্দাপেত্ৰা মন্দাতপে ৰিস্সজ্জাপেসি. অথস্স সন্তিকে ঠত্ৰা সরীরং উণ্হোদকেন তেমেত্ৰা ঘংসিত্ৰা ন্হাপেসি, তস্স নহানপরিযোসানে পারুপনং সুক্খি. অথ নং তং নিৰাসাপেত্ৰা নিৰত্থকাসাৰং উদকে মদ্দাপেত্ৰা আতপে ৰিস্সজ্জাপেসি. অথস্স গত্তে উদকে ছিন্নমত্তে তম্পি সুক্খি. সো একং কাসাৰং নিৰাসেত্ৰা একং পারুপিত্ৰা সল্লহুকসরীরো একগ্গচিত্তো মঞ্চকে নিপজ্জি. সত্থা তস্স উস্সীসকে ঠত্ৰা, ‘‘ভিক্খু অযং তৰ কাযো অপেতৰিঞ্ঞাণো নিরুপকারো হুত্ৰা কলিঙ্গরং ৰিয পথৰিযং সেস্সতী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –
৪১. ‘‘অচিরং ৰতযং কাযো, পথৰিং অধিসেস্সতি;
ছুদ্ধো অপেতৰিঞ্ঞাণো, নিরত্থংৰ কলিঙ্গর’’ন্তি.
তত্থ অচিরং ৰতাতি ভিক্খু ন চিরস্সেৰ অযং কাযো পথৰিং অধিসেস্সতি, ইমিস্সা পকতিসযনেন সযিতায পথৰিযা উপরি সযিস্সতি. ছুদ্ধোতি অপৰিদ্ধো, অপগতৰিঞ্ঞাণতায তুচ্ছো হুত্ৰা সেস্সতীতি দস্সেতি. যথা কিং? নিরত্থংৰ কলিঙ্গরং নিরুপকারং নিরত্থকং কট্ঠখণ্ডং ৰিয. দব্বসম্ভারত্থিকা হি মনুস্সা অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা উজুকং উজুকসণ্ঠানেন ৰঙ্কং ৰঙ্কসণ্ঠানেন ছিন্দিত্ৰা দব্বসম্ভারং গণ্হন্তি, অৰসেসং পন সুসিরঞ্চ পূতিকঞ্চ অসারকঞ্চ গণ্ঠিজাতঞ্চ ছিন্দিত্ৰা তত্থেৰ ছড্ডেন্তি. অঞ্ঞে দব্বসম্ভারত্থিকা আগন্ত্ৰা তং গহেতারো নাম নত্থি, ওলোকেত্ৰা অত্তনো উপকারকমেৰ গণ্হন্তি, ইতরং পথৰীগতমেৰ হোতি. তং পন তেন তেন উপাযেন মঞ্চপটিপাদকং ৰা পাদকথলিকং ৰা ফলকপীঠং ৰা কাতুং সক্কাপি ভৰেয্য. ইমস্মিং পন অত্তভাৰে দ্ৰত্তিংসায কোট্ঠাসেসু এককোট্ঠাসোপি মঞ্চপটিপাদকাদিৰসেন অঞ্ঞেন ৰা উপকারমুখেন গয্হূপগো নাম নত্থি, কেৰলং নিরত্থংৰ কলিঙ্গরং অযং কাযো অপগতৰিঞ্ঞাণো কতিপাহেনেৰ পথৰিযং সেস্সতীতি.
দেসনাৰসানে পূতিগত্ততিস্সত্থেরো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপন্নাদযো অহেসুং. থেরোপি অরহত্তং পত্ৰাৰ পরিনিব্বাযি. সত্থা তস্স সরীরকিচ্চং কারাপেত্ৰা ধাতুযো গহেত্ৰা চেতিযং কারাপেসি. ভিক্খূ সত্থারং পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, পূতিগত্ততিস্সত্থেরো কুহিং নিব্বত্তো’’তি. ‘‘পরিনিব্বুতো, ভিক্খৰে’’তি. ‘‘ভন্তে, এৰরূপস্স পন অরহত্তূপনিস্সযসম্পন্নস্স ভিক্খুনো কিং কারণা গত্তং পুতিকং জাতং, কিং কারণা অট্ঠীনি ভিন্নানি, কিমস্স কারণং অরহত্তস্স উপনিস্সযভাৰং পত্ত’’ন্তি? ‘‘ভিক্খৰে, সব্বমেতং এতস্স অত্তনা কতকম্মেনেৰ নিব্বত্ত’’ন্তি. ‘‘কিং পন তেন, ভন্তে, কত’’ন্তি? ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সুণাথা’’তি অতীতং আহরি –
অযং কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে সাকুণিকো হুত্ৰা বহূ সকুণে ৰধিত্ৰা ইস্সরজনং উপট্ঠহি. তেসং দিন্নাৰসেসে ৰিক্কিণাতি, ‘‘ৰিক্কিতাৰসেসা মারেত্ৰা ঠপিতা পূতিকা ভৰিস্সন্তী’’তি যথা উপ্পতিতুং ন সক্কোন্তি, তথা তেসং জঙ্ঘট্ঠীনি চ পক্খট্ঠীনি চ ভিন্দিত্ৰা রাসিং কত্ৰা ঠপেতি, তে পুনদিৰসে ৰিক্কিণাতি. অতিবহূনং পন লদ্ধকালে অত্তনোপি অত্থায পচাপেতি. তস্সেকদিৰসং রসভোজনে পক্কে একো খীণাসৰো পিণ্ডায চরন্তো গেহদ্ৰারে অট্ঠাসি. সো থেরং দিস্ৰা চিত্তং পসাদেত্ৰা, ‘‘মযা বহূ পাণা মারেত্ৰা খাদিতা, অয্যো চ মে গেহদ্ৰারে ঠিতো, অন্তোগেহে চ রসভোজনং সংৰিজ্জতি, পিণ্ডপাতমস্স দস্সামী’’তি তস্স পত্তং আদায পূরেত্ৰা রসপিণ্ডপাতং দত্ৰা থেরং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি দিট্ঠধম্মস্স মত্থকং পাপুণেয্য’’ন্তি আহ. থেরো ‘‘এৰং হোতূ’’তি অনুমোদনং অকাসি. ‘‘ভিক্খৰে, তদা কতকম্মৰসেনেতং তিস্সস্স নিপ্ফন্নং, সকুণানং অট্ঠিভেদননিস্সন্দেন তিস্সস্স গত্তঞ্চ পূতিকং জাতং, অট্ঠীনি চ ভিন্নানি, খীণাসৰস্স রসপিণ্ডপাতদাননিস্সন্দেন অরহত্তং পত্তো’’তি.
পূতিগত্ততিস্সত্থেরৰত্থু সত্তমং.