৯. নন্দত্থেরৰত্থু

যথা অগারন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো আযস্মন্তং নন্দং আরব্ভ কথেসি.

সত্থা হি পৰত্তিতৰরধম্মচক্কো রাজগহং গন্ত্ৰা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো – ‘‘পুত্তং মে আনেত্ৰা দস্সেথা’’তি সুদ্ধোদনমহারাজেন পেসিতানং সহস্সসহস্সপরিৰারানং দসন্নং দূতানং সব্বপচ্ছতো গন্ত্ৰা অরহত্তপ্পত্তেন কাল়ুদাযিত্থেরেন গমনকালং ঞত্ৰা মগ্গৰণ্ণং ৰণ্ণেত্ৰা ৰীসতিসহস্সখীণাসৰপরিৰুতো কপিলপুরং নীতো ঞাতিসমাগমে পোক্খরৰস্সং অত্থুপ্পত্তিং কত্ৰা ৰেস্সন্তরজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেত্ৰা পুনদিৰসে পিণ্ডায পৰিট্ঠো, ‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্যা’’তি (ধ. প. ১৬৮) গাথায পিতরং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা, ‘‘ধম্মঞ্চরে’’তি (ধ. প. ১৬৯) গাথায মহাপজাপতিং সোতাপত্তিফলে, রাজানঞ্চ সকদাগামিফলে পতিট্ঠাপেসি. ভত্তকিচ্চাৰসানে পন রাহুলমাতুগুণকথং নিস্সায চন্দকিন্নরীজাতকং (জা. ১.১৪.১৮ আদযো) কথেত্ৰা ততো ততিযদিৰসে নন্দকুমারস্স অভিসেকগেহপ্পৰেসনৰিৰাহমঙ্গলেসু পৰত্তমানেসু পিণ্ডায পৰিসিত্ৰা নন্দকুমারস্স হত্থে পত্তং দত্ৰা মঙ্গলং ৰত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কমন্তো নন্দকুমারস্স হত্থতো পত্তং ন গণ্হি. সোপি তথাগতগারৰেন ‘‘পত্তং ৰো, ভন্তে, গণ্হথা’’তি ৰত্তুং নাসক্খি. এৰং পন চিন্তেসি – ‘‘সোপানসীসে পত্তং গণ্হিস্সতী’’তি. সত্থা তস্মিম্পি ঠানে ন গণ্হি. ইতরো ‘‘সোপানপাদমূলে গণ্হিস্সতী’’তি চিন্তেসি. সত্থা তত্থাপি ন গণ্হি. ইতরো ‘‘রাজঙ্গণে গণ্হিস্সতী’’তি চিন্তেসি. সত্থা তত্থাপি ন গণ্হি. কুমারো নিৰত্তিতুকামো অরুচিযা গচ্ছন্তো সত্থুগারৰেন ‘‘পত্তং গণ্হথা’’তি ৰত্তুং ন সক্কোতি. ‘‘ইধ গণ্হিস্সতি, এত্থ গণ্হিস্সতী’’তি চিন্তেন্তো গচ্ছতি.

তস্মিং খণে অঞ্ঞা ইত্থিযো তং দিস্ৰা জনপদকল্যাণিযা আচিক্খিংসু – ‘‘অয্যে, ভগৰা নন্দকুমারং গহেত্ৰা গতো, তুম্হেহি তং ৰিনা করিস্সতী’’তি. সা উদকবিন্দূহি পগ্ঘরন্তেহেৰ অড্ঢুল্লিখিতেহি কেসেহি ৰেগেন গন্ত্ৰা, ‘‘তুৰটং খো, অয্যপুত্ত, আগচ্ছেয্যাসী’’তি আহ. তং তস্সা ৰচনং তস্স হদযে তিরিযং পতিত্ৰা ৰিয ঠিতং. সত্থাপিস্স হত্থতো পত্তং অগ্গণ্হিত্ৰাৰ তং ৰিহারং নেত্ৰা, ‘‘পব্বজিস্সসি নন্দা’’তিআহ. সো বুদ্ধগারৰেন ‘‘ন পব্বজিস্সামী’’তি অৰত্ৰা, ‘‘আম, পব্বজিস্সামী’’তি আহ. সত্থা ‘‘তেন হি নন্দং পব্বাজেথা’’তি আহ. সত্থা কপিলপুরং গন্ত্ৰা ততিযদিৰসে নন্দং পব্বাজেসি.

সত্তমে দিৰসে রাহুলমাতা কুমারং অলঙ্করিত্ৰা ভগৰতো সন্তিকং পেসেসি – ‘‘পস্স, তাত, এতং ৰীসতিসহস্সসমণপরিৰুতং সুৰণ্ণৰণ্ণং ব্রহ্মরূপিৰণ্ণং সমণং, অযং তে পিতা, এতস্স মহন্তা নিধিকুম্ভিযো অহেসুং. ত্যাস্স নিক্খমনতো পট্ঠায ন পস্সাম, গচ্ছ নং দাযজ্জং যাচস্সু – ‘অহং, তাত, কুমারো, অভিসেকং পত্ৰা চক্কৰত্তী ভৰিস্সামি, ধনেন মে অত্থো, ধনং মে দেহি. সামিকো হি পুত্তো পিতুসন্তকস্সা’’’তি. কুমারো ভগৰতো সন্তিকং গন্ত্ৰাৰ পিতুসিনেহং পটিলভিত্ৰা হট্ঠচিত্তো ‘‘সুখা তে, সমণ, ছাযা’’তি ৰত্ৰা অঞ্ঞম্পি বহুং অত্তনো অনুরূপং ৰদন্তো অট্ঠাসি. ভগৰা কতভত্তকিচ্চো অনুমোদনং কত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. কুমারোপি ‘‘দাযজ্জং মে, সমণ, দেহি, দাযজ্জং মে, সমণ, দেহী’’তি ভগৰন্তং অনুবন্ধি. ভগৰাপি কুমারং ন নিৰত্তাপেসি. পরিজনোপি ভগৰতা সদ্ধিং গচ্ছন্তং নিৰত্তেতুং নাসক্খি. ইতি সো ভগৰতা সদ্ধিং আরামমেৰ অগমাসি.

ততো ভগৰা চিন্তেসি – ‘‘যং অযং পিতুসন্তকং ধনং ইচ্ছতি, তং ৰট্টানুগতং সৰিঘাতং, হন্দস্স বোধিতলে পটিলদ্ধং সত্তৰিধং অরিযধনং দেমি, লোকুত্তরদাযজ্জস্স নং সামিকং করোমী’’তি. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং সারিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি ত্ৰং, সারিপুত্ত, রাহুলকুমারং পব্বাজেহী’’তি. থেরো কুমারং পব্বাজেসি. পব্বজিতে চ পন কুমারে রঞ্ঞো অধিমত্তং দুক্খং উপ্পজ্জি. তং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো ভগৰতো নিৰেদেত্ৰা, ‘‘সাধু, ভন্তে, অয্যা, মাতাপিতূহি অননুঞ্ঞাতং পুত্তং ন পব্বাজেয্যু’’ন্তি ৰরং যাচি. ভগৰা তস্স তং ৰরং দত্ৰা পুনেকদিৰসং রাজনিৰেসনে কতপাতরাসো একমন্তং নিসিন্নেন রঞ্ঞা, ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং দুক্করকারিককালে একা দেৰতা মং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘পুত্তো তে কালকতো’তি আহ. অহং তস্সা ৰচনং অসদ্দহন্তো ‘ন ময্হং পুত্তো বোধিং অপ্পত্ৰা কালং করোতী’তি পটিক্খিপি’’ন্তি ৰুত্তে – ‘‘ইদানি কিং সদ্দহিস্সথ, পুব্বেপি অট্ঠিকানি দস্সেত্ৰা, ‘পুত্তো তে মতো’তি ৰুত্তে ন সদ্দহিত্ৰা’’তি ইমিস্সা অত্থুপ্পত্তিযা মহাধম্মপালজাতকং (জা. ১.১০.৯২ আদযো) কথেসি. গাথাপরিযোসানে রাজা অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. ইতি ভগৰা পিতরং তীসু ফলেসু পতিট্ঠাপেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো পুনদেৰ রাজগহং গন্ত্ৰা ততো অনাথপিণ্ডিকেন সাৰত্থিং আগমনত্থায গহিতপটিঞ্ঞো নিট্ঠিতে জেতৰনে ৰিহারে তত্থ গন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেসি.

এৰং সত্থরি জেতৰনে ৰিহরন্তে আযস্মা নন্দো উক্কণ্ঠিত্ৰা ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসি – ‘‘অনভিরতো অহং, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং চরামি, ন সক্কোমি ব্রহ্মচরিযং সন্ধারেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সামী’’তি. ভগৰা তং পৰত্তিং সুত্ৰা আযস্মন্তং নন্দং পক্কোসাপেত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, নন্দ, সম্বহুলানং ভিক্খূনং এৰং আরোচেসি – ‘অনভিরতো, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং চরামি, ন সক্কোমি ব্রহ্মচরিযং সন্ধারেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সামী’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন ত্ৰং, নন্দ, অনভিরতো ব্রহ্মচরিযং চরসি, ন সক্কোসি ব্রহ্মচরিযং সন্ধারেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সসী’’তি? ‘‘সাকিযানী মং, ভন্তে, জনপদকল্যাণী ঘরা নিক্খমন্তস্স অড্ঢুল্লিখিতেহি কেসেহি অপলোকেত্ৰা মং এতদৰোচ – ‘তুৰটং খো, অয্যপুত্ত, আগচ্ছেয্যাসী’তি, সো খো অহং, ভন্তে, তং অনুস্সরমানো অনভিরতো ব্রহ্মচরিযং চরামি, ন সক্কোমি ব্রহ্মচরিযং সন্ধারেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সামী’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং নন্দং বাহাযং গহেত্ৰা ইদ্ধিবলেন তাৰতিংসদেৰলোকং আনেন্তো অন্তরামগ্গে একস্মিং ঝামক্খেত্তে ঝামখাণুকে নিসিন্নং ছিন্নকণ্ণনাসনঙ্গুট্ঠং একং পলুট্ঠমক্কটিং দস্সেত্ৰা তাৰতিংসভৰনে সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো উপট্ঠানং আগতানি ককুটপাদানি পঞ্চ অচ্ছরাসতানি দস্সেসি. ককুটপাদানীতি রত্তৰণ্ণতায পারেৰতপাদসদিসপাদানি. দস্সেত্ৰা চ পনাহ – ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নন্দ, কতমা নু খো অভিরূপতরা ৰা দস্সনীযতরা ৰা পাসাদিকতরা ৰা সাকিযানী ৰা জনপদকল্যাণী, ইমানি ৰা পঞ্চ অচ্ছরাসতানি ককুটপাদানী’’তি? তং সুত্ৰা আহ – ‘‘সেয্যথাপি সা, ভন্তে, ছিন্নকণ্ণনাসনঙ্গুট্ঠা পলুট্ঠমক্কটী, এৰমেৰ খো, ভন্তে, সাকিযানী জনপদকল্যাণী, ইমেসং পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং উপনিধায সঙ্খ্যম্পি ন উপেতি, কলম্পি ন উপেতি, কলভাগম্পি ন উপেতি. অথ খো ইমানেৰ পঞ্চ অচ্ছরাসতানি অভিরূপতরানি চেৰ দস্সনীযতরানি চ পাসাদিকতরানি চা’’তি. ‘‘অভিরম, নন্দ, অভিরম, নন্দ, অহং তে পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি. ‘‘সচে মে, ভন্তে ভগৰা, পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, অভিরমিস্সামহং, ভন্তে, ভগৰতি ব্রহ্মচরিযে’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং নন্দং গহেত্ৰা তত্থ অন্তরহিতো জেতৰনেযেৰ পাতুরহোসি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ, ‘‘আযস্মা কির নন্দো ভগৰতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো অচ্ছরানং হেতু ব্রহ্মচরিযং চরতি. ভগৰা কিরস্স পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি. অথ খো আযস্মতো নন্দস্স সহাযকা ভিক্খূ আযস্মন্তং নন্দং ভতকৰাদেন চ উপক্কিতকৰাদেন চ সমুদাচরন্তি, ‘‘ভতকো কিরাযস্মা নন্দো, উপক্কিতকো কিরাযস্মা নন্দো, অচ্ছরানং হেতু ব্রহ্মচরিযং চরতি. ভগৰা কিরস্স পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি. অথ খো আযস্মা নন্দো সহাযকানং ভিক্খূনং ভতকৰাদেন চ উপক্কিতকৰাদেন চ অট্টিযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরন্তো ন চিরস্সেৰ যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহাসি, ‘‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতরো চ খো পনাযস্মা নন্দো অরহতং অহোসি.

অথেকা দেৰতা রত্তিভাগে সকলং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা আরোচেসি – ‘‘আযস্মা, ভন্তে, নন্দো ভগৰতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি. ভগৰতোপি খো ঞাণং উদপাদি ‘‘নন্দো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি. সোপাযস্মা নন্দো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘যং মে, ভন্তে, ভগৰা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, মুঞ্চামহং, ভন্তে, ভগৰন্তং এতস্মা পটিস্সৰা’’তি. ‘‘মযাপি খো তে, নন্দ, চেতসা চেতো পরিচ্চ ৰিদিতো ‘নন্দো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’তি. দেৰতাপি মে এতমত্থং আরোচেসি – ‘আযস্মা, ভন্তে, নন্দো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’তি. যদেৰ খো তে, নন্দ, অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুত্তং, অথাহং মুত্তো এতস্মা পটিস্সৰা’’তি. অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যস্স নিত্তিণ্ণো পঙ্কো, মদ্দিতো কামকণ্টকো;

মোহক্খযং অনুপ্পত্তো, সুখদুক্খেসু ন ৰেধতী স ভিক্খূ’’তি. (উদা. ২২);

অথেকদিৰসং ভিক্খূ তং আযস্মন্তং নন্দং পুচ্ছিংসু – ‘‘আৰুসো নন্দ, পুব্বে ত্ৰং ‘উক্কণ্ঠিতোমী’তি ৰদেসি, ইদানি তে কথ’’ন্তি? ‘‘নত্থি মে, আৰুসো, গিহিভাৰায আলযো’’তি. তং সুত্ৰা ভিক্খূ – ‘‘অভূতং আযস্মা নন্দো কথেতি, অঞ্ঞং ব্যাকরোতি, অতীতদিৰসেসু ‘উক্কণ্ঠিতোম্হী’তি ৰত্ৰা ইদানি ‘নত্থি মে গিহিভাৰায আলযো’তি কথেতী’’তি গন্ত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ভগৰা ‘‘ভিক্খৰে, অতীতদিৰসেসু নন্দস্স অত্তভাৰো দুচ্ছন্নগেহসদিসো অহোসি, ইদানি সুচ্ছন্নগেহসদিসো জাতো. অযঞ্হি দিব্বচ্ছরানং দিট্ঠকালতো পট্ঠায পব্বজিতকিচ্চস্স মত্থকং পাপেতুং ৰাযমন্তো তং কিচ্চং পত্তো’’তি ৰত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –

১৩. ‘‘যথা অগারং দুচ্ছন্নং, ৰুট্ঠী সমতিৰিজ্ঝতি;

এৰং অভাৰিতং চিত্তং, রাগো সমতিৰিজ্ঝতি.

১৪. ‘‘যথা অগারং সুচ্ছন্নং, ৰুট্ঠী ন সমতিৰিজ্ঝতি;

এৰং সুভাৰিতং চিত্তং, রাগো ন সমতিৰিজ্ঝতী’’তি.

তত্থ অগারন্তি যংকিঞ্চি গেহং. দুচ্ছন্নন্তি ৰিরল়চ্ছন্নং ছিদ্দাৰছিদ্দং. সমতিৰিজ্ঝতীতি ৰস্সৰুট্ঠি ৰিনিৰিজ্ঝতি. অভাৰিতন্তি তং অগারং ৰুট্ঠি ৰিয ভাৰনায রহিতত্তা অভাৰিতং চিত্তং রাগো সমতি ৰিজ্ঝতি. ন কেৰলং রাগোৰ, দোসমোহমানাদযো সব্বকিলেসা তথারূপং চিত্তং অতিৰিয ৰিজ্ঝন্তিযেৰ. সুভাৰিতন্তি সমথৰিপস্সনাভাৰনাহি সুভাৰিতং. এৰরূপং চিত্তং সুচ্ছন্নং গেহং ৰুট্ঠি ৰিয রাগাদযো কিলেসা অতিৰিজ্ঝিতুং ন সক্কোন্তীতি.

গাথাপরিযোসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসু. মহাজনস্স দেসনা সাত্থিকা অহোসি.

অথ খো ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৰুসো, বুদ্ধা নাম অচ্ছরিযা, জনপদকল্যাণিং নিস্সায উক্কণ্ঠিতো নামাযস্মা নন্দো সত্থারা দেৰচ্ছরা আমিসং কত্ৰা ৰিনীতো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপেস মযা মাতুগামেন পলোভেত্ৰা ৰিনীতোযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি –

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বারাণসিৰাসী কপ্পটো নাম ৰাণিজো অহোসি. তস্সেকো গদ্রভো কুম্ভভারং ৰহতি, একদিৰসেন সত্ত যোজনানি গচ্ছতি. সো একস্মিং সমযে গদ্রভভারকেহি সদ্ধিং তক্কসিলং গন্ত্ৰা যাৰ ভণ্ডস্স ৰিস্সজ্জনং, তাৰ গদ্রভং চরিতুং ৰিস্সজ্জেসি. অথস্স সো গদ্রভো পরিখাপিট্ঠে চরমানো একং গদ্রভিং দিস্ৰা উপসঙ্কমি. সা তেন সদ্ধিং পটিসন্থারং করোন্তী আহ – ‘‘কুতো আগতোসী’’তি? ‘‘বারাণসিতো’’তি. ‘‘কেন কম্মেনা’’তি? ‘‘ৰাণিজ্জকম্মেনা’’তি. ‘‘কিত্তকং ভারং ৰহসী’’তি? ‘‘কুম্ভভার’’ন্তি? ‘‘এত্তকং ভারং ৰহন্তো কতি যোজনানি গচ্ছসী’’তি? ‘‘সত্ত যোজনানী’’তি. ‘‘গতগতট্ঠানে তে কাচি পাদপরিকম্মপিট্ঠিপরিকম্মকরা অত্থী’’তি? ‘‘নত্থী’’তি. ‘‘এৰং সন্তে মহাদুক্খং নাম অনুভোসী’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি হি তিরচ্ছানগতানং পাদপরিকম্মাদিকারকা নাম নত্থি, কামসংযোজনঘট্টনত্থায পন এৰরূপং কথং কথেসি’’? সো তস্সা কথায উক্কণ্ঠি. কপ্পটোপি ভণ্ডং ৰিস্সজ্জেত্ৰা তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৰা – ‘‘এহি, তাত, গমিস্সামা’’তি আহ. ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, নাহং গমিস্সামী’’তি. অথ নং পুনপ্পুনং যাচিত্ৰা, ‘‘অনিচ্ছন্তং পরিভাসেত্ৰা নং নেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা গাথমাহ –

‘‘পতোদং তে করিস্সামি, সাল়সঙ্গুলিকণ্টকং;

সঞ্ছিন্দিস্সামি তে কাযং, এৰং জানাহি গদ্রভা’’তি.

তং সুত্ৰা গদ্রভো ‘‘এৰং সন্তে অহম্পি তে কত্তব্বং জানিস্সামী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘পতোদং মে করিস্সসি, সোল়সঙ্গুলিকণ্টকং;

পুরতো পতিট্ঠহিত্ৰান, উদ্ধরিত্ৰান পচ্ছতো;

দন্তং তে পাতযিস্সামি, এৰং জানাহি কপ্পটা’’তি.

তং সুত্ৰা ৰাণিজো – ‘‘কেন নু খো কারণেন এস এৰং ৰদতী’’তি চিন্তেত্ৰা, ইতো চিতো চ ওলোকেন্তো তং গদ্রভিং দিস্ৰা, ‘‘ইমাযেস এৰং সিক্খাপিতো ভৰিস্সতি, ‘এৰরূপিং নাম তে গদ্রভিং আনেস্সামী’তি মাতুগামেন নং পলোভেত্ৰা নেস্সামী’’তি ইমং গাথমাহ –

‘‘চতুপ্পদিং সঙ্খমুখিং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;

ভরিযং তে আনযিস্সামি, এৰং জানাহি গদ্রভা’’তি.

তং সুত্ৰা তুট্ঠচিত্তো গদ্রভো ইমং গাথমাহ –

‘‘চতুপ্পদিং সঙ্খমুখিং, নারিং সব্বঙ্গসোভিনিং;

ভরিযং মে আনযিস্সসি, এৰং জানাহি কপ্পট;

কপ্পট ভিয্যো গমিস্সামি, যোজনানি চতুদ্দসা’’তি.

অথ নং কপ্পটো, ‘‘তেন হি এহী’’তি গহেত্ৰা সকট্ঠানং অগমাসি. সো কতিপাহচ্চযেন নং আহ – ‘‘ননু মং তুম্হে ‘ভরিযং তে আনযিস্সামী’তি অৰোচুত্থা’’তি? ‘‘আম, ৰুত্তং, নাহং অত্তনো কথং ভিন্দিস্সামি, ভরিযং তে আনেস্সামি, ৰেতনং পন তুয্হং এককস্সেৰ দস্সামি, তুয্হং ৰেতনং দুতিযস্স পহোতু ৰা মা ৰা, ত্ৰমেৰ জানেয্যাসি. উভিন্নং পন ৰো সংৰাসমন্ৰায পুত্তা ৰিজাযিস্সন্তি, তেহিপি বহূহি সদ্ধিং তুয্হং তং পহোতু ৰা মা ৰা, ত্ৰমেৰ জানেয্যাসী’’তি. গদ্রভো তস্মিং কথেন্তেযেৰ অনপেক্খো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা, ‘‘তদা, ভিক্খৰে, গদ্রভী জনপদকল্যাণী অহোসি, গদ্রভো নন্দো, ৰাণিজো অহমেৰ. এৰং পুব্বেপেস মযা মাতুগামেন পলোভেত্ৰা ৰিনীতো’’তি জাতকং নিট্ঠাপেসীতি.

নন্দত্থেরৰত্থু নৰমং.