১১. ধম্মিকউপাসকৰত্থু
ইধ মোদতীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো ধম্মিকউপাসকং আরব্ভ কথেসি.
সাৰত্থিযং কির পঞ্চসতা ধম্মিকউপাসকা নাম অহেসুং. তেসু একেকস্স পঞ্চ পঞ্চ উপাসকসতানি পরিৰারা. যো তেসং জেট্ঠকো, তস্স সত্ত পুত্তা সত্ত ধীতরো. তেসু একেকস্স একেকা সলাকযাগু সলাকভত্তং পক্খিকভত্তং নিমন্তনভত্তং উপোসথিকভত্তং আগন্তুকভত্তং সঙ্ঘভত্তং ৰস্সাৰাসিকং অহোসি. তেপি সব্বেৰ অনুজাতপুত্তা নাম অহেসুং. ইতি চুদ্দসন্নং পুত্তানং ভরিযায উপাসকস্সাতি সোল়স সলাকযাগুআদীনি পৰত্তন্তি. ইতি সো সপুত্তদারো সীলৰা কল্যাণধম্মো দানসংৰিভাগরতো অহোসি. অথস্স অপরভাগে রোগো উপ্পজ্জি, আযুসঙ্খারো পরিহাযি. সো ধম্মং সোতুকামো ‘‘অট্ঠ ৰা মে সোল়স ৰা ভিক্খূ পেসেথা’’তি সত্থু সন্তিকং পহিণি. সত্থা পেসেসি. তে গন্ত্ৰা তস্স মঞ্চং পরিৰারেত্ৰা পঞ্ঞত্তেসু আসনেসু নিসিন্না. ‘‘ভন্তে, অয্যানং মে দস্সনং দুল্লভং ভৰিস্সতি, দুব্বলোম্হি, একং মে সুত্তং সজ্ঝাযথা’’তি ৰুত্তে ‘‘কতরং সুত্তং সোতুকামো উপাসকা’’তি? ‘‘সব্ববুদ্ধানং অৰিজহিতং সতিপট্ঠানসুত্ত’’ন্তি ৰুত্তে – ‘‘একাযনো অযং, ভিক্খৰে, মগ্গো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা’’তি (দী. নি. ২.৩৭৩; ম. নি. ১.১০৬) সুত্তন্তং পট্ঠপেসুং. তস্মিং খণে ছহি দেৰলোকেহি সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতা সহস্সসিন্ধৰযুত্তা দিযড্ঢযোজনসতিকা ছ রথা আগমিংসু. তেসু ঠিতা দেৰতা ‘‘অম্হাকং দেৰলোকং নেস্সাম, অম্হাকং দেৰলোকং নেস্সাম, অম্ভো মত্তিকভাজনং ভিন্দিত্ৰা সুৰণ্ণভাজনং গণ্হন্তো ৰিয অম্হাকং দেৰলোকে অভিরমিতুং ইধ নিব্বত্তাহি, অম্হাকং দেৰলোকে অভিরমিতুং ইধ নিব্বত্তাহী’’তি ৰদিংসু. উপাসকো ধম্মস্সৰনন্তরাযং অনিচ্ছন্তো – ‘‘আগমেথ আগমেথা’’তি আহ. ভিক্খূ ‘‘অম্হে ৰারেতী’’তি সঞ্ঞায তুণ্হী অহেসুং.
অথস্স পুত্তধীতরো ‘‘অম্হাকং পিতা পুব্বে ধম্মস্সৰনেন অতিত্তো অহোসি, ইদানি পন ভিক্খূ পক্কোসাপেত্ৰা সজ্ঝাযং কারেত্ৰা সযমেৰ ৰারেতি, মরণস্স অভাযনকসত্তো নাম নত্থী’’তি ৰিরৰিংসু. ভিক্খূ ‘‘ইদানি অনোকাসো’’তি উট্ঠাযাসনা পক্কমিংসু. উপাসকো থোকং ৰীতিনামেত্ৰা সতিং পটিলভিত্ৰা পুত্তে পুচ্ছি – ‘‘কস্মা কন্দথা’’তি? ‘‘তাত, তুম্হে ভিক্খূ পক্কোসাপেত্ৰা ধম্মং সুণন্তা সযমেৰ ৰারযিত্থ, অথ মযং ‘মরণস্স অভাযনকসত্তো নাম নত্থী’তি কন্দিম্হা’’তি. ‘‘অয্যা পন কুহি’’ন্তি? ‘‘‘অনোকাসো’তি উট্ঠাযাসনা পক্কন্তা, তাতা’’তি. ‘‘নাহং, অয্যেহি সদ্ধিং কথেমী’’তি ৰুত্তে ‘‘অথ কেন সদ্ধিং কথেথা’’তি. ‘‘ছহি দেৰলোকেহি দেৰতা ছ রথে অলঙ্করিত্ৰা আদায আকাসে ঠত্ৰা ‘অম্হাহি দেৰলোকে অভিরম, অম্হাকং দেৰলোকে অভিরমা’তি সদ্দং করোন্তি, তাহি সদ্ধিং কথেমী’’তি. ‘‘কুহিং, তাত, রথা, ন মযং পস্সামা’’তি? ‘‘অত্থি পন ময্হং গন্থিতানি পুপ্ফানী’’তি? ‘‘অত্থি, তাতা’’তি. ‘‘কতরো দেৰলোকো রমণীযো’’তি? ‘‘সব্ববোধিসত্তানং বুদ্ধমাতাপিতূনঞ্চ ৰসিতট্ঠানং তুসিতভৰনং রমণীযং, তাতা’’তি. ‘‘তেন হি ‘তুসিতভৰনতো আগতরথে লগ্গতূ’তি পুপ্ফদামং খিপথা’’তি. তে খিপিংসু. তং রথধুরে লগ্গিত্ৰা আকাসে ওলম্বি. মহাজনো তদেৰ পস্সতি, রথং ন পস্সতি. উপাসকো ‘‘পস্সথেতং পুপ্ফদাম’’ন্তি ৰত্ৰা, ‘‘আম, পস্সামা’’তি ৰুত্তে – ‘‘এতং তুসিতভৰনতো আগতরথে ওলম্বতি, অহং তুসিতভৰনং গচ্ছামি, তুম্হে মা চিন্তযিত্থ, মম সন্তিকে নিব্বত্তিতুকামা হুত্ৰা মযা কতনিযামেনেৰ পুঞ্ঞানি করোথা’’তি ৰত্ৰা কালং কত্ৰা রথে পতিট্ঠাসি.
তাৰদেৰস্স তিগাৰুতপ্পমাণো সট্ঠিসকটভারালঙ্কারপটিমণ্ডিতো অত্তভাৰো নিব্বত্তি, অচ্ছরাসহস্সং পরিৰারেসি, পঞ্চৰীসতিযোজনিকং কনকৰিমানং পাতুরহোসি. তেপি ভিক্খূ ৰিহারং অনুপ্পত্তে সত্থা পুচ্ছি – ‘‘সুতা, ভিক্খৰে, উপাসকেন ধম্মদেসনা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, অন্তরাযেৰ পন ‘আগমেথা’তি ৰারেসি. অথস্স পুত্তধীতরো কন্দিংসু. মযং ‘ইদানি অনোকাসো’তি উট্ঠাযাসনা নিক্খন্তা’’তি. ‘‘ন সো, ভিক্খৰে, তুম্হেহি সদ্ধিং কথেসি, ছহি দেৰলোকেহি দেৰতা ছ রথে অলঙ্করিত্ৰা আহরিত্ৰা তং উপাসকং পক্কোসিংসু. সো ধম্মদেসনায অন্তরাযং অনিচ্ছন্তো তাহি সদ্ধিং কথেসী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি. ‘‘এৰং, ভিক্খৰে’’তি. ‘‘ইদানি কুহিং নিব্বত্তো’’তি? ‘‘তুসিতভৰনে, ভিক্খৰে’’তি. ‘‘ভন্তে, ইদানি ইধ ঞাতিমজ্ঝে মোদমানো ৰিচরিত্ৰা ইদানেৰ গন্ত্ৰা পুন মোদনট্ঠানেযেৰ নিব্বত্তো’’তি. ‘‘আম, ভিক্খৰে, অপ্পমত্তা হি গহট্ঠা ৰা পব্বজিতা ৰা সব্বত্থ মোদন্তিযেৰা’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –
১৬. ‘‘ইধ মোদতি পেচ্চ মোদতি,
কতপুঞ্ঞো উভযত্থ মোদতি;
সো মোদতি সো পমোদতি,
দিস্ৰা কম্মৰিসুদ্ধিমত্তনো’’তি.
তত্থ কতপুঞ্ঞোতি নানপ্পকারস্স কুসলস্স কারকো পুগ্গলো ‘‘অকতং ৰত মে পাপং, কতং মে কল্যাণ’’ন্তি ইধ কম্মমোদনেন, পেচ্চ ৰিপাকমোদনেন মোদতি. এৰং উভযত্থ মোদতি নাম. কম্মৰিসুদ্ধিন্তি ধম্মিকউপাসকোপি অত্তনো কম্মৰিসুদ্ধিং পুঞ্ঞকম্মসম্পত্তিং দিস্ৰা কালকিরিযতো পুব্বে ইধলোকেপি মোদতি, কালং কত্ৰা ইদানি পরলোকেপি অতিমোদতিযেৰাতি.
গাথাপরিযোসানে বহূ সোতাপন্নাদযো অহেসুং মহাজনস্স সাত্থিকা ধম্মদেসনা জাতাতি.
ধম্মিকউপাসকৰত্থু একাদসমং.