সন্তিকেনিদানকথা
উদানং উদানেত্ৰা নিসিন্নস্স ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘অহং কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তারি অসঙ্খ্যেয্যানি ইমস্স পল্লঙ্কস্স কারণা সন্ধাৰিং, অযং মে পল্লঙ্কো ৰিজযপল্লঙ্কো মঙ্গলপল্লঙ্কো, এত্থ মে নিসিন্নস্স যাৰ সঙ্কপ্পো ন পরিপুণ্ণো, ন তাৰ ইতো ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি অনেককোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো সমাপজ্জন্তো সত্তাহং তত্থেৰ নিসীদি. যং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৰা সত্তাহং একপল্লঙ্কেন নিসীদি ৰিমুত্তিসুখপটিসংৰেদী’’তি (মহাৰ. ১).
অথেকচ্চানং দেৰতানং – ‘‘অজ্জাপি তাৰ নূন সিদ্ধত্থস্স কত্তব্বকিচ্চং অত্থি. পল্লঙ্কস্মিঞ্হি আলযং ন ৰিজহতী’’তি পরিৰিতক্কো উদপাদি. অথ সত্থা দেৰতানং ৰিতক্কং ঞত্ৰা তাসং ৰিতক্কূপসমনত্থং ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা যমকপাটিহারিযং দস্সেসি. এৰং ইমিনা পাটিহারিযেন দেৰতানং ৰিতক্কং ৰূপসমেত্ৰা পল্লঙ্কতো ঈসকং পাচীননিস্সিতে উত্তরদিসাভাগে ঠত্ৰা – ‘‘ইমস্মিং ৰত মে পল্লঙ্কে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিদ্ধ’’ন্তি চত্তারি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ পূরিতানং পারমীনং ফলাধিগমনট্ঠানং পল্লঙ্কঞ্চ বোধিরুক্খঞ্চ অনিমিসেহি অক্খীহি ওলোকযমানো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং ঠানং অনিমিসচেতিযং নাম জাতং.
অথ পল্লঙ্কস্স চ ঠিতট্ঠানস্স চ অন্তরা চঙ্কমং মাপেত্ৰা পুরত্থিমপচ্ছিমতো আযতে রতনচঙ্কমে চঙ্কমন্তো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং ঠানং রতনচঙ্কমচেতিযং নাম জাতং.
চতুত্থে পন সত্তাহে বোধিতো পচ্ছিমুত্তরদিসাভাগে দেৰতা রতনঘরং মাপযিংসু. তত্থ পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা অভিধম্মপিটকং ৰিচিনন্তো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং পন ঠানং রতনঘরচেতিযং নাম জাতং.
এৰং ভগৰা বোধিসমীপেযেৰ চত্তারি সত্তাহানি ৰীতিনামেত্ৰা পঞ্চমে সত্তাহে বোধিরুক্খমূলা যেন অজপালনিগ্রোধো তেনুপসঙ্কমি. তত্রাপি ধম্মং ৰিচিনন্তো ৰিমুত্তিসুখঞ্চ পটিসংৰেদেন্তো নিসীদি.
সত্থা তত্থ সত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা মুচলিন্দমূলং অগমাসি. তত্থ সত্তাহৰদ্দলিকায উপ্পন্নায সীতাদিপটিবাহনত্থং মুচলিন্দেন নাগরাজেন সত্তক্খত্তুং ভোগেহি পরিক্খিত্তো অসম্বাধায গন্ধকুটিযা ৰিহরন্তো ৰিয ৰিমুত্তিসুখং পটিসংৰেদিযমানো তত্থ সত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা রাজাযতনমূলং উপসঙ্কমি. তত্থপি ৰিমুত্তিসুখং পটিসংৰেদিযমানোৰ সত্তাহং নিসীদি. এত্তাৰতা সত্ত সত্তাহানি পরিপুণ্ণানি. এত্থন্তরে ভগৰতো নেৰ মুখধোৰনং ন সরীরপটিজগ্গনং নাহারকিচ্চং অহোসি, ফলসুখেনেৰ ৰীতিৰত্তেসি. অথ সত্তসত্তাহমত্থকে একূনপঞ্ঞাসতিমে দিৰসে সক্কেন দেৰানমিন্দেন উপনীতেন নাগলতাদন্তকট্ঠেন চ অনোতত্তদহোদকেন চ মুখং ধোৰিত্ৰা তত্থেৰ রাজাযতনমূলে নিসীদি.
তস্মিং সমযে তপুস্সভল্লিকা নাম দ্ৰে ৰাণিজা ঞাতিসালোহিতায দেৰতায সত্থু আহারদানে উস্সাহিতা মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ আদায – ‘‘পটিগ্গণ্হাতু ভগৰা ইমং আহারং অনুকম্পং উপাদাযা’’তি সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা অট্ঠংসু. ভগৰা পাযাসপটিগ্গহণদিৰসেযেৰ দেৰদত্তিযস্স পত্তস্স অন্তরহিতত্তা – ‘‘ন খো তথাগতা হত্থেসু আহারং পটিগ্গণ্হন্তি, কিম্হি নু খো অহং ইমং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি চিন্তেসি. অথস্স ভগৰতো অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা চতূহি দিসাহি চত্তারো মহারাজানো ইন্দনীলমণিমযে চত্তারো পত্তে উপনামেসুং. ভগৰা তে পটিক্খিপি. পুন মুগ্গৰণ্ণে সিলামযে চত্তারো পত্তে উপনামেসুং. ভগৰা তেসং চতুন্নম্পি দেৰপুত্তানং অনুকম্পং উপাদায পটিগ্গহেত্ৰা একীভাৰং উপনেত্ৰা তস্মিং পচ্চগ্ঘে সেলমযে পত্তে আহারং পটিগ্গহেত্ৰা পরিভুঞ্জিত্ৰা অনুমোদনমকাসি. তে দ্ৰে ভাতরো ৰাণিজা বুদ্ধঞ্চ ধম্মঞ্চ সরণং গন্ত্ৰা দ্ৰেৰাচিকা উপাসকা অহেসুং.
অথ সত্থা পুন অজপালনিগ্রোধমেৰ গন্ত্ৰা নিগ্রোধমূলে নিসীদি. অথস্স তত্থ নিসিন্নমত্তস্সেৰ অধিগতস্স ধম্মস্স গম্ভীরতং পচ্চৰেক্খন্তস্স সব্ববুদ্ধানং আচিণ্ণো – ‘‘অধিগতো খো ম্যাযং ধম্মো’’তিআদিনা (দী. নি. ২.৬৪; ম. নি. ১.২৮১; ২.৩৩৭; সং. নি. ১.১৭২; মহাৰ. ৭) পরেসং ধম্মং অদেসেতুকামতাকারপ্পত্তো পরিৰিতক্কো উদপাদি. অথ ব্রহ্মা সহম্পতি ‘‘নস্সতি ৰত ভো লোকো, ৰিনস্সতি ৰত ভো লোকো’’তি (দী. নি. ২.৬৬; ম. নি. ১.২৮২; ২.৩৩৮; সং. নি. ১.১৭২; মহাৰ. ৮) দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু সক্কসুযামসন্তুসিতনিম্মানরতিপরনিম্মিতৰসৰত্তিমহাব্রহ্মানো চ গহেত্ৰা সত্থু সন্তিকং আগন্ত্ৰা – ‘‘দেসেতু, ভন্তে, ভগৰা ধম্ম’’ন্তিআদিনা (দী. নি. ২.৬৬; ম. নি. ১.২৮২; ২.৩৩৮; সং. নি. ১.১৭২; মহাৰ. ৮) নযেন ধম্মদেসনং আযাচি.
অথ সত্থা তস্স পটিঞ্ঞং দত্ৰা – ‘‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি চিন্তেন্তো আল়ারুদকানং কালঙ্কতভাৰং ঞত্ৰা – ‘‘বহূপকারা খো মে পঞ্চৰগ্গিযা ভিক্খূ’’তি পঞ্চৰগ্গিযে আরব্ভ মনসিকারং কত্ৰা – ‘‘কহং নু খো তে এতরহি ৰিহরন্তী’’তি আৰজ্জেন্তো – ‘‘বারাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে’’তি ঞত্ৰা – ‘‘তত্থ গন্ত্ৰা ধম্মচক্কং পৰত্তেস্সামী’’তি কতিপাহং বোধিমণ্ডসামন্তেযেৰ পিণ্ডায চরন্তো ৰিহরিত্ৰা আসাল়্হিপুণ্ণমিযং বারাণসিং গমিস্সামী’’তি পত্তচীৰরমাদায অট্ঠারসযোজনমগ্গং পটিপজ্জি. অন্তরামগ্গে হট্ঠতুপগং উপকং নাম আজীৰকং দিস্ৰা তস্স অত্তনো বুদ্ধভাৰং আচিক্খিত্ৰা তংদিৰসংযেৰ সাযন্হসমযে ইসিপতনং অগমাসি.
পঞ্চৰগ্গিযা পন তথাগতং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং দিস্ৰা – ‘‘অযং, আৰুসো, সমণো গোতমো পচ্চযবাহুল্লায আৰত্তো পরিপুণ্ণকাযো পীণিন্দ্রিযো সুৰণ্ণৰণ্ণো হুত্ৰা আগচ্ছতি, ইমস্স অভিৰাদনাদীনি ন করিস্সাম, আসনমত্তং পন পঞ্ঞাপেয্যামা’’তি কতিকং অকংসু. ভগৰা তেসং চিত্তাচারং ঞত্ৰা সব্বসত্তেসু অনোধিস্সকৰসেন ফরণসমত্থং মেত্তচিত্তং সংখিপিত্ৰা ওধিস্সকৰসেন মেত্তচিত্তেন ফরি. তে ভগৰতো মেত্তচিত্তেন ফুট্ঠা তথাগতে উপসঙ্কমন্তে সকায কতিকায সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তা অভিৰাদনাদীনি সব্বকিচ্চানি অকংসু. ৰিত্থারকথা ৰিনযমহাৰগ্গাদীসু ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা.
অথ ভগৰা অত্তনো বুদ্ধভাৰং তে ঞাপেত্ৰা পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৰা উত্তরাসাল়্হনক্খত্তযোগে ৰত্তমানে অট্ঠারসহি ব্রহ্মকোটীহি পরিৰুতো পঞ্চৰগ্গিযে থেরে আমন্তেত্ৰা ধম্মচক্কপ্পৰত্তনসুত্তন্তং দেসেসি. তেসু অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞো দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেন্তো সুত্তপরিযোসানে অট্ঠারসহি ব্রহ্মকোটীহি সদ্ধিং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং –
১. ‘‘অহমেতরহি সম্বুদ্ধো, গোতমো সক্যৰড্ঢনো;
পধানং পদহিত্ৰান, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং.
২. ‘‘ব্রহ্মুনা যাচিতো সন্তো, ধম্মচক্কং পৰত্তযিং;
অট্ঠারসন্নং কোটীনং, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.
তত্থ অহন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. এতরহীতি অস্মিং কালে. সক্যৰড্ঢনোতি সাকিযকুলৰড্ঢনো. ‘‘সক্যপুঙ্গৰো’’তিপি পাঠো. পধানন্তি ৰীরিযং ৰুচ্চতি. পদহিত্ৰানাতি ঘটেত্ৰা ৰাযমিত্ৰা, দুক্করকারিকং কত্ৰাতি অত্থো. অট্ঠারসন্নং কোটীনন্তি বারাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে ধম্মচক্কপ্পৰত্তনসুত্তন্তকথায অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞত্থেরপ্পমুখানং অট্ঠারসন্নং ব্রহ্মকোটীনং পঠমাভিসমযো অহোসীতি অত্থো.
ইদানি ভগৰা অতীতং কথেত্ৰা অনাগতং অভিসমযং কথেন্তো –
৩. ‘‘ততো পরঞ্চ দেসেন্তে, নরদেৰসমাগমে;
গণনায ন ৰত্তব্বো, দুতিযাভিসমযো অহূ’’তি. – আদিমাহ;
তত্থ নরদেৰসমাগমেতি ততো অপরেন সমযেন মহামঙ্গলসমাগমে দসসু চক্কৰাল়সহস্সেসু দেৰমনুস্সানং মজ্ঝে মঙ্গলসুত্তপরিযোসানে (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. ২৬১ আদযো) গণনপথং ৰীতিৰত্তানং নরদেৰানং. দুতিযাভিসমযো অহূতি হেস্সতীতি অত্থো. অনাগতৰচনে ৰত্তব্বে সোতপতিতত্তা ‘‘অহূ’’তি অতীতৰচনং ৰুত্তং, কালৰিপরিযাযৰসেন ৰা. এস নযো ইতো পরেসু ঈদিসেসু ৰচনেসু চ. পুন রাহুলোৰাদসুত্তন্তদেসনায (ম. নি. ৩.৪১৬ আদযো) গণনপথৰীতিৰত্তে সত্তে অভিসমযামতপানং পাযেসি. অযং ততিযাভিসমযো. তেন ৰুত্তং –
৪. ‘‘ইধেৰাহং এতরহি, ওৰদিং মম অত্রজং;
গণনায ন ৰত্তব্বো, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.
ভগৰতো কির একোৰ সাৰকসন্নিপাতো অহোসি. উরুৰেলকস্সপাদীনং জটিলানং সহস্সং, দ্ৰিন্নং অগ্গসাৰকানং অড্ঢত্তিযসতানীতি ইমেসং অড্ঢতেল়সসতানং সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৰুত্তং –
৫. ‘‘একোসি সন্নিপাতো মে, সাৰকানং মহেসিনং;
অড্ঢতেল়সসতানং, ভিক্খূনাসি সমাগমো’’তি.
তত্থ একোসীতি একোৰ আসি. অড্ঢতেল়সসতানন্তি মম সাৰকানং পঞ্ঞাসাধিকানং দ্ৰাদসসতানং. ভিক্খূনাসীতি ভিক্খূনং আসি. তেসং পন মজ্ঝগতো ভগৰা চতুরঙ্গসন্নিপাতে পাতিমোক্খং উদ্দিসি.
অথ ভগৰা অত্তনো পৰত্তিং দস্সেন্তো –
৬. ‘‘ৰিরোচমানো ৰিমলো, ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝগো;
দদামি পত্থিতং সব্বং, মণীৰ সব্বকামদো’’তি. – আদিমাহ;
তত্থ ৰিরোচমানোতি অনন্তবুদ্ধসিরিযা ৰিরোচমানো. ৰিমলোতি ৰিগতরাগাদিকিলেসমলো. মণীৰ সব্বকামদোতি চিন্তামণি ৰিয সব্বকামদদো অহম্পি ইচ্ছিতং পত্থিতং সব্বং লোকিযলোকুত্তরসুখৰিসেসং দেমীতি অত্থো.
ইদানি পত্থিতপত্থনং দস্সেন্তো –
৭. ‘‘ফলমাকঙ্খমানানং, ভৰচ্ছন্দজহেসিনং;
চতুসচ্চং পকাসেমি, অনুকম্পায পাণিন’’ন্তি. – আদিমাহ;
তত্থ ফলন্তি সোতাপত্তিফলাদিকং চতুব্বিধং ফলং. ভৰচ্ছন্দজহেসিনন্তি ভৰতণ্হাপহাযিনং, ভৰতণ্হং পজহিতুকামানং. অনুকম্পাযাতি অনুদ্দযায.
৮. ইদানি চতুসচ্চপ্পকাসনে, অভিসমযং দস্সেন্তো ‘‘দসৰীসসহস্সান’’ন্তি আদিমাহ.
তত্থ দসৰীসসহস্সানন্তি দসসহস্সানঞ্চ ৰীসতিসহস্সানঞ্চ. একদ্ৰিন্নন্তিআদিনা নযেনাতি অত্থো. নৰমদসমগাথা উত্তানত্থাৰ.
১১-১২. একাদসমদ্ৰাদসমগাথাসু ইদানেতরহীতি উভোপি একত্থা, ৰেনেয্যৰসেন পুরিসপুগ্গলা ৰিয ৰুত্তা. অথ ৰা ইদানীতি মযি উপ্পন্নে. এতরহীতি মযি ধম্মং দেসেন্তে. অপত্তমানসাতি অপ্পত্তঅরহত্তফলা. অরিযঞ্জসন্তি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং. থোমযন্তাতি পসংসন্তা. বুজ্ঝিস্সন্তীতি অনাগতে চতুসচ্চধম্মং পটিৰিজ্ঝিস্সন্তীতি অত্থো. সংসারসরিতন্তি সংসারসাগরং.
ইদানি অত্তনো জাতনগরাদিং দস্সেন্তো –
১৩. ‘‘নগরং কপিলৰত্থু মে, রাজা সুদ্ধোদনো পিতা;
ময্হং জনেত্তিকা মাতা, মাযাদেৰীতি ৰুচ্চতি.
১৪. ‘‘একূনতিংসৰস্সানি, অগারং অজ্ঝহং ৰসিং;
রম্মো সুরম্মো সুভকো, তযো পাসাদমুত্তমা.
১৫. ‘‘চত্তালীসসহস্সানি, নারিযো সমলঙ্কতা;
ভদ্দকঞ্চনা নাম নারী, রাহুলো নাম অত্রজো.
১৬. ‘‘নিমিত্তে চতুরো দিস্ৰা, অস্সযানেন নিক্খমিং;
ছব্বস্সং পধানচারং, অচরিং দুক্করং অহং.
১৭. ‘‘বারাণসিযং ইসিপতনে, চক্কং পৰত্তিতং মযা;
অহং গোতমসম্বুদ্ধো, সরণং সব্বপাণিনং.
১৮. ‘‘কোলিতো উপতিস্সো চ, দ্ৰে ভিক্খূ অগ্গসাৰকা;
আনন্দো নামুপট্ঠাকো, সন্তিকাৰচরো মম;
খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, ভিক্খুনী অগ্গসাৰিকা.
১৯. ‘‘চিত্তো হত্থাল়ৰকো চ, অগ্গুপট্ঠাকুপাসকা;
নন্দমাতা চ উত্তরা, অগ্গুপট্ঠাকুপাসিকা.
২০. ‘‘অহং অস্সত্থমূলম্হি, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং;
ব্যামপ্পভা সদা ময্হং, সোল়সহত্থমুগ্গতা.
২১. ‘‘অপ্পং ৰস্সসতং আযু, ইদানেতরহি ৰিজ্জতি;
তাৰতা তিট্ঠমানোহং, তারেমি জনতং বহুং.
২২. ‘‘ঠপযিত্ৰান ধম্মুক্কং, পচ্ছিমং জনবোধনং;
অহম্পি ন চিরস্সেৰ, সদ্ধিং সাৰকসঙ্ঘতো;
ইধেৰ পরিনিব্বিস্সং, অগ্গীৰাহারসঙ্খযা’’তি. – আদিমাহ;
মম পন রম্মসুরম্মসুভনামকা তযো পাসাদা নৰভূমিকসত্তভূমিকপঞ্চভূমিকা, চত্তালীসসহস্সা নাটকিত্থিযো, যসোধরা নাম মম অগ্গমহেসী, সোহং চত্তারো নিমিত্তে দিস্ৰা অস্সযানেন মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিং. ততো ছব্বস্সানি পধানং পদহিত্ৰা ৰিসাখপুণ্ণমায উরুৰেলাযং সেনানিগমে সেনাকুটুম্বিকস্স ধীতায সম্পসাদজাতায সুজাতায নাম দিন্নং মধুপাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা সালৰনে দিৰাৰিহারং কত্ৰা সাযন্হসমযে সোত্থিযেন নাম তিণহারকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৰা অস্সত্থবোধিরুক্খমূলং উপগন্ত্ৰা তত্থ মারবলং ৰিদ্ধংসেত্ৰা সম্বোধিং পত্তোস্মীতি সব্বং ব্যাকাসি.
তত্থ সদ্ধিং সাৰকসঙ্ঘতোতি সদ্ধিং সাৰকসঙ্ঘেন. পরিনিব্বিস্সন্তি পরিনিব্বাযিস্সামি. অগ্গীৰাহারসঙ্খযাতি অগ্গি ৰিয ইন্ধনক্খযেন যথা অগ্গি নিরুপাদানো নিব্বাযতি, এৰং অহম্পি নিরুপাদানো পরিনিব্বাযিস্সামীতি অত্থো.
২৩-৪. তানি চ অতুলতেজানীতি অগ্গসাৰকযুগাদীনি তানি অসদিসতেজানি. ইমানি চ দসবলানীতি এতানি চ সারীরদসবলানি গুণধারণো দেহোতি ছঅসাধারণঞাণাদিগুণধরো অযং দেহো চ. তমন্তরহিস্সন্তীতি সব্বানি এতানি ৰুত্তপ্পকারানি অন্তরধাযিস্সন্তি ৰিনস্সিস্সন্তি. ননু রিত্তা সব্বসঙ্খারাতি এত্থ ননূতি অযং অনুমতিঅত্থে নিপাতো. রিত্তাতি নিচ্চসারধুৰসাররহিতত্তা তুচ্ছা, সব্বমেৰ পন সঙ্খতং খযধম্মং ৰযধম্মং ৰিরাগধম্মং নিরোধধম্মং হুত্ৰা অভাৰতো অনিচ্চং, উপ্পাদাদিপটিপীল়িতত্তা দুক্খং, অৰসৰত্তনতো অনত্তা. তস্মা সঙ্খারেসু লক্খণত্তযং আরোপেত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অমতমসঙ্খতং অচ্চুতং নিব্বানং অধিগচ্ছথ. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী ইদং অম্হাকং সাসনং অপ্পমাদেন সম্পাদেথাতি. দেসনাপরিযোসানে কির দেৰতানং কোটিসতসহস্সস্স অনুপাদায আসৰেহি চিত্তানি ৰিমুচ্চিংসু. সেসমগ্গফলেসু পতিট্ঠিতা পন গণনপথং ৰীতিৰত্তা অহেসুং.
এৰং ভগৰা কপ্পনামজাতিআদিৰৰত্থিতং সকলম্পি বুদ্ধৰংসং আকাসে রতনচঙ্কমে চঙ্কমন্তোৰ কথেত্ৰা ঞাতিজনং ৰন্দাপেত্ৰা আকাসতো ওতরিত্ৰা পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসীদি. এৰং নিসিন্নে পন ভগৰতি লোকনাথে সিখাপ্পত্তো ঞাতিসমাগমো অহোসি. সব্বে একগ্গচিত্তা নিসীদিংসু. ততো মহামেঘো পোক্খরৰস্সং ৰস্সি. তঙ্খণে উদকং হেট্ঠা ৰিরৰন্তং গচ্ছতি. তেমেতুকামোৰ তেমেতি, অতেমিতুকামস্স সরীরে একবিন্দুমত্তম্পি ন পততি. তং দিস্ৰা সব্বে অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা হুত্ৰা – ‘‘অহো অচ্ছরিযং, অহো অব্ভুত’’ন্তি কথং সমুট্ঠাপেসুং. তং সুত্ৰা সত্থা – ‘‘ন ইদানেৰ ময্হং ঞাতিসমাগমে পোক্খরৰস্সং ৰস্সি, অতীতেপি ৰস্সী’’তি ইমিস্সা অট্ঠুপ্পত্তিযা ৰেস্সন্তরজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেসি. সা ধম্মদেসনা সাত্থিকা জাতা. ততো ভগৰা উট্ঠাযাসনা ৰিহারং পাৰিসি.
ইতি মধুরত্থৰিলাসিনিযা বুদ্ধৰংসট্ঠকথায
গোতমবুদ্ধৰংসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো পঞ্চৰীসতিমো বুদ্ধৰংসো.