৩. নন্দত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিকং আযস্মতো নন্দত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে একস্মিং কুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৰতো সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সযং তং ঠানন্তরং পত্থেন্তো ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাসক্কারবহুলং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স এৰরূপো সাৰকো ভৰেয্য’’ন্তি পণিধানং অকাসি.
সো ততো পট্ঠায দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৰতো কালে ধম্মতায নাম নদিযা মহন্তো কচ্ছপো হুত্ৰা নিব্বত্তো একদিৰসং সত্থারং নদিং তরিতুং তীরে ঠিতং দিস্ৰা সযং ভগৰন্তং তারেতুকামো সত্থু পাদমূলে নিপজ্জি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা পিট্ঠিং অভিরুহি. সো হট্ঠতুট্ঠো ৰেগেন সোতং ছিন্দন্তো সীঘতরং পরতীরং পাপেসি. ভগৰা তস্স অনুমোদনং ৰদন্তো ভাৰিনিং সম্পত্তিং কথেত্ৰা পক্কামি.
সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সুদ্ধোদনমহারাজস্স অগ্গমহেসিযা মহাপজাপতিগোতমিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, তস্স নামগ্গহণদিৰসে ঞাতিসঙ্ঘং নন্দযন্তো জাতোতি ‘‘নন্দো’’ত্ৰেৰ নামং অকংসু. তস্স ৰযপ্পত্তকালে ভগৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কো লোকানুগ্গহং করোন্তো অনুক্কমেন কপিলৰত্থুং গন্ত্ৰা ঞাতিসমাগমে পোক্খরৰস্সং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ৰেস্সন্তরজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেত্ৰা দুতিযদিৰসে পিণ্ডায পৰিট্ঠো ‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্যা’’তি (ধ. প. ১৬৮) গাথায পিতরং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা নিৰেসনং গন্ত্ৰা ‘‘ধম্মঞ্চরে সুচরিত’’ন্তি (ধ. প. ১৬৯) গাথায মহাপজাপতিং সোতাপত্তিফলে রাজানং সকদাগামিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা ততিযদিৰসে নন্দকুমারস্স অভিসেকগেহপৰেসনআৰাহমঙ্গলেসু ৰত্তমানেসু পিণ্ডায পাৰিসি. সত্থা নন্দকুমারস্স হত্থে পত্তং দত্ৰা মঙ্গলং ৰত্ৰা তস্স হত্থতো পত্তং অগ্গহেত্ৰাৰ ৰিহারং গতো, তং পত্তহত্থং ৰিহারং আগতং অনিচ্ছমানংযেৰ পব্বাজেত্ৰা তথাপব্বাজিতত্তাযেৰ অনভিরতিযা পীল়িতং ঞত্ৰা উপাযেন তস্স তং অনভিরতিং ৰিনোদেসি. সো যোনিসো পটিসঙ্খায ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. থেরো পুন দিৰসে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘যং মে, ভন্তে, ভগৰা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, মুঞ্চামহং, ভন্তে, ভগৰন্তং এতস্মা পটিস্সৰা’’তি. ভগৰাপি ‘‘যদেৰ তে, নন্দ, অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুত্তং, তদাহং মুত্তো এতস্মা পটিস্সৰা’’তি আহ. অথস্স ভগৰা সৰিসেসং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারতং ঞত্ৰা তং গুণং ৰিভাৰেন্তো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারানং যদিদং নন্দো’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২৩০) ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারভাৰেন নং এতদগ্গে ঠপেসি. থেরো হি ‘‘ইন্দ্রিযাসংৰরং নিস্সায ইমং ৰিপ্পকারং পত্তো, তমহং সুট্ঠু নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি উস্সাহজাতো বলৰহিরোত্তপ্পো তত্থ চ কতাধিকারত্তা ইন্দ্রিযসংৰরে উক্কংসপারমিং অগমাসি.
২৭. এৰং সো এতদগ্গট্ঠানং পত্ৰা অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সপ্পত্তো পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিমাহ. ৰত্থং খোমং মযা দিন্নন্তি খোমরট্ঠে জাতং ৰত্থং ভগৰতি চিত্তপ্পসাদেন গারৰবহুমানেন মযা পরমসুখুমং খোমৰত্থং দিন্নন্তি অত্থো. সযম্ভুস্সাতি সযমেৰ ভূতস্স জাতস্স অরিযায জাতিযা নিব্বত্তস্স. মহেসিনোতি মহন্তে সীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে এসি গৰেসীতি মহেসি, তস্স মহেসিনো সযম্ভুস্স চীৰরত্থায খোমৰত্থং মযা দিন্নন্তি সম্বন্ধো.
২৮. তং মে বুদ্ধো ৰিযাকাসীতি এত্থ তন্তি সাম্যত্থে উপযোগৰচনং, তস্স ৰত্থদাযকস্স মে দানফলং ৰিসেসেন অকাসি কথেসি বুদ্ধোতি অত্থো. জলজুত্তমনামকোতি পদুমুত্তরনামকো. ‘‘জলরুত্তমনাযকো’’তিপি পাঠো, তস্স জলমানানং দেৰব্রহ্মানং উত্তমনাযকো পধানোতি অত্থো. ইমিনা ৰত্থদানেনাতি ইমিনা ৰত্থদানস্স নিস্সন্দেন ত্ৰং অনাগতে হেমৰণ্ণো সুৰণ্ণৰণ্ণো ভৰিস্সসি.
২৯. দ্ৰে সম্পত্তিং অনুভোত্ৰাতি দিব্বমনুস্সসঙ্খাতা দ্ৰে সম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা. কুসলমূলেহি চোদিতোতি কুসলাৰযৰেহি কুসলকোট্ঠাসেহি চোদিতো পেসিতো, ‘‘ত্ৰং ইমিনা পুঞ্ঞেন সত্থু কুলং পসৰাহী’’তি পেসিতো ৰিযাতি অত্থো. ‘‘গোতমস্স ভগৰতো কনিট্ঠো ত্ৰং ভৰিস্সসী’’তি ব্যাকাসীতি সম্বন্ধো.
৩০. রাগরত্তো সুখসীলোতি কিলেসকামেহি রত্তো অল্লীনো কাযসুখচিত্তসুখানুভৰনসভাৰো. কামেসু গেধমাযুতোতি ৰত্থুকামেসু গেধসঙ্খাতায তণ্হায আযুতো যোজিতোতি অত্থো. বুদ্ধেন চোদিতো সন্তো, তদা ত্ৰন্তি যস্মা কামেসু গেধিতো, তদা তস্মা ত্ৰং অত্তনো ভাতুকেন গোতমবুদ্ধেন চোদিতো পব্বজ্জায উয্যোজিতো তস্স সন্তিকে পব্বজিস্সসীতি সম্বন্ধো.
৩১. পব্বজিত্ৰান ত্ৰং তত্থাতি তস্মিং গোতমস্স ভগৰতো সাসনে ত্ৰং পব্বজিত্ৰা কুসলমূলেন মূলভূতেন পুঞ্ঞসম্ভারেন চোদিতো ভাৰনাযং নিযোজিতো সব্বাসৰে সকলাসৰে পরিঞ্ঞায জানিত্ৰা পজহিত্ৰা অনামযো নিদ্দুক্খো নিব্বাযিস্সসি অদস্সনং পাপেস্সসি, অপণ্ণত্তিকভাৰং গমিস্সসীতি অত্থো.
৩২. সতকপ্পসহস্সম্হীতি ইতো কপ্পতো পুব্বে সতকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেল়নামকা চত্তারো চক্কৰত্তিরাজানো অহেসুন্তি অত্থো. সট্ঠি কপ্পসহস্সানীতি কপ্পসহস্সানি সট্ঠি চ অতিক্কমিত্ৰা হেট্ঠা একস্মিং কপ্পে চত্তারো জনা উপচেল়া নাম চক্কৰত্তিরাজানো চতূসু জাতীসু অহেসুন্তি অত্থো.
৩৩. পঞ্চকপ্পসহস্সম্হীতি পঞ্চকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেল়া নাম চত্তারো জনা চক্কৰত্তিরাজানো সত্তহি রতনেহি সম্পন্না সমঙ্গীভূতা জম্বুদীপঅপরগোযানউত্তরকুরুপুব্বৰিদেহদীপসঙ্খাতে চতুদীপম্হি ইস্সরা পধানা ৰিসুং অহেসুন্তি অত্থো. সেসং ৰুত্তনযমেৰাতি.
নন্দত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.