অপদান-অট্ঠকথা
(দুতিযো ভাগো)
থেরাপদানং
২. সীহাসনিযৰগ্গো
১. সীহাসনদাযকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো সীহাসনদাযকত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৰতো কালে ৰিভৰসম্পন্নে সদ্ধাসম্পন্নে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো, ধরমানে ভগৰতি দেৰলোকে ৰসিত্ৰা নিব্বুতে ভগৰতি উপ্পন্নত্তা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৰতো সারীরিকচেতিযং দিস্ৰা ‘‘অহো মে অলাভা, ভগৰতো ধরমানে কালে অসম্পত্তো’’তি চিন্তেত্ৰা চেতিযে চিত্তং পসাদেত্ৰা সোমনস্সজাতো সব্বরতনমযং দেৰতানিম্মিতসদিসং ধম্মাসনে সীহাসনং কারেত্ৰা জীৰমানকবুদ্ধস্স ৰিয পূজেসি. তস্সুপরি গেহম্পি দিব্বৰিমানমিৰ কারেসি, পাদট্ঠপনপাদপীঠম্পি কারেসি. এৰং যাৰজীৰং দীপধূপপুপ্ফগন্ধাদীহি অনেকৰিধং পূজং কত্ৰা ততো চুতো দেৰলোকে নিব্বত্তো ছ কামসগ্গে অপরাপরং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা মনুস্সেসু চক্কৰত্তিসম্পত্তিং অনেকক্খত্তুং অনুভৰিত্ৰা সঙ্খ্যাতিক্কন্তং পদেসরজ্জসম্পত্তিঞ্চ অনুভৰিত্ৰা কস্সপস্স ভগৰতো সাসনে পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং কত্ৰা এত্থন্তরে দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে একস্মিং ৰিভৰসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা ঘটেন্তো ৰাযমন্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি.
১. এৰং পত্তঅরহত্তফলো অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সং উপ্পাদেত্ৰা পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ. তত্থ লোকস্স নাথো পধানোতি লোকনাথো, লোকত্তযসামীতি অত্থো. লোকনাথে সিদ্ধত্থম্হি নিব্বুতেতি সম্বন্ধো. ৰিত্থারিতে পাৰচনেতি পাৰচনে পিটকত্তযে ৰিত্থারিতে পত্থটে পাকটেতি অত্থো. বাহুজঞ্ঞম্হি সাসনেতি সিক্খত্তযসঙ্গহিতে বুদ্ধসাসনে অনেকসতসহস্সকোটিখীণাসৰসঙ্খাতেহি বহুজনেহি ঞাতে অধিগতেতি অত্থো.
২-৩. পসন্নচিত্তো সুমনোতি তদা অহং বুদ্ধস্স ধরমানকালে অসম্পত্তো নিব্বুতে তস্মিং দেৰলোকা চৰিত্ৰা মনুস্সলোকং উপপন্নো তস্স ভগৰতো সারীরিকধাতুচেতিযং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো সদ্ধাসম্পযুত্তমনো সুন্দরমনো ‘‘অহো মমাগমনং স্ৰাগমন’’ন্তি সঞ্জাতপসাদবহুমানো ‘‘মযা নিব্বানাধিগমায একং পুঞ্ঞং কাতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা ভগৰতো চেতিযসমীপে ভগৰন্তং উদ্দিস্স হিরঞ্ঞসুৰণ্ণরতনাদীহি অলঙ্করিত্ৰাৰ সীহাসনং অকাসি. তত্র নিসিন্নস্স পাদট্ঠপনত্থায পাদপীঠঞ্চ কারেসি. সীহাসনস্স অতেমনত্থায তস্সুপরি ঘরঞ্চ কারেসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘সীহাসনমকাসহং…পে… ঘরং তত্থ অকাসহ’’ন্তি. তেন চিত্তপ্পসাদেনাতি ধরমানস্স ৰিয ভগৰতো সীহাসনং মযা কতং, তেন চিত্তপ্পসাদেন. তুসিতং উপপজ্জহন্তি তুসিতভৰনে উপপজ্জিন্তি অত্থো.
৪. আযামেন চতুব্বীসাতি তত্রুপপন্নস্স দেৰভূতস্স সতো ময্হং সুকতং পুঞ্ঞেন নিব্বত্তিতং পাতুভূতং আযামেন উচ্চতো চতুব্বীসযোজনং ৰিত্থারেন তিরিযতো চতুদ্দসযোজনং তাৰদেৰ নিব্বত্তিক্খণেযেৰ আসি অহোসীতি অত্থো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
৯. চতুন্নৰুতে ইতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো চতুনৰুতে কপ্পে যং কম্মং অকরিং অকাসিং, তদা ততো পট্ঠায পুঞ্ঞবলেন কঞ্চি দুগ্গতিং নাভিজানামি, ন অনুভূতপুব্বা কাচি দুগ্গতীতি অত্থো.
১০. তেসত্ততিম্হিতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো তেসত্ততিকপ্পে. ইন্দনামা তযো জনাতি ইন্দনামকা তযো চক্কৰত্তিরাজানো একস্মিং কপ্পে তীসু জাতীসু ইন্দো নাম চক্কৰত্তী রাজা অহোসিন্তি অত্থো. দ্ৰেসত্ততিম্হিতো কপ্পেতি ইতো দ্ৰেসত্ততিকপ্পে. সুমননামকা তযো জনা তিক্খত্তুং চক্কৰত্তিরাজানো অহেসুং.
১১. সমসত্ততিতো কপ্পেতি ইতো কপ্পতো অনূনাধিকে সত্ততিমে কপ্পে ৰরুণনামকা ৰরুণো চক্কৰত্তীতি এৰংনামকা তযো চক্কৰত্তিরাজানো চক্করতনসম্পন্না চতুদীপম্হি ইস্সরা অহেসুন্তি অত্থো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.
সীহাসনদাযকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
২. একত্থম্ভিকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
সিদ্ধত্থস্স ভগৰতোতিআদিকং আযস্মতো একত্থম্ভদাযকথেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৰতো কালে ৰনকম্মিকো হুত্ৰা একস্মিং ৰিভৰসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তো. তস্মিং সমযে সব্বে সদ্ধা পসন্না উপাসকা একচ্ছন্দা ‘‘ভগৰতো উপট্ঠানসালং করোমা’’তি দব্বসম্ভারত্থায ৰনং পৰিসিত্ৰা তং উপাসকং দিস্ৰা ‘‘অম্হাকং একং থম্ভং দেথা’’তি যাচিংসু. সো তং পৰত্তিং সুত্ৰা ‘‘তুম্হে মা চিন্তযিত্থা’’তি তে সব্বে উয্যোজেত্ৰা একং সারমযং থম্ভং গহেত্ৰা সত্থু দস্সেত্ৰা তেসংযেৰ অদাসি. সো তেনেৰ সোমনস্সজাতো তদেৰ মূলং কত্ৰা অঞ্ঞানি দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা ততো চুতো দেৰলোকে নিব্বত্তো অপরাপরং ছসু কামাৰচরেসু দিব্বসম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা মনুস্সেসু চ অগ্গচক্কৰত্তিসম্পত্তিং অনেকৰারং অনুভৰিত্ৰা অসঙ্খ্যেয্যং পদেসরজ্জসম্পত্তিঞ্চ অনুভৰিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সদ্ধাসম্পন্নে একস্মিং কুলে নিব্বত্তো মাতাপিতূহি সদ্ধিং ভগৰতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা মনসিকরোন্তো নচিরস্সেৰ অরহা অহোসি.
১৩. সো এৰং পত্তঅরহত্তো অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সজাতো পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো সিদ্ধত্থস্সাতিআদিমাহ. তত্থ সিদ্ধত্থস্স ভগৰতো ভগ্যসম্পন্নস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স. মহাপূগগণোতি মহাউপাসকসমূহো অহু অহোসীতি অত্থো. সরণং গতা চ তে বুদ্ধন্তি ‘‘বুদ্ধং সরণ’’ন্তি গতা ভজিংসু জানিংসু ৰা তে উপাসকা. তথাগতং সদ্দহন্তি বুদ্ধগুণং অত্তনো চিত্তসন্তানে ঠপেন্তীতি অত্থো.
১৪. সব্বে সঙ্গম্ম মন্তেত্ৰাতি সব্বে সমাগম্ম সন্নিপতিত্ৰা মন্তেত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্ঞাপেত্ৰা একচ্ছন্দা হুত্ৰা মাল়ং উপট্ঠানসালং সত্থুনো অত্থায কুব্বন্তি করোন্তীতি অত্থো. দব্বসম্ভারেসু একত্থম্ভং অলভন্তা ব্রহাৰনে মহাৰনে ৰিচিনন্তীতি সম্বন্ধো.
১৫. তেহং অরঞ্ঞে দিস্ৰানাতি অহং তে উপাসকে অরঞ্ঞে দিস্ৰান গণং সমূহং উপগম্ম সমীপং গন্ত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান দসঙ্গুলিসমোধানং অঞ্জলিং সিরসি কত্ৰা অহং গণং উপাসকসমূহং ‘‘তুম্হে ইমং ৰনং কিমত্থং আগতত্থা’’তি তদা তস্মিং কালে পরিপুচ্ছিন্তি সম্বন্ধো.
১৬. তে সীলৰন্তো উপাসকা মে মযা পুট্ঠা ‘‘মাল়ং মযং কত্তুকামা হুত্ৰা একত্থম্ভো অম্হেহি ন লব্ভতী’’তি ৰিযাকংসু ৰিসেসেন কথযিংসূতি সম্বন্ধো.
১৭. মমং ময্হং একত্থম্ভং দেথ, অহং তং দস্সামি সত্থুনো সন্তিকং অহং থম্ভং আহরিস্সামি, তে ভৰন্তো থম্ভহরণে অপ্পোস্সুক্কা উস্সাহরহিতা ভৰন্তূতি সম্বন্ধো.
২৪. যং যং যোনুপপজ্জামীতি যং যং যোনিং দেৰত্তং অথ মানুসং উপগচ্ছামীতি অত্থো. ভুম্মত্থে ৰা উপযোগৰচনং, যস্মিং যস্মিং দেৰলোকে ৰা মনুস্সলোকে ৰাতি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৰাতি.
একত্থম্ভিকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৩. নন্দত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিকং আযস্মতো নন্দত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে একস্মিং কুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৰতো সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সযং তং ঠানন্তরং পত্থেন্তো ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাসক্কারবহুলং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স এৰরূপো সাৰকো ভৰেয্য’’ন্তি পণিধানং অকাসি.
সো ততো পট্ঠায দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৰতো কালে ধম্মতায নাম নদিযা মহন্তো কচ্ছপো হুত্ৰা নিব্বত্তো একদিৰসং সত্থারং নদিং তরিতুং তীরে ঠিতং দিস্ৰা সযং ভগৰন্তং তারেতুকামো সত্থু পাদমূলে নিপজ্জি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা পিট্ঠিং অভিরুহি. সো হট্ঠতুট্ঠো ৰেগেন সোতং ছিন্দন্তো সীঘতরং পরতীরং পাপেসি. ভগৰা তস্স অনুমোদনং ৰদন্তো ভাৰিনিং সম্পত্তিং কথেত্ৰা পক্কামি.
সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সুদ্ধোদনমহারাজস্স অগ্গমহেসিযা মহাপজাপতিগোতমিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, তস্স নামগ্গহণদিৰসে ঞাতিসঙ্ঘং নন্দযন্তো জাতোতি ‘‘নন্দো’’ত্ৰেৰ নামং অকংসু. তস্স ৰযপ্পত্তকালে ভগৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কো লোকানুগ্গহং করোন্তো অনুক্কমেন কপিলৰত্থুং গন্ত্ৰা ঞাতিসমাগমে পোক্খরৰস্সং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ৰেস্সন্তরজাতকং (জা. ২.২২.১৬৫৫ আদযো) কথেত্ৰা দুতিযদিৰসে পিণ্ডায পৰিট্ঠো ‘‘উত্তিট্ঠে নপ্পমজ্জেয্যা’’তি (ধ. প. ১৬৮) গাথায পিতরং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা নিৰেসনং গন্ত্ৰা ‘‘ধম্মঞ্চরে সুচরিত’’ন্তি (ধ. প. ১৬৯) গাথায মহাপজাপতিং সোতাপত্তিফলে রাজানং সকদাগামিফলে পতিট্ঠাপেত্ৰা ততিযদিৰসে নন্দকুমারস্স অভিসেকগেহপৰেসনআৰাহমঙ্গলেসু ৰত্তমানেসু পিণ্ডায পাৰিসি. সত্থা নন্দকুমারস্স হত্থে পত্তং দত্ৰা মঙ্গলং ৰত্ৰা তস্স হত্থতো পত্তং অগ্গহেত্ৰাৰ ৰিহারং গতো, তং পত্তহত্থং ৰিহারং আগতং অনিচ্ছমানংযেৰ পব্বাজেত্ৰা তথাপব্বাজিতত্তাযেৰ অনভিরতিযা পীল়িতং ঞত্ৰা উপাযেন তস্স তং অনভিরতিং ৰিনোদেসি. সো যোনিসো পটিসঙ্খায ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. থেরো পুন দিৰসে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘যং মে, ভন্তে, ভগৰা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছরাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, মুঞ্চামহং, ভন্তে, ভগৰন্তং এতস্মা পটিস্সৰা’’তি. ভগৰাপি ‘‘যদেৰ তে, নন্দ, অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুত্তং, তদাহং মুত্তো এতস্মা পটিস্সৰা’’তি আহ. অথস্স ভগৰা সৰিসেসং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারতং ঞত্ৰা তং গুণং ৰিভাৰেন্তো ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারানং যদিদং নন্দো’’তি (অ. নি. ১.২১৯, ২৩০) ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারভাৰেন নং এতদগ্গে ঠপেসি. থেরো হি ‘‘ইন্দ্রিযাসংৰরং নিস্সায ইমং ৰিপ্পকারং পত্তো, তমহং সুট্ঠু নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি উস্সাহজাতো বলৰহিরোত্তপ্পো তত্থ চ কতাধিকারত্তা ইন্দ্রিযসংৰরে উক্কংসপারমিং অগমাসি.
২৭. এৰং সো এতদগ্গট্ঠানং পত্ৰা অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সপ্পত্তো পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিমাহ. ৰত্থং খোমং মযা দিন্নন্তি খোমরট্ঠে জাতং ৰত্থং ভগৰতি চিত্তপ্পসাদেন গারৰবহুমানেন মযা পরমসুখুমং খোমৰত্থং দিন্নন্তি অত্থো. সযম্ভুস্সাতি সযমেৰ ভূতস্স জাতস্স অরিযায জাতিযা নিব্বত্তস্স. মহেসিনোতি মহন্তে সীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে এসি গৰেসীতি মহেসি, তস্স মহেসিনো সযম্ভুস্স চীৰরত্থায খোমৰত্থং মযা দিন্নন্তি সম্বন্ধো.
২৮. তং মে বুদ্ধো ৰিযাকাসীতি এত্থ তন্তি সাম্যত্থে উপযোগৰচনং, তস্স ৰত্থদাযকস্স মে দানফলং ৰিসেসেন অকাসি কথেসি বুদ্ধোতি অত্থো. জলজুত্তমনামকোতি পদুমুত্তরনামকো. ‘‘জলরুত্তমনাযকো’’তিপি পাঠো, তস্স জলমানানং দেৰব্রহ্মানং উত্তমনাযকো পধানোতি অত্থো. ইমিনা ৰত্থদানেনাতি ইমিনা ৰত্থদানস্স নিস্সন্দেন ত্ৰং অনাগতে হেমৰণ্ণো সুৰণ্ণৰণ্ণো ভৰিস্সসি.
২৯. দ্ৰে সম্পত্তিং অনুভোত্ৰাতি দিব্বমনুস্সসঙ্খাতা দ্ৰে সম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা. কুসলমূলেহি চোদিতোতি কুসলাৰযৰেহি কুসলকোট্ঠাসেহি চোদিতো পেসিতো, ‘‘ত্ৰং ইমিনা পুঞ্ঞেন সত্থু কুলং পসৰাহী’’তি পেসিতো ৰিযাতি অত্থো. ‘‘গোতমস্স ভগৰতো কনিট্ঠো ত্ৰং ভৰিস্সসী’’তি ব্যাকাসীতি সম্বন্ধো.
৩০. রাগরত্তো সুখসীলোতি কিলেসকামেহি রত্তো অল্লীনো কাযসুখচিত্তসুখানুভৰনসভাৰো. কামেসু গেধমাযুতোতি ৰত্থুকামেসু গেধসঙ্খাতায তণ্হায আযুতো যোজিতোতি অত্থো. বুদ্ধেন চোদিতো সন্তো, তদা ত্ৰন্তি যস্মা কামেসু গেধিতো, তদা তস্মা ত্ৰং অত্তনো ভাতুকেন গোতমবুদ্ধেন চোদিতো পব্বজ্জায উয্যোজিতো তস্স সন্তিকে পব্বজিস্সসীতি সম্বন্ধো.
৩১. পব্বজিত্ৰান ত্ৰং তত্থাতি তস্মিং গোতমস্স ভগৰতো সাসনে ত্ৰং পব্বজিত্ৰা কুসলমূলেন মূলভূতেন পুঞ্ঞসম্ভারেন চোদিতো ভাৰনাযং নিযোজিতো সব্বাসৰে সকলাসৰে পরিঞ্ঞায জানিত্ৰা পজহিত্ৰা অনামযো নিদ্দুক্খো নিব্বাযিস্সসি অদস্সনং পাপেস্সসি, অপণ্ণত্তিকভাৰং গমিস্সসীতি অত্থো.
৩২. সতকপ্পসহস্সম্হীতি ইতো কপ্পতো পুব্বে সতকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেল়নামকা চত্তারো চক্কৰত্তিরাজানো অহেসুন্তি অত্থো. সট্ঠি কপ্পসহস্সানীতি কপ্পসহস্সানি সট্ঠি চ অতিক্কমিত্ৰা হেট্ঠা একস্মিং কপ্পে চত্তারো জনা উপচেল়া নাম চক্কৰত্তিরাজানো চতূসু জাতীসু অহেসুন্তি অত্থো.
৩৩. পঞ্চকপ্পসহস্সম্হীতি পঞ্চকপ্পাধিকে সহস্সমে কপ্পম্হি চেল়া নাম চত্তারো জনা চক্কৰত্তিরাজানো সত্তহি রতনেহি সম্পন্না সমঙ্গীভূতা জম্বুদীপঅপরগোযানউত্তরকুরুপুব্বৰিদেহদীপসঙ্খাতে চতুদীপম্হি ইস্সরা পধানা ৰিসুং অহেসুন্তি অত্থো. সেসং ৰুত্তনযমেৰাতি.
নন্দত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৪. চূল়পন্থকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরো নাম জিনোতিআদিকং আযস্মতো চূল়পন্থকত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে যদেত্থ অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন ৰত্তব্বং, তং অট্ঠকনিপাতে মহাপন্থকৰত্থুস্মিং (থেরগা. ৫১০ আদযো) ৰুত্তমেৰ. অযং পন ৰিসেসো – মহাপন্থকত্থেরো অরহত্তং পত্ৰা ফলসমাপত্তিসুখেন ৰীতিনামেন্তো চিন্তেসি – ‘‘কথং নু খো সক্কা চূল়পন্থকম্পি ইমস্মিং সুখে পতিট্ঠাপেতু’’ন্তি. সো অত্তনো অয্যকং ধনসেট্ঠিং উপসঙ্কমিত্ৰা আহ – ‘‘সচে, মহাসেট্ঠি, অনুজানাথ, অহং চূল়পন্থকং পব্বাজেয্য’’ন্তি. ‘‘পব্বাজেথ, ভন্তে’’তি. থেরো তং পব্বাজেসি. সো দসসু সীলেসু পতিট্ঠিতো ভাতু সন্তিকে –
‘‘পদুমং যথা কোকনদং সুগন্ধং, পাতো সিযা ফুল্লমৰীতগন্ধং;
অঙ্গীরসং পস্স ৰিরোচমানং, তপন্তমাদিচ্চমিৰন্তলিক্খে’’তি. (সং. নি. ১.১২৩; অ. নি. ৫.১৯৫) –
গাথং উগ্গণ্হন্তো চতূহি মাসেহি উগ্গহেতুং নাসক্খি, গহিতম্পি হদযে ন তিট্ঠতি. অথ নং মহাপন্থকো, ‘‘চূল়পন্থক, ত্ৰং ইমস্মিং সাসনে অভব্বো, চতূহি মাসেহি একং গাথম্পি গহেতুং ন সক্কোসি, পব্বজিতকিচ্চং পন ত্ৰং কথং মত্থকং পাপেস্সসি, নিক্খম ইতো’’তি সো থেরেন পণামিকো দ্ৰারকোট্ঠকসমীপে রোদমানো অট্ঠাসি.
তেন চ সমযেন সত্থা জীৰকম্বৰনে ৰিহরতি. অথ জীৰকো পুরিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং সত্থারং নিমন্তেহী’’তি. তেন চ সমযেন আযস্মা মহাপন্থকো ভত্তুদ্দেসকো হোতি. সো ‘‘পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং ভিক্খং পটিচ্ছথা’’তি ৰুত্তো ‘‘চূল়পন্থকং ঠপেত্ৰা সেসানং পটিচ্ছামী’’তি আহ. তং সুত্ৰা চূল়পন্থকো ভিয্যোসোমত্তায দোমনস্সপ্পত্তো অহোসি. সত্থা তস্স চিত্তক্খেদং ঞত্ৰা ‘‘চূল়পন্থকো মযা কতেন উপাযেন বুজ্ঝিস্সতী’’তি তস্স অৰিদূরট্ঠানে অত্তানং দস্সেত্ৰা ‘‘কিং, পন্থক, রোদসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ভাতা মং, ভন্তে, পণামেতী’’তি আহ. ‘‘পন্থক, মা চিন্তযি, মম সাসনে তুয্হং পব্বজ্জা, এহি ইমং গহেত্ৰা ‘রজোহরণং, রজোহরণ’ন্তি মনসি করোহী’’তি ইদ্ধিযা সুদ্ধং চোল়ক্খণ্ডং অভিসঙ্খরিত্ৰা অদাসি. সো সত্থারা দিন্নং চোল়ক্খণ্ডং ‘‘রজোহরণং, রজোহরণ’’ন্তি হত্থেন পরিমজ্জন্তো নিসীদি. তস্স তং পরিমজ্জন্তস্স কিলিট্ঠধাতুকং জাতং, পুন পরিমজ্জন্তস্স উক্খলিপরিপুঞ্ছনসদিসং জাতং. সো ঞাণপরিপাকত্তা এৰং চিন্তেসি – ‘‘ইদং চোল়ক্খণ্ডং পকতিযা পরিসুদ্ধং, ইমং উপাদিণ্ণকসরীরং নিস্সায কিলিট্ঠং অঞ্ঞথা জাতং, তস্মা অনিচ্চং যথাপেতং, এৰং চিত্তম্পী’’তি খযৰযং পট্ঠপেত্ৰা তস্মিংযেৰ নিমিত্তে ঝানানি নিব্বত্তেত্ৰা ঝানপাদকং কত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. অরহত্তপত্তস্সেৰস্স তেপিটকং পঞ্চাভিঞ্ঞা চ আগমিংসু.
সত্থা একূনেহি পঞ্চভিক্খুসতেহি সদ্ধিং গন্ত্ৰা জীৰকস্স নিৰেসনে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. চূল়পন্থকো পন অত্তনো ভিক্খায অপ্পটিচ্ছিতত্তা এৰ ন গতো. জীৰকো যাগুং দাতুং আরভি. সত্থা হত্থেন পত্তং পিদহি. ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি ৰুত্তে ‘‘ৰিহারে একো ভিক্খু অত্থি, জীৰকা’’তি. সো পুরিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে, ৰিহারে নিসিন্নং অয্যং গহেত্ৰা এহী’’তি. চূল়পন্থকত্থেরোপি রূপেন কিরিযায চ একম্পি একেন অসদিসং ভিক্খুসহস্সং নিম্মিনিত্ৰা নিসীদি. সো পুরিসো ৰিহারে ভিক্খূনং বহুভাৰং দিস্ৰা গন্ত্ৰা জীৰকস্স কথেসি – ‘‘ইমস্মা ভিক্খুসঙ্ঘা ৰিহারে ভিক্খুসঙ্ঘো বহুতরো, পক্কোসিতব্বং অয্যং ন জানামী’’তি. জীৰকো সত্থারং পুচ্ছি – ‘‘কো নামো, ভন্তে, ৰিহারে নিসিন্নো ভিক্খূ’’তি? ‘‘চূল়পন্থকো নাম, জীৰকা’’তি. ‘‘গচ্ছ, ভণে, ‘চূল়পন্থকো নাম কতরো’তি পুচ্ছিত্ৰা তং আনেহী’’তি. সো ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘চূল়পন্থকো নাম কতরো, ভন্তে’’তি পুচ্ছি. ‘‘অহং চূল়পন্থকো, অহং চূল়পন্থকো’’তি একপ্পহারেন ভিক্খুসহস্সম্পি কথেসি. সো পুনাগন্ত্ৰা তং পৰত্তিং জীৰকস্স আরোচেসি জীৰকো পটিৰিদ্ধসচ্চত্তা ‘‘ইদ্ধিমা মঞ্ঞে, অয্যো’’তি নযতো ঞত্ৰা ‘‘গচ্ছ, ভণে, পঠমং কথেন্তং অয্যমেৰ ‘তুম্হে সত্থা পক্কোসতী’তি ৰত্ৰা চীৰরকণ্ণে গণ্হাহী’’তি আহ. সো ৰিহারং গন্ত্ৰা তথা অকাসি. তাৰদেৰ নিম্মিতভিক্খূ অন্তরধাযিংসু. সো থেরং গহেত্ৰা অগমাসি.
সত্থা তস্মিং খণে যাগুঞ্চ খজ্জকাদিভেদঞ্চ পটিগ্গণ্হি. কতভত্তকিচ্চো ভগৰা আযস্মন্তং চূল়পন্থকং আণাপেসি ‘‘অনুমোদনং করোহী’’তি. সো পভিন্নপটিসম্ভিদো সিনেরুং গহেত্ৰা মহাসমুদ্দং মন্থেন্তো ৰিয তেপিটকং বুদ্ধৰচনং সঙ্খোভেন্তো সত্থু অজ্ঝাসযং গণ্হন্তো অনুমোদনং অকাসি. দসবলে ভত্তকিচ্চং কত্ৰা ৰিহারং গতে ধম্মসভাযং কথা উদপাদি ‘অহো বুদ্ধানং আনুভাৰো, যত্র হি নাম চত্তারো মাসে একগাথং গহেতুং অসক্কোন্তম্পি লহুকেন খণেনেৰ এৰং মহিদ্ধিকং অকংসূ’তি, তথা হি জীৰকস্স নিৰেসনে নিসিন্নো ভগৰা ‘এৰং চূল়পন্থকস্স চিত্তং সমাহিতং, ৰীথিপটিপন্না ৰিপস্সনা’তি ঞত্ৰা যথানিসিন্নোযেৰ অত্তানং দস্সেত্ৰা, ‘পন্থক, নেৰাযং পিলোতিকা কিলিট্ঠা রজানুকিণ্ণা, ইতো পন অঞ্ঞোপি অরিযস্স ৰিনযে সংকিলেসো রজো’তি দস্সেন্তো –
‘‘রাগো রজো ন চ পন রেণু ৰুচ্চতি, রাগস্সেতং অধিৰচনং রজোতি;
এতং রজং ৰিপ্পজহিত্ৰা ভিক্খৰো, ৰিহরন্তি তে ৰিগতরজস্স সাসনে.
‘‘দোসো রজো…পে… ৰিগতরজস্স সাসনে.
‘‘মোহো রজো…পে… ৰিগতরজস্স সাসনে’’তি. (মহানি. ২০৯; চূল়নি. উদযমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৭৪) –
ইমা তিস্সো গাথাযো অভাসি. গাথাপরিযোসানে চূল়পন্থকো সহপটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণীতি. সত্থা তেসং ভিক্খূনং কথাসল্লাপং সুত্ৰা আগন্ত্ৰা বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৰা ‘‘কিং ৰদেথ, ভিক্খৰে’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমং নাম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘ভিক্খৰে, চূল়পন্থকেন ইদানি ময্হং ওৰাদে ঠত্ৰা লোকুত্থরদাযজ্জং লদ্ধং, পুব্বে পন লোকিযদাযজ্জং লদ্ধ’’ন্তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো চূল়সেট্ঠিজাতকং (জা. ১.১.৪) কথেসি. অপরভাগে নং সত্থা অরিযগণপরিৰুতো ধম্মাসনে নিসিন্নো মনোমযং কাযং অভিনিম্মিনন্তানং ভিক্খূনং চেতোৰিৰট্টকুসলানঞ্চ অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.
৩৫. এৰং সো পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা পীতিসোমনস্সৰসেন পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তরো নাম জিনোতিআদিমাহ. তত্থ পুরিমপদদ্ৰযং ৰুত্তত্থমেৰ. গণম্হা ৰূপকট্ঠো সোতি সো পদুমুত্তরো নাম সত্থা গণম্হা মহতা ভিক্খুসমূহতো ৰূপকট্ঠো ৰিসুং ভূতো ৰিৰেকং উপগতো. তদা মম তাপসকালে হিমৰন্তে হিমালযপব্বতসমীপে ৰসি ৰাসং কপ্পেসি, চতূহি ইরিযাপথেহি ৰিহাসীতি অত্থো.
৩৬. অহম্পি…পে… তদাতি যদা সো ভগৰা হিমৰন্তং উপগন্ত্ৰা ৰসি, তদা অহম্পি হিমৰন্তসমীপে কতঅস্সমে আ সমন্ততো কাযচিত্তপীল়াসঙ্খাতা পরিস্সযা সমন্তি এত্থাতি অস্সমোতি লদ্ধনামে অরঞ্ঞাৰাসে ৰসামীতি সম্বন্ধো. অচিরাগতং মহাৰীরন্তি অচিরং আগতং মহাৰীরিযৰন্তং লোকনাযকং পধানং তং ভগৰন্তং উপেসিন্তি সম্বন্ধো, আগতক্খণেযেৰ উপাগমিন্তি অত্থো.
৩৭. পুপ্ফচ্ছত্তং গহেত্ৰানাতি এৰং উপগচ্ছন্তো চ পদুমুপ্পলপুপ্ফাদীহি ছাদিতং পুপ্ফমযং ছত্তং গহেত্ৰা নরাসভং নরানং সেট্ঠং ভগৰন্তং ছাদেন্তো উপগচ্ছিং সমীপং গতোস্মীতি অত্থো. সমাধিং সমাপজ্জন্তন্তি রূপাৰচরসমাধিজ্ঝানং সমাপজ্জন্তং অপ্পেত্ৰা নিসিন্নস্স অন্তরাযং অহং অকাসিন্তি সম্বন্ধো.
৩৮. উভো হত্থেহি পগ্গয্হাতি তং সুসজ্জিতং পুপ্ফচ্ছত্তং দ্ৰীহি হত্থেহি উক্খিপিত্ৰা অহং ভগৰতো অদাসিন্তি সম্বন্ধো. পটিগ্গহেসীতি তং মযা দিন্নং পুপ্ফচ্ছত্তং পদুমুত্তরো ভগৰা সম্পটিচ্ছি, সাদরং সাদিযীতি অত্থো.
৪১. সতপত্তছত্তং পগ্গয্হাতি একেকস্মিং পদুমপুপ্ফে সতসতপত্তানং ৰসেন সতপত্তেহি পদুমপুপ্ফেহি ছাদিতং পুপ্ফচ্ছত্তং পকারেন আদরেন গহেত্ৰা তাপসো মম অদাসীতি অত্থো. তমহং কিত্তযিস্সামীতি তং তাপসং অহং কিত্তযিস্সামি পাকটং করিস্সামীতি অত্থো. মম ভাসতো ভাসমানস্স ৰচনং সুণোথ মনসি করোথ.
৪২. পঞ্চৰীসতিকপ্পানীতি ইমিনা পুপ্ফচ্ছত্তদানেন পঞ্চৰীসতিৰারে তাৰতিংসভৰনে সক্কো হুত্ৰা দেৰরজ্জং করিস্সতীতি সম্বন্ধো. চতুত্তিংসতিক্খত্তুঞ্চাতি চতুত্তিংসতিৰারে মনুস্সলোকে চক্কৰত্তী রাজা ভৰিস্সতি.
৪৩. যং যং যোনিন্তি মনুস্সযোনিআদীসু যং যং জাতিং সংসরতি গচ্ছতি উপপজ্জতি. তত্থ তত্থ যোনিযং অব্ভোকাসে সুঞ্ঞট্ঠানে পতিট্ঠন্তং নিসিন্নং ঠিতং ৰা পদুমং ধারযিস্সতি উপরি ছাদযিস্সতীতি অত্থো.
৪৫. পকাসিতে পাৰচনেতি তেন ভগৰতো সকলপিটকত্তযে পকাসিতে দীপিতে মনুস্সত্তং মনুস্সজাতিং লভিস্সতি উপপজ্জিস্সতি. মনোমযম্হি কাযম্হীতি মনেন ঝানচিত্তেন নিব্বত্তোতি মনোমযো, যথা চিত্তং পৰত্ততি, তথা কাযং পৰত্তেতি চিত্তগতিকং করোতীতি অত্থো. তম্হি মনোমযে কাযম্হি সো তাপসো চূল়পন্থকো নাম হুত্ৰা উত্তমো অগ্গো ভৰিস্সতীতি অত্থো. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তত্তা উত্তানত্তা চ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
৫২. সরিং কোকনদং অহন্তি অহং ভগৰতো নিম্মিতচোল়কং পরিমজ্জন্তো কোকনদং পদুমং সরিন্তি অত্থো. তত্থ চিত্তং ৰিমুচ্চি মেতি তস্মিং কোকনদে পদুমে ময্হং চিত্তং অধিমুচ্চি অল্লীনো, ততো অহং অরহত্তং পাপুণিন্তি সম্বন্ধো.
৫৩. অহং মনোমযেসু চিত্তগতিকেসু কাযেসু সব্বত্থ সব্বেসু পারমিং পরিযোসানং গতো পত্তোতি সম্বন্ধো. সেসং ৰুত্তনযমেৰাতি.
চূল়পন্থকত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৫. পিলিন্দৰচ্ছত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিকং আযস্মতো পিলিন্দৰচ্ছত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে মহাভোগকুলে নিব্বত্তো হেট্ঠা ৰুত্তনযেন সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং দেৰতানং পিযমনাপভাৰেন অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেত্ৰা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা ততো চুতো দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো সুমেধস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো. পরিনিব্বুতে ভগৰতি তস্স থূপং পূজেত্ৰা সঙ্ঘস্স মহাদানং পৰত্তেত্ৰা ততো চৰিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু উভযসম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা অনুপ্পন্নে বুদ্ধে চক্কৰত্তী রাজা হুত্ৰা মহাজনং পঞ্চসীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৰা সগ্গপরাযনং অকাসি. সো অনুপ্পন্নেযেৰ অম্হাকং ভগৰতি সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, পিলিন্দোতিস্স নামং অকংসু. ৰচ্ছোতি গোত্তং. সো অপরভাগে পিলিন্দৰচ্ছোতি পঞ্ঞাযিত্থ. সংসারে পন সংৰেগবহুলতায পরিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা চূল়গন্ধারং নাম ৰিজ্জং সাধেত্ৰা তায ৰিজ্জায আকাসচারী পরচিত্তৰিদূ চ হুত্ৰা রাজগহে লাভগ্গযসগ্গপত্তো পটিৰসতি.
অথ অম্হাকং ভগৰা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা অনুক্কমেন রাজগহং উপগতো. ততো পট্ঠায বুদ্ধানুভাৰেন তস্স সা ৰিজ্জা ন সম্পজ্জতি, অত্তনো কিচ্চং ন সাধেতি. সো চিন্তেসি – ‘‘সুতং খো পনেতং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং ‘যত্থ মহাগন্ধারৰিজ্জা ধরতি, তত্থ চূল়গন্ধারৰিজ্জা ন সম্পজ্জতী’তি সমণস্স পন গোতমস্স আগতকালতো পট্ঠায নাযং মম ৰিজ্জা সম্পজ্জতি, নিস্সংসযং সমণো গোতমো মহাগন্ধারৰিজ্জং জানাতি, যংনূনাহং তং পযিরুপাসিত্ৰা তস্স সন্তিকে তং ৰিজ্জং পরিযাপুণেয্য’’ন্তি. সো ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘অহং, মহাসমণ, তৰ সন্তিকে একং ৰিজ্জং পরিযাপুণিতুকামো, ওকাসং মে করোহী’’তি. ‘‘তেন হি মম সন্তিকে পব্বজাহী’’তি আহ. সো ‘‘ৰিজ্জায পরিকম্মং পব্বজ্জা’’তি মঞ্ঞমানো পব্বজি. তস্স ভগৰা ধম্মং কথেত্ৰা চরিতানুকূলং কম্মট্ঠানং অদাসি. সো উপনিস্সযসম্পন্নতায নচিরস্সেৰ ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.
৫৫. যা পন পুরিমজাতিযং তস্সোৰাদে ঠত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তা দেৰতা, তা কতঞ্ঞুতং নিস্সায তস্মিং সঞ্জাতবহুমানা সাযং পাতং থেরং পযিরুপাসিত্ৰা গচ্ছন্তি. তস্মা নং ভগৰা দেৰতানং অতিৰিয পিযমনাপভাৰেন অগ্গভাৰে ঠপেসি ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং দেৰতানং পিযমনাপানং যদিদং পিলিন্দৰচ্ছো’’তি (অ. নি. ১.২০৯, ২১৫). এৰং সো পত্তঅগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং অনুস্সরিত্ৰা পীতিসোমনস্সৰসেন পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো নিব্বুতে লোকনাথম্হীতিআদিমাহ.
তত্থ কামরূপারূপলোকস্স নাথো পধানোতি লোকনাথো. মেধা ৰুচ্চন্তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঅনাৰরণঞাণাদযো, সুন্দরা, পসট্ঠা ৰা মেধা যস্স সো সুমেধো, অগ্গো চ সো পুগ্গলো চাতি অগ্গপুগ্গলো, তস্মিং সুমেধে লোকনাযকে অগ্গপুগ্গলে খন্ধপরিনিব্বানেন নিব্বুতে সতীতি সম্বন্ধো. পসন্নচিত্তো সুমনোতি সদ্ধায পসাদিতচিত্তো সোমনস্সেন সুন্দরমনো অহং তস্স সুমেধস্স ভগৰতো থূপপূজং চেতিযপূজং অকাসিন্তি অত্থো.
৫৬. যে চ খীণাসৰা তত্থাতি তস্মিং সমাগমে যে চ খীণাসৰা পহীনকিলেসা ছল়ভিঞ্ঞা ছহি অভিঞ্ঞাহি সমন্নাগতা মহিদ্ধিকা মহন্তেহি ইদ্ধীহি সমন্নাগতা সন্তি, তে সব্বে খীণাসৰে অহং তত্থ সমানেত্ৰা সুট্ঠু আদরেন আনেত্ৰা সঙ্ঘভত্তং সকলসঙ্ঘস্স দাতব্বভত্তং অকাসিং তেসং ভোজেসিন্তি অত্থো.
৫৭. উপট্ঠাকো তদা অহূতি তদা মম সঙ্ঘভত্তদানকালে সুমেধস্স ভগৰতো নামেন সুমেধো নাম উপট্ঠাকসাৰকো অহু অহোসীতি অত্থো. সো সাৰকো ময্হং পূজাসক্কারং অনুমোদিত্থ অনুমোদিতো আনিসংসং কথেসীতি অত্থো.
৫৮. তেন চিত্তপ্পসাদেনাতি তেন থূপপূজাকরণৰসেন উপ্পন্নেন চিত্তপ্পসাদেন দেৰলোকে দিব্বৰিমানং উপপজ্জিং উপগতো অস্মীতি অত্থো, তত্থ নিব্বত্তোম্হীতি ৰুত্তং হোতি. ছল়াসীতিসহস্সানীতি তস্মিং ৰিমানে ছ অসীতিসহস্সানি দেৰচ্ছরাযো মে ময্হং চিত্তং রমিংসু রমাপেসুন্তি সম্বন্ধো.
৫৯. মমেৰ অনুৰত্তন্তীতি তা অচ্ছরাযো সব্বকামেহি দিব্বেহি রূপাদিৰত্থুকামেহি উপট্ঠহন্তিযো মমং এৰ অনুৰত্তন্তি মম ৰচনং অনুকরোন্তি সদা নিচ্চকালন্তি অত্থো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.
পিলিন্দৰচ্ছত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৬. রাহুলত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিকং আযস্মতো রাহুলত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি আযস্মা পুরিমজিনৰরেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো ৰিঞ্ঞুতং পত্ৰা সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং সিক্খাকামানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সযম্পি তং ঠানন্তরং পত্থেন্তো সেনাসনৰিসোধনৰিজ্জোতনাদিকং উল়ারং পুঞ্ঞং কত্ৰা পণিধানং অকাসি. সো ততো চৰিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো উভযসম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে অম্হাকং বোধিসত্তং পটিচ্চ যসোধরায দেৰিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৰা রাহুলোতি লদ্ধনামো মহতা খত্তিযপরিৰারেন ৰড্ঢি. তস্স পব্বজ্জাৰিধানং খন্ধকে (মহাৰ. ১০৫) আগতমেৰ. সো পব্বজিত্ৰা সত্থু সন্তিকে অনেকেহি সুত্তপদেহি সুলদ্ধোৰাদো পরিপক্কঞাণো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. অরহা পন হুত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
‘‘উভযেনেৰ সম্পন্নো, রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূ;
যঞ্চম্হি পুত্তো বুদ্ধস্স, যঞ্চ ধম্মেসু চক্খুমা.
‘‘যঞ্চ মে আসৰা খীণা, যঞ্চ নত্থি পুনব্ভৰো;
অরহা দক্খিণেয্যোম্হি, তেৰিজ্জো অমতদ্দসো.
‘‘কামন্ধা জালপচ্ছন্না, তণ্হাছদনছাদিতা;
পমত্তবন্ধুনা বন্ধা, মচ্ছাৰ কুমিনা মুখে.
‘‘তং কামং অহমুজ্ঝিত্ৰা, ছেত্ৰা মারস্স বন্ধনং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো’’তি. (থেরগা. ২৯৫-২৯৮);
চতস্সো গাথা অভাসি. তত্থ উভযেনেৰ সম্পন্নোতি জাতিসম্পদা পটিপত্তিসম্পদাতি উভযসম্পত্তিযাপি সম্পন্নো সমন্নাগতো. রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূতি ‘‘রাহুলভদ্দো’’তি মং সব্রহ্মচারিনো সঞ্জানন্তি. তস্স হি জাতসাসনং সুত্ৰা বোধিসত্তেন, ‘‘রাহু, জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৰুত্তৰচনং উপাদায সুদ্ধোদনমহারাজা ‘‘রাহুলো’’তি নামং গণ্হি. তত্থ আদিতো পিতরা ৰুত্তপরিযাযমেৰ গহেত্ৰা আহ – ‘‘রাহুলভদ্দোতি মং ৰিদূ’’তি. ভদ্দোতি পসংসাৰচনমেৰ. অপরভাগে সত্থা তং সিক্খাকামভাৰেন অগ্গট্ঠানে ঠপেসি ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং সিক্খাকামানং যদিদং রাহুলো’’তি (অ. নি. ১.২০৯).
৬৮. এৰং সো পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সজাতো পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিমাহ. সত্তভূমিম্হি পাসাদেতি পসাদং সোমনস্সং জনেতীতি পাসাদো. উপরূপরি ঠিতা সত্ত ভূমিযো যস্মিং পাসাদে সোযং সত্তভূমি, তস্মিং সত্তভূমিম্হি পাসাদে. আদাসং সন্থরিং অহন্তি আদাসতলং নিপ্ফাদেত্ৰা লোকজেট্ঠস্স ভগৰতো তাদিনো অহং সন্থরং অদাসিং, সন্থরিত্ৰা পূজেসিন্তি অত্থো.
৬৯. খীণাসৰসহস্সেহীতি অরহন্তসহস্সেহি পরিকিণ্ণো পরিৰুতো. দ্ৰিপদিন্দো দ্ৰিপদানং ইন্দো সামি নরাসভো মহামুনি গন্ধকুটিং তেহি সহ উপাগমি পাৰিসীতি অত্থো.
৭০. ৰিরোচেন্তো গন্ধকুটিন্তি তং গন্ধকুটিং সোভযমানো দেৰানং দেৰো দেৰদেৰো নরানং আসভো নরাসভো জেট্ঠো সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘমজ্ঝে নিসীদিত্ৰা ইমা ব্যাকরণগাথাযো অভাসথ কথেসীতি সম্বন্ধো.
৭১. যেনাযং জোতিতা সেয্যাতি যেন উপাসকেন অযং পাসাদসঙ্খাতা সেয্যা জোতিতা পভাসিতা পজ্জলিতা. আদাসোৰ কংসলোহমযং আদাসতলং ইৰ সুট্ঠু সমং কত্ৰা সন্থতা. তং উপাসকং কিত্তযিস্সামি পাকটং করিস্সামীতি অত্থো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
৮১. অট্ঠানমেতং যং তাদীতি যং যেন কারণেন তাদী ইট্ঠানিট্ঠেসু অকম্পিযসভাৰত্তা তাদী অগারে ঘরাৰাসে রতিং অল্লীনভাৰং অজ্ঝগা পাপুণি, এতং কারণং অট্ঠানং অকারণন্তি অত্থো.
৮২. নিক্খমিত্ৰা অগারস্মাতি ঘরাৰাসতো নিক্খমিত্ৰা তং তিণদলমিৰ পরিচ্চজিত্ৰা সুব্বতো সুসিক্খিতো পব্বজিস্সতি. রাহুলো নাম নামেনাতি সুদ্ধোদনমহারাজেন পেসিতং কুমারস্স জাতসাসনং সুত্ৰা পিতরা সিদ্ধত্থেন, ‘‘রাহু জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৰুত্তনামত্তা রাহুলো নামাতি অত্থো. ‘‘যথা চন্দসূরিযানং ৰিমানপভায কিলিট্ঠকরণেন রাহু অসুরিন্দো উপেতি গচ্ছতি, এৰমেৰাযং মম অভিনিক্খমনপব্বজ্জাদীনং অন্তরাযং করোন্তোরিৰ জাতো’’তি অধিপ্পাযেন, ‘‘রাহু জাতোতি আহা’’তি দট্ঠব্বং. অরহা সো ভৰিস্সতীতি সো তাদিসো উপনিস্সযসম্পন্নো ৰিপস্সনাযং যুত্তপ্পযুত্তো অরহা খীণাসৰো ভৰিস্সতীতি অত্থো.
৮৩. কিকীৰ অণ্ডং রক্খেয্যাতি অণ্ডং বীজং রক্খমানা কিকী সকুণী ইৰ অপ্পমত্তো সীলং রক্খেয্য, চামরী ৰিয ৰালধিন্তি ৰালং রক্খমানা কণ্ডকেসু ৰালে লগ্গন্তে ভিন্দনভযেন অনাকড্ঢিত্ৰা মরমানা চামরী ৰিয জীৰিতম্পি পরিচ্চজিত্ৰা সীলং অভিন্দিত্ৰা রক্খেয্য. নিপকো সীলসম্পন্নোতি নেপক্কং ৰুচ্চতি পঞ্ঞা, তেন নেপক্কেন সমন্নাগতো নিপকো খণ্ডছিদ্দাদিভাৰং অপাপেত্ৰা রক্খণতো সীলসম্পন্নো ভৰিস্সতীতি এৰং সো ভগৰা ব্যাকরণমকাসি. সো এৰং পত্তঅরহত্তফলো একদিৰসং ৰিৰেকট্ঠানে নিসিন্নো সোমনস্সৰসেন এৰং রক্খিং মহামুনীতিআদিমাহ. তং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.
রাহুলত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৭. উপসেনৰঙ্গন্তপুত্তত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরং ভগৰন্তন্তিআদিকং আযস্মতো উপসেনৰঙ্গন্তপুত্তত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং সমন্তপাসাদিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা সত্থু অধিকারকম্মং কত্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেত্ৰা যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে নালকগামে রূপসারী ব্রাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি, উপসেনোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো তযো ৰেদে উগ্গণ্হিত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা উপসম্পদায একৰস্সিকো ‘‘অরিযগব্ভং ৰড্ঢেমী’’তি একং কুলপুত্তং অত্তনো সন্তিকে উপসম্পাদেত্ৰা তেন সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গতো. সত্থারা চস্স তস্স অৰস্সিকস্স ভিক্খুনো সদ্ধিৰিহারিকভাৰং সুত্ৰা ‘‘অতিলহুং খো ত্ৰং, মোঘপুরিস, বাহুল্লায আৰত্তো’’তি (মহাৰ. ৭৫) গরহিতো ‘‘ইদানাহং যদি পরিসং নিস্সায সত্থারা গরহিতো, পরিসংযেৰ পন নিস্সায সত্থু পসাদং করিস্সামী’’তি ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. অরহা পন হুত্ৰা সযম্পি সব্বে ধুতঙ্গধম্মে সমাদায ৰত্ততি, অঞ্ঞেপি তদত্থায সমাদপেসি, তেন নং ভগৰা সমন্তপাসাদিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো অপরেন সমযেন কোসম্বিযং কলহে উপ্পন্নে ভিক্খুসঙ্ঘে চ দ্ৰিধাভূতে একেন ভিক্খুনা তং কলহং পরিৰজ্জিতুকামেন ‘‘এতরহি খো কলহো উপ্পন্নো, ভিক্খুসঙ্ঘো চ দ্ৰিধাভূতো, কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি পুট্ঠো ৰিৰেকৰাসতো পট্ঠায তস্স পটিপত্তিং কথেসি. এৰং থেরো তস্স ভিক্খুনো ওৰাদদানাপদেসেন অত্তনো তথা পটিপন্নভাৰং দীপেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
৮৬. সো এৰং পত্তএতদগ্গট্ঠানো অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সৰসেন পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো পদুমুত্তরং ভগৰন্তন্তিআদিমাহ. পব্ভারম্হি নিসীদন্তন্তি পুরতো ভারং নমিতং ওনমিতন্তি পব্ভারং ৰিৰেককামং ৰনমজ্ঝে সযংজাতপব্বতপব্ভারে নিসিন্নং নরুত্তমং ভগৰন্তং অহং উপগচ্ছিং সমীপং গতোতি অত্থো.
৮৭. কণিকারপুপ্ফ দিস্ৰাতি তথা উপগচ্ছন্তো তস্মিং পদেসে সুপুপ্ফিতং কণিকারং দিস্ৰা. ৰণ্টে ছেত্ৰানহং তদাতি তস্মিং তথাগতস্স দিট্ঠকালে তং পুপ্ফং ৰণ্টে ৰণ্টস্মিং ছেত্ৰান ছিন্দিত্ৰান. অলঙ্করিত্ৰা ছত্তম্হীতি তেন পুপ্ফেন ছত্তং ছাদেত্ৰা. বুদ্ধস্স অভিরোপযিন্তি পব্ভারে নিসিন্নস্স বুদ্ধস্স মুদ্ধনি অকাসিন্তি অত্থো.
৮৮. পিণ্ডপাতঞ্চ পাদাসিন্তি তস্মিংযেৰ নিসিন্নস্স ভগৰতো পিণ্ডপাতং পকারেন অদাসিং ভোজেসিন্তি অত্থো. পরমন্নং সুভোজনন্তি সুন্দরভোজনসঙ্খাতং পরমন্নং উত্তমাহারং. বুদ্ধেন নৰমে তত্থাতি তস্মিং ৰিৰেকট্ঠানে বুদ্ধেন সহ নৰমে অট্ঠ সমণে সমিতপাপে খীণাসৰভিক্খূ ভোজেসিন্তি অত্থো.
যং ৰদন্তি সুমেধোতি যং গোতমসম্মাসম্বুদ্ধং ভূরিপঞ্ঞং পথৰিসমানং পঞ্ঞং সুমেধং সুন্দরং সব্বঞ্ঞুতাদিপঞ্ঞৰন্তং. সুমেধো ইতি সুন্দরপঞ্ঞো ইতি ৰদন্তি পণ্ডিতা ইতো কপ্পতো সতসহস্সে কপ্পে এসো গোতমো সম্মাসম্বুদ্ধো ভৰিস্সতীতি সম্বন্ধো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.
উপসেনৰঙ্গন্তপুত্তত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.
৮. রট্ঠপালত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
পদুমুত্তরস্স ভগৰতোতিআদিকং আযস্মতো রট্ঠপালত্থেরস্স অপদানং. অযম্পাযস্মা পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো উপ্পত্তিতো পুরেতরমেৰ হংসৰতীনগরে গহপতিমহাসালকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো পিতু অচ্চযেন ঘরাৰাসে পতিট্ঠিতো রতনকোট্ঠাগারকম্মিকেন দস্সিতং অপরিমাণং ৰংসানুগতং ধনং দিস্ৰা ‘‘ইমং এত্তকং ধনরাসিং ময্হং পিতুঅয্যকপয্যকাদযো অত্তনা সদ্ধিং গহেত্ৰা গন্তুং নাসক্খিংসু, মযা পন গহেত্ৰা গন্তুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা কপণদ্ধিকাদীনং মহাদানং অদাসি. সো অভিঞ্ঞালাভিং একং তাপসং উপসঙ্কমিত্ৰা তেন দেৰলোকাধিপচ্চে নিযোজিতো যাৰজীৰং পুঞ্ঞানি কত্ৰা ততো চুতো দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তো তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা ততো চুতো মনুস্সলোকে ভিন্নং রট্ঠং সন্ধারেতুং সমত্থস্স কুলস্স একপুত্তকো হুত্ৰা নিব্বত্তি. তেন সমযেন পদুমুত্তরো ভগৰা লোকে উপ্পজ্জিত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কো ৰেনেয্যসত্তে নিব্বানমহানগরসঙ্খাতং খেমন্তভূমিং সম্পাপেসি. অথ সো কুলপুত্তো অনুক্কমেন ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং উপাসকেহি সদ্ধিং ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থারং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো পরিসপরিযন্তে নিসীদি.
তেন খো পন সমযেন সত্থা একং ভিক্খুং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো তং দিস্ৰা পসন্নমানসো সতসহস্সভিক্খুপরিৰুতস্স ভগৰতো সত্তাহং মহাদানং দত্ৰা তং ঠানং পত্থেসি. সত্থা অনন্তরাযেন সমিজ্ঝনভাৰং দিস্ৰা ‘‘অযং অনাগতে গোতমস্স নাম সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গো ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. সো সত্থারং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ ৰন্দিত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. সো যাৰতাযুকং পুঞ্ঞানি কত্ৰা ততো চৰিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইতো দ্ৰেনৰুতে কপ্পে ফুস্সস্স ভগৰতো কালে সত্থু ৰেমাতিকেসু তীসু রাজপুত্তেসু সত্থারং উপট্ঠহন্তেসু তেসং পুঞ্ঞকিরিযাসু সহাযকিচ্চং অকাসি. এৰং তত্থ তত্থ ভৰে বহুং কুসলং উপচিনিত্ৰা সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুরুরট্ঠে থুল্লকোট্ঠিকনিগমে রট্ঠপালসেট্ঠিনো গেহে নিব্বত্তি, তস্স ভিন্নং রট্ঠং সন্ধারেতুং সমত্থকুলে নিব্বত্তত্তা রট্ঠপালোতি ৰংসানুগতমেৰ নামং অহোসি. সো মহতা পরিৰারেন ৰড্ঢন্তো অনুক্কমেন যোব্বনপ্পত্তো মাতাপিতূহি পতিরূপেন দারেন সংযোজিতো মহন্তে চ যসে পতিট্ঠাপিতো দিব্বসম্পত্তিসদিসসম্পত্তিং পচ্চনুভোতি.
অথ ভগৰা কুরুরট্ঠে জনপদচারিকং চরন্তো থুল্লকোট্ঠিকং অনুপাপুণি. তং সুত্ৰা রট্ঠপালো কুলপুত্তো সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিতুকামো সত্তাহং ভত্তচ্ছেদং কত্ৰা কিচ্ছেন কসিরেন মাতাপিতরো অনুজানাপেত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা পব্বজ্জং যাচিত্ৰা সত্থু আণত্তিযা অঞ্ঞতরস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৰা যোনিসোমনসিকারেন কম্মং করোন্তো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. অরহত্তং পন পত্ৰা সত্থারং অনুজানাপেত্ৰা মাতাপিতরো পস্সিতুং থুল্লকোট্ঠিকং গন্ত্ৰা তত্থ সপদানং পিণ্ডায চরন্তো পিতু নিৰেসনে আভিদোসিকং কুম্মাসং লভিত্ৰা তং অমতং ৰিয পরিভুঞ্জন্তো পিতরা নিমন্তিতো স্ৰাতনায অধিৰাসেত্ৰা দুতিযদিৰসে পিতু নিৰেসনে পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা অলঙ্কতপটিযত্তে ইত্থাগারজনে উপগন্ত্ৰা ‘‘কীদিসা নাম তা, অয্যপুত্ত, অচ্ছরাযো, যাসং ত্ৰং হেতু ব্রহ্মচরিযং চরসী’’তিআদীনি (ম. নি. ২.৩০১) ৰত্ৰা পলোভনকম্মং কাতুং আরদ্ধে তস্সাধিপ্পাযং ৰিপরিৰত্তেত্ৰা অনিচ্চতাদিপটিসংযুত্তং ধম্মং কথেন্তো –
‘‘পস্স চিত্তকতং বিম্বং, অরুকাযং সমুস্সিতং;
আতুরং বহুসঙ্কপ্পং, যস্স নত্থি ধুৰং ঠিতি.
‘‘পস্স চিত্তকতং রূপং, মণিনা কুণ্ডলেন চ;
অট্ঠিং তচেন ওনদ্ধং, সহ ৰত্থেহি সোভতি.
‘‘অলত্তককতা পাদা, মুখং চুণ্ণকমক্খিতং;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পারগৰেসিনো.
‘‘অট্ঠাপদকতা কেসা, নেত্তা অঞ্জনমক্খিতা;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পারগৰেসিনো.
‘‘অঞ্জনীৰ নৰা চিত্তা, পূতিকাযো অলঙ্কতো;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পারগৰেসিনো.
‘‘ওদহি মিগৰো পাসং, নাসদা ৰাগুরং মিগো;
ভুত্ৰা নিৰাপং গচ্ছাম, কন্দন্তে মিগবন্ধকে.
‘‘ছিন্নো পাসো মিগৰস্স, নাসদা ৰাগুরং মিগো;
ভুত্ৰা নিৰাপং গচ্ছাম, সোচন্তে মিগলুদ্দকে’’তি. (ম. নি. ২.৩০২; থেরগা. ৭৬৯-৭৭৫);
ইমা গাথাযো অভাসি. ইমা গাথা ৰত্ৰা ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা রঞ্ঞো কোরব্যস্স মিগাজিনৰনুয্যানে মঙ্গলসিলাপট্টে নিসীদি. থেরস্স কির পিতা সত্তসু দ্ৰারকোট্ঠকেসু অগ্গল়ং দাপেত্ৰা মল্লে আণাপেসি ‘‘নিক্খমিতুং মা দেথ, কাসাযানি অপনেত্ৰা সেতকানি নিৰাসাপেথা’’তি. তস্মা থেরো আকাসেন অগমাসি. অথ রাজা কোরব্যো থেরস্স তত্থ নিসিন্নভাৰং সুত্ৰা তং উপসঙ্কমিত্ৰা সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা ‘‘ইধ, ভো রট্ঠপাল, পব্বজন্তো ব্যাধিপারিজুঞ্ঞং ৰা জরাভোগঞাতিপারিজুঞ্ঞং ৰা পত্তো পব্বজতি, ত্ৰং পন কিঞ্চিপি পারিজুঞ্ঞং অনুপগতো এৰ কস্মা পব্বজসী’’তি পুচ্ছি. অথস্স থেরো ‘‘উপনিয্যতি লোকো অদ্ধুৰো, অতাণো লোকো অনভিস্সরো, অসরণো লোকো সব্বং পহায গমনীযং, ঊনো লোকো অতিত্তো তণ্হাদাসো’’তি (ম. নি. ২.৩০৫) ইমেসং চতুন্নং ধম্মুদ্দেসানং অত্তনা ৰিদিতভাৰং কথেত্ৰা তস্সা দেসনায অনুগীতিং কথেন্তো –
‘‘পস্সামি লোকে সধনে মনুস্সে, লদ্ধান ৰিত্তং ন দদন্তি মোহা;
লুদ্ধা ধনং সন্নিচযং করোন্তি, ভিয্যোৰ কামে অভিপত্থযন্তি.
‘‘রাজা পসয্হপ্পথৰিং ৰিজেত্ৰা, সসাগরন্তং মহিমাৰসন্তো;
ওরং সমুদ্দস্স অতিত্তরূপো, পারং সমুদ্দস্সপি পত্থযেথ.
‘‘রাজা চ অঞ্ঞে চ বহূ মনুস্সা, অৰীততণ্হা মরণং উপেন্তি;
ঊনাৰ হুত্ৰান জহন্তি দেহং, কামেহি লোকম্হি ন হত্থি তিত্তি.
‘‘কন্দন্তি নং ঞাতী পকিরিয কেসে, ‘অহো ৰতা নো অমরা’তি চাহু;
ৰত্থেন নং পারুতং নীহরিত্ৰা, চিতং সমোধায ততো ডহন্তি.
‘‘সো ডয্হতি সূলেহি তুজ্জমানো, একেন ৰত্থেন পহায ভোগে;
ন মীযমানস্স ভৰন্তি তাণা, ঞাতী চ মিত্তা অথ ৰা সহাযা.
‘‘দাযাদকা তস্স ধনং হরন্তি, সত্তো পন গচ্ছতি যেন কম্মং;
ন মীযমানং ধনমন্ৰেতি কিঞ্চি, পুত্তা চ দারা চ ধনঞ্চ রট্ঠং.
‘‘ন দীঘমাযুং লভতে ধনেন, ন চাপি ৰিত্তেন জরং ৰিহন্তি;
অপ্পং হিদং জীৰিতমাহু ধীরা, অসস্সতং ৰিপ্পরিণামধম্মং.
‘‘অড্ঢা দলিদ্দা চ ফুসন্তি ফস্সং, বালো চ ধীরো চ তথেৰ ফুট্ঠো;
বালো হি বাল্যা ৰধিতোৰ সেতি, ধীরো চ নো ৰেধতি ফস্সফুট্ঠো.
‘‘তস্মা হি পঞ্ঞাৰ ধনেন সেয্যা, যায ৰোসানমিধাধিগচ্ছতি;
অব্যোসিতত্তা হি ভৰাভৰেসু, পাপানি কম্মানি করোতি মোহা.
‘‘উপেতি গব্ভঞ্চ পরঞ্চ লোকং, সংসারমাপজ্জপরম্পরায;
তস্সপ্পপঞ্ঞো অভিসদ্দহন্তো, উপেতি গব্ভঞ্চ পরঞ্চ লোকং.
‘‘চোরো যথা সন্ধিমুখে গহীতো, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো;
এৰং পজা পেচ্চ পরম্হি লোকে, সকম্মুনা হঞ্ঞতি পাপধম্মো.
‘‘কামা হি চিত্রা মধুরা মনোরমা, ৰিরূপরূপেন মথেন্তি চিত্তং;
আদীনৰং কামগুণেসু দিস্ৰা, তস্মা অহং পব্বজিতোম্হি রাজ.
‘‘দুমপ্ফলানীৰ পতন্তি মাণৰা, দহরা চ ৰুড্ঢা চ সরীরভেদা;
এতম্পি দিস্ৰান পব্বজিতোম্হি রাজ, অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৰ সেয্যো.
‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো, উপেতো জিনসাসনে;
অৰঞ্ঝা ময্হং পব্বজ্জা, অনণো ভুঞ্জামি ভোজনং.
‘‘কামে আদিত্ততো দিস্ৰা, জাতরূপানি সত্থতো;
গব্ভাৰোক্কন্তিতো দুক্খং, নিরযেসু মহব্ভযং.
‘‘এতমাদীনৰং ঞত্ৰা, সংৰেগং অলভিং তদা;
সোহং ৰিদ্ধো তদা সন্তো, সম্পত্তো আসৰক্খযং.
‘‘পরিচিণ্ণো মযা সত্থা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং;
ওহিতো গরুকো ভারো, ভৰনেত্তি সমূহতা.
‘‘যস্সত্থায পব্বজিতো, অগারস্মানগারিযং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি. (থেরগা. ৭৭৬-৭৯৩) –
ইমা গাথা অৰোচ. এৰং থেরো রঞ্ঞো কোরব্যস্স ধম্মং দেসেত্ৰা সত্থু সন্তিকমেৰ গতো. সত্থা চ অপরভাগে অরিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো থেরং সদ্ধাপব্বজিতানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি.