৩-৫. পুণ্ণমন্তাণিপুত্তত্থেরঅপদানৰণ্ণনা
অজ্ঝাযকো মন্তধরোতিআদিকং আযস্মতো পুণ্ণস্স মন্তাণিপুত্তত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো উপ্পত্তিতো পুরেতরমেৰ হংসৰতীনগরে ব্রাহ্মণমহাসালকুলে নিব্বত্তিত্ৰা অনুক্কমেন ৰিঞ্ঞুতং পত্তো. অপরভাগে পদুমুত্তরে ভগৰতি উপ্পজ্জিত্ৰা বোধনেয্যানং ধম্মং দেসেন্তে হেট্ঠা ৰুত্তনযেন মহাজনেন সদ্ধিং ৰিহারং গন্ত্ৰা পরিসপরিযন্তে নিসীদিত্ৰা ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা ‘‘মযাপি অনাগতে এৰরূপেন ভৰিতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা দেসনাৰসানে উট্ঠিতায পরিসায সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা নিমন্তেত্ৰা হেট্ঠা ৰুত্তনযেন মহাসক্কারং কত্ৰা ভগৰন্তং এৰমাহ – ‘‘ভন্তে, অহং ইমিনা অধিকারেন ন অঞ্ঞং সম্পত্তিং পত্থেমি, যথা পনেসো ভিক্খু সত্তমদিৰসমত্থকে তুম্হেহি ধম্মকথিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপিতো, এৰং অহম্পি অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সাসনে ধম্মকথিকানং অগ্গো ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. সত্থা অনাগতং ওলোকেত্ৰা তস্স পত্থনায সমিজ্ঝনভাৰং দিস্ৰা ‘‘অনাগতে কপ্পসতসহস্সমত্থকে গোতমো নাম বুদ্ধো উপ্পজ্জিস্সতি, তস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা ত্ৰং ধম্মকথিকানং অগ্গো ভৰিস্সসী’’তি ব্যাকাসি.
সো যাৰতাযুকং কল্যাণকম্মং কত্ৰা ততো চুতো কপ্পসতসহস্সং পুঞ্ঞসম্ভারং সম্ভরন্তো দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা অম্হাকং ভগৰতো কালে কপিলৰত্থুনগরস্স অৰিদূরে দোণৰত্থুনামকে ব্রাহ্মণগামে ব্রাহ্মণমহাসালকুলে অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞত্থেরস্স ভাগিনেয্যো হুত্ৰা নিব্বত্তি. তস্স পুণ্ণোতি নামং অকংসু. সো সত্থরি অভিসম্বোধিং পত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কে অনুক্কমেন রাজগহং উপনিস্সায ৰিহরন্তে অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো পধানমনুযুঞ্জন্তো সব্বং পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পাপেত্ৰা ‘‘দসবলস্স সন্তিকং গমিস্সামী’’তি মাতুলত্থেরেন সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং আগন্ত্ৰা কপিলৰত্থুসামন্তাযেৰ ওহিযিত্ৰা যোনিসো মনসিকারে কম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.
তস্স পন পুণ্ণত্থেরস্স সন্তিকে পব্বজিতা কুলপুত্তা পঞ্চসতা অহেসুং. থেরো তে দসকথাৰত্থূহি ওৰদি. তেপি সব্বে দসকথাৰত্থূহি ওৰদিতা তস্স ওৰাদে ঠত্ৰা অরহত্তং পাপুণিত্ৰা অত্তনো পব্বজিতকিচ্চং মত্থকপ্পত্তং ঞত্ৰা উপজ্ঝাযং উপসঙ্কমিত্ৰা আহংসু – ‘‘ভন্তে, মযং পব্বজিতকিচ্চস্স মত্থকং পত্তা, দসন্নঞ্চ কথাৰত্থূনং লাভিনো, সমযো দানি নো দসবলং পস্সিতু’’ন্তি, থেরো তেসং ৰচনং সুত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘ময্হং দসকথাৰত্থুলাভিতং সত্থা জানাতি. অহং ধম্মং দেসেন্তো দসকথাৰত্থূনি অমুঞ্চিত্ৰাৰ দেসেমি, মযি চ গচ্ছন্তে সব্বেপিমে ভিক্খূ মং পরিৰারেত্ৰা গচ্ছিস্সন্তি, এৰং মে গণেন সদ্ধিং গন্ত্ৰা অযুত্তং দসবলং পস্সিতুং, ইমে তাৰ দসবলং পস্সিতুং গচ্ছন্তূ’’তি. অথ তে এৰমাহ – ‘‘আৰুসো, তুম্হে পুরতো গন্ত্ৰা দসবলং পস্সথ, মম ৰচনেন তথাগতস্স পাদে ৰন্দথ, অহম্পি তুম্হাকং গতমগ্গেন আগচ্ছিস্সামী’’তি. তেপি থেরা সব্বে দসবলস্স জাতিভূমিরট্ঠৰাসিনো সব্বে খীণাসৰা সব্বে দসকথাৰত্থুলাভিনো উপজ্ঝাযস্স ওৰাদং অচ্ছিন্দিত্ৰা থেরং ৰন্দিত্ৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরন্তা সট্ঠিযোজনমগ্গং অতিক্কম্ম রাজগহে ৰেল়ুৰনমহাৰিহারং গন্ত্ৰা দসবলস্স পাদে ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুন্তি ভগৰা তেহি সদ্ধিং ‘‘কচ্চি, ভিক্খৰে, খমনীয’’ন্তিআদিনা নযেন মধুরপটিসন্থারং কত্ৰা ‘‘কুতো চ তুম্হে, ভিক্খৰে, আগতত্থা’’তি পুচ্ছিত্ৰা পুন তেহি ‘‘জাতিভূমিতো’’তি ৰুত্তে ‘‘কো নু খো, ভিক্খৰে, জাতিভূমিযং জাতিভূমকানং ভিক্খূনং সব্রহ্মচারীনং এৰং সম্ভাৰিতো ‘অত্তনা চ অপ্পিচ্ছো অপ্পিচ্ছকথঞ্চ ভিক্খূনং কত্তা’’’তি (ম. নি. ১.২৫২) দসকথাৰত্থুলাভিং ভিক্খুং পুচ্ছি. তেপি ‘‘পুণ্ণো নাম, ভন্তে, আযস্মা মন্তাণিপুত্তো’’তি আরোচযিংসু.
তেসং কথং সুত্ৰা আযস্মা সারিপুত্তো থেরং দস্সনকামো অহোসি. অথ সত্থা রাজগহতো সাৰত্থিং অগমাসি. পুণ্ণত্থেরোপি দসবলস্স তত্থ আগতভাৰং সুত্ৰা ‘‘সত্থারং পস্সিস্সামী’’তি গন্ত্ৰা অন্তোগন্ধকুটিযংযেৰ তথাগতং সম্পাপুণি. সত্থা তস্স ধম্মং দেসেসি. থেরো ধম্মং সুত্ৰা দসবলং ৰন্দিত্ৰা পটিসল্লানত্থায অন্ধৰনং গন্ত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে দিৰাৰিহারং নিসীদি. সারিপুত্তত্থেরোপি তস্সাগমনং সুত্ৰা সীসানুলোকিকো গন্ত্ৰা ওকাসং সল্লক্খেত্ৰা তস্মিং রুক্খমূলে নিসিন্নকং উপসঙ্কমিত্ৰা থেরেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৰা তং ৰিসুদ্ধিক্কমং (ম. নি. ১.২৫৭) পুচ্ছি. সোপিস্স পুচ্ছিতপুচ্ছিতং ব্যাকরোন্তো রথৰিনীতূপমায অতিৰিয চিত্তং আরাধেসি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সমনুমোদিংসু.
৪৩৪. অথ নং সত্থা অপরভাগে ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে নিসিন্নো থেরং ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ধম্মকথিকানং যদিদং পুণ্ণো’’তি (অ. নি. ১.১৮৮, ১৯৬) এতদগ্গে ঠপেসি. সো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা সোমনস্সৰসেন পুব্বচরিতাপদানং ৰিভাৰেন্তো অজ্ঝাযকোতিআদিমাহ. তত্থ অজ্ঝাযকোতি অনেকব্রাহ্মণানং ৰাচেতা সিক্খাপেতা. মন্তধরোতি মন্তানং ধারেতাতি অত্থো, ৰেদসঙ্খাতস্স চতুত্থৰেদস্স সজ্ঝাযনসৰনদানানং ৰসেন ধারেতাতি ৰুত্তং হোতি. তিণ্ণং ৰেদানন্তি ইরুৰেদযজুৰেদসামৰেদসঙ্খাতানং তিণ্ণং ৰেদানং ঞাণেন ধারেতব্বতা ‘‘ৰেদো’’তি লদ্ধনামেসু তীসু ৰেদগন্থেসু পারং পরিযোসানং গতোতি অত্থো. পুরক্খতোম্হি সিস্সেহীতি মম নিচ্চপরিৰারভূতেহি সিস্সেহি পরিৰুতো অহং অম্হি. উপগচ্ছিং নরুত্তমন্তি নরানং উত্তমং ভগৰন্তং উপসঙ্কমিং, সমীপং গতোতি অত্থো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
৪৩৮. অভিধম্মনযঞ্ঞূহন্তি অহং তদা তস্স বুদ্ধস্স কালে অভিধম্মনযকোৰিদোতি অত্থো. কথাৰত্থুৰিসুদ্ধিযাতি কথাৰত্থুপ্পকরণে ৰিসুদ্ধিযা ছেকো, অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠিকথাদীসু দসসু কথাৰত্থূসু ৰা ছেকো, তায কথাৰত্থুৰিসুদ্ধিযা সব্বেসং যতিজনানং পণ্ডিতানং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰান বোধেত্ৰান অনাসৰো নিক্কিলেসো ৰিহরামি ৰাসং কপ্পেমি.
৪৩৯. ইতো পঞ্চসতে কপ্পেতি ইতো পঞ্চবুদ্ধপটিমণ্ডিততো ভদ্দকপ্পতো পঞ্চসতে কপ্পে সুপ্পকাসকা সুট্ঠু পাকটা চক্করতনাদি সত্তহি রতনেহি সম্পন্না জম্বুদীপাদিচতুদীপম্হি ইস্সরা পধানা চতুরো চত্তারো চক্কৰত্তিরাজানো অহেসুন্তি অত্থো. সেসং ৰুত্তনযমেৰাতি.
পুণ্ণমন্তাণিপুত্তত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.