৩-৯. খদিরৰনিযত্থেরঅপদানৰণ্ণনা

গঙ্গা ভাগীরথী নামাতিআদিকং আযস্মতো খদিরৰনিযত্থেরস্স অপদানং. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে তিত্থনাৰিককুলে নিব্বত্তিত্ৰা মহাগঙ্গায পযাগতিত্থে তিত্থনাৰায কম্মং করোন্তো একদিৰসং সসাৰকসঙ্ঘং ভগৰন্তং গঙ্গাতীরং উপগতং দিস্ৰা পসন্নমানসো নাৰাসঙ্ঘাটং যোজেত্ৰা মহন্তেন পূজাসক্কারেন পরতীরং পাপেত্ৰা অঞ্ঞতরং ভিক্খুং সত্থারা আরঞ্ঞকানং ভিক্খূনং অগ্গট্ঠানে ঠপিযমানং দিস্ৰা তং ঠানন্তরং পত্থেত্ৰা ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ মহাদানং পৰত্তেত্ৰা পণিধানং অকাসি. ভগৰা তস্স পত্থনায অৰঞ্ঝভাৰং ব্যাকাসি.

সো ততো পট্ঠায পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো উভযসম্পত্তিযো অনুভৰিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধরট্ঠে নালকগামে রূপসারিযা নাম ব্রাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. তং ৰযপ্পত্তং মাতাপিতরো ঘরবন্ধনেন বন্ধিতুকামা হুত্ৰা তস্স আরোচেসুং. সো সারিপুত্তত্থেরস্স পব্বজিতভাৰং সুত্ৰা ‘‘ময্হং জেট্ঠভাতা অয্যো উপতিস্সো ইমং ৰিভৰং ছড্ডেত্ৰা পব্বজিতো, তেন ৰন্তং খেল়পিণ্ডং কথাহং অনুভৰিস্সামী’’তি জাতসংৰেগো পাসং অনুপগচ্ছমানমিগো ৰিয ঞাতকে ৰঞ্চেত্ৰা হেতুসম্পত্তিযা চোদিযমানো ভিক্খূনং সন্তিকং গন্ত্ৰা ধম্মসেনাপতিনো কনিট্ঠভাৰং নিৰেদেত্ৰা অত্তনো পব্বজ্জায ছন্দং আরোচেসি. ভিক্খূ তং পব্বাজেত্ৰা পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সং উপসম্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানে নিযোজেসুং. সো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা খদিরৰনং পৰিসিত্ৰা ৰিস্সমন্তো ঘটেন্তো ৰাযমন্তো ঞাণস্স পরিপাকং গতত্তা নচিরস্সেৰ ছল়ভিঞ্ঞো অরহা অহোসি. সো অরহা হুত্ৰা সত্থারং ধম্মসেনাপতিঞ্চ ৰন্দিতুং সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনং পৰিসিত্ৰা সত্থারং ধম্মসেনাপতিঞ্চ ৰন্দিত্ৰা কতিপাহং জেতৰনে ৰিহাসি. অথ নং সত্থা অরিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো আরঞ্ঞকানং ভিক্খূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি – ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং আরঞ্ঞকানং যদিদং রেৰতো’’তি (অ. নি. ১.১৯৮, ২০৩).

৬২৮. এৰং এতদগ্গট্ঠানং পত্ৰা অত্তনো পুব্বকম্মং সরিত্ৰা পীতিসোমনস্সৰসেন পুব্বচরিতাপদানং পকাসেন্তো গঙ্গা ভাগীরথীতিআদিমাহ. তত্থ গঙ্গাতি গাযমানা ঘোসং কুরুমানা গচ্ছতীতি গঙ্গা. অথ ৰা গো ৰুচ্চতি পথৰী, তস্মিং গতা পৰত্তাতি গঙ্গা. অনোতত্তদহং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা গতট্ঠানে আৰট্টগঙ্গাতি চ পব্বতমত্থকেন গতট্ঠানে বহলগঙ্গাতি চ তিরচ্ছানপব্বতং ৰিজ্ঝিত্ৰা গতট্ঠানে উমঙ্গগঙ্গাতি চ ততো বহলপব্বতং পহরিত্ৰা পঞ্চযোজনং আকাসেন গতট্ঠানে আকাসগঙ্গাতি চ তস্সা পতিতট্ঠানং ভিন্দিত্ৰা জাতং পঞ্চ যোজনং পোক্খরণীকূলং ভিন্দিত্ৰা তত্থ পন পঞ্চঙ্গুলি ৰিয পঞ্চ ধারা হুত্ৰা গঙ্গা যমুনা সরভূ মহী অচিরৰতীতি পঞ্চ নামা হুত্ৰা জম্বুদীপং পঞ্চ ভাগং পঞ্চ কোট্ঠাসং কত্ৰা পঞ্চ ভাগে পঞ্চ কোট্ঠাসে ইতা গতা পৰত্তাতি ভাগীরথী. গঙ্গা চ সা ভাগীরথী চেতি গঙ্গাভাগীরথী. ‘‘ভাগীরথী গঙ্গা’’তি ৰত্তব্বে গাথাবন্ধসুখত্থং পুব্বচরিযৰসেন ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. হিমৰন্তা পভাৰিতাতি সত্তে হিংসতি সীতেন হনতি মথেতি আলোল়েতীতি হিমো, হিমো অস্স অত্থীতি হিমৰা, ততো হিমৰন্ততো পট্ঠায পভাৰিতা পৰত্তা সন্দমানাতি হিমৰন্তপভাৰিতা. কুতিত্থে নাৰিকো আসিন্তি তস্সা গঙ্গায চণ্ডসোতসমাপন্নে ৰিসমতিত্থে কেৰট্টকুলে উপ্পন্নো নাৰিকো আসিং অহোসিন্তি অত্থো. ওরিমে চ তরিং অহন্তি সম্পত্তসম্পত্তমনুস্সে পারিমা তীরা ওরিমং তীরং অহং তরিং তারেসিন্তি অত্থো.

৬২৯. পদুমুত্তরো নাযকোতি দ্ৰিপদানং উত্তমো সত্তে নিব্বানং নাযকো পাপনকো পদুমুত্তরবুদ্ধো মম পুঞ্ঞসম্পত্তিং নিপ্ফাদেন্তো. ৰসীসতসহস্সেহি খীণাসৰসতসহস্সেহি গঙ্গাসোতং তরিতুং তিত্থং পত্তোতি সম্বন্ধো.

৬৩০. বহূ নাৰা সমানেত্ৰাতি সম্পত্তং তং সম্মাসম্বুদ্ধং দিস্ৰা ৰড্ঢকীহি সুট্ঠু সঙ্খতং কতং নিপ্ফাদিতং বহূ নাৰাযো সমানেত্ৰা দ্ৰে দ্ৰে নাৰাযো একতো কত্ৰা তস্সা নাৰায উপরি মণ্ডপছদনং কত্ৰা নরাসভং পদুমুত্তরসম্বুদ্ধং পটিমানিং পূজেসিন্তি অত্থো.

৬৩১. আগন্ত্ৰান চ সম্বুদ্ধোতি এৰং সঙ্ঘটিতায নাৰায তত্থ আগন্ত্ৰান তঞ্চ নাৰকং নাৰমুত্তমং আরুহীতি সম্বন্ধো. ৰারিমজ্ঝে ঠিতো সত্থাতি নাৰমারূল়্হো সত্থা গঙ্গাজলমজ্ঝে ঠিতো সমানো ইমা সোমনস্সপটিসংযুত্তগাথা অভাসথ কথেসীতি সম্বন্ধো.

৬৩২. যো সো তারেসি সম্বুদ্ধন্তি যো সো নাৰিকো গঙ্গাসোতায সম্বুদ্ধং অতারেসি. সঙ্ঘঞ্চাপি অনাসৰন্তি ন কেৰলমেৰ সম্বুদ্ধং তারেসি, অনাসৰং নিক্কিলেসং সঙ্ঘঞ্চাপি তারেসীতি অত্থো. তেন চিত্তপসাদেনাতি তেন নাৰাপাজনকালে উপ্পন্নেন সোমনস্সসহগতচিত্তপসাদেন দেৰলোকে ছসু কামসগ্গেসু রমিস্সতি দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিস্সতীতি অত্থো.

৬৩৩. নিব্বত্তিস্সতি তে ব্যম্হন্তি দেৰলোকে উপ্পন্নস্স তে তুয্হং ব্যম্হং ৰিমানং সুকতং সুট্ঠু নিব্বত্তং নাৰসণ্ঠিতং নাৰাসণ্ঠানং নিব্বত্তিস্সতি পাতুভৰিস্সতীতি অত্থো. আকাসে পুপ্ফছদনন্তি নাৰায উপরিমণ্ডপকতকম্মস্স নিস্সন্দেন সব্বদা গতগতট্ঠানে আকাসে পুপ্ফছদনং ধারযিস্সতীতি সম্বন্ধো.

৬৩৪. অট্ঠপঞ্ঞাসকপ্পম্হীতি ইতো পুঞ্ঞকরণকালতো পট্ঠায অট্ঠপণ্ণাসকপ্পং অতিক্কমিত্ৰা নামেন তারকো নাম চক্কৰত্তী খত্তিযো চাতুরন্তো চতূসু দীপেসু ইস্সরো ৰিজিতাৰী জিতৰন্তো ভৰিস্সতীতি সম্বন্ধো. সেসগাথা উত্তানত্থাৰ.

৬৩৭. রেৰতো নাম নামেনাতি রেৰতীনক্খত্তেন জাতত্তা ‘‘রেৰতো’’তি লদ্ধনামো ব্রহ্মবন্ধু ব্রাহ্মণপুত্তভূতো ভৰিস্সতি ব্রাহ্মণকুলে উপ্পজ্জিস্সতীতি অত্থো.

৬৩৯. নিব্বাযিস্সতিনাসৰোতি নিক্কিলেসো খন্ধপরিনিব্বানেন নিব্বাযিস্সতি.

৬৪০. ৰীরিযং মে ধুরধোরয্হন্তি এৰং পদুমুত্তরেন ভগৰতা ব্যাকতো অহং কমেন পারমিতাকোটিং পত্ৰা মে ময্হং ৰীরিযং অসিথিলৰীরিযং ধুরধোরয্হং ধুরৰাহং ধুরাধারং যোগেহি খেমস্স নিব্ভযস্স নিব্বানস্স অধিৰাহনং আৰহনং অহোসীতি অত্থো. ধারেমি অন্তিমং দেহন্তি ইদানাহং সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে পরিযোসানসরীরং ধারেমীতি সম্বন্ধো.

সো অপরভাগে অত্তনো জাতগামং গন্ত্ৰা ‘‘চালা, উপচালা, সীসূপচালা’’তি তিস্সন্নং ভগিনীনং পুত্তে ‘‘চালা, উপচালা, সীসূপচালা’’তি তযো ভাগিনেয্যে আনেত্ৰা পব্বাজেত্ৰা কম্মট্ঠানে নিযোজেসি. তে কম্মট্ঠানং অনুযুত্তা ৰিহরিংসু.

তস্মিঞ্চ সমযে থেরস্স কোচিদেৰ আবাধো উপ্পন্নো, তং সুত্ৰা সারিপুত্তত্থেরো – ‘‘রেৰতস্স গিলানপুচ্ছনং অধিগমপুচ্ছনঞ্চ করিস্সামী’’তি উপগঞ্ছি. রেৰতত্থেরো ধম্মসেনাপতিং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং দিস্ৰা তেসং সামণেরানং সতুপ্পাদৰসেন ওৰদিযমানো চালেতিগাথং অভাসিত্থ. তত্থ চালে উপচালে সীসূপচালেতি তেসং আলপনং. চালা, উপচালা, সীসূপচালাতি হি ইত্থিলিঙ্গৰসেন লদ্ধনামা তযো দারকা পব্বজিতাপি তথা ৰোহরিয্যন্তি. ‘‘চালী, উপচালী, সীসূপচালীতি তেসং নামানী’’তি চ ৰদন্তি. যদত্থং ‘‘চালে’’তিআদিনা আমন্তনং কতং, তং দস্সেন্তো ‘‘পতিস্সতা নু খো ৰিহরথা’’তি ৰত্ৰা তত্থ কারণং আহ – ‘‘আগতো ৰো ৰালং ৰিয ৰেধী’’তি. পতিস্সতাতি পতিস্সতিকা. খোতি অৰধারণে. আগতোতি আগঞ্ছি. ৰোতি তুম্হাকং. ৰালং ৰিয ৰেধীতি ৰালৰেধি ৰিয. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – তিক্খজৰননিব্বেধিকপঞ্ঞতায ৰালৰেধিরূপো সত্থুকপ্পো তুম্হাকং মাতুলত্থেরো আগতো, তস্মা সমণসঞ্ঞং উপট্ঠপেত্ৰা সতিসম্পজঞ্ঞযুত্তা এৰ হুত্ৰা ৰিহরথ, যথাধিগতে ৰিহারে অপ্পমত্তা ভৰথাতি.

তং সুত্ৰা তে সামণেরা ধম্মসেনাপতিস্স পচ্চুগ্গমনাদিৰত্তং কত্ৰা উভিন্নং মাতুলত্থেরানং পটিসন্থারৰেলাযং নাতিদূরে সমাধিং সমাপজ্জিত্ৰা নিসীদিংসু. ধম্মসেনাপতি রেৰতত্থেরেন সদ্ধিং পটিসন্থারং কত্ৰা উট্ঠাযাসনা তে সামণেরে উপসঙ্কমি. তে তথা কালপরিচ্ছেদস্স কতত্তা থেরে উপসঙ্কমন্তে উট্ঠহিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অট্ঠংসু. থেরো – ‘‘কতরকতরৰিহারেন ৰিহরথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তেহি ‘‘ইমায ইমাযা’’তি ৰুত্তে দারকেপি এৰং ৰিনেন্তো – ‘‘ময্হং ভাতিকো সচ্চৰাদী ৰত ধম্মস্স অনুধম্মচারি’’ন্তি থেরং পসংসন্তো পক্কামি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

খদিরৰনিযত্থেরঅপদানৰণ্ণনা সমত্তা.