৯. আটানাটিযসুত্তৰণ্ণনা
পঠমভাণৰারৰণ্ণনা
২৭৫. এৰং মে সুতন্তি আটানাটিযসুত্তং. তত্রাযমপুব্বপদৰণ্ণনা – চতুদ্দিসং রক্খং ঠপেত্ৰাতি অসুরসেনায নিৰারণত্থং সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স চতূসু দিসাসু আরক্খং ঠপেত্ৰা. গুম্বং ঠপেত্ৰাতি বলগুম্বং ঠপেত্ৰা. ওৰরণং ঠপেত্ৰাতি চতূসু দিসাসু আরক্খকে ঠপেত্ৰা. এৰং সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স আরক্খং সুসংৰিহিতং কত্ৰা আটানাটনগরে নিসিন্না সত্ত বুদ্ধে আরব্ভ ইমং পরিত্তং বন্ধিত্ৰা ‘‘যে সত্থু ধম্মআণং অম্হাকঞ্চ রাজআণং ন সুণন্তি, তেসং ইদঞ্চিদঞ্চ করিস্সামা’’তি সাৰনং কত্ৰা অত্তনোপি চতূসু দিসাসু মহতিযা চ যক্খসেনাযাতিআদীহি চতূহি সেনাহি আরক্খং সংৰিদহিত্ৰা অভিক্কন্তায রত্তিযা…পে… একমন্তং নিসীদিংসু.
অভিক্কন্তায রত্তিযাতি এত্থ অভিক্কন্তসদ্দো খযসুন্দরাভিরূপঅব্ভনুমোদনাদীসু দিস্সতি. তত্থ ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে রত্তি, নিক্খন্তো পঠমো যামো, চিরনিসিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি (অ. নি. ৮.২০) এৰমাদীসু খযে দিস্সতি. ‘‘অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো পণীততরো চা’’তি (অ. নি. ৪.১০০) এৰমাদীসু সুন্দরে.
‘‘কো মে ৰন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;
অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি. (ৰি. ৰ. ৮৫৭);
এৰমাদীসু অভিরূপে. ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতমাতি (পারা. ১৫) এৰমাদীসু অব্ভনুমোদনে. ইধ পন খযে. তেন অভিক্কন্তায রত্তিযা, পরিক্খীণায রত্তিযাতি ৰুত্তং হোতি.
অভিক্কন্তৰণ্ণাতি ইধ অভিক্কন্তসদ্দো অভিরূপে. ৰণ্ণসদ্দো পন ছৰিথুতিকুলৰগ্গকারণসণ্ঠানপমাণরূপাযতনাদীসু দিস্সতি. তত্থ ‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণোসি ভগৰা’’তি (ম. নি. ২.৩৯৯) এৰমাদীসু ছৰিযং. ‘‘কদা সঞ্ঞূল়্হা পন তে, গহপতি, ইমে সমণস্স গোতমস্স ৰণ্ণা’’তি (ম. নি. ২.৭৭) এৰমাদীসু থুতিযং. ‘‘চত্তারোমে, ভো গোতম, ৰণ্ণা’’তি (দী. নি. ১.২৬৬) এৰমাদীসু কুলৰগ্গে. ‘‘অথ কেন নু ৰণ্ণেন গন্ধথেনোতি ৰুচ্চতী’’তিআদীসু (সং. নি. ১.২৩৪) কারণে. ‘‘মহন্তং হত্থিরাজৰণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৰা’’তি (সং. নি. ১.১৩৮) এৰমাদীসু সণ্ঠানে. ‘‘তযো পত্তস্স ৰণ্ণা’’তি (পারা. ৬০২) এৰমাদীসু পমাণে. ‘‘ৰণ্ণো গন্ধো রসো ওজা’’তি এৰমাদীসু রূপাযতনে. সো ইধ ছৰিযং দট্ঠব্বো. তেন ‘‘অভিক্কন্তৰণ্ণা অভিরূপচ্ছৰী’’তি ৰুত্তং হোতি.
কেৰলকপ্পন্তি এত্থ কেৰলসদ্দো অনৰসেসযেভুয্যঅব্যামিস্সানতিরেকদল়্হত্থৰিসংযোগাদিঅনেকত্থো. তথা হিস্স ‘‘কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিয’’ন্তি (পারা. ১) এৰমাদীসু অনৰসেসতা অত্থো. ‘‘কেৰলকপ্পা চ অঙ্গমাগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিতুকামা হোন্তী’’তি (মহাৰ. ৪৩) এৰমাদীসু যেভুয্যতা. ‘‘কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি (মহাৰ. ১) এৰমাদীসু অব্যামিস্সতা. ‘‘কেৰলং সদ্ধামত্তকং নূন অযমাযস্মা’’তি (অ. নি. ৬.৫৫) এৰমাদীসু অনতিরেকতা. ‘‘আযস্মতো, ভন্তে, অনুরুদ্ধস্স বাহিকো নাম সদ্ধিৰিহারিকো কেৰলকপ্পং সঙ্ঘভেদায ঠিতো’’তি (অ. নি. ৪.২৪৩) এৰমাদীসু দল়্হত্থতা. ‘‘কেৰলী ৰুসিতৰা উত্তমপুরিসোতি ৰুচ্চতী’’তি (অ. নি. ১০.১২) এৰমাদীসু ৰিসংযোগো. ইধ পনস্স অনৰসেসত্থো অধিপ্পেতো.
কপ্পসদ্দো পনাযং অভিসদ্দহনৰোহারকালপঞ্ঞত্তিছেদনৰিকপ্পলেসসমন্তভাৰাদিঅনেকত্থো. তথা হিস্স ‘‘ওকপ্পনিযমেতং ভোতো গোতমস্স. যথা তং অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি (ম. নি. ১.৩৮৭) এৰমাদীসু অভিসদ্দহনমত্থো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহি সমণকপ্পেহি ফলং পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৫০) এৰমাদীসু ৰোহারো. ‘‘যেন সুদং নিচ্চকপ্পং ৰিহরামী’’তি (ম. নি. ১.৩৮৭) এৰমাদীসু কালো. ‘‘ইচ্চাযস্মা কপ্পো’’তি (সু. নি. ১০৯৮) এৰমাদীসু পঞ্ঞত্তি. ‘‘অলঙ্কতো কপ্পিতকেসমস্সূ’’তি (ৰি. ৰ. ১০৯৪) এৰমাদীসু ছেদনং. ‘‘কপ্পতি দ্ৰঙ্গুলকপ্পো’’তি (চূল়ৰ. ৪৪৬) এৰমাদীসু ৰিকপ্পো, অত্থি কপ্পো নিপজ্জিতু’’ন্তি (অ. নি. ৮.৮০) এৰমাদীসু লেসো. ‘‘কেৰলকপ্পং ৰেল়ুৰনং ওভাসেত্ৰা’’তি (সং. নি. ১.৯৪) এৰমাদীসু সমন্তভাৰো. ইধ পন সমন্তভাৰো অত্থো অধিপ্পেতো. তস্মা ‘‘কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূট’’ন্তি এত্থ অনৰসেসং সমন্ততো গিজ্ঝকূটন্তি এৰমত্থো দট্ঠব্বো.
ওভাসেত্ৰাতি ৰত্থমালালঙ্কারসরীরসমুট্ঠিতায আভায ফরিত্ৰা, চন্দিমা ৰিয সূরিযো ৰিয চ একোভাসং একপজ্জোতং করিত্ৰাতি অত্থো. একমন্তং নিসীদিংসূতি দেৰতানং দসবলস্স সন্তিকে নিসিন্নট্ঠানং নাম ন বহু, ইমস্মিং পন সুত্তে পরিত্তগারৰৰসেন নিসীদিংসু.
২৭৬. ৰেস্সৰণোতি কিঞ্চাপি চত্তারো মহারাজানো আগতা, ৰেস্সৰণো পন দসবলস্স ৰিস্সাসিকো কথাপৰত্তনে ব্যত্তো সুসিক্খিতো, তস্মা ৰেস্সৰণো মহারাজা ভগৰন্তং এতদৰোচ. উল়ারাতি মহেসক্খানুভাৰসম্পন্না. পাণাতিপাতা ৰেরমণিযাতি পাণাতিপাতে দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকং আদীনৰং দস্সেত্ৰা ততো ৰেরমণিযা ধম্মং দেসেতি. সেসেসুপি এসেৰ নযো. তত্থ সন্তি উল়ারা যক্খা নিৰাসিনোতি তেসু সেনাসনেসু সন্তি উল়ারা যক্খা নিবদ্ধৰাসিনো. আটানাটিযন্তি আটানাটনগরে বদ্ধত্তা এৰংনামং. কিং পন ভগৰতো অপচ্চক্খধম্মো নাম অত্থীতি, নত্থি. অথ কস্মা ৰেস্সৰণো ‘‘উগ্গণ্হাতু, ভন্তে, ভগৰা’’তিআদিমাহ? ওকাসকরণত্থং. সো হি ভগৰন্তং ইমং পরিত্তং সাৰেতুং ওকাসং কারেন্তো এৰমাহ. সত্থু কথিতে ইমং পরিত্তং গরু ভৰিস্সতীতিপি আহ. ফাসুৰিহারাযাতি গমনট্ঠানাদীসু চতূসু ইরিযাপথেসু সুখৰিহারায.
২৭৭. চক্খুমন্তস্সাতি ন ৰিপস্সীযেৰ চক্খুমা, সত্তপি বুদ্ধা চক্খুমন্তো, তস্মা একেকস্স বুদ্ধস্স এতানি সত্ত সত্ত নামানি হোন্তি. সব্বেপি বুদ্ধা চক্খুমন্তো, সব্বে সব্বভূতানুকম্পিনো, সব্বে ন্হাতকিলেসত্তা ন্হাতকা. সব্বে মারসেনাপমদ্দিনো, সব্বে ৰুসিতৰন্তো, সব্বে ৰিমুত্তা, সব্বে অঙ্গতো রস্মীনং নিক্খন্তত্তা অঙ্গীরসা. ন কেৰলঞ্চ বুদ্ধানং এতানেৰ সত্ত নামানি অসঙ্খ্যেয্যানি নামানি সগুণেন মহেসিনোতি ৰুত্তং.
ৰেস্সৰণো পন অত্তনো পাকটনামৰসেন এৰমাহ. তে জনাতি ইধ খীণাসৰা জনাতি অধিপ্পেতা. অপিসুণাথাতি দেসনাসীসমত্তমেতং, অমুসা অপিসুণা অফরুসা মন্তভাণিনোতি অত্থো. মহত্তাতি মহন্তভাৰং পত্তা. ‘‘মহন্তা’’তিপি পাঠো, মহন্তাতি অত্থো. ৰীতসারদাতি নিস্সারদা ৰিগতলোমহংসা.
হিতন্তি মেত্তাফরণেন হিতং. যং নমস্সন্তীতি এত্থ যন্তি নিপাতমত্তং. মহত্তন্তি মহন্তং. অযমেৰ ৰা পাঠো, ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘যে চাপি লোকে কিলেসনিব্বানেন নিব্বুতা যথাভূতং ৰিপস্সিসুং, ৰিজ্জাদিগুণসম্পন্নঞ্চ হিতং দেৰমনুস্সানং গোতমং নমস্সন্তি, তে জনা অপিসুণা, তেসম্পি নমত্থূ’’তি. অট্ঠকথাযং পন তে জনা অপিসুণাতি তে বুদ্ধা অপিসুণাতি এৰং পঠমগাথায বুদ্ধানংযেৰ ৰণ্ণো কথিতো, তস্মা পঠমগাথা সত্তন্নং বুদ্ধানং ৰসেন ৰুত্তা. দুতিযগাথায ‘‘গোতম’’ন্তি দেসনামুখমত্তমেতং. অযম্পি হি সত্তন্নংযেৰ ৰসেন ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা. অযঞ্হেত্থ অত্থো – লোকে পণ্ডিতা দেৰমনুস্সা যং নমস্সন্তি গোতমং, তস্স চ ততো পুরিমানঞ্চ বুদ্ধানং নমত্থূতি.
২৭৮. যতো উগ্গচ্ছতীতি যতো ঠানতো উদেতি. আদিচ্চোতি অদিতিযা পুত্তো, ৰেৰচনমত্তং ৰা এতং সূরিযসদ্দস্স. মহন্তং মণ্ডলং অস্সাতি মণ্ডলীমহা. যস্স চুগ্গচ্ছমানস্সাতি যম্হি উগ্গচ্ছমানে. সংৰরীপি নিরুজ্ঝতীতি রত্তি অন্তরধাযতি. যস্স চুগ্গতেতি যস্মিং উগ্গতে.
রহদোতি উদকরহদো. তত্থাতি যতো উগ্গচ্ছতি সূরিযো, তস্মিং ঠানে. সমুদ্দোতি যো সো রহদোতি ৰুত্তো, সো ন অঞ্ঞো, অথ খো সমুদ্দো. সরিতোদকোতি ৰিসটোদকো, সরিতা নানপ্পকারা নদিযো অস্স উদকে পৰিট্ঠাতি ৰা সরিতোদকো. এৰং তং তত্থ জানন্তীতি তং রহদং তত্থ এৰং জানন্তি. কিন্তি জানন্তি? সমুদ্দো সরিতোদকোতি এৰং জানন্তি.
ইতোতি সিনেরুতো ৰা তেসং নিসিন্নট্ঠানতো ৰা. জনোতি অযং মহাজনো. একনামাতি ইন্দনামেন একনামা. সব্বেসং কির তেসং সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো নামমেৰ নামমকংসু. অসীতি দস একো চাতি একনৰুতিজনা. ইন্দনামাতি ইন্দোতি এৰংনামা. বুদ্ধং আদিচ্চবন্ধুনন্তি কিলেসনিদ্দাপগমনেনাপি বুদ্ধং. আদিচ্চেন সমানগোত্ততাযপি আদিচ্চবন্ধুনং. কুসলেন সমেক্খসীতি অনৰজ্জেন নিপুণেন ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন মহাজনং ওলোকেসি. অমনুস্সাপি তং ৰন্দন্তীতি অমনুস্সাপি তং ‘‘সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন মহাজনং ওলোকেসী’’তি ৰত্ৰা ৰন্দন্তি. সুতং নেতং অভিণ্হসোতি এতং অম্হেহি অভিক্খণং সুতং. জিনং ৰন্দথ গোতমং, জিনং ৰন্দাম গোতমন্তি অম্হেহি পুট্ঠা জিনং ৰন্দাম গোতমন্তি ৰদন্তি.
২৭৯. যেন পেতা পৰুচ্চন্তীতি পেতা নাম কালঙ্কতা, তে যেন দিসাভাগেন নীহরিযন্তূতি ৰুচ্চন্তি. পিসুণা পিট্ঠিমংসিকাতি পিসুণাৰাচা চেৰ পিট্ঠিমংসং খাদন্তা ৰিয পরম্মুখা গরহকা চ. এতে চ যেন নীহরিযন্তূতি ৰুচ্চন্তি, সব্বেপি হেতে দক্খিণদ্ৰারেন নীহরিত্ৰা দক্খিণতো নগরস্স ডয্হন্তু ৰা ছিজ্জন্তু ৰা হঞ্ঞন্তু ৰাতি এৰং ৰুচ্চন্তি. ইতো সা দক্খিণা দিসাতি যেন দিসাভাগেন তে পেতা চ পিসুণাদিকা চ নীহরিযন্তূতি ৰুচ্চন্তি, ইতো সা দক্খিণা দিসা. ইতোতি সিনেরুতো ৰা তেসং নিসিন্নট্ঠানতো ৰা. কুম্ভণ্ডানন্তি তে কির দেৰা মহোদরা হোন্তি, রহস্সঙ্গম্পি চ নেসং কুম্ভো ৰিয মহন্তং হোতি. তস্মা কুম্ভণ্ডাতি ৰুচ্চন্তি.
২৮০. যত্থ চোগ্গচ্ছতি সূরিযোতি যস্মিং দিসাভাগে সূরিযো অত্থং গচ্ছতি.
২৮১. যেনাতি যেন দিসাভাগেন. মহানেরূতি মহাসিনেরু পব্বতরাজা. সুদস্সনোতি সোৰণ্ণমযত্তা সুন্দরদস্সনো. সিনেরুস্স হি পাচীনপস্সং রজতমযং, দক্খিণপস্সং মণিমযং, পচ্ছিমপস্সং ফলিকমযং, উত্তরপস্সং সোৰণ্ণমযং, তং মনুঞ্ঞদস্সনং হোতি. তস্মা যেন দিসাভাগেন সিনেরু সুদস্সনোতি অযমেত্থত্থো. মনুস্সা তত্থ জাযন্তীতি তত্থ উত্তরকুরুম্হি মনুস্সা জাযন্তি. অমমাতি ৰত্থাভরণপানভোজনাদীসুপি মমত্তৰিরহিতা. অপরিগ্গহাতি ইত্থিপরিগ্গহেন অপরিগ্গহা. তেসং কির ‘‘অযং ময্হং ভরিযা’’তি মমত্তং ন হোতি, মাতরং ৰা ভগিনিং ৰা দিস্ৰা ছন্দরাগো নুপ্পজ্জতি.
নপি নীযন্তি নঙ্গলাতি নঙ্গলানিপি তত্থ ‘‘কসিকম্মং করিস্সামা’’তি ন খেত্তং নীযন্তি. অকট্ঠপাকিমন্তি অকট্ঠে ভূমিভাগে অরঞ্ঞে সযমেৰ জাতং. তণ্ডুলপ্ফলন্তি তণ্ডুলাৰ তস্স ফলং হোতি.
তুণ্ডিকীরে পচিত্ৰানাতি উক্খলিযং আকিরিত্ৰা নিদ্ধুমঙ্গারেন অগ্গিনা পচিত্ৰা. তত্থ কির জোতিকপাসাণা নাম হোন্তি. অথ খো তে তযো পাসাণে ঠপেত্ৰা তং উক্খলিং আরোপেন্তি. পাসাণেহি তেজো সমুট্ঠহিত্ৰা তং পচতি. ততো ভুঞ্জন্তি ভোজনন্তি ততো উক্খলিতো ভোজনমেৰ ভুঞ্জন্তি, অঞ্ঞো সূপো ৰা ব্যঞ্জনং ৰা ন হোতি, ভুঞ্জন্তানং চিত্তানুকূলোযেৰস্স রসো হোতি. তে তং ঠানং সম্পত্তানং দেন্তিযেৰ, মচ্ছরিযচিত্তং নাম ন হোতি. বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধাদযোপি মহিদ্ধিকা তত্থ গন্ত্ৰা পিণ্ডপাতং গণ্হন্তি.
গাৰিং একখুরং কত্ৰাতি গাৰিং গহেত্ৰা একখুরং ৰাহনমেৰ কত্ৰা. তং অভিরুয্হ ৰেস্সৰণস্স পরিচারকা যক্খা. অনুযন্তি দিসোদিসন্তি তায তায দিসায চরন্তি. পসুং একখুরং কত্ৰাতি ঠপেত্ৰা গাৰিং অৰসেসচতুপ্পদজাতিকং পসুং একখুরং ৰাহনমেৰ কত্ৰা দিসোদিসং অনুযন্তি.
ইত্থিং ৰা ৰাহনং কত্ৰাতি যেভুয্যেন গব্ভিনিং মাতুগামং ৰাহনং করিত্ৰা. তস্সা পিট্ঠিযা নিসীদিত্ৰা চরন্তি. তস্সা কির পিট্ঠি ওনমিতুং সহতি. ইতরা পন ইত্থিযো যানে যোজেন্তি. পুরিসং ৰাহনং কত্ৰাতি পুরিসে গহেত্ৰা যানে যোজেন্তি. গণ্হন্তা চ সম্মাদিট্ঠিকে গহেতুং ন সক্কোন্তি. যেভুয্যেন পচ্চন্তিমমিলক্খুৰাসিকে গণ্হন্তি. অঞ্ঞতরো কিরেত্থ জানপদো একস্স থেরস্স সমীপে নিসীদিত্ৰা নিদ্দাযতি, থেরো ‘‘উপাসক অতিৰিয নিদ্দাযসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অজ্জ, ভন্তে, সব্বরত্তিং ৰেস্সৰণদাসেহি কিলমিতোম্হী’’তি আহ.
কুমারিং ৰাহনং কত্ৰাতি কুমারিযো গহেত্ৰা একখুরং ৰাহনং কত্ৰা রথে যোজেন্তি. কুমারৰাহনেপি এসেৰ নযো. পচারা তস্স রাজিনোতি তস্স রঞ্ঞো পরিচারিকা. হত্থিযানং অস্সযানন্তি ন কেৰলং গোযানাদীনিযেৰ, হত্থিঅস্সযানাদীনিপি অভিরুহিত্ৰা ৰিচরন্তি. দিব্বং যানন্তি অঞ্ঞম্পি নেসং বহুৰিধং দিব্বযানং উপট্ঠিতমেৰ হোতি, এতানি তাৰ নেসং উপকপ্পনযানানি. তে পন পাসাদে ৰরসযনম্হি নিপন্নাপি পীঠসিৰিকাদীসু চ নিসিন্নাপি ৰিচরন্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘পাসাদা সিৰিকা চেৰা’’তি. মহারাজস্স যসস্সিনোতি এৰং আনুভাৰসম্পন্নস্স যসস্সিনো মহারাজস্স এতানি যানানি নিব্বত্তন্তি.
তস্স চ নগরা অহু অন্তলিক্খে সুমাপিতাতি তস্স রঞ্ঞো আকাসে সুট্ঠু মাপিতা এতে আটানাটাদিকা নগরা অহেসুং, নগরানি ভৰিংসূতি অত্থো. একঞ্হিস্স নগরং আটানাটা নাম আসি, একং কুসিনাটা নাম, একং পরকুসিনাটা নাম, একং নাটসূরিযা নাম, একং পরকুসিটনাটা নাম.
উত্তরেন কসিৰন্তোতি তস্মিং ঠত্ৰা উজুং উত্তরদিসায কসিৰন্তো নাম অঞ্ঞং নগরং. জনোঘমপরেন চাতি এতস্স অপরভাগে জনোঘং নাম অঞ্ঞং নগরং. নৰনৰতিযোতি অঞ্ঞম্পি নৰনৰতিযো নাম একং নগরং. অপরং অম্বরঅম্বরৰতিযো নাম. আল়কমন্দাতি অপরম্পি আল়কমন্দা নাম রাজধানী.
তস্মা কুৰেরো মহারাজাতি অযং কির অনুপ্পন্নে বুদ্ধে কুৰেরো নাম ব্রাহ্মণো হুত্ৰা উচ্ছুৰপ্পং কারেত্ৰা সত্ত যন্তানি যোজেসি. একিস্সায যন্তসালায উট্ঠিতং আযং আগতাগতস্স মহাজনস্স দত্ৰা পুঞ্ঞং অকাসি. অৰসেসসালাহি তত্থেৰ বহুতরো আযো উট্ঠাসি, সো তেন পসীদিত্ৰা অৰসেসসালাসুপি উপ্পজ্জনকং গহেত্ৰা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি দানং অদাসি. সো কালং কত্ৰা চাতুমহারাজিকেসু কুৰেরো নাম দেৰপুত্তো জাতো. অপরভাগে ৰিসাণায রাজধানিযা রজ্জং কারেসি. ততো পট্ঠায ৰেস্সৰণোতি ৰুচ্চতি.
পচ্চেসন্তো পকাসেন্তীতি পটিএসন্তো ৰিসুং ৰিসুং অত্থে উপপরিক্খমানা অনুসাসমানা অঞ্ঞে দ্ৰাদস যক্খরট্ঠিকা পকাসেন্তি. তে কির যক্খরট্ঠিকা সাসনং গহেত্ৰা দ্ৰাদসন্নং যক্খদোৰারিকানং নিৰেদেন্তি. যক্খদোৰারিকা তং সাসনং মহারাজস্স নিৰেদেন্তি. ইদানি তেসং যক্খরট্ঠিকানং নামং দস্সেন্তো ততোলাতিআদিমাহ. তেসু কির একো ততোলা নাম, একো তত্তলা নাম, একো ততোতলা নাম, একো ওজসি নাম, একো তেজসি নাম, একো ততোজসী নাম. সূরো রাজাতি একো সূরো নাম, একো রাজা নাম, একো সূরোরাজা নাম, অরিট্ঠো নেমীতি একো অরিট্ঠো নাম, একো নেমি নাম, একো অরিট্ঠনেমি নাম.
রহদোপি তত্থ ধরণী নামাতি তত্থ পনেকো নামেন ধরণী নাম উদকরহদো অত্থি, পণ্ণাসযোজনা মহাপোক্খরণী অত্থীতি ৰুত্তং হোতি. যতো মেঘা পৰস্সন্তীতি যতো পোক্খরণিতো উদকং গহেত্ৰা মেঘা পৰস্সন্তি. ৰস্সা যতো পতাযন্তীতি যতো ৰুট্ঠিযো অৰত্থরমানা নিগচ্ছন্তি. মেঘেসু কির উট্ঠিতেসু ততো পোক্খরণিতো পুরাণউদকং ভস্সতি. উপরি মেঘো উট্ঠহিত্ৰা তং পোক্খরণিং নৰোদকেন পূরেতি. পুরাণোদকং হেট্ঠিমং হুত্ৰা নিক্খমতি. পরিপুণ্ণায পোক্খরণিযা ৰলাহকা ৰিগচ্ছন্তি. সভাপীতি সভা. তস্সা কির পোক্খরণিযা তীরে সালৰতিযা নাম লতায পরিক্খিত্তো দ্ৰাদসযোজনিকো রতনমণ্ডপো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.
পযিরুপাসন্তীতি নিসীদন্তি. তত্থ নিচ্চফলা রুক্খাতি তস্মিং ঠানে তং মণ্ডপং পরিৰারেত্ৰা সদা ফলিতা অম্বজম্বুআদযো রুক্খা নিচ্চপুপ্ফিতা চ চম্পকমালাদযোতি দস্সেতি. নানাদিজগণাযুতাতি ৰিৰিধপক্খিসঙ্ঘসমাকুলা. মযূরকোঞ্চাভিরুদাতি মযূরেহি কোঞ্চসকুণেহি চ অভিরুদা উপগীতা.
জীৰঞ্জীৰকসদ্দেত্থাতি ‘‘জীৰ জীৰা’’তি এৰং ৰিরৰন্তানং জীৰঞ্জীৰকসকুণানম্পি এত্থ সদ্দো অত্থি. ওট্ঠৰচিত্তকাতি ‘‘উট্ঠেহি, চিত্ত, উট্ঠেহি চিত্তা’’তি এৰং ৰস্সমানা উট্ঠৰচিত্তকসকুণাপি তত্থ ৰিচরন্তি. কুক্কুটকাতি ৰনকুক্কুটকা. কুল়ীরকাতি সুৰণ্ণকক্কটকা. ৰনেতি পদুমৰনে. পোক্খরসাতকাতি পোক্খরসাতকা নাম সকুণা.
সুকসাল়িকসদ্দেত্থাতি সুকানঞ্চ সাল়িকানঞ্চ সদ্দো এত্থ. দণ্ডমাণৰকানি চাতি মনুস্সমুখসকুণা. তে কির দ্ৰীহি হত্থেহি সুৰণ্ণদণ্ডং গহেত্ৰা একং পোক্খরপত্তং অক্কমিত্ৰা অনন্তরে পোক্খরপত্তে সুৰণ্ণদণ্ডং নিক্খিপন্তা ৰিচরন্তি. সোভতি সব্বকালং সাতি সা পোক্খরণী সব্বকালং সোভতি. কুৰেরনল়িনীতি কুৰেরস্স নল়িনী পদুমসরভূতা, সা ধরণী নাম পোক্খরণী সদা নিরন্তরং সোভতি.
২৮২. যস্স কস্সচীতি ইদং ৰেস্সৰণো আটানাটিযং রক্খং নিট্ঠপেত্ৰা তস্সা পরিকম্মং দস্সেন্তো আহ. তত্থ সুগ্গহিতাতি অত্থঞ্চ ব্যঞ্জনঞ্চ পরিসোধেত্ৰা সুট্ঠু উগ্গহিতা. সমত্তা পরিযাপুতাতি পদব্যঞ্জনানি অহাপেত্ৰা পরিপুণ্ণং উগ্গহিতা. অত্থম্পি পাল়িম্পি ৰিসংৰাদেত্ৰা সব্বসো ৰা পন অপ্পগুণং কত্ৰা ভণন্তস্স হি পরিত্তং তেজৰন্তং ন হোতি, সব্বসো পগুণং কত্ৰা ভণন্তস্সেৰ তেজৰন্তং হোতি. লাভহেতু উগ্গহেত্ৰা ভণন্তস্সাপি অত্থং ন সাধেতি, নিস্সরণপক্খে ঠত্ৰা মেত্তং পুরেচারিকং কত্ৰা ভণন্তস্সেৰ অত্থায হোতীতি দস্সেতি. যক্খপচারোতি যক্খপরিচারকো.
ৰত্থুং ৰাতি ঘরৰত্থুং ৰা. ৰাসং ৰাতি তত্থ নিবদ্ধৰাসং ৰা. সমিতিন্তি সমাগমং. অনাৰয্হন্তি ন আৰাহযুত্তং. অৰিৰয্হন্তি ন ৰিৰাহযুত্তং. তেন সহ আৰাহৰিৰাহং ন করেয্যুন্তি অত্থো. অত্তাহিপি পরিপুণ্ণাহীতি ‘‘কল়ারক্খি কল়ারদন্তা’’তি এৰং এতেসং অত্তভাৰং উপনেত্ৰা ৰুত্তাহি পরিপুণ্ণব্যঞ্জনাহি পরিভাসাহি পরিভাসেয্যুং যক্খঅক্কোসেহি নাম অক্কোসেয্যুন্তি অত্থো. রিত্তম্পিস্স পত্তন্তি ভিক্খূনং পত্তসদিসমেৰ লোহপত্তং হোতি. তং সীসে নিক্কুজ্জিতং যাৰ গলৰাটকা ভস্সতি. অথ নং মজ্ঝে অযোখীলেন আকোটেন্তি.
চণ্ডাতি কোধনা. রুদ্ধাতি ৰিরুদ্ধা. রভসাতি করণুত্তরিযা. নেৰ মহারাজানং আদিযন্তীতি ৰচনং ন গণ্হন্তি, আণং ন করোন্তি. মহারাজানং পুরিসকানন্তি অট্ঠৰীসতিযক্খসেনাপতীনং. পুরিসকানন্তি যক্খসেনাপতীনং যে মনস্সা তেসং. অৰরুদ্ধা নামাতি পচ্চামিত্তা ৰেরিনো. উজ্ঝাপেতব্বন্তি পরিত্তং ৰত্ৰা অমনুস্সে পটিক্কমাপেতুং অসক্কোন্তেন এতেসং যক্খানং উজ্ঝাপেতব্বং, এতে জানাপেতব্বাতি অত্থো.
পরিত্তপরিকম্মকথা
ইধ পন ঠত্ৰা পরিত্তস্স পরিকম্মং কথেতব্বং. পঠমমেৰ হি আটানাটিযসুত্তং ন ভণিতব্বং, মেত্তসুত্তং ধজগ্গসুত্তং রতনসুত্তন্তি ইমানি সত্তাহং ভণিতব্বানি. সচে মুঞ্চতি, সুন্দরং. নো চে মুঞ্চতি, আটানাটিযসুত্তং ভণিতব্বং, তং ভণন্তেন ভিক্খুনা পিট্ঠং ৰা মংসং ৰা ন খাদিতব্বং, সুসানে ন ৰসিতব্বং. কস্মা? অমনুস্সা ওকাসং লভন্তি. পরিত্তকরণট্ঠানং হরিতুপলিত্তং কারেত্ৰা তত্থ পরিসুদ্ধং আসনং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদিতব্বং.
পরিত্তকারকো ভিক্খু ৰিহারতো ঘরং নেন্তেহি ফলকাৰুধেহি পরিৰারেত্ৰা নেতব্বো. অব্ভোকাসে নিসীদিত্ৰা ন ৰত্তব্বং, দ্ৰারৰাতপানানি পিদহিত্ৰা নিসিন্নেন আৰুধহত্থেহি সংপরিৰারিতেন মেত্তচিত্তং পুরেচারিকং কত্ৰা ৰত্তব্বং. পঠমং সিক্খাপদানি গাহাপেত্ৰা সীলে পতিট্ঠিতস্স পরিত্তং কাতব্বং. এৰম্পি মোচেতুং অসক্কোন্তেন ৰিহারং আনেত্ৰা চেতিযঙ্গণে নিপজ্জাপেত্ৰা আসনপূজং কারেত্ৰা দীপে জালাপেত্ৰা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা মঙ্গলকথা ৰত্তব্বা. সব্বসন্নিপাতো ঘোসেতব্বো. ৰিহারস্স উপৰনে জেট্ঠকরুক্খো নাম হোতি, তত্থ ভিক্খুসঙ্ঘো তুম্হাকং আগমনং পটিমানেতীতি পহিণিতব্বং. সব্বসন্নিপাতট্ঠানে অনাগন্তুং নাম ন লব্ভতি. ততো অমনুস্সগহিতকো ‘‘ত্ৰং কো নামা’’তি পুচ্ছিতব্বো. নামে কথিতে নামেনেৰ আলপিতব্বো. ইত্থন্নাম তুয্হং মালাগন্ধাদীসু পত্তি আসনপূজায পত্তি পিণ্ডপাতে পত্তি, ভিক্খুসঙ্ঘেন তুয্হং পণ্ণাকারত্থায মহামঙ্গলকথা ৰুত্তা, ভিক্খুসঙ্ঘে গারৰেন এতং মুঞ্চাহীতি মোচেতব্বো. সচে ন মুঞ্চতি, দেৰতানং আরোচেতব্বং ‘‘তুম্হে জানাথ, অযং অমনুস্সো অম্হাকং ৰচনং ন করোতি, মযং বুদ্ধআণং করিস্সামা’’তি পরিত্তং কাতব্বং. এতং তাৰ গিহীনং পরিকম্মং. সচে পন ভিক্খু অমনুস্সেন গহিতো হোতি, আসনানি ধোৰিত্ৰা সব্বসন্নিপাতং ঘোসাপেত্ৰা গন্ধমালাদীসু পত্তিং দত্ৰা পরিত্তং ভণিতব্বং. ইদং ভিক্খূনং পরিকম্মং.
ৰিক্কন্দিতব্বন্তি সব্বসন্নিপাতং ঘোসাপেত্ৰা অট্ঠৰীসতি যক্খসেনাপতযো কন্দিতব্বা. ৰিরৰিতব্বন্তি ‘‘অযং যক্খো গণ্হাতী’’তিআদীনি ভণন্তেন তেহি সদ্ধিং কথেতব্বং. তত্থ গণ্হাতীতি সরীরে অধিমুচ্চতি. আৰিসতীতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. অথ ৰা লগ্গতি ন অপেতীতি ৰুত্তং হোতি. হেঠেতীতি উপ্পন্নং রোগং ৰড্ঢেন্তো বাধতি. ৰিহেঠেতীতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. হিংসতীতি অপ্পমংসলোহিতং করোন্তো দুক্খাপেতি. ৰিহিংসতীতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. ন মুঞ্চতীতি অপ্পমাদগাহো হুত্ৰা মুঞ্চিতুং ন ইচ্ছতি, এৰং এতেসং ৰিরৰিতব্বং.
২৮৩. ইদানি যেসং এৰং ৰিরৰিতব্বং, তে দস্সেতুং কতমেসং যক্খানন্তিআদিমাহ. তত্থ ইন্দো সোমোতিআদীনি তেসং নামানি. তেসু ৰেস্সামিত্তোতি ৰেস্সামিত্তপব্বতৰাসী একো যক্খো. যুগন্ধরোপি যুগন্ধরপব্বতৰাসীযেৰ. হিরি নেত্তি চ মন্দিযোতি হিরি চ নেত্তি চ মন্দিযো চ. মণি মাণি ৰরো দীঘোতি মণি চ মাণি চ ৰরো চ দীঘো চ. অথো সেরীসকো সহাতি তেহি সহ অঞ্ঞো সেরীসকো নাম. ‘‘ইমেসং যক্খানং…পে… উজ্ঝাপেতব্ব’’ন্তি অযং যক্খো ইমং হেঠেতি ৰিহেঠেতি ন মুঞ্চতীতি এৰং এতেসং যক্খসেনাপতীনং আরোচেতব্বং. ততো তে ভিক্খুসঙ্ঘো অত্তনো ধম্মআণং করোতি, মযম্পি অম্হাকং যক্খরাজআণং করোমাতি উস্সুক্কং করিস্সন্তি. এৰং অমনুস্সানং ওকাসো ন ভৰিস্সতি, বুদ্ধসাৰকানং ফাসুৰিহারো চ ভৰিস্সতীতি দস্সেন্তো ‘‘অযং খো সা, মারিস, আটানাটিযা রক্খা’’তিআদিমাহ. তং সব্বং, ততো পরঞ্চ উত্তানত্থমেৰাতি.
সুমঙ্গলৰিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায
আটানাটিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.