মহাসীৰত্থেরৰত্থু
থেরো কির অট্ঠারস মহাগণে ৰাচেসি. তস্সোৰাদে ঠত্ৰা তিংসসহস্সা ভিক্খূ অরহত্তং পাপুণিংসু. অথেকো ভিক্খু ‘‘ময্হং তাৰ অব্ভন্তরে গুণা অপ্পমাণা, কীদিসা নু খো মে আচরিযস্স গুণা’’তি আৰজ্জন্তো পুথুজ্জনভাৰং পস্সিত্ৰা ‘‘অম্হাকং আচরিযো অঞ্ঞেসং অৰস্সযো হোতি, অত্তনো ভৰিতুং ন সক্কোতি, ওৰাদমস্স দস্সামী’’তি আকাসেন গন্ত্ৰা ৰিহারসমীপে ওতরিত্ৰা দিৰাট্ঠানে নিসিন্নং আচরিযং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰত্তং দস্সেত্ৰা একমন্তং নিসীদি.
থেরো – ‘‘কিং কারণা আগতোসি পিণ্ডপাতিকা’’তি আহ. একং অনুমোদনং গণ্হিস্সামীতি আগতোস্মি, ভন্তেতি. ওকাসো ন ভৰিস্সতি, আৰুসোতি? ৰিতক্কমাল়কে ঠিতকালে পুচ্ছিস্সামি, ভন্তেতি. তস্মিং ঠানে অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. ভিক্খাচারমগ্গে, ভন্তেতি. তত্রাপি অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. দুপট্টনিৰাসনট্ঠানে, সঙ্ঘাটিপারুপনট্ঠানে, পত্তনীহরণট্ঠানে, গামে চরিত্ৰা আসনসালাযং যাগুপীতকালে, ভন্তেতি. তত্থ অট্ঠকথাথেরা অত্তনো কঙ্খং ৰিনোদেন্তি, আৰুসোতি. অন্তোগামতো নিক্খন্তকালে পুচ্ছিস্সামি, ভন্তেতি. তত্রাপি অঞ্ঞে পুচ্ছন্তি, আৰুসোতি. অন্তরামগ্গে, ভন্তে, ভোজনসালাযং ভত্তকিচ্চপরিযোসানে, ভন্তে, দিৰাট্ঠানে, পাদধোৰনকালে, মুখধোৰনকালে, ভন্তেতি? তদা অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. ততো পট্ঠায যাৰ অরুণা অপরে পুচ্ছন্তি, আৰুসোতি. দন্তকট্ঠং গহেত্ৰা মুখধোৰনত্থং গমনকালে, ভন্তেতি? তদা অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. মুখং ধোৰিত্ৰা আগমনকালে, ভন্তেতি? তত্রাপি অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. সেনাসনং পৰিসিত্ৰা নিসিন্নকালে, ভন্তেতি? তত্রাপি অঞ্ঞে পুচ্ছন্তীতি. ভন্তে, ননু মুখং ধোৰিত্ৰা সেনাসনং পৰিসিত্ৰা তযো চত্তারো পল্লঙ্কে উসুমং গাহাপেত্ৰা যোনিসোমনসিকারে কম্মং করোন্তানং ওকাসকালেন ভৰিতব্বং সিযা, মরণখণম্পি ন লভিস্সথ, ভন্তে, ফলকসদিসত্থ ভন্তে পরস্স অৰস্সযো হোথ, অত্তনো ভৰিতুং ন সক্কোথ, ন মে তুম্হাকং অনুমোদনায অত্থোতি আকাসে উপ্পতিত্ৰা অগমাসি.
থেরো – ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো পরিযত্তিযা কম্মং নত্থি, ময্হং পন অঙ্কুসকো ভৰিস্সামীতি আগতো’’তি ঞত্ৰা ‘‘ইদানি ওকাসো ন ভৰিস্সতি, পচ্চূসকালে গমিস্সামী’’তি পত্তচীৰরং সমীপে কত্ৰা সব্বং দিৰসভাগং পঠমযামমজ্ঝিমযামঞ্চ ধম্মং ৰাচেত্ৰা পচ্ছিমযামে একস্মিং থেরে উদ্দেসং গহেত্ৰা নিক্খন্তে পত্তচীৰরং গহেত্ৰা তেনেৰ সদ্ধিং নিক্খন্তো. নিসিন্নঅন্তেৰাসিকা আচরিযো কেনচি পপঞ্চেন নিক্খন্তোতি মঞ্ঞিংসু. নিক্খন্তো থেরো কোচি দেৰ সমানাচরিযভিক্খূতি সঞ্ঞং অকাসি.
থেরো কির ‘‘মাদিসস্স অরহত্তং নাম কিং, দ্ৰীহতীহেনেৰ পাপুণিত্ৰা পচ্চাগমিস্সামী’’তি অন্তেৰাসিকানং অনারোচেত্ৰাৰ আসাল়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খতেরসিযা নিক্খন্তো গামন্তপব্ভারং গন্ত্ৰা চঙ্কমং আরুয্হ কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো তং দিৰসং অরহত্তং গহেতুং নাসক্খি. উপোসথদিৰসে সম্পত্তে ‘‘দ্ৰীহতীহেন অরহত্তং গণ্হিস্সামীতি আগতো, গহেতুং পন নাসক্খিং. তযো মাসে পন তীণি দিৰসানি ৰিয যাৰ মহাপৰারণা তাৰ জানিস্সামী’’তি ৰস্সং উপগন্ত্ৰাপি গহেতুং নাসক্খি. পৰারণাদিৰসে চিন্তেসি – ‘‘অহং দ্ৰীহতীহেন অরহত্তং গণ্হিস্সামীতি আগতো, তেমাসেনাপি নাসক্খিং, সব্রহ্মচারিনো পন ৰিসুদ্ধিপৰারণং পৰারেন্তী’’তি. তস্সেৰং চিন্তযতো অস্সুধারা পৰত্তন্তি. ততো ‘‘ন মঞ্চে ময্হং চতূহি ইরিযাপথেহি মগ্গফলং উপ্পজ্জিস্সতি, অরহত্তং অপ্পত্ৰা নেৰ মঞ্চে পিট্ঠিং পসারেস্সামি, ন পাদে ধোৰিস্সামী’’তি মঞ্চং উস্সাপেত্ৰা ঠপেসি. পুন অন্তোৰস্সং পত্তং, অরহত্তং গহেতুং নাসক্খিযেৰ. একূনতিংসপৰারণাসু অস্সুধারা পৰত্তন্তি. গামদারকা থেরস্স পাদেসু ফালিতট্ঠানানি কণ্টকেহি সিব্বন্তি, দৰং করোন্তাপি ‘‘অয্যস্স মহাসীৰত্থেরস্স ৰিয পাদা হোন্তূ’’তি দৰং করোন্তি.
থেরো তিংসসংৰচ্ছরে মহাপৰারণাদিৰসে আলম্বণফলকং নিস্সায ঠিতো ‘‘ইদানি মে তিংস ৰস্সানি সমণধম্মং করোন্তস্স, নাসক্খিং অরহত্তং পাপুণিতুং, অদ্ধা মে ইমস্মিং অত্তভাৰে মগ্গো ৰা ফলং ৰা নত্থি, ন মে লদ্ধং সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিসুদ্ধিপৰারণং পৰারেতু’’ন্তি চিন্তেসি. তস্সেৰং চিন্তযতোৰ দোমনস্সং উপ্পজ্জি, অস্সুধারা পৰত্তন্তি. অথ অৰিদূরট্ঠানে একা দেৰধীতা রোদমানা অট্ঠাসি. ‘‘কো এত্থ রোদসী’’তি? ‘‘অহং, ভন্তে, দেৰধীতা’’তি. ‘‘কস্মা রোদসী’’তি? ‘‘রোদমানেন মগ্গফলং নিব্বত্তিতং, তেন অহম্পি একং দ্ৰে মগ্গফলানি নিব্বত্তেস্সামীতি রোদামি, ভন্তে’’তি.
ততো থেরো – ‘‘ভো মহাসীৰত্থের, দেৰতাপি তযা সদ্ধিং কেল়িং করোন্তি, অনুচ্ছৰিকং নু খো তে এত’’ন্তি ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং অগ্গহেসি. সো ‘‘ইদানি নিপজ্জিস্সামী’’তি সেনাসনং পটিজগ্গিত্ৰা মঞ্চকং পঞ্ঞপেত্ৰা উদকট্ঠানে উদকং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা ‘‘পাদে ধোৰিস্সামী’’তি সোপানফলকে নিসীদি.
অন্তেৰাসিকাপিস্স ‘‘অম্হাকং আচরিযস্স সমণধম্মং কাতুং গচ্ছন্তস্স তিংস ৰস্সানি, সক্খি নু খো ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং, নাসক্খী’’তি আৰজ্জযমানা ‘‘অরহত্তং পত্ৰা পাদধোৰনত্থং নিসিন্নো’’তি দিস্ৰা ‘‘অম্হাকং আচরিযো অম্হাদিসেসু অন্তেৰাসিকেসু তিট্ঠন্তেসু ‘অত্তনাৰ পাদে ধোৰিস্সতী’তি অট্ঠানমেতং, অহং ধোৰিস্সামি অহং ধোৰিস্সামী’’তি তিংসসহস্সানিপি আকাসেন গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘পাদে ধোৰিস্সাম, ভন্তে’’তি আহংসু. আৰুসো, ইদানি তিংস ৰস্সানি হোন্তি মম পাদানং অধোতানং, তিট্ঠথ, তুম্হে, অহমেৰ ধোৰিস্সামীতি.
সক্কোপি আৰজ্জন্তো – ‘‘ময্হং অয্যো মহাসীৰত্থেরো অরহত্তং পত্তো তিংসসহস্সানং অন্তেৰাসিকানং ‘পাদে ধোৰিস্সামা’তি আগতানং পাদে ধোৰিতুং ন দেতি. মাদিসে পন উপট্ঠাকে তিট্ঠন্তে ‘ময্হং অয্যো সযং পাদে ধোৰিস্সতী’তি অট্ঠানমেতং, অহং ধোৰিস্সামী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৰা সুজাতায দেৰিযা সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘস্স সন্তিকে পাতুরহোসি. সো সুজং অসুরকঞ্ঞং পুরতো কত্ৰা ‘‘অপেথ, ভন্তে, মাতুগামো’’তি ওকাসং কারেত্ৰা থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পুরতো উক্কুটিকো নিসীদিত্ৰা ‘‘পাদে ধোৰিস্সামি, ভন্তে’’তি আহ. কোসিয, ইদানি মে তিংস ৰস্সানি পাদানং অধোতানং, দেৰতানঞ্চ পকতিযাপি মনুস্সসরীরগন্ধো নাম জেগুচ্ছো, যোজনসতে ঠিতানম্পি কণ্ঠে আসত্তকুণপং ৰিয হোতি, অহমেৰ ধোৰিস্সামীতি. ভন্তে, অযং গন্ধো নাম ন পঞ্ঞাযতি, তুম্হাকং পন সীলগন্ধো ছ দেৰলোকে অতিক্কমিত্ৰা উপরি ভৰগ্গং পত্ৰা ঠিতো. সীলগন্ধতো অঞ্ঞো উত্তরিতরো গন্ধো নাম নত্থি, ভন্তে, তুম্হাকং সীলগন্ধেনম্হি আগতোতি ৰামহত্থেন গোপ্ফকসন্ধিযং গহেত্ৰা দক্খিণহত্থেন পাদতলং পরিমজ্জি. দহরকুমারস্সেৰ পাদা অহেসুং. সক্কো পাদে ধোৰিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা দেৰলোকমেৰ গতো.
এৰং ‘‘ন লভামি সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিসুদ্ধিপৰারণং পৰারেতু’’ন্তি আৰজ্জন্তস্স উপ্পন্নং দোমনস্সং নিস্সায ভিক্খুনো মঞ্ঞনৰসেন ৰিপস্সনায আরম্মণম্পি ৰিপস্সনাপি মগ্গোপি ফলম্পি সৰিতক্কসৰিচারদোমনস্সন্তি চ অৰিতক্কাৰিচারদোমনস্সন্তি চ ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
তত্থ একো ভিক্খু সৰিতক্কসৰিচারদোমনস্সে ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা ইদং দোমনস্সং কিং নিস্সিতন্তি উপধারেন্তো ৰত্থুনিস্সিতন্তি পজানাতীতি ফস্সপঞ্চমকে ৰুত্তনযেনেৰ অনুক্কমেন অরহত্তে পতিট্ঠাতি. একো অৰিতক্কাৰিচারে দোমনস্সে ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ অরহত্তে পতিট্ঠাতি. তত্থ অভিনিৰিট্ঠদোমনস্সেসুপি সৰিতক্কসৰিচারতো অৰিতক্কঅৰিচারং পণীততরং. সৰিতক্কসৰিচারদোমনস্সৰিপস্সনাতোপি অৰিতক্কাৰিচারদোমনস্সৰিপস্সনা পণীততরা. সৰিতক্কসৰিচারদোমনস্সফলসমাপত্তিতোপি অৰিতক্কাৰিচারদোমনস্সফলসমাপত্তিযেৰ পণীততরা. তেনাহ ভগৰা – ‘‘যে অৰিতক্কঅৰিচারে তে পণীততরে’’তি.
৩৬২. এৰরূপা উপেক্খা ন সেৰিতব্বাতি এৰরূপা গেহসিতউপেক্খা ন সেৰিতব্বা. গেহসিতউপেক্খা নাম ‘‘তত্থ কতমা ছ গেহসিতউপেক্খা. চক্খুনা রূপং দিস্ৰা উপ্পজ্জতি উপেক্খা বালস্স মূল়্হস্স পুথুজ্জনস্স অনোধিজিনস্স অৰিপাকজিনস্স অনাদীনৰদস্সাৰিনো অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স, যা এৰরূপা উপেক্খা, রূপং সা নাতিৰত্ততি, তস্মা সা উপেক্খা গেহসিতাতি ৰুচ্চতী’’তি এৰং ছসু দ্ৰারেসু ইট্ঠারম্মণে আপাথগতে গুল়পিণ্ডিকে নিলীনমক্খিকা ৰিয রূপাদীনি অনতিৰত্তমানা তত্থেৰ লগ্গা লগ্গিতা হুত্ৰা উপ্পন্না কামগুণনিস্সিতা উপেক্খা ন সেৰিতব্বা.
এৰরূপা উপেক্খা সেৰিতব্বাতি এৰরূপা নেক্খম্মসিতা উপেক্খা সেৰিতব্বা. নেক্খম্মসিতা উপেক্খা নাম – ‘‘তত্থ কতমা ছ নেক্খম্মসিতা উপেক্খা? রূপানং ত্ৰেৰ অনিচ্চতং ৰিদিত্ৰা ৰিপরিণামৰিরাগনিরোধং ‘পুব্বে চেৰ রূপা এতরহি চ, সব্বে তে রূপা অনিচ্চা, দুক্খা, ৰিপরিণামধম্মা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতো উপ্পজ্জতি উপেক্খা, যা এৰরূপা উপেক্খা, রূপং সা অতিৰত্ততি, তস্মা সা উপেক্খা নেক্খম্মসিতাতি ৰুচ্চতী’’তি (ম. নি. ৩.৩০৮). এৰং ছসু দ্ৰারেসু ইট্ঠানিট্ঠআরম্মণে আপাথগতে ইট্ঠে অরজ্জন্তস্স, অনিট্ঠে অদুস্সন্তস্স, অসমপেক্খনেন অসম্মুয্হন্তস্স উপ্পন্না ৰিপস্সনা ঞাণসম্পযুত্তা উপেক্খা. অপিচ ৰেদনাসভাগা তত্র মজ্ঝত্তুপেক্খাপি এত্থ উপেক্খাৰ. তস্মা সেৰিতব্বাতি অযং নেক্খম্মৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন অনুস্সতিট্ঠানৰসেন পঠমদুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানৰসেন চ উপ্পজ্জনকউপেক্খা সেৰিতব্বা নাম.
এত্থ যং চে সৰিতক্কং সৰিচারন্তি তাযপি নেক্খম্মসিতউপেক্খায যং নেক্খম্মৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন অনুস্সতিট্ঠানৰসেন পঠমজ্ঝানৰসেন চ উপ্পন্নং সৰিতক্কসৰিচারং উপেক্খন্তি জানেয্য. যং চে অৰিতক্কং অৰিচারন্তি যং পন দুতিযজ্ঝানাদিৰসেন উপ্পন্নং অৰিতক্কাৰিচারং উপেক্খন্তি জানেয্য. যে অৰিতক্কে অৰিচারে তে পণীততরেতি এতাসু দ্ৰীসু যা অৰিতক্কঅৰিচারা, সা পণীততরাতি অত্থো. ইমিনা কিং কথিতং হোতি? দ্ৰিন্নং অরহত্তং কথিতং. একো হি ভিক্খু সৰিতক্কসৰিচারউপেক্খায ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অযং উপেক্খা কিং নিস্সিতাতি উপধারেন্তো ৰত্থুনিস্সিতাতি পজানাতীতি ফস্সপঞ্চমকে ৰুত্তনযেনেৰ অনুক্কমেন অরহত্তে পতিট্ঠাতি. একো অৰিতক্কাৰিচারায উপেক্খায ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ অরহত্তে পতিট্ঠাতি. তত্থ অভিনিৰিট্ঠউপেক্খাসুপি সৰিতক্কসৰিচারতো অৰিতক্কাৰিচারা পণীততরা. সৰিতক্কসৰিচারউপেক্খাৰিপস্সনাতোপি অৰিতক্কাৰিচারউপেক্খাৰিপস্সনাপণীততরা. সৰিতক্কসৰিচারউপেক্খাফলসমাপত্তিতোপি অৰিতক্কাৰিচারুপেক্খাফলসমাপত্তিযেৰ পণীততরা. তেনাহ ভগৰা ‘‘যে অৰিতক্কে অৰিচারে তে পণীততরে’’তি.
৩৬৩. এৰং পটিপন্নো খো, দেৰানমিন্দ, ভিক্খু পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খানিরোধসারুপ্পগামিনিং পটিপদং পটিপন্নো হোতীতি ভগৰা অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠপেসি. সক্কো পন সোতাপত্তিফলং পত্তো. বুদ্ধানঞ্হি অজ্ঝাসযো হীনো ন হোতি, উক্কট্ঠোৰ হোতি. একস্সপি বহূনম্পি ধম্মং দেসেন্তা অরহত্তেনেৰ কূটং গণ্হন্তি. সত্তা পন অত্তনো অনুরূপে উপনিস্সযে ঠিতা কেচি সোতাপন্না হোন্তি, কেচি সকদাগামী, কেচি অনাগামী, কেচি অরহন্তো. রাজা ৰিয হি ভগৰা, রাজকুমারা ৰিয ৰেনেয্যা. যথা হি রাজা ভোজনকালে অত্তনো পমাণেন পিণ্ডং উদ্ধরিত্ৰা রাজকুমারানং উপনেতি, তে ততো অত্তনো মুখপ্পমাণেনেৰ কবল়ং করোন্তি, এৰং ভগৰা অত্তজ্ঝাসযানুরূপায দেসনায অরহত্তেনেৰ কূটং গণ্হাতি. ৰেনেয্যা অত্তনো উপনিস্সযপ্পমাণেন ততো সোতাপত্তিফলমত্তং ৰা সকদাগামিঅনাগামিঅরহত্তফলমেৰ ৰা গণ্হন্তি. সক্কো পন সোতাপন্নো জাতো. সোতাপন্নো চ হুত্ৰা ভগৰতো পুরতোযেৰ চৰিত্ৰা তরুণসক্কো হুত্ৰা নিব্বত্তি, দেৰতানঞ্হি চৰমানানং অত্তভাৰস্স গতাগতট্ঠানং নাম ন পঞ্ঞাযতি, দীপসিখাগমনং ৰিয হোতি. তস্মা সেসদেৰতা ন জানিংসু. সক্কো পন সযং চুতত্তা ভগৰা চ অপ্পটিহতঞাণত্তা দ্ৰেৰ জনা জানিংসু. অথ সক্কো চিন্তেসি ‘‘ময্হঞ্হি ভগৰতা তীসু ঠানেসু নিব্বত্তিতফলমেৰ কথিতং, অযঞ্চ পন মগ্গো ৰা ফলং ৰা সকুণিকায ৰিয উপ্পতিত্ৰা গহেতুং ন সক্কা, আগমনীযপুব্বভাগপটিপদায অস্স ভৰিতব্বং. হন্দাহং উপরি খীণাসৰস্স পুব্বভাগপটিপদং পুচ্ছামী’’তি.