পঞ্চসিখগীতগাথাৰণ্ণনা
৩৪৮. অস্সাৰেসীতি সাৰেসি. বুদ্ধূপসঞ্হিতাতি বুদ্ধং আরব্ভ বুদ্ধং নিস্সযং কত্ৰা পৰত্তাতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো.
ৰন্দে তে পিতরং ভদ্দে, তিম্বরুং সূরিযৰচ্ছসেতি এত্থ সূরিযৰচ্ছসাতি সূরিযসমানসরীরা. তস্সা কির দেৰধীতায পাদন্ততো রস্মি উট্ঠহিত্ৰা কেসন্তং আরোহতি, তস্মা বালসূরিযমণ্ডলসদিসা খাযতি, ইতি নং ‘‘সূরিযৰচ্ছসা’’তি সঞ্জানন্তি. তং সন্ধাযাহ – ‘‘ভদ্দে, সূরিযৰচ্ছসে, তৰ পিতরং তিম্বরুং গন্ধব্বদেৰরাজানং ৰন্দামী’’তি. যেন জাতাসি কল্যাণীতি যেন কারণভূতেন যং তিম্বরুং দেৰরাজানং নিস্সায ত্ৰং জাতা, কল্যাণী সব্বঙ্গসোভনা. আনন্দজননী মমাতি ময্হং পীতিসোমনস্সৰড্ঢনী.
ৰাতোৰ সেদতং কন্তোতি যথা সঞ্জাতসেদানং সেদহরণত্থং ৰাতো ইট্ঠো হোতি কন্তো মনাপো, এৰন্তি অত্থো. পানীযংৰ পিপাসতোতি পাতুমিচ্ছন্তস্স পিপাসতো পিপাসাভিভূতস্স. অঙ্গীরসীতি অঙ্গে রস্মিযো অস্সাতি অঙ্গীরসী, তমেৰ আরব্ভ আলপন্তো ৰদতি. ধম্মো অরহতামিৰাতি অরহন্তানং নৰলোকুত্তরধম্মো ৰিয.
জিঘচ্ছতোতি ভুঞ্জিতুকামস্স খুদাভিভূতস্স. জলন্তমিৰ ৰারিনাতি যথা কোচি জলন্তং জাতৰেদং উদককুম্ভেন নিব্বাপেয্য, এৰং তৰ কারণা উপ্পন্নং মম কামরাগপরিল়াহং নিব্বাপেহীতি ৰদতি.
যুত্তং কিঞ্জক্খরেণুনাতি পদুমকেসররেণুনা যুত্তং. নাগো ঘম্মাভিতত্তো ৰাতি ঘম্মাভিতত্তহত্থী ৰিয. ওগাহে তে থনূদরন্তি যথা সো নাগো পোক্খরণিং ওগাহিত্ৰা পিৰিত্ৰা অগ্গসোণ্ডমত্তং পঞ্ঞাযমানং কত্ৰা নিমুগ্গো সুখং সাতং ৰিন্দতি, এৰং কদা নু খো তে থনূদরং থনৰেমজ্ঝং উদরঞ্চ ওতরিত্ৰা অহং সুখং সাতং পটিলভিস্সামীতি ৰদতি.
‘‘অচ্চঙ্কুসোৰ নাগোৰ, জিতং মে তুত্ততোমরং;
কারণং নপ্পজানামি, সম্মত্তো লক্খণূরুযা’’তি. –
এত্থ তুত্তং ৰুচ্চতি কণ্ণমূলে ৰিজ্ঝনঅযদণ্ডকো. তোমরন্তি পাদাদীসু ৰিজ্ঝনদণ্ডতোমরং. অঙ্কুসোতি মত্থকে ৰিজ্ঝনকুটিলকণ্টকো. যো চ নাগো পভিন্নমত্তো অচ্চঙ্কুসো হোতি, অঙ্কুসং অতীতো; অঙ্কুসেন ৰিজ্ঝিযমানোপি ৰসং ন গচ্ছতি, সো ‘‘জিতং মযা তুত্ততোমরং, যো অহং অঙ্কুসস্সপি ৰসং ন গচ্ছামী’’তি মদদপ্পেন কিঞ্চি কারণং ন বুজ্ঝতি. যথা সো অচ্চঙ্কুসো নাগো ‘‘জিতং মে তুত্ততোমর’’ন্তি কিঞ্চি কারণং নপ্পজানাতি, এৰং অহম্পি লক্খণসম্পন্নঊরুতায লক্খণূরুযা সম্মত্তো মত্তো পমত্তো উম্মত্তো ৰিয কিঞ্চি কারণং নপ্পজানামীতি ৰদতি. অথ ৰা অচ্চঙ্কুসোৰ নাগো অহম্পি সম্মত্তো লক্খণূরুযা কিঞ্চি ততো ৰিরাগকারণং নপ্পজানামি. কস্মা? যস্মা তেন নাগেন ৰিয জিতং মে তুত্ততোমরং, ন কস্সচি ৰদতো ৰচনং আদিযামি.
তযি গেধিতচিত্তোস্মীতি ভদ্দে লক্খণূরু তযি বদ্ধচিত্তোস্মি. গেধিতচিত্তোতি ৰা গেধং অজ্ঝুপেতচিত্তো. চিত্তং ৰিপরিণামিতন্তি পকতিং জহিত্ৰা ঠিতং. পটিগন্তুং ন সক্কোমীতি নিৰত্তিতুং ন সক্কোমি. ৰঙ্কঘস্তোৰ অম্বুজোতি বল়িসং গিলিত্ৰা ঠিতমচ্ছো ৰিয. ‘‘ঘসো’’তিপি পাঠো, অযমেৰত্থো.
ৰামূরূতি ৰামাকারেন সণ্ঠিতঊরু, কদলিক্খন্ধসদিসঊরূতি ৰা অত্থো. সজাতি আলিঙ্গ. মন্দলোচনেতি ইত্থিযো ন তিখিণং নিজ্ঝাযন্তি মন্দং আলোচেন্তি ওলোকেন্তি, তস্মা ‘‘মন্দলোচনা’’তি ৰুচ্চন্তি. পলিস্সজাতি সব্বতোভাগেন আলিঙ্গ. এতং মে অভিপত্থিতন্তি এতং মযা অভিণ্হং পত্থিতং.
অপ্পকো ৰত মে সন্তোতি পকতিযাৰ মন্দো সমানো. ৰেল্লিতকেসিযাতি কেসা মুঞ্চিত্ৰা পিট্ঠিযং ৰিস্সট্ঠকালে সপ্পো ৰিয ৰেল্লন্তা গচ্ছন্তা অস্সাতি ৰেল্লিতকেসী, তস্সা ৰেল্লিতকেসিযা. অনেকভাৰো সমুপ্পাদীতি অনেকৰিধো জাতো. অনেকভাগোতি ৰা পাঠো. অরহন্তেৰ দক্খিণাতি অরহন্তম্হি দিন্নদানং ৰিয নানপ্পকারতো পভিন্নো.
যং মে অত্থি কতং পুঞ্ঞন্তি যং মযা কতং পুঞ্ঞমত্থি. অরহন্তেসু তাদিসূতি তাদিলক্খণপ্পত্তেসু অরহন্তেসু. তযা সদ্ধিং ৰিপচ্চতন্তি সব্বং তযা সদ্ধিমেৰ ৰিপাকং দেতু.
একোদীতি একীভাৰং গতো. নিপকো সতোতি নেপক্কং ৰুচ্চতি পঞ্ঞা, তায সমন্নাগতোতি নিপকো. সতিযা সমন্নাগতত্তা সতো. অমতং মুনি জিগীসানোতি যথা সো বুদ্ধমুনি অমতং নিব্বানং জিগীসতি পরিযেসতি, এৰং তং অহং সূরিযৰচ্ছসে জিগীসামি পরিযেসামি. যথা ৰা সো অমতং জিগীসানো এসন্তো গৰেসন্তো ৰিচরতি, এৰাহং তং এসন্তো গৰেসন্তো ৰিচরামীতিপি অত্থো.
যথাপি মুনি নন্দেয্য, পত্ৰা সম্বোধিমুত্তমন্তি যথা বুদ্ধমুনি বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পত্ৰা নন্দেয্য তোসেয্য. এৰং নন্দেয্যন্তি এৰমেৰ অহম্পি তযা মিস্সীভাৰং গতো নন্দেয্যং, পীতিসোমনস্সজাতো ভৰেয্যন্তি ৰদতি.
তাহং ভদ্দে ৰরেয্যাহেতি অহেতি আমন্তনং, অহে ভদ্দে সূরিযৰচ্ছসে, সক্কেন দেৰানমিন্দেন ‘‘কিং দ্ৰীসু দেৰলোকেসু দেৰরজ্জং গণ্হসি, সুরিযৰচ্ছস’’ন্তি, এৰং ৰরে দিন্নে দেৰরজ্জং পহায ‘‘সূরিযৰচ্ছসং গণ্হামী’’তি এৰং তং অহং ৰরেয্যং ইচ্ছেয্যং গণ্হেয্যন্তি অত্থো.
সালংৰ ন চিরং ফুল্লন্তি তৰ পিতু নগরদ্ৰারে নচিরং পুপ্ফিতো সালো অত্থি. সো অতিৰিয মনোহরো. তং নচিরং ফুল্লসালং ৰিয. পিতরং তে সুমেধসেতি অতিসস্সিরীকং তৰ পিতরং ৰন্দমানো নমস্সামি নমো করোমি. যস্সাসেতাদিসী পজাতি যস্স আসি এতাদিসী ধীতা.
৩৪৯. সংসন্দতীতি কস্মা গীতসদ্দস্স চেৰ ৰীণাসদ্দস্স চ ৰণ্ণং কথেসি? কিং তত্থ ভগৰতো সারাগো অত্থীতি? নত্থি. ছল়ঙ্গুপেক্খায উপেক্খকো ভগৰা এতাদিসেসু ঠানেসু, কেৰলং ইট্ঠানিট্ঠং জানাতি, ন তত্থ রজ্জতি. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো চক্খু, পস্সতি ভগৰা চক্খুনা রূপং, ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি, সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো সোত’’ন্তিআদি (সং. নি. ৪.২৩২). সচে পন ৰণ্ণং ন কথেয্য, পঞ্চসিখো ‘‘ওকাসো মে কতো’’তি ন জানেয্য. অথ সক্কো ‘‘ভগৰতা পঞ্চসিখস্স ওকাসো ন কতো’’তি দেৰতা গহেত্ৰা ততোৰ পটিনিৰত্তেয্য, ততো মহাজানিযো ভৰেয্য. ৰণ্ণে পন কথিতে ‘‘কতো ভগৰতা পঞ্চসিখস্স ওকাসো’’তি দেৰতাহি সদ্ধিং উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্হং পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জনাৰসানে অসীতিযা দেৰতাসহস্সেহি সদ্ধিং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিস্সতীতি ঞত্ৰা ৰণ্ণং কথেসি.
তত্থ কদা সংযূল়্হাতি কদা গন্থিতা পিণ্ডিতা. তেন খো পনাহং, ভন্তে, সমযেনাতি তেন সমযেন তস্মিং তুম্হাকং সম্বোধিপ্পত্তিতো পট্ঠায অট্ঠমে সত্তাহে. ভদ্দা নাম সূরিযৰচ্ছসাতি নামতো ভদ্দা সরীরসম্পত্তিযা সূরিযৰচ্ছসা. ভগিনীতি ৰোহারৰচনমেতং, দেৰধীতাতি অত্থো. পরকামিনীতি পরং কামেতি অভিকঙ্খতি.
উপনচ্চন্তিযাতি নচ্চমানায. সা কির একস্মিং সমযে চাতুমহারাজিকদেৰেহি সদ্ধিং সক্কস্স দেৰরাজস্স নচ্চং দস্সনত্থায গতা, তস্মিঞ্চ খণে সক্কো তথাগতস্স অট্ঠ যথাভুচ্চে গুণে পযিরুদাহাসি. এৰং তস্মিং দিৰসে গন্ত্ৰা নচ্চন্তী অস্সোসি.