দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদৰণ্ণনা

৯৩. দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদে দিট্ঠধম্মোতি পচ্চক্খধম্মো ৰুচ্চতি, তত্থ তত্থ পটিলদ্ধত্তভাৰস্সেতং অধিৰচনং. দিট্ঠধম্মে নিব্বানং দিট্ঠধম্মনিব্বানং, ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে দুক্খৰূপসমনন্তি অত্থো. তং ৰদন্তীতি দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা. পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানন্তি পরমং দিট্ঠধম্মনিব্বানং উত্তমন্তি অত্থো.

৯৪. পঞ্চহি কামগুণেহীতি মনাপিযরূপাদীহি পঞ্চহি কামকোট্ঠাসেহি বন্ধনেহি ৰা. সমপ্পিতোতি সুট্ঠু অপ্পিতো অল্লীনো হুত্ৰা. সমঙ্গীভূতোতি সমন্নাগতো. পরিচারেতীতি তেসু কামগুণেসু যথাসুখং ইন্দ্রিযানি চারেতি সঞ্চারেতি ইতোচিতো চ উপনেতি. অথ ৰা লল়তি রমতি কীল়তি. এত্থ চ দুৰিধা কামগুণা – মানুসকা চেৰ দিব্বা চ. মানুসকা মন্ধাতুকামগুণসদিসা দট্ঠব্বা, দিব্বা পরনিম্মিতৰসৰত্তিদেৰরাজস্স কামগুণসদিসাতি. এৰরূপে কামে উপগতানঞ্হি তে দিট্ঠধম্মনিব্বানসম্পত্তিং পঞ্ঞপেন্তি.

৯৫. দুতিযৰারে হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চা পটিপীল়নট্ঠেন দুক্খা, পকতিজহনট্ঠেন ৰিপরিণামধম্মাতি ৰেদিতব্বা. তেসং ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰাতি তেসং কামানং ৰিপরিণামসঙ্খাতা অঞ্ঞথাভাৰা, যম্পি মে অহোসি, তম্পি মে নত্থীতি ৰুত্তনযেন উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. তত্থ অন্তোনিজ্ঝাযনলক্খণো সোকো, তন্নিস্সিতলালপ্পনলক্খণো পরিদেৰো, কাযপ্পটিপীল়নলক্খণং দুক্খং, মনোৰিঘাতলক্খণং দোমনস্সং, ৰিসাদলক্খণো উপাযাসো, ৰিৰিচ্চেৰ কামেহীতিআদীনমত্থো ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তো.

৯৬. ৰিতক্কিতন্তি অভিনিরোপনৰসেন পৰত্তো ৰিতক্কো. ৰিচারিতন্তি অনুমজ্জনৰসেন পৰত্তো ৰিচারো. এতেনেতন্তি এতেন ৰিতক্কিতেন চ ৰিচারিতেন চ এতং পঠমজ্ঝানং ওল়ারিকং সকণ্ডকং ৰিয খাযতি.

৯৭-৯৮. পীতিগতন্তি পীতিযেৰ. চেতসো উপ্পিলাৰিতত্তন্তি চিত্তস্স উপ্পিলভাৰকরণং. চেতসো আভোগোতি ঝানা ৰুট্ঠায তস্মিং সুখে পুনপ্পুনং চিত্তস্স আভোগো মনসিকারো সমন্নাহারোতি. সেসমেত্থ দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদে উত্তানমেৰ.

এত্তাৰতা সব্বাপি দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিযো কথিতা হোন্তি. যাসং সত্তেৰ উচ্ছেদদিট্ঠিযো, সেসা সস্সতদিট্ঠিযো.

১০০-১০৪. ইদানি – ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে’’তি ইমিনা ৰারেন সব্বেপি তে অপরন্তকপ্পিকে একজ্ঝং নিয্যাতেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং ৰিস্সজ্জেতি. পুন – ‘‘ইমেহি, খো তে ভিক্খৰে’’তিআদিনা ৰারেন সব্বেপি তে পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকে একজ্ঝং নিয্যাতেত্ৰা তদেৰ ঞাণং ৰিস্সজ্জেতি. ইতি ‘‘কতমে চ তে, ভিক্খৰে, ধম্মা’’তিআদিম্হি পুচ্ছমানোপি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমেৰ পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জমানোপি সত্তানং অজ্ঝাসযং তুলায তুলযন্তো ৰিয সিনেরুপাদতো ৰালুকং উদ্ধরন্তো ৰিয দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি উদ্ধরিত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমেৰ ৰিস্সজ্জেতি. এৰমযং যথানুসন্ধিৰসেন দেসনা আগতা.

তযো হি সুত্তস্স অনুসন্ধী – পুচ্ছানুসন্ধি, অজ্ঝাসযানুসন্ধি, যথানুসন্ধীতি. তত্থ ‘‘এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – কিং নু খো, ভন্তে, ওরিমং তীরং, কিং পারিমং তীরং, কো মজ্ঝে সংসীদো, কো থলে উস্সাদো, কো মনুস্সগ্গাহো, কো অমনুস্সগ্গাহো, কো আৰট্টগ্গাহো, কো অন্তোপূতিভাৰো’’তি (সং. নি. ৪.২৪১) এৰং পুচ্ছন্তানং ভগৰতা ৰিস্সজ্জিতসুত্তৰসেন পুচ্ছানুসন্ধি ৰেদিতব্বো.

অথ খো অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘ইতি কির ভো রূপং অনত্তা…, ৰেদনা…, সঞ্ঞা…, সঙ্খারা …, ৰিঞ্ঞাণং অনত্তা, অনত্তকতানি কির কম্মানি কমত্তানং ফুসিস্সন্তী’’তি. অথ খো ভগৰা তস্স ভিক্খুনো চেতসা চেতো পরিৰিতক্কমঞ্ঞায ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ৰিজ্জতি, যং ইধেকচ্চো মোঘপুরিসো অৰিদ্ৰা অৰিজ্জাগতো তণ্হাধিপতেয্যেন চেতসা সত্থুসাসনং অতিধাৰিতব্বং মঞ্ঞেয্য – ‘‘ইতি কির ভো রূপং অনত্তা…পে… ফুসিস্সন্তী’’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি (ম. নি. ৩.১০). এৰং পরেসং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা ভগৰতা ৰুত্তসুত্তৰসেন অজ্ঝাসযানুসন্ধি ৰেদিতব্বো.

যেন পন ধম্মেন আদিম্হি দেসনা উট্ঠিতা, তস্স ধম্মস্স অনুরূপধম্মৰসেন ৰা পটিপক্খৰসেন ৰা যেসু সুত্তেসু উপরি দেসনা আগচ্ছতি, তেসং ৰসেন যথানুসন্ধি ৰেদিতব্বো. সেয্যথিদং, আকঙ্খেয্যসুত্তে হেট্ঠা সীলেন দেসনা উট্ঠিতা, উপরি ছ অভিঞ্ঞা আগতা. ৰত্থসুত্তে হেট্ঠা কিলেসেন দেসনা উট্ঠিতা, উপরি ব্রহ্মৰিহারা আগতা. কোসম্বকসুত্তে হেট্ঠা ভণ্ডনেন উট্ঠিতা, উপরি সারণীযধম্মা আগতা. ককচূপমে হেট্ঠা অক্খন্তিযা উট্ঠিতা, উপরি ককচূপমা আগতা. ইমস্মিম্পি ব্রহ্মজালে হেট্ঠা দিট্ঠিৰসেন দেসনা উট্ঠিতা, উপরি সুঞ্ঞতাপকাসনং আগতং. তেন ৰুত্তং – ‘‘এৰমযং যথানুসন্ধিৰসেন দেসনা আগতা’’তি.