(১০.) দসকনিদ্দেসৰণ্ণনা

৯৬৬. দসকনিদ্দেসে কিলেসা এৰ কিলেসৰত্থূনি. আঘাতৰত্থূনি পনেত্থ ‘‘অনত্থং মে অচরী’’তিআদীনং ৰসেন অৰিকোপেতব্বে খাণুকণ্টকাদিম্হিপি অট্ঠানে উপ্পন্নাঘাতেন সদ্ধিং ৰুত্তানি.

৯৭০. মিচ্ছত্তেসু মিচ্ছাঞাণন্তি পাপকিরিযাসু উপাযচিন্তাৰসেন পাপং কত্ৰা ‘সুকতং মযা’তি পচ্চৰেক্খণাকারেন উপ্পন্নো মোহো. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি অৰিমুত্তস্সেৰ সতো ৰিমুত্তসঞ্ঞিতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

দসকনিদ্দেসৰণ্ণনা.

তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসৰণ্ণনা

৯৭৩. তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসে তণ্হাৰিচরিতানীতি তণ্হাসমুদাচারা তণ্হাপৰত্তিযো. অজ্ঝত্তিকস্স উপাদাযাতি অজ্ঝত্তিকং খন্ধপঞ্চকং উপাদায. ইদঞ্হি উপযোগত্থে সামিৰচনং. অস্মীতি হোতীতি যদেতং অজ্ঝত্তং খন্ধপঞ্চকং উপাদায তণ্হামানদিট্ঠিৰসেন সমূহগাহতো ‘অস্মী’তি হোতি, তস্মিং সতীতি অত্থো. ইত্থস্মীতি হোতীতিআদীসু পন এৰং সমূহতো ‘অহ’ন্তি গহণে সতি ততো অনুপনিধায চ উপনিধায চাতি দ্ৰিধা গহণং হোতি. তত্থ অনুপনিধাযাতি অঞ্ঞং আকারং অনুপগম্ম সকভাৰমেৰ আরম্মণং কত্ৰা ‘ইত্থস্মী’তি হোতি; খত্তিযাদীসু ‘ইদংপকারো অহ’ন্তি এৰং তণ্হামানদিট্ঠিৰসেন হোতীতি অত্থো. ইদং তাৰ অনুপনিধায গহণং. উপনিধায গহণং পন দুৰিধং হোতি – সমতো চ অসমতো চ. তং দস্সেতুং এৰস্মীতি চ অঞ্ঞথাস্মীতি চ ৰুত্তং. তত্থ এৰস্মীতি ইদং সমতো উপনিধায গহণং; যথা অযং খত্তিযো, যথা অযং ব্রাহ্মণো, এৰং অহম্পীতি অত্থো. অঞ্ঞথাস্মীতি ইদং পন অসমতো গহণং; যথাযং খত্তিযো, যথাযং ব্রাহ্মণো, ততো অঞ্ঞথা অহং হীনো ৰা অধিকো ৰাতি অত্থো. ইমানি তাৰ পচ্চুপ্পন্নৰসেন চত্তারি তণ্হাৰিচরিতানি. ভৰিস্সন্তিআদীনি পন চত্তারি অনাগতৰসেন ৰুত্তানি. সেসং পুরিমচতুক্কে ৰুত্তনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. অস্মীতি সস্সতো অস্মি. সাতস্মীতি অসস্সতো অস্মি. অসস্মীতি সতস্মীতি ৰা পাঠো. তত্থ অত্থীতি অসং; নিচ্চস্সেতং অধিৰচনং. সীদতীতি সতং; অনিচ্চস্সেতং অধিৰচনং. ইতি ইমানি দ্ৰে সস্সতুচ্ছেদৰসেন ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি. ইতো পরানি সিযন্তিআদীনি চত্তারি সংসযপরিৰিতক্কৰসেন ৰুত্তানি. তানি পুরিমচতুক্কে ৰুত্তনযেনেৰ অত্থতো ৰেদিতব্বানি. অপাহং সিযন্তিআদীনি পন চত্তারি ‘‘অপি নামাহং ভৰেয্য’’ন্তি এৰং পত্থনাকপ্পনৰসেন ৰুত্তানি. তানি পুরিমচতুক্কে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বানি. এৰমেতেসু –

দ্ৰে দিট্ঠিসীসা চত্তারো, সুদ্ধসীসা সীসমূলকা;

তযো তযোতি এতানি, অট্ঠারস ৰিভাৰযে.

এতেসু হি সস্সতুচ্ছেদৰসেন ৰুত্তা দ্ৰে দিট্ঠিসীসা নাম. অস্মীতি, ভৰিস্সন্তি, সিযন্তি, অপাহং সিযন্তি এতে চত্তারো সুদ্ধসীসাএৰ. ইত্থস্মীতি আদযো তযো তযোতি দ্ৰাদস সীসমূলকা নামাতি. এৰমেতে দ্ৰে দিট্ঠিসীসা, চত্তারো সুদ্ধসীসা, দ্ৰাদস সীসমূলকাতি অট্ঠারস তণ্হাৰিচরিতধম্মা ৰেদিতব্বা.

৯৭৪. ইদানি পটিপাটিযাৰ তে ধম্মে ভাজেত্ৰা দস্সেতুং কথঞ্চ অস্মীতি হোতীতিআদি আরদ্ধং. তত্থ কঞ্চি ধম্মং অনৰকারিং করিত্ৰাতি রূপৰেদনাদীসু কঞ্চি একধম্মম্পি অৰিনিব্ভোগং কত্ৰা, একেকতো অগ্গহেত্ৰা, সমূহতোৰ গহেত্ৰাতি অত্থো. অস্মীতি ছন্দং পটিলভতীতি পঞ্চক্খন্ধে নিরৰসেসতো গহেত্ৰা ‘অহ’ন্তি তণ্হং পটিলভতি. মানদিট্ঠীসুপি এসেৰ নযো. তত্থ কিঞ্চাপি অযং তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসো, মানদিট্ঠিযো পন ন ৰিনা তণ্হায, তস্মা তদেকট্ঠৰসেন ইধ ৰুত্তা. তণ্হাসীসেন ৰা পপঞ্চত্তযম্পি উদ্দিট্ঠং. তং উদ্দেসানুরূপেনেৰ নিদ্দিসিতুম্পি মানদিট্ঠিযো গহিতা. তণ্হাপপঞ্চং ৰা দস্সেন্তো তেনেৰ সদ্ধিং সেসপপঞ্চেপি দস্সেতুং এৰমাহ.

তস্মিং সতি ইমানি পপঞ্চিতানীতি তস্মিং ‘‘অস্মীতি ছন্দং পটিলভতী’’তিআদিনা নযেন ৰুত্তে পপঞ্চত্তযে সতি পুন ইমানি ‘‘ইত্থস্মীতি ৰা’’তিআদীনি পপঞ্চিতানি হোন্তীতি অত্থো.

খত্তিযোস্মীতিআদীসু অভিসেকসেনামচ্চাদিনা ‘খত্তিযো অহং’, মন্তজ্ঝেন পোরোহিচ্চাদিনা ‘ব্রাহ্মণো অহং’, কসিগোরক্খাদিনা ‘ৰেস্সো অহং’, অসিতব্যাভঙ্গিতায ‘সুদ্দো অহং’, গিহিব্যঞ্জনেন ‘গহট্ঠো অহ’ন্তি ইমিনা নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. এৰং ইত্থস্মীতি হোতীতি এৰং খত্তিযাদীসু খত্তিযাদিপ্পকারং অত্তনি উপ্পাদযিত্ৰা ‘ইত্থংপকারো অহ’ন্তি হোতি.

যথা সো খত্তিযোতিআদীসু ‘যথা সো অভিসেকসেনামচ্চাদিনা খত্তিযো, তথা ‘অহম্পি খত্তিযো’তি ইমিনা নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. দুতিযনযে ‘যথা সো অভিসেকসেনামচ্চাদিনা খত্তিযো, নাহং তথা খত্তিযো; অহং পন ততো হীনো ৰা সেট্ঠো ৰা’তি ইমিনা নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. ভৰিস্সন্তিআদিনিদ্দেসাদীসুপি এসেৰ নযো.

৯৭৫. এৰং অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায তণ্হাৰিচরিতানি ভাজেত্ৰা ইদানি বাহিরস্স উপাদায তণ্হাৰিচরিতানি ভাজেতুং তত্থ কতমানীতিআদিমাহ. তত্থ বাহিরস্স উপাদাযাতি বাহিরং খন্ধপঞ্চকং উপাদায. ইদম্পি হি উপযোগত্থে সামিৰচনং. ইমিনাতি ইমিনা রূপেন ৰা…পে… ৰিঞ্ঞাণেন ৰা. অৰসেসং পন উদ্দেসৰারে তাৰ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

৯৭৬. নিদ্দেসৰারে পন অৰকারিং করিত্ৰাতি ৰিনিব্ভোগং কত্ৰা. ইমিনা অস্মীতি ছন্দং পটিলভতীতিআদীসু ইমিনা রূপেন ৰা…পে… ৰিঞ্ঞাণেন ৰাতি এৰং পঞ্চক্খন্ধে একদেসতো গহেত্ৰা ইমিনা ‘অহ’ন্তি ছন্দাদীনি পটিলভতীতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো.

ইমিনা খত্তিযোস্মীতিআদীসু ‘ইমিনা ছত্তেন ৰা খগ্গেন ৰা অভিসেকসেনামচ্চাদিনা ৰা খত্তিযো অহ’ন্তি এৰং পুরিমনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. ইমিনাতি পদমত্তমেৰ হেত্থ ৰিসেসো.

যথা সো খত্তিযোতিআদীসুপি ইমিনাতি ৰুত্তপদমেৰ ৰিসেসো. তস্মা তস্স ৰসেন যথা খত্তিযো, এৰং অহম্পি ইমিনা খগ্গেন ৰা ছত্তেন ৰা অভিসেকসেনামচ্চাদিনা ৰা খত্তিযোতি এৰং যোজেত্ৰা সব্বপদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো. ইমিনা নিচ্চোস্মীতি পঞ্চক্খন্ধে অনৰকারিং কত্ৰা রূপাদীসু একমেৰ ধম্মং ‘অহ’ন্তি গহেত্ৰা ‘ইমিনা খগ্গেন ৰা ছত্তেন ৰা অহং নিচ্চো ধুৰো’তি মঞ্ঞতি. উচ্ছেদদিট্ঠিযম্পি এসেৰ নযো. সেসং সব্বত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

ইতি এৰরূপানি অতীতানি ছত্তিংসাতি একেকস্স পুগ্গলস্স অতীতে ছত্তিংস. অনাগতানি ছত্তিংসাতি একেকস্সেৰ অনাগতে ছত্তিংস. পচ্চুপ্পন্নানি ছত্তিংসাতি একেকস্স ৰা পুগ্গলস্স যথালাভৰসেন বহুনং ৰা পচ্চুপ্পন্নে ছত্তিংস. সব্বসত্তানং পন একংসেনেৰ অতীতে ছত্তিংস, অনাগতে ছত্তিংস, পচ্চুপ্পন্নে ছত্তিংসাতি ৰেদিতব্বানি. অনন্তা হি অসদিসতণ্হামানদিট্ঠিভেদা সত্তা. অট্ঠতণ্হাৰিচরিতসতং হোতীতি এত্থ পন অট্ঠসতসঙ্খাতং তণ্হাৰিচরিতং হোতীতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

তণ্হাৰিচরিতনিদ্দেসৰণ্ণনা.

দিট্ঠিগতনিদ্দেসৰণ্ণনা

৯৭৭. দিট্ঠিগতনিদ্দেসে ব্রহ্মজালে ৰেয্যাকরণেতি ব্রহ্মজালনামকে ৰেয্যাকরণে, দীঘনিকাযস্স পঠমসুত্তন্তে. ৰুত্তানি ভগৰতাতি সত্থারা সযং আহচ্চ ভাসিতানি. চত্তারো সস্সতৰাদাতিআদীসু ‘‘তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞাপেন্তি চতূহি ৰত্থূহী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.২৯-৩০) ব্রহ্মজালে ৰুত্তনযেনেৰ পভেদো চ অত্থো চ ৰেদিতব্বোতি.

সম্মোহৰিনোদনিযা ৰিভঙ্গট্ঠকথায

খুদ্দকৰত্থুৰিভঙ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.