(১.) এককনিদ্দেসৰণ্ণনা

৭৬১. ইদানি যথানিক্খিত্তায মাতিকায ‘‘পঞ্চৰিঞ্ঞাণা ন হেতুমেৰা’’তিআদিনা নযেন আরদ্ধে নিদ্দেসৰারে ন হেতুমেৰাতি সাধারণহেতুপটিক্খেপনিদ্দেসো. তত্থ ‘‘হেতুহেতু, পচ্চযহেতু, উত্তমহেতু, সাধারণহেতূতি চতুব্বিধো হেতূ’’তিআদিনা নযেন যং ৰত্তব্বং সিযা, তং সব্বং রূপকণ্ডে ‘‘সব্বং রূপং ন হেতুমেৰা’’তিআদীনং অত্থৰণ্ণনাযং (ধ. স. অট্ঠ. ৫৯৪) ৰুত্তমেৰ. অহেতুকমেৰাতিআদীসু ব্যঞ্জনসন্ধিৰসেন মকারো ৰেদিতব্বো; অহেতুকা এৰাতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. অপিচ ‘‘হেতূ ধম্মা নহেতূ ধম্মা’’তিআদীসু (ধ. স. দুকমাতিকা ১) ধম্মকোট্ঠাসেসু পঞ্চৰিঞ্ঞাণানি হেতূ ধম্মাতি ৰা সহেতুকা ধম্মাতি ৰা ন হোন্তি. একন্তেন পন ন হেতূযেৰ, অহেতুকা যেৰাতি ইমানিপি নযেনেত্থ সব্বপদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো. অব্যাকতমেৰাতি পদং ৰিপাকাব্যাকতৰসেন ৰুত্তং. সারম্মণমেৰাতি ওলুব্ভারম্মণৰসেন. পচ্চযারম্মণং ওলুব্ভারম্মণন্তি হি দুৰিধং আরম্মণং. ইমস্মিং পন ঠানে ওলুব্ভারম্মণমেৰ ধুরং, পচ্চযারম্মণম্পি লব্ভতিযেৰ. অচেতসিকমেৰাতি পদং চিত্তং, রূপং, নিব্বানন্তি তীসু অচেতসিকেসু চিত্তমেৰ সন্ধায ৰুত্তং. নো অপরিযাপন্নমেৰাতি গতিপরিযাপন্নচুতিপরিযাপন্নসংসারৰট্টভৰপরিযাপন্নভাৰতো পরিযাপন্না এৰ, নো অপরিযাপন্না. লোকতো ৰট্টতো ন নিয্যন্তীতি অনিয্যানিকা. উপ্পন্নং মনোৰিঞ্ঞাণৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি রূপকণ্ডে চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীনং পচ্চুপ্পন্নানেৰ রূপাদীনি আরব্ভ পৰত্তিতো অতীতাদিৰিসযং মনোৰিঞ্ঞাণম্পি পঞ্চৰিঞ্ঞাণসোতপতিতমেৰ কত্ৰা ‘‘উপপন্নং ছহি ৰিঞ্ঞাণেহি ৰিঞ্ঞেয্য’’ন্তি (ধ. স. ৫৮৪) ৰুত্তং. পঞ্চৰিঞ্ঞাণা পন যস্মা পচ্চুপ্পন্নাপি চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীনং আরম্মণা ন হোন্তি, মনোৰিঞ্ঞাণস্সেৰ হোন্তি, তস্মা ‘‘মনোৰিঞ্ঞাণৰিঞ্ঞেয্যমেৰা’’তি ৰুত্তং. অনিচ্চমেৰাতি হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চাযেৰ. জরাভিভূতমেৰাতি জরায অভিভূতত্তা জরাভিভূতা এৰ.

৭৬২. উপ্পন্নৰত্থুকা উপ্পন্নারম্মণাতি অনাগতপটিক্খেপো. ন হি তে অনাগতেসু ৰত্থারম্মণেসু উপ্পজ্জন্তি.

পুরেজাতৰত্থুকা পুরেজাতারম্মণাতি সহুপ্পত্তিপটিক্খেপো. ন হি তে সহুপ্পন্নং ৰত্থুং ৰা আরম্মণং ৰা পটিচ্চ উপ্পজ্জন্তি, সযং পন পচ্ছাজাতা হুত্ৰা পুরেজাতেসু ৰত্থারম্মণেসু উপ্পজ্জন্তি.

অজ্ঝত্তিকৰত্থুকাতি অজ্ঝত্তজ্ঝত্তৰসেন ৰুত্তং. তানি হি অজ্ঝত্তিকে পঞ্চ পসাদে ৰত্থুং কত্ৰা উপ্পজ্জন্তি. বাহিরারম্মণাতি বাহিররূপাদিআরম্মণা. তত্থ চতুক্কং ৰেদিতব্বং – পঞ্চৰিঞ্ঞাণা হি পসাদৰত্থুকত্তা অজ্ঝত্তিকা অজ্ঝত্তিকৰত্থুকা, মনোৰিঞ্ঞাণং হদযরূপং ৰত্থুং কত্ৰা উপ্পজ্জনকালে অজ্ঝত্তিকং বাহিরৰত্থুকং, পঞ্চৰিঞ্ঞাণসম্পযুত্তা তযো খন্ধা বাহিরা অজ্ঝত্তিকৰত্থুকা, মনোৰিঞ্ঞাণসম্পযুত্তা তযো খন্ধা হদযরূপং ৰত্থুং কত্ৰা উপ্পজ্জনকালে বাহিরা বাহিরৰত্থুকা.

অসম্ভিন্নৰত্থুকাতি অনিরুদ্ধৰত্থুকা. ন হি তে নিরুদ্ধং অতীতং ৰত্থুং পটিচ্চ উপ্পজ্জন্তি. অসম্ভিন্নারম্মণতাযপি এসেৰ নযো.

অঞ্ঞং চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স ৰত্থু চ আরম্মণঞ্চাতিআদীসু চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স হি অঞ্ঞং ৰত্থু, অঞ্ঞং আরম্মণং. অঞ্ঞং সোতৰিঞ্ঞাণাদীনং. চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতপসাদাদীসু অঞ্ঞতরং ৰত্থুং, সদ্দাদীসু ৰা অঞ্ঞতরং আরম্মণং কত্ৰা কপ্পতো কপ্পং গন্ত্ৰাপি ন উপ্পজ্জতি; চক্খুপসাদমেৰ পন ৰত্থুং কত্ৰা রূপঞ্চ আরম্মণং কত্ৰা উপ্পজ্জতি. এৰমস্স ৰত্থুপি দ্ৰারম্পি আরম্মণম্পি নিবদ্ধং, অঞ্ঞং ৰত্থুং ৰা দ্ৰারং ৰা আরম্মণং ৰা ন সঙ্কমতি, নিবদ্ধৰত্থু নিবদ্ধদ্ৰারং নিবদ্ধারম্মণমেৰ হুত্ৰা উপ্পজ্জতি. সোতৰিঞ্ঞাণাদীসুপি এসেৰ নযো.

৭৬৩. ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচরৰিসযং পচ্চনুভোন্তীতি এত্থ অঞ্ঞমঞ্ঞস্স চক্খু সোতস্স, সোতং ৰা চক্খুস্সাতি এৰং একং একস্স গোচরৰিসযং ন পচ্চনুভোতীতি অত্থো. সচে হি নীলাদিভেদং রূপারম্মণং সমোধানেত্ৰা সোতিন্দ্রিযস্স উপনেয্য ‘ইঙ্ঘ তাৰ নং ৰৰত্থাপেহি ৰিভাৰেহি – কিং নামেতং আরম্মণ’ন্তি, চক্খুৰিঞ্ঞাণং ৰিনাপি মুখেন অত্তনো ধম্মতায এৰং ৰদেয্য – ‘অরে অন্ধবাল, ৰস্সসতম্পি ৰস্সসহস্সম্পি পরিধাৰমানো অঞ্ঞত্র মযা কুহিং এতস্স জাননকং লভিস্সসি; আহর নং চক্খুপসাদে উপনেহি; অহমেতং আরম্মণং জানিস্সামি – যদি ৰা নীলং যদি ৰা পীতকং. ন হি এসো অঞ্ঞস্স ৰিসযো; ময্হমেৰেসো ৰিসযো’তি. সেসৰিঞ্ঞাণেসুপি এসেৰ নযো. এৰমেতে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচরৰিসযং ন পচ্চনুভোন্তি নাম.

৭৬৪. সমন্নাহরন্তস্সাতি আৰজ্জনেনেৰ সমন্নাহরন্তস্স.

মনসিকরোন্তস্সাতি আৰজ্জনেনেৰ মনসিকরোন্তস্স. এতানি হি চিত্তানি আৰজ্জনেন সমন্নাহটকালে মনসিকতকালেযেৰ চ উপ্পজ্জন্তি.

ন অব্বোকিণ্ণাতি অঞ্ঞেন ৰিঞ্ঞাণেন অব্বোকিণ্ণা নিরন্তরাৰ নুপ্পজ্জন্তি. এতেন তেসং অনন্তরতা পটিক্খিত্তা.

৭৬৫. ন অপুব্বং অচরিমন্তি এতেন সব্বেসম্পি সহুপ্পত্তি পটিক্খিত্তা. ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমনন্তরাতি এতেন সমনন্তরতা পটিক্খিত্তা.

৭৬৬. আৰট্টনা ৰাতিআদীনি চত্তারিপি আৰজ্জনস্সেৰ নামানি. তঞ্হি ভৰঙ্গস্স আৰট্টনতো আৰট্টনা, তস্সেৰ আভুজনতো আভোগো, রূপাদীনং সমন্নাহরণতো সমন্নাহারো, তেসংযেৰ মনসিকরণতো মনসিকারোতি ৰুচ্চতি. এৰমেত্থ সঙ্খেপতো পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং আৰজ্জনট্ঠানে ঠত্ৰা আৰজ্জনাদিকিচ্চং কাতুং সমত্থভাৰো পটিক্খিত্তো.

ন কঞ্চি ধম্মং পটিৰিজানাতীতি ‘‘মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা’’তি (ধ. প. ১-২) এৰং ৰুত্তং একম্পি কুসলং ৰা অকুসলং ৰা ন পটিৰিজানাতি.

অঞ্ঞত্র অভিনিপাতমত্তাতি ঠপেত্ৰা রূপাদীনং অভিনিপাতমত্তং. ইদং ৰুত্তং হোতি – সুপণ্ডিতোপি পুরিসো, ঠপেত্ৰা আপাথগতানি রূপাদীনি, অঞ্ঞং কুসলাকুসলেসু একধম্মম্পি পঞ্চহি ৰিঞ্ঞাণেহি ন পটিৰিজানাতি. চক্খুৰিঞ্ঞাণং পনেত্থ দস্সনমত্তমেৰ হোতি. সোতৰিঞ্ঞাণাদীনি সৰনঘাযনসাযনফুসনমত্তানেৰ. দস্সনাদিমত্ততো পন মুত্তা অঞ্ঞা এতেসং কুসলাদিপটিৰিঞ্ঞত্তি নাম নত্থি.

মনোধাতুযাপীতি সম্পটিচ্ছনমনোধাতুযাপি. সম্পিণ্ডনত্থো চেত্থ পিকারো. তস্মা মনোধাতুযাপি ততো পরাহি মনোৰিঞ্ঞাণধাতূহিপীতি সব্বেহিপি পঞ্চদ্ৰারিকৰিঞ্ঞাণেহি ন কঞ্চি কুসলাকুসলং ধম্মং পটিৰিজানাতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

ন কঞ্চি ইরিযাপথং কপ্পেতীতিআদীসুপি এসেৰ নযো. ন হি পঞ্চদ্ৰারিকৰিঞ্ঞাণেহি গমনাদীসু কঞ্চি ইরিযাপথং কপ্পেতি, ন কাযকম্মং ন ৰচীকম্মং পট্ঠপেতি, ন কুসলাকুসলং ধম্মং সমাদিযতি, ন সমাধিং সমাপজ্জতি লোকিযং ৰা লোকুত্তরং ৰা, ন সমাধিতো ৰুট্ঠাতি লোকিযা ৰা লোকুত্তরা ৰা, ন ভৰতো চৰতি, ন ভৰন্তরে উপপজ্জতি. সব্বম্পি হেতং কুসলাকুসলধম্মপটিৰিজাননাদিৰচনপরিযোসানং কিচ্চং মনোদ্ৰারিকচিত্তেনেৰ হোতি, ন পঞ্চদ্ৰারিকেনাতি সব্বস্সাপেতস্স কিচ্চস্স করণে সহজৰনকানি ৰীথিচিত্তানি পটিক্খিত্তানি. যথা চেতেসং এতানি কিচ্চানি নত্থি, এৰং নিযামোক্কমনাদীনিপি. ন হি পঞ্চদ্ৰারিকজৰনেন মিচ্ছত্তনিযামং ওক্কমতি, ন সম্মত্তনিযামং; ন চেতং জৰনং নামগোত্তমারব্ভ জৰতি, ন কসিণাদিপণ্ণত্তিং; ন লক্খণারম্মণিকৰিপস্সনাৰসেন পৰত্ততি, ন ৰুট্ঠানগামিনীবলৰৰিপস্সনাৰসেন; ন রূপারূপধম্মে আরব্ভ জৰতি, ন নিব্বানং; ন চেতেন সদ্ধিং পটিসম্ভিদাঞাণং উপ্পজ্জতি, ন অভিঞ্ঞাঞাণং, ন সাৰকপারমীঞাণং, ন পচ্চেকবোধিঞাণং, ন সব্বঞ্ঞুতঞাণং. সব্বোপি পনেস পভেদো মনোদ্ৰারিকজৰনেযেৰ লব্ভতি.

ন সুপতি ন পটিবুজ্ঝতি ন সুপিনং পস্সতীতি সব্বেনাপি চ পঞ্চদ্ৰারিকচিত্তেন নেৰ নিদ্দং ওক্কমতি, ন নিদ্দাযতি, ন পটিবুজ্ঝতি, ন কিঞ্চ সুপিনং পস্সতীতি ইমেসু তীসু ঠানেসু সহ জৰনেন ৰীথিচিত্তং পটিক্খিত্তং.

নিদ্দাযন্তস্স হি মহাৰট্টিং জালেত্ৰা দীপে চক্খুসমীপে উপনীতে পঠমং চক্খুদ্ৰারিকং আৰজ্জনং ভৰঙ্গং ন আৰট্টেতি, মনোদ্ৰারিকমেৰ আৰট্টেতি. অথ জৰনং জৰিত্ৰা ভৰঙ্গং ওতরতি. দুতিযৰারে চক্খুদ্ৰারিকং আৰজ্জনং ভৰঙ্গং আৰট্টেতি. ততো চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীনি জৰনপরিযোসানানি পৰত্তন্তি. তদনন্তরং ভৰঙ্গং পৰত্ততি. ততিযৰারে মনোদ্ৰারিকআৰজ্জনেন ভৰঙ্গে আৰট্টিতে মনোদ্ৰারিকজৰনং জৰতি. তেন চিত্তেন ঞত্ৰা ‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে আলোকো’তি জানাতি.

তথা নিদ্দাযন্তস্স কণ্ণসমীপে তূরিযেসু পগ্গহিতেসু, ঘানসমীপে সুগন্ধেসু ৰা দুগ্গন্ধেসু ৰা পুপ্ফেসু উপনীতেসু, মুখে সপ্পিম্হি ৰা ফাণিতে ৰা পক্খিত্তে, পিট্ঠিযং পাণিনা পহারে দিন্নে পঠমং সোতদ্ৰারিকাদীনি আৰজ্জনানি ভৰঙ্গং ন আৰট্টেন্তি, মনোদ্ৰারিকমেৰ আৰট্টেতি. অথ জৰনং জৰিত্ৰা ভৰঙ্গং ওতরতি. দুতিযৰারে সোতদ্ৰারিকাদীনি আৰজ্জনানি ভৰঙ্গং আৰট্টেন্তি. ততো সোতঘানজিৰ্হাকাযৰিঞ্ঞাণাদীনি জৰনপরিযোসানানি পৰত্তন্তি. তদনন্তরং ভৰঙ্গং পৰত্ততি. ততিযৰারে মনোদ্ৰারিকআৰজ্জনেন ভৰঙ্গে আৰট্টিতে মনোদ্ৰারিকজৰনং জৰতি. তেন চিত্তেন ঞত্ৰা ‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে সদ্দো – সঙ্খসদ্দো, ভেরিসদ্দো’তি ৰা ‘কিং অযং ইমস্মিং ঠানে গন্ধো – মূলগন্ধো, সারগন্ধো’তি ৰা ‘কিং ইদং ময্হং মুখে পক্খিত্তরসং – সপ্পীতি ৰা ফাণিত’ন্তি ৰা ‘কেনম্হি পিট্ঠিযং পহতো, অতিথদ্ধো মে পহারো’তি ৰা ৰত্তারো হোন্তি. এৰং মনোদ্ৰারিকজৰনেনেৰ পটিবুজ্ঝতি, ন পঞ্চদ্ৰারিকেন. সুপিনম্পি তেনেৰ পস্সতি, ন পঞ্চদ্ৰারিকেন.

তঞ্চ পনেতং সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কারণেহি পস্সতি – ধাতুক্খোভতো ৰা অনুভূতপুব্বতো ৰা দেৰতোপসংহারতো ৰা পুব্বনিমিত্ততো ৰাতি. তত্থ পিত্তাদীনং খোভকরণপচ্চযযোগেন খুভিতধাতুকো ‘ধাতুক্খোভতো’ সুপিনং পস্সতি. পস্সন্তো চ নানাৰিধং সুপিনং পস্সতি – পব্বতা পতন্তো ৰিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৰিয, ৰাল়মিগহত্থিচোরাদীহি অনুবদ্ধো ৰিয চ হোতি. ‘অনুভূতপুব্বতো’ পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আরম্মণং পস্সতি. ‘দেৰতোপসংহারতো’ পস্সন্তস্স দেৰতা অত্থকামতায ৰা অনত্থকামতায ৰা অত্থায ৰা অনত্থায ৰা নানাৰিধানি আরম্মণানি উপসংহরন্তি. সো তাসং দেৰতানং আনুভাৰেন তানি আরম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৰসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৰা অনত্থস্স ৰা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি বোধিসত্তমাতা ৰিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, বোধিসত্তো ৰিয পঞ্চ মহাসুপিনে (অ. নি. ৫.১৯৬), কোসলরাজা ৰিয চ সোল়স সুপিনেতি (জা. ১.১.৪১).

তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনং পস্সতি, ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৰতোপসংহারতো পস্সতি, তং সচ্চং ৰা হোতি অলিকং ৰা. কুদ্ধা হি দেৰতা উপাযেন ৰিনাসেতুকামা ৰিপরীতম্পি কত্ৰা দস্সেন্তি. তত্রিদং ৰত্থু – রোহণে কির নাগমহাৰিহারে মহাথেরো ভিক্খুসঙ্ঘং অনপলোকেত্ৰাৰ একং নাগরুক্খং ছিন্দাপেসি. রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা থেরস্স কুদ্ধা পঠমমেৰ নং পলোভেত্ৰা পচ্ছা ‘ইতো তে সত্তদিৰসমত্থকে উপট্ঠাকো রাজা মরিস্সতী’তি সুপিনে আরোচেসি. থেরো নং কথং আহরিত্ৰা রাজোরোধানং আচিক্খি. তা একপ্পহারেনেৰ মহাৰিরৰং ৰিরৰিংসু. রাজা ‘কিং এত’ন্তি পুচ্ছি. তা ‘এৰং থেরেন ৰুত্ত’ন্তি আরোচযিংসু. রাজা দিৰসে গণাপেত্ৰা সত্তাহে ৰীতিৰত্তে কুজ্ঝিত্ৰা থেরস্স হত্থপাদে ছিন্দাপেসি.

যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি তং একন্তসচ্চমেৰ হোতি. এতেসঞ্চ চতুন্নং মূলকারণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৰ. তঞ্চ পনেতং চতুব্বিধং সুপিনং সেক্খপুথুজ্জনাৰ পস্সন্তি অপ্পহীনৰিপল্লাসত্তা; অসেক্খা ন পস্সন্তি পহীনৰিপল্লাসত্তা.

কিং পন তং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি, পটিবুদ্ধো? উদাহু নেৰ সুত্তো পস্সতি ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৰ সুত্তো পস্সতি, অভিধম্মৰিরোধো আপজ্জতি. ভৰঙ্গচিত্তেন হি সুপতি. তঞ্চ রূপনিমিত্তাদিআরম্মণং রাগাদিসম্পযুত্তং ৰা ন হোতি. সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি, ৰিনযৰিরোধো আপজ্জতি. যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি, তং সব্বোহারিকচিত্তেন পস্সতি. সব্বোহারিকচিত্তেন চ কতে ৰীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতে ৰীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৰ. অথ নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, ন সুপিনং নাম পস্সতি. এৰঞ্হি সতি সুপিনস্স অভাৰোৰ আপজ্জতি? ন অভাৰো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপরেতো পস্সতি. ৰুত্তং হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপরেতো খো, মহারাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি (মি. প. ৫.৩.৫). ‘কপিমিদ্ধপরেতো’তি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপরিৰত্তা হোতি, এৰং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৰোকিণ্ণত্তা লহুপরিৰত্তা; যস্সা পৰত্তিযং পুনপ্পুনং ভৰঙ্গতো উত্তরণং হোতি, তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি. তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি ৩৮৬. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৰন্দনধম্মস্সৰনধম্মদেসনাদীনি করোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি করোন্তস্স অকুসলো, দ্ৰীহি অন্তেহি মুত্তো আৰজ্জনতদারম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৰেদিতব্বো. সুপিনেনেৰ ‘দিট্ঠং ৰিয মে, সুতং ৰিয মে’তি কথনকালেপি অব্যাকতোযেৰ.

কিং পন সুপিনে কতং কুসলাকুসলং কম্মং সৰিপাকং অৰিপাকন্তি? সৰিপাকং; দুব্বলত্তা পন পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং ন সক্কোতি, দিন্নায অঞ্ঞকম্মেন পটিসন্ধিযা পৰত্তে ৰেদনীযং হোতি.

এৰং যাথাৰকৰত্থুৰিভাৰনা পঞ্ঞাতি পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং ন হেত্ৰট্ঠো যাথাৰট্ঠো. তং যাথাৰট্ঠং ৰত্থুং ৰিভাৰেতীতি যাথাৰকৰত্থুৰিভাৰনা. তথা পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং অহেতুকট্ঠো, জরাভিভূতট্ঠো, ন সুপিনং পস্সনট্ঠো, যাথাৰট্ঠো. তং যাথাৰট্ঠং ৰত্থুং ৰিভাৰেতীতি যাথাৰকৰত্থুৰিভাৰনা. ইতি যা হেট্ঠা ‘‘যাথাৰকৰত্থুৰিভাৰনা পঞ্ঞা’’তি মাতিকায নিক্খিত্তা, সা এৰং যাথাৰকৰত্থুৰিভাৰনা পঞ্ঞাতি ৰেদিতব্বা. তস্সা এৰ চ ৰসেন এৰং একৰিধেন ঞাণৰত্থূতি এৰং একেককোট্ঠাসেন ঞাণগণনা একেন ৰা আকারেন ঞাণপরিচ্ছেদো হোতি.

এককনিদ্দেসৰণ্ণনা.