৭. একচ্চংঅত্থীতিকথা
১. অতীতাদিএকচ্চকথাৰণ্ণনা
২৯৯. ইদানি একচ্চং অত্থীতি কথা হোতি. তত্থ যে ‘‘একচ্চং অতীতং অত্থী’’তি মঞ্ঞন্তি, সেয্যথাপি কস্সপিকা; তেসং লদ্ধিভিন্দনত্থং অতীতং অত্থীতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, একচ্চং অত্থীতি ৰিস্সজ্জনং পরৰাদিস্স. অযঞ্হি অধিপ্পাযো – অৰিপক্কৰিপাকং অত্থি, ৰিপক্কৰিপাকং নত্থীতি. একচ্চং নিরুদ্ধন্তি অনুযোগো সকৰাদিস্স. তস্সত্থো – যদি তে অতীতং একচ্চং অত্থি একচ্চং নত্থি, এৰং সন্তে একচ্চং অতীতং নিরুদ্ধং, একচ্চং অতীতং অনিরুদ্ধং, তথেৰ ঠিতন্তি আপজ্জতি. ৰিগতন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো.
অৰিপক্কৰিপাকধম্মা একচ্চেতি ইদং যস্মা যেসং সো অৰিপক্কৰিপাকানং অত্থিতং ইচ্ছতি, তেপি অতীতাযেৰ. তস্মা যথা তে অতীতং একচ্চং অত্থি, কিং তথা অৰিপক্কৰিপাকাপি ধম্মা একচ্চে অত্থী একচ্চে নত্থীতি চোদেতুং ৰুত্তং. ৰিপক্কৰিপাকাতি ইদং যেসং সো নত্থিতং ইচ্ছতি, তেসং ৰসেন চোদেতুং ৰুত্তং. অৰিপাকাতি ইদং অব্যাকতানং ৰসেন চোদেতুং ৰুত্তং. ইতি ইমেসং তিণ্ণং রাসীনং ৰসেন সব্বেসু অনুলোমপটিলোমেসু পটিঞ্ঞা চ পটিক্খেপো চ ৰেদিতব্বা. অতীতা একদেসং ৰিপক্কৰিপাকা, একদেসং অৰিপক্কৰিপাকাতি ৰিপ্পকতৰিপাকা ৰুচ্চন্তি. যেন হি কম্মেন পটিসন্ধি নিব্বত্তিতা, ভৰঙ্গম্পি চুতিপি তস্সেৰ ৰিপাকো. তস্মা পটিসন্ধিতো যাৰ চুতি, তাৰ তং ৰিপ্পকতৰিপাকং নাম হোতি. তথারূপে ধম্মে সন্ধাযেতং ৰুত্তং.
ৰিপচ্চিস্সন্তীতি কত্ৰা তে অত্থীতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স. যথা ধম্মধরস্স পুগ্গলস্স নিদ্দাযন্তস্সাপি বহুপৰত্তিনো ধম্মা অত্থীতি ৰুচ্চন্তি, এৰং লোকৰোহারৰসেন অত্থিতং সন্ধায পটিঞ্ঞা পরৰাদিস্স. ৰিপচ্চিস্সন্তীতি কত্ৰা পচ্চুপন্নাতি দুতিযপঞ্হে ‘‘কম্মানং অৰিনাসসঙ্খাতো কম্মূপচযো নামেকো অত্থী’’তি লদ্ধিযং ঠত্ৰা পটিঞ্ঞা পরৰাদিস্স.
২. অনাগতাদিএকচ্চকথাৰণ্ণনা
৩০০. অনাগতং অত্থীতিআদীসুপি একচ্চং অত্থীতি উপ্পাদিনো ধম্মে সন্ধায ৰদতি. সেসং সব্বত্থ হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰাতি.
একচ্চংঅত্থীতিকথাৰণ্ণনা.