৯. ধম্মযমকং

১. পণ্ণত্তিউদ্দেসৰারৰণ্ণনা

১-১৬. ইদানি তেসঞ্ঞেৰ মূলযমকে দেসিতানং কুসলাদিধম্মানং মাতিকং ঠপেত্ৰা চিত্তযমকানন্তরং দেসিতস্স ধম্মযমকস্স ৰণ্ণনা হোতি. তত্থ খন্ধযমকে ৰুত্তনযেনেৰ পাল়িৰৰত্থানং ৰেদিতব্বং. যথা হি তত্থ পণ্ণত্তিৰারাদযো তযো মহাৰারা, অৰসেসা অন্তরৰারা চ হোন্তি, তথা ইধাপি. ‘‘যো কুসলং ধম্মং ভাৰেতি, সো অকুসলং ধম্মং পজহতী’’তি আগতত্তা পনেত্থ পরিঞ্ঞাৰারো, ভাৰনাৰারো নামাতি ৰেদিতব্বো. তত্থ যস্মা অব্যাকতো ধম্মো নেৰ ভাৰেতব্বো, ন পহাতব্বো, তস্মা তং পদমেৰ ন উদ্ধটং. পণ্ণত্তিৰারে পনেত্থ তিণ্ণং কুসলাদিধম্মানং ৰসেন পদসোধনৰারো, পদসোধনমূলচক্কৰারো, সুদ্ধধম্মৰারো, সুদ্ধধম্মমূলচক্কৰারোতি ইমেসু চতূসু ৰারেসু যমকগণনা ৰেদিতব্বা.

১. পণ্ণত্তিনিদ্দেসৰারৰণ্ণনা

১৭-৩২. পণ্ণত্তিৰারনিদ্দেসে পন কুসলা কুসলধম্মাতি কুসলানং একন্তেন কুসলধম্মত্তা ‘‘আমন্তা’’তি ৰুত্তং. সেসৰিস্সজ্জনেসুপি এসেৰ নযো. অৰসেসা ধম্মা ন অকুসলা ধম্মাতি অৰসেসা ধম্মা অকুসলা ন হোন্তি, ধম্মা পন হোন্তীতি অত্থো. ইমিনা নযেন সব্বৰিস্সজ্জনানি ৰেদিতব্বানি.

পণ্ণত্তিৰারৰণ্ণনা.

২. পৰত্তিৰারৰণ্ণনা

৩৩-৩৪. পৰত্তিৰারে পনেত্থ পচ্চুপ্পন্নকালে পুগ্গলৰারস্স অনুলোমনযে ‘‘যস্স কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তস্স অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি; যস্স ৰা পন অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তস্স কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তী’’তি কুসলধম্মমূলকানি দ্ৰে যমকানি, অকুসলধম্মমূলকং একন্তি তীণি যমকানি হোন্তি. তস্স পটিলোমনযেপি ওকাসৰারাদীসুপি এসেৰ নযো. এৰমেত্থ সব্বৰারেসু তিণ্ণং তিণ্ণং যমকানং ৰসেন যমকগণনা ৰেদিতব্বা. অত্থৰিনিচ্ছযে পনেত্থ ইদং লক্খণং – ইমস্স হি ধম্মযমকস্স পৰত্তিমহাৰারে ‘‘উপ্পজ্জন্তি নিরুজ্ঝন্তী’’তি ইমেসু উপ্পাদনিরোধেসু কুসলাকুসলধম্মা তাৰ একন্তেন পৰত্তিযংযেৰ লব্ভন্তি, ন চুতিপটিসন্ধীসু. অব্যাকতধম্মা পন পৰত্তে চ চুতিপটিসন্ধীসু চাতি তীসুপি কালেসু লব্ভন্তি. এৰমেত্থ যং যত্থ যত্থ লব্ভতি, তস্স ৰসেন তত্থ তত্থ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো.

তত্রিদং নযমুখং – কুসলাকুসলানং তাৰ একক্খণে অনুপ্পজ্জনতো ‘‘নো’’তি পটিসেধো কতো. অব্যাকতা চাতি চিত্তসমুট্ঠানরূপৰসেন ৰুত্তং.

৩৫-৩৬. যত্থ কুসলা ধম্মা নুপ্পজ্জন্তীতি অসঞ্ঞভৰং সন্ধায ৰুত্তং. তেনেৰেত্থ ‘‘আমন্তা’’তি ৰিস্সজ্জনং কতং. উপ্পজ্জন্তীতি ইদম্পি অসঞ্ঞভৰংযেৰ সন্ধায ৰুত্তং. অব্যাকতানং পন অনুপ্পত্তিট্ঠানস্স অভাৰা ‘‘নত্থী’’তি পটিক্খেপো কতো.

৪৯. দুতিযে অকুসলেতি ভৰং অস্সাদেত্ৰা উপ্পন্নেসু নিকন্তিজৰনেসু দুতিযে জৰনচিত্তে. দুতিযে চিত্তে ৰত্তমানেতি পটিসন্ধিতো দুতিযে ভৰঙ্গচিত্তে ৰত্তমানে সহ ৰা পটিসন্ধিযা ভৰঙ্গং ৰিপাকৰসেন একমেৰ কত্ৰা ভৰনিকন্তিযা আৰজ্জনচিত্তে. তঞ্হি কিরিযচিত্তত্তা অব্যাকতজাতিযং ৰিপাকতো দুতিযং নাম হোতি.

৫৭. যস্স চিত্তস্স অনন্তরা অগ্গমগ্গন্তি গোত্রভুচিত্তং সন্ধায ৰুত্তং. কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জিস্সন্তীতি তে অগ্গমগ্গধম্মেযেৰ সন্ধায ৰুত্তং.

৭৯. যস্স চিত্তস্স অনন্তরা অগ্গমগ্গং পটিলভিস্সন্তি, তস্স চিত্তস্স উপ্পাদক্খণেতি ইদং চিত্তজাতিৰসেন ৰুত্তং. তজ্জাতিকস্স হি একাৰজ্জনেন উপ্পন্নস্স ততো ওরিমচিত্তস্স উপ্পাদক্খণেপি এতং লক্খণং লব্ভতেৰ.

৯৯. নিরোধৰারেপি কুসলাকুসলানং একতো অনিরুজ্ঝনতো ‘‘নো’’তি ৰুত্তং. ইমিনা নযমুখেন সব্বত্থ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি.

ধম্মযমকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.