২২. বাৰীসতিমৰগ্গো

১. পরিনিব্বানকথাৰণ্ণনা

৮৯২. ইদানি পরিনিব্বানকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘যস্মা অরহা সব্বঞ্ঞুৰিসযে অপ্পহীনসংযোজনোৰ পরিনিব্বাযতি, তস্মা অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায পরিনিব্বান’’ন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰাতি.

পরিনিব্বানকথাৰণ্ণনা.

২. কুসলচিত্তকথাৰণ্ণনা

৮৯৪-৮৯৫. ইদানি কুসলচিত্তকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা অরহা সতিৰেপুল্লপ্পত্তো পরিনিব্বাযন্তোপি সতো সম্পজানোৰ পরিনিব্বাতি, তস্মা কুসলচিত্তো পরিনিব্বাযতীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং যস্মা কুসলচিত্তো নাম পুঞ্ঞাভিসঙ্খারাভিসঙ্খরণাদিৰসেন হোতি, তস্মা তেনত্থেন চোদেতুং অরহা পুঞ্ঞাভিসঙ্খারন্তিআদিমাহ. সেসমেত্থ যথাপাল়িমেৰ নিয্যাতি. সতো সম্পজানোতি ইদং জৰনক্খণে কিরিযসতিসম্পজঞ্ঞানং ৰসেন অসম্মোহমরণদীপনত্থং ৰুত্তং, ন কুসলচিত্তদীপনত্থং. তস্মা অসাধকন্তি.

কুসলচিত্তকথাৰণ্ণনা.

৩. আনেঞ্জকথাৰণ্ণনা

৮৯৬. ইদানি আনেঞ্জকথা নাম হোতি. তত্থ ভগৰা চতুত্থজ্ঝানে ঠিতো পরিনিব্বাযীতি সল্লক্খেত্ৰা ‘‘অরহা আনেঞ্জে ঠিতো পরিনিব্বাযতী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তরাপথকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. পকতিচিত্তেতি ভৰঙ্গচিত্তে. সব্বে হি সঞ্ঞিনো সত্তা ভৰঙ্গচিত্তে ঠত্ৰা ভৰঙ্গপরিযোসানেন চুতিচিত্তেন কালং করোন্তি. ইতি নং ইমিনা অত্থেন চোদেতুং এৰমাহ. তত্থ কিঞ্চাপি চতুৰোকারভৰে অরহতো পকতিচিত্তম্পি আনেঞ্জং হোতি, অযং পন পঞ্হো পঞ্চৰোকারভৰৰসেন উদ্ধটো. তস্মা নো চ ৰত রে ৰত্তব্বেতি আহ. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

আনেঞ্জকথাৰণ্ণনা.

৪. ধম্মাভিসমযকথাৰণ্ণনা

৮৯৭. ইদানি ধম্মাভিসমযকথা নাম হোতি. তত্থ অতীতভৰে সোতাপন্নং মাতুকুচ্ছিযং ৰসিত্ৰা নিক্খন্তং দিস্ৰা ‘‘অত্থি গব্ভসেয্যায ধম্মাভিসমযো’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তরাপথকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং ‘‘যদি তত্থ ধম্মাভিসমযো অত্থি, ধম্মাভিসমযস্স কারণেহি ধম্মদেসনাদীহি ভৰিতব্ব’’ন্তি চোদেতুং অত্থি গব্ভসেয্যায ধম্মদেসনাতিআদিমাহ. সুত্তস্সাতিআদি ভৰঙ্গৰারং সন্ধায ৰুত্তং. গব্ভসেয্যায হি যেভুয্যেন ভৰঙ্গমেৰ পৰত্ততি. তেনেৰ সত্তো কিরিযমযপ্পৰত্তাভাৰা সুত্তো, ভাৰনানুযোগস্স অভাৰা পমত্তো, কম্মট্ঠানপরিগ্গাহকানং সতিসম্পজঞ্ঞানং অভাৰা মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো নাম হোতি, তথারূপস্স কুতো ধম্মাভিসমযোতি?

ধম্মাভিসমযকথাৰণ্ণনা.

৫-৭. তিস্সোপিকথাৰণ্ণনা

৮৯৮-৯০০. ইদানি তিস্সোপিকথা নাম হোন্তি. তত্থ অচিরজাতানং পন সোতাপন্নানং অরহত্তপ্পত্তিং সুপ্পৰাসায চ উপাসিকায সত্তৰস্সিকং গব্ভং দিস্ৰা ‘‘অত্থি গব্ভসেয্যায অরহত্তপ্পত্তী’’তি চ সুপিনে আকাসগমনাদীনি দিস্ৰা ‘‘অত্থি ধম্মাভিসমযো’’তি চ ‘‘অত্থি তত্থ অরহত্তপ্পত্তী’’তি চ ইধাপি যেসং লদ্ধিযো, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৰ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমেত্থ পুরিমকথা সদিসমেৰাতি.

তিস্সোপিকথাৰণ্ণনা.

৮. অব্যাকতকথাৰণ্ণনা

৯০১-৯০২. ইদানি অব্যাকতকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘অত্থেসা, ভিক্খৰে, চেতনা, সা চ খো অব্বোহারিকা’’তি (পারা. ২৩৫) ৰচনতো ‘‘সব্বং সুপিনগতস্স চিত্তং অব্যাকত’’ন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তরাপথকানঞ্ঞেৰ, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমেত্থ যথা পাল়িমেৰ নিয্যাতি. সুপিনগতস্স চিত্তং অব্বোহারিকন্তি ইদং আপত্তিং সন্ধায ৰুত্তং. সুপিনগতস্স হি পাণাতিপাতাদিৰসেন কিঞ্চাপি অকুসলচিত্তং পৰত্ততি, ৰত্থুৰিকোপনং পন নত্থীতি ন সক্কা তত্থ আপত্তিং পঞ্ঞপেতুং. ইমিনা কারণেন তং অব্বোহারিকং, ন অব্যাকতত্তাতি.

অব্যাকতকথাৰণ্ণনা.

৯. আসেৰনপচ্চযকথাৰণ্ণনা

৯০৩-৯০৫. ইদানি আসেৰনপচ্চযকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা সব্বে ধম্মা খণিকা, ন কোচি মুহুত্তম্পি ঠত্ৰা আসেৰনপচ্চযং আসেৰতি নাম. তস্মা নত্থি কিঞ্চি আসেৰনপচ্চযতা. আসেৰনপচ্চযতায উপ্পন্নং পন ন কিঞ্চি অত্থীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৰ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং সুত্তৰসেনেৰ পঞ্ঞাপেতুং ননু ৰুত্তং ভগৰতা পাণাতিপাতোতিআদি আভতং. তং সব্বং উত্তানত্থমেৰাতি.

আসেৰনপচ্চযকথাৰণ্ণনা.

১০. খণিককথাৰণ্ণনা

৯০৬-৯০৭. ইদানি খণিককথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা সব্বসঙ্খতধম্মা অনিচ্চা, তস্মা একচিত্তক্খণিকাযেৰ. সমানায হি অনিচ্চতায একো লহুং ভিজ্জতি, একো চিরেনাতি কো এত্থ নিযামোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযাপরসেলিযানং; তে সন্ধায একচিত্তক্খণিকাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. চিত্তে মহাপথৰীতিআদীসু তেসং তথা সণ্ঠানং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. চক্খাযতনন্তিআদি ‘‘যদি সব্বে একচিত্তক্খণিকা ভৰেয্যুং, চক্খাযতনাদীনি চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীহি সদ্ধিংযেৰ উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝেয্যু’’ন্তি চোদনত্থং ৰুত্তং. ইতরো পন অন্তোমাতুকুচ্ছিগতস্স ৰিঞ্ঞাণুপ্পত্তিং সন্ধায পটিক্খিপতি, পৰত্তং সন্ধায লদ্ধিৰসেন পটিজানাতি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি. তেন হি একচিত্তক্খণিকাতি যস্মা নিচ্চা ন হোন্তি, তস্মা একচিত্তক্খণিকাতি অত্তনো রুচিযা কারণং ৰদতি. তং অৰুত্তসদিসমেৰাতি.

খণিককথাৰণ্ণনা.

বাৰীসতিমো ৰগ্গো.