৮. অট্ঠমৰগ্গো

১. ছগতিকথাৰণ্ণনা

৫০৩-৫০৪. ইদানি ছগতিকথা নাম হোতি. তত্থ অসুরকাযেন সদ্ধিং ছগতিযোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানঞ্চেৰ উত্তরাপথকানঞ্চ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং সকৰাদী ‘‘পঞ্চ খো পনিমা, সারিপুত্ত, গতিযো’’তি (ম. নি. ১.১৫৩) লোমহংসনপরিযাযে পরিচ্ছিন্নানং গতীনং ৰসেন চোদেতুং ননু পঞ্চ গতিযোতিআদিমাহ. ইতরো সুত্তৰিরোধভযেন পটিজানাতি. কস্মা পন সকৰাদী ছ গতিযো ন সম্পটিচ্ছতি, ননু ‘‘চতূহাপাযেহি চ ৰিপ্পমুত্তো’’তি এত্থ অসুরকাযোপি গহিতোতি. সচ্চং গহিতো, ন পনেসা গতি. কস্মা? ৰিসুং অভাৰতো. অসুরকাযস্মিঞ্হি কালকঞ্চিকা অসুরা পেতগতিযা সঙ্গহিতা, ৰেপচিত্তিপরিসা দেৰগতিযা, অসুরকাযোতি ৰিসুং একা গতি নাম নত্থি.

ইদানি এতমেৰ অত্থং দস্সেতুং ননু কালকঞ্চিকাতিআদি আরদ্ধং. তত্থ সমানৰণ্ণাতি সদিসরূপসণ্ঠানা বীভচ্ছা ৰিরূপা দুদ্দস্সিকা. সমানভোগাতি সদিসমেথুনসমাচারা. সমানাহারাতি সদিসখেল়সিঙ্ঘাণিকপুব্বলোহিতাদিআহারা. সমানাযুকাতি সদিসআযুপরিচ্ছেদা. আৰাহৰিৰাহন্তি কঞ্ঞাগহণঞ্চেৰ কঞ্ঞাদানঞ্চ. সুক্কপক্খে সমানৰণ্ণাতি সদিসরূপসণ্ঠানা অভিরূপা পাসাদিকা দস্সনীযা পভাসম্পন্না. সমানভোগাতি সদিসপঞ্চকআমগুণভোগা. সমানাহারাতি সদিসসুধাভোজনাদিআহারা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. ননু অত্থি অসুরকাযোতি ইদং অসুরকাযস্সেৰ সাধকং. তস্স পন ৰিসুং গতিপরিচ্ছেদাভাৰেন ন গতিসাধকন্তি.

ছগতিকথাৰণ্ণনা.

২. অন্তরাভৰকথাৰণ্ণনা

৫০৫. ইদানি অন্তরাভৰকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘অন্তরা পরিনিব্বাযী’’তি সুত্তপদং অযোনিসো গহেত্ৰা ‘‘অন্তরাভৰো নাম অত্থি, যত্থ সত্তো দিব্বচক্খুকো ৰিয অদিব্বচক্খুকো, ইদ্ধিমা ৰিয অনিদ্ধিমা মাতাপিতিসমাগমঞ্চেৰ উতুসমযঞ্চ ওলোকযমানো সত্তাহং ৰা অতিরেকসত্তাহং ৰা তিট্ঠতী’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানঞ্চেৰ সম্মিতিযানঞ্চ; তে সন্ধায অত্থীতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, লদ্ধিযং ঠত্ৰা পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং যে চ ভগৰতা তযো ভৰা ৰুত্তা, তেসং ৰসেন চোদেতুং কামভৰোতিআদিমাহ. তত্রাযং অধিপ্পাযো – যদি তে অন্তরাভৰো নাম কোচি ভৰো অত্থি, তেন কামভৰাদীনংযেৰ অঞ্ঞতরেন ভৰিতব্বং পঞ্চৰোকারভৰাদিনা ৰিয, তেন তং পুচ্ছামি – ‘‘কিং তে অযং অন্তরাভৰো নাম কামভৰো, উদাহু রূপভৰো অরূপভৰো ৰা’’তি? ইতরো তথা অনিচ্ছন্তো সব্বং পটিক্খিপতি. কামভৰস্স চাতিআদি যদি অন্তরাভৰো নাম অত্থি, ইমেসং ভৰানং অন্তরা দ্ৰিন্নং সীমানং সীমন্তরিকা ৰিয ভৰেয্যাতি চোদেতুং আরদ্ধং. পরৰাদী পন তথা অনিচ্ছন্তো সব্বপঞ্হে পটিক্খিপতি কেৰলং লদ্ধিযা, ন সহধম্মেন. তেনেৰ নং সকৰাদী ‘নো ৰত রে’তি পটিসেধেতি.

৫০৬. পঞ্চমী সা যোনীতিআদীনিপি যথাপরিচ্ছিন্নযোনিআদীসু সো সমোধানং ন গচ্ছতি, অথ তেন ততো ততো অতিরেকেন ভৰিতব্বন্তি চোদেতুং ৰুত্তানি. অন্তরাভৰূপগং কম্মন্তি যদি সোপি একো ভৰো, যথা কামভৰূপগাদীনি কম্মানি অত্থীতি সত্থারা ৰিভজিত্ৰা দস্সিতানি, এৰং তদুপগেনাপি কম্মেন ভৰিতব্বন্তি চোদনত্থং ৰুত্তং. যস্মা পন পরসমযে অন্তরাভৰূপগং নাম পাটিযেক্কং কম্মং নত্থি, যং যং ভৰং উপপজ্জিস্সতি, তদুপগেনেৰ কম্মেন অন্তরাভৰে নিব্বত্ততীতি তেসং লদ্ধি, তস্মা ‘নহেৰ’ন্তি পটিক্খিত্তং. অত্থি অন্তরাভৰূপগা সত্তাতি পুট্ঠোপি কামভৰূপগাযেৰ নাম তেতি লদ্ধিযা পটিক্খিপতি. জাযন্তীতিআদীনি পুট্ঠোপি তত্থ জাতিজরামরণানি চেৰ চুতিপটিসন্ধিপরম্পরঞ্চ অনিচ্ছন্তো পটিক্খিপতি. রূপাদিৰসেন পুট্ঠোপি যস্মা অন্তরাভৰসত্তস্স অনিদস্সনং রূপং, ৰেদনাদযোপি অঞ্ঞেসং ৰিয ন ওল়ারিকাতি তস্স লদ্ধি, তস্মা পটিক্খিপতি. ইমিনাৰ কারণেন পঞ্চৰোকারভৰভাৰেপি পটিক্খেপো ৰেদিতব্বো.

৫০৭. ইদানি কামভৰো ভৰো গতীতিআদি ভৰসংসন্দনং নাম হোতি. তত্রাযং অধিপ্পাযো – যদি তে অন্তরাভৰো নাম কোচি ভৰো ভৰেয্য, যথা কামভৰাদীসু ভৰগতিআদিভেদো লব্ভতি, তথা তত্রাপি লব্ভেথ. যথা ৰা তত্থ ন লব্ভতি, তথা ইমেসুপি ন লব্ভেথ. সমানস্মিঞ্হি ভৰভাৰে এতেস্ৰেৰেস ৰিভাগো অত্থি, ন ইতরস্মিন্তি কো এত্থ ৰিসেসহেতূতি. ইতরো পুন লদ্ধিমত্তৰসেন তং তং পটিজানাতি চেৰ পটিক্খিপতি চ.

৫০৮. সব্বেসঞ্ঞেৰ সত্তানং অত্থি অন্তরাভৰোতি পুট্ঠো যস্মা নিরযূপগঅসঞ্ঞসত্তূপগঅরূপূপগানং অন্তরাভৰং ন ইচ্ছতি, তস্মা পটিক্খিপতি. তেনেৰ কারণেন পটিলোমে পটিজানাতি. আনন্তরিযস্সাতিআদি যেসং সো অন্তরাভৰং ন ইচ্ছতি, তে তাৰ ৰিভজিত্ৰা দস্সেতুং ৰুত্তং. তং সব্বং পাল়িঅনুসারেনেৰ ৰেদিতব্বং সদ্ধিং সুত্তসাধনেনাতি.

অন্তরাভৰকথাৰণ্ণনা.

৩. কামগুণকথাৰণ্ণনা

৫১০. ইদানি কামগুণকথা নাম হোতি. তত্থ সকসমযে তাৰ কামধাতূতি ৰত্থুকামাপি ৰুচ্চন্তি – কিলেসকামাপি কামভৰোপি. এতেসু হি ৰত্থুকামা কমনীযট্ঠেন কামা, সভাৰনিস্সত্তসুঞ্ঞতট্ঠেন ধাতূতি কামধাতু. কিলেসকামা কমনীযট্ঠেন চেৰ কমনট্ঠেন চ কামা, যথাৰুত্তেনেৰত্থেন ধাতূতি কামধাতু. কামভৰো কমনীযট্ঠেন কমনট্ঠেন ৰত্থুকামপৰত্তিদেসট্ঠেনাতি তীহি কারণেহি কামো, যথাৰুত্তেনেৰত্থেন ধাতূতি কামধাতু. পরসমযে পন – ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা’’তি ৰচনমত্তং নিস্সায পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি গহিতং. তস্মা যেসং অযং লদ্ধি, সেয্যথাপি এতরহি পুব্বসেলিযানং; তে সন্ধায কামধাতুনানত্তং বোধেতুং পঞ্চেৰাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, লদ্ধিৰসেন পটিঞ্ঞা ইতরস্স. ননু অত্থীতিআদি কিলেসকামদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ তপ্পটিসংযুত্তোতি কামগুণপটিসংযুত্তো, কামগুণারম্মণোতি অত্থো. নো চ ৰত রে ৰত্তব্বে পঞ্চেৰাতি ইমেসু তপ্পটিসংযুত্তছন্দাদীসু সতি পঞ্চেৰ কামগুণা কামধাতূতি ন ৰত্তব্বং. এতেপি হি ছন্দাদযো কমনীযট্ঠেন কামা চ ধাতু চাতিপি কামধাতু. কমনট্ঠেন কামসঙ্খাতা ধাতূতিপি কামধাতূতি অত্থো.

মনুস্সানং চক্খুন্তিআদি ৰত্থুকামদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ পরৰাদী ছন্নম্পি আযতনানং ৰত্থুকামভাৰেন নকামধাতুভাৰং পটিক্খিপিত্ৰা পুন মনোতি পুট্ঠো মহগ্গতলোকুত্তরং সন্ধায নকামধাতুভাৰং পটিজানাতি. যস্মা পন সব্বোপি তেভূমকমনো কামধাতুযেৰ, তস্মা নং সকৰাদী সুত্তেন নিগ্গণ্হাতি.

৫১১. কামগুণা ভৰোতিআদি ভৰস্স কামধাতুভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. যস্মা পন কামগুণমত্তে ভৰোতি ৰোহারো নত্থি, তস্মা পরৰাদী নহেৰাতি পটিক্খিপতি. কামগুণূপগং কম্মন্তিআদি সব্বং কামগুণমত্তস্স নকামধাতুভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. কামধাতুসঙ্খাতকামভৰূপগমেৰ হি কম্মং অত্থি, কামভৰূপগা এৰ চ সত্তা হোন্তি. তত্থ জাযন্তি জিযন্তি মিযন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, ন কামগুণেসূতি ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বোতি.

কামগুণকথাৰণ্ণনা.

৪. কামকথাৰণ্ণনা

৫১৩-৫১৪. ইদানি কামকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা’’তি ৰচনমত্তং নিস্সায রূপাযতনাদীনি পঞ্চেৰাযতনানি কামাতি লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানং; তেসং কিলেসকামস্সেৰ নিপ্পরিযাযেন কামভাৰং দস্সেতুং পঞ্চেৰাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

কামকথাৰণ্ণনা.

৫. রূপধাতুকথাৰণ্ণনা

৫১৫-৫১৬. ইদানি রূপধাতুকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘রূপিনো ধম্মা রূপধাতু নামা’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায রূপিনোতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং সকৰাদী যস্মা রূপধাতু নাম রূপভৰো, ন রূপমত্তমেৰ, তস্মা তেনত্থেন চোদেতুং রূপধাতূতিআদিমাহ. তং সব্বং কামগুণকথাযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. সাৰ কামধাতূতি পুট্ঠো ভূমিপরিচ্ছেদেন ৰিরোধং পস্সমানো পটিক্খিপতি. পুন দল়্হং কত্ৰা পুট্ঠো অত্তনো লদ্ধিৰসেন পটিজানাতি. এৰং সন্তে পন দ্ৰীহি ভৰেহি সমন্নাগততা আপজ্জতি, তেন তং সকৰাদী কামভৰেন চাতি আদিমাহ. ইতরো একস্স দ্ৰীহি সমন্নাগতাভাৰতো পটিক্খিপতীতি.

রূপধাতুকথাৰণ্ণনা.

৬. অরূপধাতুকথাৰণ্ণনা

৫১৭-৫১৮. অরূপধাতুকথাযপি ইমিনাৰুপাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. অরূপধম্মেসু পন ৰেদনাক্খন্ধমেৰ গহেত্ৰা ৰেদনা ভৰোতিআদিনা নযেনেত্থ দেসনা কতা. তত্থ কিং তে অরূপিনো ধম্মাতি সঙ্খং গতা ৰেদনাদীসু অঞ্ঞতরা হোতীতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.

অরূপধাতুকথাৰণ্ণনা.

৭. রূপধাতুযা আযতনকথাৰণ্ণনা

৫১৯. ইদানি রূপধাতুযা আযতনকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘রূপী মনোমযো সব্বঙ্গপচ্চঙ্গী অহীনিন্দ্রিযো’’তি (দী. নি. ১.৮৭) সুত্তং নিস্সায ব্রহ্মকাযিকানং ঘানাদিনিমিত্তানিপি আযতনানেৰাতি কপ্পেত্ৰা সল়াযতনিকো তেসং অত্তভাৰোতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানঞ্চেৰ সম্মিতিযানঞ্চ; তে সন্ধায সল়াযতনিকোতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, লদ্ধিৰসেন পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং যং তত্থ আযতনং নত্থি, তস্স ৰসেন চোদেতুং অত্থি তত্থ ঘানাযতনন্তিআদি আরদ্ধং. ততো পরৰাদী যং তত্থ অজ্ঝত্তিকানং তিণ্ণং আযতনানং ঘানাদিকং সণ্ঠাননিমিত্তং তদেৰ আযতনন্তি লদ্ধিযা পটিজানাতি. বাহিরানং গন্ধাযতনাদীনং ৰসেন পুট্ঠো ঘানপ্পসাদাদযো তত্থ ন ইচ্ছতি, তস্মা তেসং গোচরং পটিসেধেন্তো পটিক্খিপতি. পটিলোমপঞ্হসংসন্দনপঞ্হেসুপি ইমিনাৰুপাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

৫২১. অত্থি তত্থ ঘানাযতনং অত্থি গন্ধাযতনং তেন ঘানেন তং গন্ধং ঘাযতীতি তস্মিংযেৰ পরসমযে একচ্চে আচরিযে সন্ধায ৰুত্তং. তে কির তত্থ ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি পরিপুণ্ণানি ইচ্ছন্তি, আযতনেন চ নাম সকিচ্চকেন ভৰিতব্বন্তি তেহি ঘানাদীহি তে গন্ধাদযো ঘাযন্তি সাযন্তি ফুসন্তীতিপি ইচ্ছন্তি. তং লদ্ধিং সন্ধায পরৰাদী আমন্তাতি পটিজানাতি.

৫২২. অত্থি তত্থ মূলগন্ধোতিআদীনি পন পুট্ঠো অত্থিভাৰং সাধেতুং অসক্কোন্তো পটিক্খিপতি. ননু অত্থি তত্থ ঘাননিমিত্তন্তিআদি সণ্ঠানমত্তস্সেৰ সাধকং, ন আযতনস্স, তস্মা উদাহটম্পি অনুদাহটসদিসমেৰাতি.

রূপধাতুযা আযতনকথাৰণ্ণনা.

৮. অরূপে রূপকথাৰণ্ণনা

৫২৪-৫২৬. ইদানি অরূপে রূপকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপ’’ন্তি ৰচনতো আরুপ্পভৰেপি ওল়ারিকরূপা নিস্সটং সুখুমরূপং অত্থীতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায অত্থি রূপন্তি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

অরূপে রূপকথাৰণ্ণনা.

৯. রূপং কম্মন্তিকথাৰণ্ণনা

৫২৭-৫৩৭. ইদানি রূপং কম্মন্তিকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং কাযৰচীৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতং রূপমেৰ কাযকম্মং ৰচীকম্মং নাম, তঞ্চ কুসলসমুট্ঠানং কুসলং, অকুসলসমুট্ঠানং অকুসলন্তি লদ্ধি, সেয্যথাপি মহিসাসকানঞ্চেৰ সম্মিতিযানঞ্চ; তে সন্ধায কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতন্তি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং সচে তং কুসলং, য্ৰাযং সারম্মণাদিভেদো কুসলস্স লব্ভতি, অত্থি তে সো তস্সাতি চোদেতুং সারম্মণন্তিআদি আরদ্ধং. তত্থ পত্থনা পণিধীতি চেতনাযেৰেতং ৰেৰচনং. কুসলচেতনাযেৰ হি পকপ্পযমানা পত্থনাতি. পকপ্পনৰসেন ঠিতত্তা পণিধীতি চ ৰুচ্চতি. পরতো পন কুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিতা ৰেদনা সঞ্ঞা চেতনা সদ্ধাতিআদীসু ৰেদনাদীনঞ্ঞেৰ চেত্থ পত্থনা পণিধীতি লব্ভতি, ন চেতনায. কস্মা? দ্ৰিন্নং চেতনানং একতো অভাৰা, সোতপতিতত্তা পন এৰং তন্তি গতাতি ৰেদিতব্বা. রূপাযতনন্তিআদি পুরিমৰারে ‘‘সব্বন্তং কুসল’’ন্তি সংখিত্তস্স পভেদদস্সনত্থং ৰুত্তং. সেসা সংসন্দননযা, ৰচীকম্মকথা ‘‘অকুসলেন চিত্তেন সমুট্ঠিত’’ন্তিআদিৰিধানঞ্চ সব্বং পাল়িঅনুসারেনেৰ ৰেদিতব্বং. অসুচীতি পনেত্থ সুক্কং অধিপ্পেতং. সুত্তসাধনং উত্তানত্থমেৰ.

রূপং কম্মন্তিকথাৰণ্ণনা.

১০. জীৰিতিন্দ্রিযকথাৰণ্ণনা

৫৪০. ইদানি জীৰিতিন্দ্রিযকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং জীৰিতিন্দ্রিযং নাম চিত্তৰিপ্পযুত্তো অরূপধম্মো, তস্মা রূপজীৰিতিন্দ্রিযং নত্থীতি লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানঞ্চেৰ সম্মিতিযানঞ্চ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. নত্থি রূপীনং ধম্মানং আযূতি পঞ্হে উপাদিন্নরূপানম্পি তিণকট্ঠাদীনম্পি সন্তানৰসেন পৰত্তিমেৰ আযু ঠিতি যপনা যাপনা ইরিযনা ৰত্তনা পালনাতি ইচ্ছতি, তস্মা পটিক্খিপতি. অত্থীতি পঞ্হেপি ইমিনা কারণেন পটিজানাতি. অত্থি অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি পঞ্হে অরূপধম্মানং চিত্তৰিপ্পযুত্তং জীৰিতিন্দ্রিযসন্তানং নাম অত্থীতি ইচ্ছতি, তস্মা পটিজানাতি.

৫৪১. রূপীনং ধম্মানং আযু অরূপজীৰিতিন্দ্রিযন্তি পঞ্হে সত্তসন্তানে রূপিনো ৰা হোন্তু অরূপিনো ৰা, সব্বেসং চিত্তৰিপ্পযুত্তং অরূপজীৰিতিন্দ্রিযমেৰ ইচ্ছতি, তস্মা পটিজানাতি.

৫৪২. নিরোধসমাপন্নপঞ্হেসুপি চিত্তৰিপ্পযুত্তং অরূপজীৰিতমেৰ সন্ধায পটিক্খিপতি চ পটিজানাতি চ. সকৰাদী পন তং অসম্পটিচ্ছন্তো যং অরূপপৰত্তে অসতি অত্থি, রূপেন তেন ভৰিতব্বন্তি চোদেতুং হঞ্চীতিআদিমাহ. সঙ্খারক্খন্ধপঞ্হে ফস্সাদিসঙ্খারক্খন্ধং সন্ধায পটিক্খিপতি, কাযকম্মাদিসঙ্খারক্খন্ধং সন্ধায পটিজানাতি. কাযৰিঞ্ঞত্তি ৰচীৰিঞ্ঞত্তি সম্মাৰাচা সম্মাকম্মন্তো জীৰিতিন্দ্রিযন্তি এৰমাদযোপি ধম্মা সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নাতিস্স লদ্ধি. সকৰাদী পন তং অসম্পটিচ্ছন্তো যদি নিরুদ্ধেপি অরূপপৰত্তে সঙ্খারক্খন্ধো অত্থি, চতুন্নম্পি খন্ধানং অত্থিতা হোতূতি চোদেতুং অত্থি ৰেদনাক্খন্ধোতি আদিমাহ. ইতরো অন্তোসমাপত্তিং সন্ধায পটিক্খিপতি, সমাপজ্জন্তস্স চ ৰুট্ঠহন্তস্স চ পুব্বাপরভাগং সন্ধায পটিজানাতি.

৫৪৩. অসঞ্ঞসত্তৰারেপি এসেৰ নযো. তস্স হি লদ্ধিযা অসঞ্ঞসত্তানং পটিসন্ধিকালে চিত্তং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি, তেন সহ চিত্তৰিপ্পযুত্তঅরূপজীৰিতিন্দ্রিযং উপ্পজ্জিত্ৰা যাৰতাযুকং পৰত্ততি. তস্মা তেসং জীৰিতিন্দ্রিযং নত্থীতি পুট্ঠো পটিক্খিপতি, অত্থীতি পুট্ঠো পটিজানাতি. ৰেদনাক্খন্ধাদযোপি তেসং পৰত্তিৰসেন পটিক্খিপতি, চুতিপটিসন্ধিৰসেন পটিজানাতি. সকৰাদী পন তং অনিচ্ছন্তো ‘‘সচে তত্থ একক্খণেপি ৰেদনাদযো অত্থি, পঞ্চৰোকারভৰত্তং পাপুণাতী’’তি চোদেতুং পঞ্চৰোকারভৰোতি আহ. ইতরো সুত্তৰিরোধভযা পটিক্খিপতি.

৫৪৪-৫৪৫. একদেসং ভিজ্জতীতি পঞ্হে সম্পযুত্তং ভিজ্জতি, ৰিপ্পযুত্তং তিট্ঠতীতি তস্স লদ্ধি, তস্মা পটিজানাতি. দ্ৰে জীৰিতিন্দ্রিযানীতি পুচ্ছা পরৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা সকৰাদিস্স. রূপারূপৰসেন হি দ্ৰে জীৰিতিন্দ্রিযানি, তেহিযেৰ সত্তো জীৰতি, তেসং ভঙ্গেন মরতীতি ৰুচ্চতি. চুতিক্খণস্মিঞ্হি দ্ৰেপি জীৰিতানি সহেৰ ভিজ্জন্তি.

জীৰিতিন্দ্রিযকথাৰণ্ণনা.

১১. কম্মহেতুকথাৰণ্ণনা

৫৪৬. ইদানি কম্মহেতুকথা নাম হোতি. তত্থ যেন অরহতা পুরিমভৰে অরহা অব্ভাচিক্খিতপুব্বো, সো তস্স কম্মস্স হেতু অরহত্তা পরিহাযতীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানঞ্চেৰ সম্মিতিযানঞ্চ; তে সন্ধায কম্মহেতূতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসং পরিহানিকথাযং ৰুত্তনযমেৰ.

হন্দ হি অরহন্তানং অব্ভাচিক্খতীতি ইদং যস্স কম্মস্স হেতু পরিহাযতি, তং সম্পটিচ্ছাপেতুং ৰদতি. অথ নং সকৰাদী তং পক্খং পটিজানাপেত্ৰা ‘‘যদি এৰং যেহি অরহন্তো ন অব্ভাচিক্খিতপুব্বা, তে সব্বে অরহত্তং পাপুণেয্যু’’ন্তি চোদেতুং যে কেচীতিআদিমাহ. ইতরো তস্স কম্মস্স অরহত্তং সম্পাপুণনে নিযামং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি.

কম্মহেতুকথাৰণ্ণনা.

অট্ঠমো ৰগ্গো.