৭. সত্তমৰগ্গো
১. সঙ্গহিতকথাৰণ্ণনা
৪৭১-৪৭২. ইদানি সঙ্গহিতকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা দামাদীহি বলিবদ্দাদযো ৰিয কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতা নাম নত্থি, তস্মা ‘‘নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতা, এৰং সন্তে একৰিধেন রূপসঙ্গহোতিআদি নিরত্থক’’ন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকানঞ্চেৰ সিদ্ধত্থিকানঞ্চ; তে সন্ধায অঞ্ঞেনত্থেন সঙ্গহভাৰং দস্সেতুং পুচ্ছা সকৰাদিস্স, অত্তনো লদ্ধিৰসেন পটিঞ্ঞা ইতরস্স. ইদানি যেনত্থেন সঙ্গহো লব্ভতি, তং দস্সেতুং ননু অত্থি কেচি ধম্মাতিআদি আরদ্ধং. তং সব্বং হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ. যা পনেসা পরৰাদিনা লদ্ধিপতিট্ঠাপনত্থং যথা দামেন ৰাতিআদিকা উপমা আহটা, সকৰাদিনা তং অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা ‘‘হঞ্চি দামেন ৰা’’তি তস্স লদ্ধি ভিন্নাতি ৰেদিতব্বা. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যদি তে দামাদীহি বলিবদ্দাদযো সঙ্গহিতা নাম, অত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সঙ্গহিতাতি.
সঙ্গহিতকথাৰণ্ণনা.
২. সম্পযুত্তকথাৰণ্ণনা
৪৭৩-৪৭৪. ইদানি সম্পযুত্তকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা তিলম্হি তেলং ৰিয ন ৰেদনাদযো সঞ্ঞাদীসু অনুপৰিট্ঠা, তস্মা ‘‘নত্থি কেচি ধম্মা কেহিচি ধম্মেহি সম্পযুত্তা, এৰং সন্তে ঞাণসম্পযুত্তন্তিআদি নিরত্থকং হোতী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকসিদ্ধত্থিকানঞ্ঞেৰ; তে সন্ধায অঞ্ঞেনেৰত্থেন সম্পযুত্ততং দস্সেতুং পুচ্ছা সকৰাদিস্স, অত্তনো লদ্ধিৰসেন পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সেসমিধাপি হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ. যো পনেস পরৰাদিনা ‘‘যথা তিলম্হি তেল’’ন্তিআদিকো উপমাপঞ্হো আহটো, সো যস্মা ৰেদনাসঞ্ঞানং ৰিয তিলতেলানং লক্খণতো নানত্তৰৰত্থানং নত্থি. সব্বেসুপি হি তিলঅট্ঠিতচেসু তিলোতি ৰোহারমত্তং, তেনেৰ তিলং নিব্বত্তেত্ৰা গহিতে পুরিমসণ্ঠানেন তিলো নাম ন পঞ্ঞাযতি, তস্মা অনাহটসদিসোৰ হোতীতি.
সম্পযুত্তকথাৰণ্ণনা.
৩. চেতসিককথাৰণ্ণনা
৪৭৫-৪৭৭. ইদানি চেতসিককথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা ফস্সিকাদযো নাম নত্থি, তস্মা ‘‘চেতসিকেনাপি ন ভৰিতব্বং, ইতি নত্থি চেতসিকো ধম্মো’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকসিদ্ধত্থিকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সহজাতোতি সম্পযুত্তসহজাতং সন্ধায ৰুত্তং. ফস্সিকাতি তাদিসং ৰোহারং অপস্সন্তস্স পুচ্ছা পরৰাদিস্স. কিং ৰোহারেন, যথা চিত্তনিস্সিতকোতি চেতসিকো, এৰং সোপি ফস্সনিস্সিতত্তা ফস্সিকোতি ৰুত্তে দোসো নত্থীতি পটিঞ্ঞা সকৰাদিস্স. সেসং উত্তানত্থমেৰাতি.
চেতসিককথাৰণ্ণনা.
৪. দানকথাৰণ্ণনা
৪৭৮. ইদানি দানকথা নাম হোতি. তত্থ দানং নাম তিৰিধং – চাগচেতনাপি, ৰিরতিপি, দেয্যধম্মোপি. ‘‘সদ্ধা হিরিযং কুসলঞ্চ দান’’ন্তি (অ. নি. ৮.৩০) আগতট্ঠানে চাগচেতনা দানং. ‘‘অভযং দেতী’’তি (অ. নি. ৮.৩৯) আগতট্ঠানে ৰিরতি. ‘‘দানং দেতি অন্নং পান’’ন্তি আগতট্ঠানে দেয্যধম্মো. তত্থ চাগচেতনা ‘‘দেতি ৰা দেয্যধম্মং, দেন্তি ৰা এতায দেয্যধম্ম’’ন্তি দানং. ৰিরতি অৰখণ্ডনট্ঠেন লৰনট্ঠেন ৰা দানং. সা হি উপ্পজ্জমানা ভযভেরৰাদিসঙ্খাতং দুস্সীল্যচেতনং দাতি খণ্ডেতি লুনাতি ৰাতি দানং. দেয্যধম্মো দিয্যতীতি দানং. এৰমেতং তিৰিধম্পি অত্থতো চেতসিকো চেৰ ধম্মো দেয্যধম্মো চাতি দুৰিধং হোতি. তত্থ যেসং ‘‘চেতসিকোৰ ধম্মো দানং, ন দেয্যধম্মো’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকসিদ্ধত্থিকানং; তে সন্ধায চেতসিকোতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং দেয্যধম্মৰসেন চোদেতুং লব্ভাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, অন্নাদীনি ৰিয সো ন সক্কা দাতুন্তি পটিক্খেপো ইতরস্স. পুন দল়্হং কত্ৰা পুট্ঠে ‘‘অভযং দেতী’’তি সুত্তৰসেন পটিঞ্ঞা তস্সেৰ. ফস্সপঞ্হাদীসু পন ফস্সং দেতীতিআদিৰোহারং অপস্সন্তো পটিক্খিপতেৰ.
৪৭৯. অনিট্ঠফলন্তিআদি অচেতসিকস্স ধম্মস্স দানভাৰদীপনত্থং ৰুত্তং. ন হি অচেতসিকো অন্নাদিধম্মো আযতিং ৰিপাকং দেতি, ইট্ঠফলভাৰনিযমনত্থং পনেতং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অযম্পি হেত্থ অধিপ্পাযো – যদি অচেতসিকো অন্নাদিধম্মো দানং ভৰেয্য, হিতচিত্তেন অনিট্ঠং অকন্তং ভেসজ্জং দেন্তস্স নিম্ববীজাদীহি ৰিয নিম্বাদযো অনিট্ঠমেৰ ফলং নিব্বত্তেয্য. যস্মা পনেত্থ হিতফরণচাগচেতনা দানং, তস্মা অনিট্ঠেপি দেয্যধম্মে দানং ইট্ঠফলমেৰ হোতীতি.
এৰং পরৰাদিনা চেতসিকধম্মস্স দানভাৰে পতিট্ঠাপিতে সকৰাদী ইতরেন পরিযাযেন দেয্যধম্মস্স দানভাৰং সাধেতুং দানং ইট্ঠফলং ৰুত্তং ভগৰতাতিআদিমাহ. পরৰাদী পন চীৰরাদীনং ইট্ঠৰিপাকতং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. সুত্তসাধনং পরৰাদীৰাদেপি যুজ্জতি সকৰাদীৰাদেপি, ন পন একেনত্থেন. দেয্যধম্মো ইট্ঠফলোতি ইট্ঠফলভাৰমত্তমেৰ পটিক্খিত্তং. তস্মা তেন হি ন ৰত্তব্বন্তি ইট্ঠফলভাৰেনেৰ ন ৰত্তব্বতা যুজ্জতি. দাতব্বট্ঠেন পন দেয্যধম্মো দানমেৰ. দিন্নঞ্হি দানানং সঙ্করভাৰমোচনত্থমেৰ অযং কথাতি.
দানকথাৰণ্ণনা.
৫. পরিভোগমযপুঞ্ঞকথাৰণ্ণনা
৪৮৩. ইদানি পরিভোগমযপুঞ্ঞকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘তেসং দিৰা চ রত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতী’’তি (সং. নি. ১.৪৭) চ ‘‘যস্স ভিক্খৰে, ভিক্খু চীৰরং পরিভুঞ্জমানো’’তি (অ. নি. ৪.৫১) চ এৰমাদীনি সুত্তানি অযোনিসো গহেত্ৰা যেসং পরিভোগমযং নাম পুঞ্ঞং অত্থী’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকসিদ্ধত্থিকসম্মিতিযানং; তে সন্ধায পরিভোগমযন্তি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং ‘‘পুঞ্ঞং নাম ফস্সাদযো কুসলা ধম্মা, ন ততো পরং, তস্মা ফস্সাদীহি তে ৰড্ঢিতব্ব’’ন্তি চোদেতুং পরিভোগমযো ফস্সোতিআদি আরদ্ধং. তং সব্বং ইতরেন তেসং অৰড্ঢনতো পটিক্খিত্তং. লতাৰিযাতিআদীনি ‘‘কিরিযায ৰা ভাৰনায ৰা ৰিনাপি যথা লতাদীনি সযমেৰ ৰড্ঢন্তি, কিং তে এৰং ৰড্ঢন্তী’’তি চোদনত্থং ৰুত্তানি. তথা পনস্স অৰড্ঢনতো ন হেৰাতি পটিক্খিত্তং.
৪৮৪. ন সমন্নাহরতীতি পঞ্হে পটিগ্গাহকানং পরিভোগেন পুরিমচেতনা ৰড্ঢতি, এৰং তং হোতি পুঞ্ঞন্তি লদ্ধিৰসেন পটিজানাতি. ততো অনাৰট্টেন্তস্সাতিআদীহি পুট্ঠো দাযকস্স চাগচেতনং সন্ধায পটিক্খিপতি. তত্থ অনাৰট্টেন্তস্সাতি দানচেতনায পুরেচারিকেন আৰজ্জনেন ভৰঙ্গং অনাৰট্টেন্তস্স অপরিৰট্টেন্তস্স. অনাভোগস্সাতি নিরাভোগস্স. অসমন্নাহরন্তস্সাতি ন সমন্নাহরন্তস্স. আৰজ্জনঞ্হি ভৰঙ্গং ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা অত্তনো গতমগ্গে উপ্পজ্জমানং দানচেতনং সমন্নাহরতি নাম. এৰংকিচ্চেন ইমিনা চিত্তেন অসমন্নাহরন্তস্স পুঞ্ঞং হোতীতি পুচ্ছতি. অমনসিকরোন্তস্সাতি মনং অকরোন্তস্স. আৰজ্জনেন হি তদনন্তরং উপ্পজ্জমানং মনং করোতি নাম. এৰং অকরোন্তস্সাতি অত্থো. উপযোগৰচনস্মিঞ্হি এতং ভুম্মং. অচেতযন্তস্সাতি চেতনং অনুপ্পাদেন্তস্স. অপত্থেন্তস্সাতি পত্থনাসঙ্খাতং কুসলচ্ছন্দং অকরোন্তস্স. অপ্পণিদহন্তস্সাতি দানচেতনাৰসেন চিত্তং অট্ঠপেন্তস্সাতি অত্থো. ননু আৰট্টেন্তস্সাতি ৰারে আভোগস্সাতি আভোগৰতো. অথ ৰা আভোগা অস্স, আভোগস্স ৰা অনন্তরং তং পুঞ্ঞং হোতীতি অত্থো.
৪৮৫. দ্ৰিন্নং ফস্সানন্তিআদীসুপি একক্খণে দাযকস্স দ্ৰিন্নং ফস্সাদীনং অভাৰা পটিক্খিপতি, দাযকস্স চ পরিভুঞ্জন্তস্স চাতি উভিন্নং ফস্সাদযো সন্ধায পটিজানাতি. অপিচস্স পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং সমোধানং হোতীতি লদ্ধি, তস্সাপি ৰসেন পটিজানাতি. অথ নং সকৰাদী পরিযাযস্স দ্ৰারংপিদহিত্ৰা উজুৰিপচ্চনীকৰসেন চোদেতুং কুসলাদিপঞ্হং পুচ্ছতি. তত্রাপি কুসলাকুসলানং একস্সেকক্খণে সম্পযোগাভাৰং সন্ধায পটিক্খিপতি. পরিভোগমযং পন চিত্তৰিপ্পযুত্তং উপ্পজ্জতীতি লদ্ধিযা পটিজানাতি. অথ নং সকৰাদী সুত্তেন নিগ্গণ্হাতি.
৪৮৬. সুত্তসাধনে আরামরোপকাদীনং অনুস্সরণপটিসঙ্খরণাদিৰসেন অন্তরন্তরা উপ্পজ্জমানং পুঞ্ঞং সন্ধায সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতীতি ৰুত্তং. অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দোতি ইদং অপ্পমাণৰিহারিনো দিন্নপচ্চযত্তা চ ‘‘এৰরূপো মে চীৰরং পরিভুঞ্জতী’’তি অনুমোদনৰসেন চ ৰুত্তং. তং সো পরিভোগমযন্তি সল্লক্খেতি. যস্মা পন পটিগ্গাহকেন পটিগ্গহেত্ৰা অপরিভুত্তেপি দেয্যধম্মে পুঞ্ঞং হোতিযেৰ, তস্মা সকৰাদীৰাদোৰ বলৰা, তত্থ পটিগ্গাহকেন পটিগ্গহিতেতি অত্থো দট্ঠব্বো. সেসং উত্তানত্থমেৰাতি.
পরিভোগমযপুঞ্ঞকথাৰণ্ণনা.
৬. ইতোদিন্নকথাৰণ্ণনা
৪৮৮-৪৯১. ইদানি ইতো দিন্নকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘ইতো দিন্নেন যাপেন্তি, পেতা কালঙ্কতা তহি’’ন্তি (পে. ৰ. ১৯) ৰচনং নিস্সায ‘‘যং ইতো চীৰরাদি দিন্নং তেনেৰ যাপেন্তী’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি রাজগিরিকসিদ্ধত্থিকানং; তে সন্ধায ইতো দিন্নেনাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. পুন চীৰরাদিৰসেন অনুযুত্তো পটিক্খিপতি. অঞ্ঞো অঞ্ঞস্স কারকোতি অঞ্ঞস্স ৰিপাকদাযকানং কম্মানং অঞ্ঞো কারকো, ন অত্তনাৰ অত্তনো কম্মং করোতীতি ৰুত্তং হোতি. এৰং পুট্ঠো পন ইতরো সুত্তৰিরোধভযেন পটিক্খিপতি. দানং দেন্তন্তি দানং দদমানং দিস্ৰাতি অত্থো. তত্থ যস্মা অত্তনো অনুমোদিতত্তা চ তেসং তত্থ ভোগা উপ্পজ্জন্তি, তস্মাস্স ইমিনা কারণেন লদ্ধিং পতিট্ঠপেন্তস্সাপি অপ্পতিট্ঠিতাৰ হোতি. ন হি তে ইতো দিন্নেনেৰ ৰত্থুনা যাপেন্তি. সেসেসুপি সুত্তসাধনেসু এসেৰ নযোতি.
ইতো দিন্নকথাৰণ্ণনা.
৭. পথৰীকম্মৰিপাকোতিকথাৰণ্ণনা
৪৯২. ইদানি পথৰী কম্মৰিপাকোতিকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা ‘‘অত্থি ইস্সরিযসংৰত্তনিযং কম্মং, আধিপচ্চসংৰত্তনিযং কম্ম’’ন্তি এত্থ ইস্সরানং ভাৰো ইস্সরিযং নাম, অধিপতীনঞ্চ ভাৰো আধিপচ্চং নাম, পথৰিস্সরিযআধিপচ্চসংৰত্তনিকঞ্চ কম্মং অত্থীতি ৰুত্তং. তস্মা যেসং ‘‘পথৰী কম্মৰিপাকো’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পথৰীতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সুখৰেদনীযাতিআদি কম্মৰিপাকসভাৰদস্সনৰসেন ৰুত্তং. ‘‘ফস্সো হোতী’’তিআদিনা নযেন নিদ্দিট্ঠেসু ৰিপাকেসু ফস্সো সুখৰেদনীযাদিভেদো হোতি. সো চ সঞ্ঞাদযো চ সুখৰেদনাদীহি সম্পযুত্তা, ৰেদনাদযো সঞ্ঞাদীহি, সব্বেপি সারম্মণা, অত্থি চ নেসং পুরেচারিকআৰট্টনাদিসঙ্খাতং আৰজ্জনং, কম্মপচ্চযভূতা চেতনা, যো তত্থ ইট্ঠৰিপাকো, তস্স পত্থনা, পণিধানৰসেন পৰত্তা মূলতণ্হা, কিং তে এৰরূপা পথৰীতি পুচ্ছতি. ইতরো পটিক্খিপতি. পটিলোমপুচ্ছাদীনি উত্তানত্থানেৰ.
৪৯৩. কম্মৰিপাকো পরেসং সাধারণোতি পঞ্হে ফস্সাদযো সন্ধায পটিক্খিপতি, কম্মসমুট্ঠানং রূপঞ্চ পথৰীআদীনংযেৰ চ সাধারণভাৰং সন্ধায পটিজানাতি. অসাধারণমঞ্ঞেসন্তি সুত্তং পরসমযতো আহরিত্ৰা দস্সিতং. সব্বে সত্তা পথৰিং পরিভুঞ্জন্তীতি পঞ্হে পথৰিং অনিস্সিতে সন্ধায পটিক্খিপতি, নিস্সিতে সন্ধায পটিজানাতি. পথৰিং অপরিভুঞ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযন্তীতি পঞ্হে আরুপ্পে পরিনিব্বাযন্তানং ৰসেন পটিজানাতি. কম্মৰিপাকং অখেপেত্ৰাতি ইদং পরসমযৰসেন ৰুত্তং. কম্মৰিপাকঞ্হি খেপেত্ৰাৰ পরিনিব্বাযন্তীতি তেসং লদ্ধি. সকসমযে পন কতোকাসস্স কম্মস্স উপ্পন্নং ৰিপাকং অখেপেত্ৰা পরিনিব্বানং নত্থি. তেসঞ্চ লদ্ধিযা পথৰী সাধারণৰিপাকত্তা উপ্পন্নৰিপাকোযেৰ হোতি. তং ৰিপাকভাৰেন ঠিতং অখেপেত্ৰা পরিনিব্বানং ন যুজ্জতীতি চোদেতুং ৰট্টতি. ইতরো লদ্ধিৰসেন পটিক্খিপতি. চক্কৰত্তিসত্তস্স কম্মৰিপাকন্তি পঞ্হে অসাধারণং ফস্সাদিং সন্ধায পটিক্খিপতি, সাধারণং সন্ধায পটিজানাতি. পথৰীসমুদ্দসূরিযচন্দিমাদযো হি সব্বেসং সাধারণকম্মৰিপাকোতি তেসং লদ্ধি.
৪৯৪. ইস্সরিযসংৰত্তনিযন্তি এত্থ ইস্সরিযং নাম বহুধনতা. আধিপচ্চং নাম সেসজনে অত্তনো ৰসে ৰত্তেত্ৰা তেহি গরুকাতব্বট্ঠেন অধিপতিভাৰো. তত্থ কম্মং পটিলাভৰসেন তংসংৰত্তনিকং নাম হোতি, ন জনকৰসেন. তস্মা ৰিপাকভাৰে অসাধকমেতন্তি.
পথৰী কম্মৰিপাকোতিকথাৰণ্ণনা.
৮. জরামরণং ৰিপাকোতিকথাৰণ্ণনা
৪৯৫. ইদানি জরামরণং ৰিপাকোতিকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘অত্থি দুব্বণ্ণসংৰত্তনিযং কম্মং অপ্পাযুকসংৰত্তনিযং কম্ম’’ন্তি এত্থ দুব্বণ্ণতা নাম জরা. অপ্পাযুকতা নাম মরণং. তংসংৰত্তনিযঞ্চ কম্মং অত্থি. তস্মা জরামরণং ৰিপাকোতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. পটিলোমপঞ্হে অনারম্মণন্তি রূপধম্মানং তাৰ অনারম্মণমেৰ, অরূপানং পন জরামরণং সম্পযোগলক্খণাভাৰা অনারম্মণমেৰ.
৪৯৬. অকুসলানং ধম্মানং জরামরণং অকুসলানং ধম্মানং ৰিপাকোতি পঞ্হে জরামরণেন নাম অনিট্ঠৰিপাকেন ভৰিতব্বন্তি লদ্ধিযা পটিজানাতি. তেনেৰ কারণেন কুসলানং ধম্মানং জরামরণস্স কুসলৰিপাকতং পটিক্খিপতি. পরতো চস্স অকুসলৰিপাকতঞ্ঞেৰ পটিজানাতি.
কুসলানঞ্চ অকুসলানঞ্চাতি পুচ্ছাৰসেন একতো কতং, একক্খণে পন তং নত্থি. অব্যাকতানং অৰিপাকানং জরামরণং ৰিপাকোতি ৰত্তব্বতায পরিযাযো নত্থি, তস্মা অব্যাকতৰসেন পুচ্ছা ন কতা.
৪৯৭. দুব্বণ্ণসংৰত্তনিযন্তি এত্থ দুব্বণ্ণিযং নাম অপরিসুদ্ধৰণ্ণতা. অপ্পাযুকতা নাম আযুনো চিরং পৰত্তিতুং অসমত্থতা. তত্থ অকুসলকম্মং কম্মসমুট্ঠানস্স দুব্বণ্ণরূপস্স কম্মপচ্চযো হোতি, অসদিসত্তা পনস্স তংৰিপাকো ন হোতি. উতুসমুট্ঠানাদিনো পন তংপটিলাভৰসেন আযুনো চ উপচ্ছেদকৰসেন পচ্চযো হোতি. এৰমেতং পরিযাযেন তংসংৰত্তনিকং নাম হোতি, ন ৰিপাকফস্সাদীনং ৰিয জনকৰসেন, তস্মা ৰিপাকভাৰে অসাধকং. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৰুত্তসদিসমেৰাতি.
জরামরণং ৰিপাকোতিকথাৰণ্ণনা.
৯. অরিযধম্মৰিপাককথাৰণ্ণনা
৪৯৮. ইদানি অরিযধম্মৰিপাককথা নাম হোতি. তত্থ যেসং কিলেসপ্পহানমত্তমেৰ সামঞ্ঞফলং, ন চিত্তচেতসিকা ধম্মাতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায নত্থি অরিযধম্মৰিপাকোতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স. তত্থ অরিযধম্মৰিপাকোতি মগ্গসঙ্খাতস্স অরিযধম্মস্স ৰিপাকো. কিলেসক্খযমত্তং অরিযফলন্তি লদ্ধিযা পটিঞ্ঞা ইতরস্স. সামঞ্ঞন্তি সমণভাৰো, মগ্গস্সেতং নামং. ‘‘সামঞ্ঞঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি সামঞ্ঞফলঞ্চা’’তি হি ৰুত্তং. ব্রহ্মঞ্ঞেপি এসেৰ নযো.
সোতাপত্তিফলং ন ৰিপাকোতিআদীসু সোতাপত্তিমগ্গাদীনং অপচযগামিতং সন্ধায অরিযফলানং নৰিপাকভাৰং পটিজানাতি, দানফলাদীনং পটিক্খিপতি. সো হি আচযগামিত্তিকস্স এৰং অত্থং ধারেতি – ৰিপাকসঙ্খাতং আচযং গচ্ছন্তি, তং ৰা আচিনন্তা গচ্ছন্তীতি আচযগামিনো, ৰিপাকং অপচিনন্তা গচ্ছন্তীতি অপচযগামিনোতি. তস্মা এৰং পটিজানাতি চ পটিক্খিপতি চ.
৫০০. কামাৰচরং কুসলং সৰিপাকং আচযগামীতিআদিকা পুচ্ছা পরৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা চ পটিক্খেপো চ সকৰাদিস্স. লোকিযঞ্হি কুসলং ৰিপাকচুতিপটিসন্ধিযো চেৰ ৰট্টঞ্চ আচিনন্তং গচ্ছতীতি আচযগামি. লোকুত্তরকুসলং চুতিপটিসন্ধিযো চেৰ ৰট্টঞ্চ অপচিনন্তং গচ্ছতীতি অপচযগামি. এৰমেতং সৰিপাকমেৰ হোতি, ন অপচযগামিৰচনমত্তেন অৰিপাকং. ইমমত্থং সন্ধাযেত্থ সকৰাদিনো পটিঞ্ঞা চ পটিক্খেপো চ ৰেদিতব্বাতি.
অরিযধম্মৰিপাককথাৰণ্ণনা.
১০. ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতিকথাৰণ্ণনা
৫০১. ইদানি ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতিকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা ৰিপাকো ৰিপাকস্স অঞ্ঞমঞ্ঞাদিপচ্চযৰসেন পচ্চযো হোতি, তস্মা ৰিপাকোপি ৰিপাকধম্মধম্মোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. তস্স ৰিপাকোতি তস্স ৰিপাকধম্মধম্মস্স ৰিপাকস্স যো ৰিপাকো, সোপি তে ৰিপাকধম্মধম্মো হোতীতি পুচ্ছতি. ইতরো আযতিং ৰিপাকদানাভাৰং সন্ধায পটিক্খিপতি. দুতিযং পুট্ঠো তপ্পচ্চযাপি অঞ্ঞস্স ৰিপাকস্স উপ্পত্তিং সন্ধায পটিজানাতি. এৰং সন্তে পনস্স কুসলাকুসলস্স ৰিয তস্সাপি ৰিপাকস্স ৰিপাকো, তস্সাপি ৰিপাকোতি ৰট্টানুপচ্ছেদো আপজ্জতীতি পুট্ঠো সমযৰিরোধভযেন পটিক্খিপতি.
ৰিপাকোতি ৰাতিআদিম্হি ৰচনসাধনে পন যদি ৰিপাকস্স ৰিপাকধম্মধম্মেন একত্থতা ভৰেয্য, কুসলাকুসলব্যাকতানং একত্থতং আপজ্জেয্যাতি পটিক্খিপতি. ৰিপাকো চ ৰিপাকধম্মধম্মো চাতি এত্থ অযং অধিপ্পাযো – সো হি চতূসু ৰিপাকক্খন্ধেসু একেকং অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযাদীসু পচ্চযট্ঠেন ৰিপাকধম্মধম্মতং পচ্চযুপ্পন্নট্ঠেন চ ৰিপাকং মঞ্ঞমানো ‘‘ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মো’’তি পুট্ঠো আমন্তাতি পটিজানাতি. অথ নং সকৰাদী ‘‘যস্মা তযা একক্খণে চতূসু খন্ধেসু ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোপি অনুঞ্ঞাতো, তস্মা তেসং সহগতাদিভাৰো আপজ্জতী’’তি চোদেতুং এৰমাহ. ইতরো কুসলাকুসলসঙ্খাতং ৰিপাকধম্মধম্মং সন্ধায পটিক্খিপতি. তঞ্ঞেৰ অকুসলন্তি যদি তে ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মো, যো অকুসলৰিপাকো, সো অকুসলং আপজ্জতি. কস্মা? ৰিপাকধম্মধম্মেন একত্তা. তঞ্ঞেৰ কুসলন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো.
৫০২. অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযাতি ইদং সহজাতানং পচ্চযমত্তৰসেন ৰুত্তং, তস্মা অসাধকং. মহাভূতানম্পি চ অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযতা ৰুত্তা, ন চ তানি ৰিপাকানি, ন চ ৰিপাকধম্মধম্মানীতি.
ৰিপাকো ৰিপাকধম্মধম্মোতিকথাৰণ্ণনা.
সত্তমো ৰগ্গো.