৫. পঞ্চমনযো অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা

১৯৩. ইদানি অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতপদং ভাজেতুং রূপক্খন্ধেনাতিআদি আরদ্ধং. তত্থ যং খন্ধাদীহি অসঙ্গহিতেন খন্ধাদিৰসেন অসঙ্গহিতং, পুন তস্সেৰ খন্ধাদীহি অসঙ্গহং পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জনং কতং. তং পঞ্চক্খন্ধগ্গাহকেসু দুক্খসচ্চাদীসু ৰিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং সুখুমরূপগ্গাহকেসু অনিদস্সনঅপ্পটিঘাদীসু চ পদেসু ন যুজ্জতি. তাদিসেন হি পদেন নিব্বানং খন্ধসঙ্গহমত্তং ন গচ্ছেয্য. সেসা খন্ধাদীহি অসঙ্গহিতধম্মা নাম নত্থি. তস্মা তথারূপানি পদানি ইমস্মিং ৰারে ন গহিতানি. যানি পন পঞ্চক্খন্ধে ৰিঞ্ঞাণঞ্চ সুখুমরূপেন সদ্ধিং একতো ন দীপেন্তি, তানি ইধ গহিতানি. তেসং ইদমুদ্দানং –

‘‘সব্বে খন্ধা তথাযতনধাতুযো সচ্চতো তযো;

ইন্দ্রিযানিপি সব্বানি, তেৰীসতি পটিচ্চতো.

‘‘পরতো সোল়স পদা, তেচত্তালীসকং তিকে;

গোচ্ছকে সত্ততি দ্ৰে চ, সত্ত চূল়ন্তরে পদা.

‘‘মহন্তরে পদা ৰুত্তা, অট্ঠারস ততো পরং;

অট্ঠারসেৰ ঞাতব্বা, সেসা ইধ ন ভাসিতা’’তি.

পঞ্হা পনেত্থ সদিসৰিস্সজ্জনানং ৰসেন সমোধানেত্ৰা কতিহি সদ্ধিং সব্বেপি চতুত্তিংস হোন্তি. তত্থ যং পুচ্ছায উদ্ধটং পদং, তদেৰ যেহি খন্ধাদীহি অসঙ্গহিতং, তে ধম্মে সন্ধায একেন খন্ধেনাতিআদি ৰুত্তং.

তত্রাযং নযো – রূপক্খন্ধেন হি চত্তারো খন্ধা নিব্বানঞ্চ খন্ধসঙ্গহেন অসঙ্গহিতা. আযতনধাতুসঙ্গহেন পন ঠপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাণং অৰসেসা সঙ্গহিতাতি ৰিঞ্ঞাণমেৰ তীহিপি খন্ধসঙ্গহাদীহি অসঙ্গহিতং নাম. পুন তেন ৰিঞ্ঞাণেন সদ্ধিং নিব্বানেন চত্তারো খন্ধা খন্ধাদিসঙ্গহেন অসঙ্গহিতা. তে সব্বেপি পুন ৰিঞ্ঞাণেনেৰ খন্ধাদিসঙ্গহেন অসঙ্গহিতাতি একেন খন্ধেন, একেনাযতনেন, সত্তহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা নাম হোন্তি. অথ ৰা – যদেতং রূপক্খন্ধেন ৰিঞ্ঞাণমেৰ তীহি খন্ধাদিসঙ্গহেহি অসঙ্গহিতং, তেহিপি ৰিঞ্ঞাণধম্মেহি তে রূপধম্মাৰ তীহি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতা. পুন তে রূপধম্মা ৰিঞ্ঞাণেনেৰ তীহি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতা. ৰিঞ্ঞাণঞ্চ খন্ধতো একো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো হোতি, আযতনতো একং মনাযতনং, ধাতুতো সত্ত ৰিঞ্ঞাণধাতুযো. তস্মা ‘‘একেন খন্ধেনা’’তিআদি ৰুত্তং. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ যং পুচ্ছায উদ্ধটং পদং, তদেৰ যেহি ধম্মেহি খন্ধাদিৰসেন অসঙ্গহিতং, তেসং ধম্মানং ৰসেন খন্ধাদযো ৰেদিতব্বা. তত্থ দুতিযপঞ্হে তাৰ – রূপৰিঞ্ঞাণানং ৰসেন ৰেদিতব্বা. ৰেদনাদযো হি রূপৰিঞ্ঞাণেহেৰ খন্ধাদিসঙ্গহেন অসঙ্গহিতা. তে চ দ্ৰে খন্ধা একাদসাযতনানি সত্তরস ধাতুযো হোন্তি.

১৯৫. ততিযপঞ্হে – ৰিঞ্ঞাণং রূপাদীহি চতূহি অসঙ্গহিতন্তি তেসং ৰসেন খন্ধাদযো ৰেদিতব্বা.

১৯৬. চতুত্থপঞ্হে – চক্খাযতনং ৰেদনাদীহি চতূহীতি ইমিনা নযেন সব্বত্থ খন্ধাদযো ৰেদিতব্বা. পরিযোসানে – রূপঞ্চ ধম্মাযতনন্তি উদ্দানগাথায দস্সিতধম্মাযেৰ অঞ্ঞেনাকারেন সঙ্খিপিত্ৰা দস্সিতাতি.

অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা.