৬. ছট্ঠনযো সম্পযোগৰিপ্পযোগপদৰণ্ণনা

২২৮. ইদানি সম্পযোগৰিপ্পযোগপদং ভাজেতুং রূপক্খন্ধোতিআদি আরদ্ধং. তত্থ যং লব্ভতি যঞ্চ ন লব্ভতি তং সব্বং পুচ্ছায গহিতং. ৰিস্সজ্জনে পন যং ন লব্ভতি, তং নত্থীতি পটিক্খিত্তং. চতূহি সম্পযোগো, চতূহি ৰিপ্পযোগো; সভাগো ৰিসভাগোতি হি ৰচনতো চতূহি অরূপক্খন্ধেহেৰ সভাগানং একসন্তানস্মিং একক্খণে উপ্পন্নানং অরূপক্খন্ধানংযেৰ অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পযোগো লব্ভতি. রূপধম্মানং পন রূপেন নিব্বানেন ৰা, নিব্বানস্স চ রূপেন সদ্ধিং সম্পযোগো নাম নত্থি. তথা রূপনিব্বানানং অরূপক্খন্ধেহি, ৰিসভাগা হি তে তেসং. যথা চ অরূপক্খন্ধানং রূপনিব্বানেহি, এৰং ভিন্নসন্তানেহি নানাক্খণিকেহি অরূপধম্মেহিপি সদ্ধিং নত্থিযেৰ. তেপি হি তেসং সন্তানক্খণৰিসভাগতায ৰিসভাগাযেৰ. অযং পন ৰিসভাগতা সঙ্গহট্ঠেন ৰিরুজ্ঝনতো সঙ্গহনযে নত্থি. গণনূপগমত্তঞ্হি সঙ্গহট্ঠো. সম্পযোগনযে পন অত্থি, একুপ্পাদতাদিলক্খণঞ্হি সম্পযোগট্ঠোতি. এৰমেত্থ যস্স একধম্মেনপি সম্পযোগলক্খণং ন যুজ্ঝতি, তস্স পুচ্ছায সঙ্গহং কত্ৰাপি নত্থীতি পটিক্খেপো কতো. যস্স ৰিপ্পযোগলক্খণং যুজ্জতি, তস্স ৰিপ্পযোগো দস্সিতো. যানি পন পদানি সত্তসু ৰিঞ্ঞাণধাতূসু একাযপি অৰিপ্পযুত্তে রূপেন নিব্বানেন ৰা মিস্সকধম্মে দীপেন্তি, তানি সব্বথাপি ইধ ন যুজ্জন্তীতি ন গহিতানি. তেসং ইদমুদ্দানং –

‘‘ধম্মাযতনং ধম্মধাতু, দুক্খসচ্চঞ্চ জীৰিতং;

সল়াযতনং নামরূপং, চত্তারো চ মহাভৰা.

‘‘জাতিজরা চ মরণং, তিকেস্ৰেকূনৰীসতি;

গোচ্ছকেসু চ পঞ্ঞাস, অট্ঠ চূল়ন্তরে পদা.

‘‘মহন্তরে পন্নরস, অট্ঠারস ততো পরে;

তেৰীস পদসতং এতং, সম্পযোগে ন লব্ভতী’’তি.

ধম্মাযতনঞ্হি রূপনিব্বানমিস্সকত্তা তস্মিং অপরিযাপন্নেন ৰিঞ্ঞাণেনপি ন সক্কা সম্পযুত্তন্তি ৰত্তুং. যস্মা পনেত্থ ৰেদনাদযো ৰিঞ্ঞাণেন সম্পযুত্তা, তস্মা ৰিপ্পযুত্তন্তিপি ন সক্কা ৰত্তুং. সেসেসুপি এসেৰ নযো. এৰং সব্বত্থাপি এতানি ন যুজ্জন্তীতি ইধ ন গহিতানি. সেসানি খন্ধাদীনি যুজ্জন্তীতি তানি গহেত্ৰা একেকৰসেন চ সমোধানেন চ পঞ্হৰিস্সজ্জনং কতং. তেসু পঞ্হেসু, পঠমে – একেনাযতনেনাতি মনাযতনেন. কেহিচীতি ধম্মাযতনধম্মধাতুপরিযাপন্নেহি ৰেদনাসঞ্ঞাসঙ্খারেহি.

২২৯. দুতিযে – তীহীতি পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং ঠপেত্ৰা সেসেহি. কেহিচি সম্পযুত্তোতি ৰেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাসঙ্খারেহি. ইতরেপি অত্তানং ঠপেত্ৰা ইতরেহি. কেহিচি ৰিপ্পযুত্তোতি রূপনিব্বানেহি. এৰং সব্বত্থ রূপস্স ৰিপ্পযোগে ধম্মাযতনধম্মধাতূসু অরূপং, অরূপস্স ৰিপ্পযোগে রূপং দট্ঠব্বং. ততিযপঞ্হো উত্তানত্থোৰ.

২৩১. চতুত্থে – ‘কতিহি খন্ধেহী’তিআদিং অৰত্ৰা সম্পযুত্তন্তি নত্থীতি ৰুত্তং. তং পন খন্ধাদীনংযেৰ ৰসেন ৰেদিতব্বং. পরতোপি এৰরূপেসু পঞ্হেসু এসেৰ নযো. আদিপঞ্হস্মিঞ্হি সরূপতো দস্সেত্ৰা পরতো পাল়ি সংখিত্তা. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থযোজনা ৰেদিতব্বা. যত্থ পন নাতিপাকটা ভৰিস্সতি, তত্থ নং পাকটং কত্ৰাৰ গমিস্সাম.

২৩৪. সোল়সহি ধাতূহীতি চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু তাৰ অত্তানং ঠপেত্ৰা ছহি ৰিঞ্ঞাণধাতূহি, দসহি চ রূপধাতূহি. সেসাসুপি এসেৰ নযো.

২৩৫. তীহি খন্ধেহীতি সঙ্খারক্খন্ধং ঠপেত্ৰা সেসেহি. একায ধাতুযাতি মনোৰিঞ্ঞাণধাতুযা. সমুদযমগ্গানঞ্হি অঞ্ঞায ধাতুযা সম্পযোগো নত্থি. একেন খন্ধেনাতি সঙ্খারক্খন্ধেন. একেনাযতনেনাতি ধম্মাযতনেন. একায ধাতুযাতি ধম্মধাতুযা. এতেসু হি তং সচ্চদ্ৰযং কেহিচি সম্পযুত্তং.

২৩৮. সুখিন্দ্রিযাদিপঞ্হে – তীহীতি সঞ্ঞাসঙ্খারৰিঞ্ঞাণেহি. একায ধাতুযাতি কাযৰিঞ্ঞাণধাতুযা, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুযা চ. ছহি ধাতূহীতি কাযৰিঞ্ঞাণধাতুৰজ্জাহি.

২৪৫. রূপভৰপঞ্হে – সব্বেসম্পি অরূপক্খন্ধানং অরূপাযতনানঞ্চ অত্থিতায ন কেহিচীতি ৰুত্তং. ঘানজিৰ্হাকাযৰিঞ্ঞাণধাতূনং পন নত্থিতায তীহি ধাতূহি ৰিপ্পযুত্তোতি ৰুত্তং.

২৫৬. অধিমোক্খপঞ্হে – দ্ৰীহি ধাতূহীতি মনোধাতুমনোৰিঞ্ঞাণধাতূহি. পন্নরসহীতি সেসাহি দসহি রূপধাতূহি, পঞ্চহি চ চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীহি.

২৫৭. কুসলপঞ্হে – কুসলেহি চতুন্নম্পি খন্ধানং গহিতত্তা সম্পযোগো পটিক্খিত্তো.

২৫৮. ৰেদনাত্তিকপঞ্হে – একেন খন্ধেনাতি ৰেদনাক্খন্ধেনেৰ. পন্নরসহীতি চক্খুসোতঘানজিৰ্হাৰিঞ্ঞাণধাতুমনোধাতূহি চেৰ রূপধাতূহি চ. একাদসহীতি কাযৰিঞ্ঞাণধাতুযা সদ্ধিং রূপধাতূহি.

২৬২. নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মপঞ্হে – পঞ্চহীতি চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীহি. অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযপঞ্হে – ছহীতি মনোৰিঞ্ঞাণধাতুৰজ্জাহি. সৰিতক্কসৰিচারপঞ্হে – পন্নরসহীতি পঞ্চহি ৰিঞ্ঞাণেহি সদ্ধিং রূপধাতূহি. অৰিতক্কৰিচারমত্তপঞ্হে – একেন খন্ধেনাতিআদি সঙ্খারক্খন্ধৰসেনেৰ ৰেদিতব্বং. দুতিযজ্ঝানৰিচারঞ্হি ঠপেত্ৰা সেসা অৰিতক্কৰিচারমত্তা নাম. পীতিং ঠপেত্ৰা সেসা পীতিসহগতা. তত্থ ৰিচারো ৰিচারেন, পীতি চ পীতিযা ন সম্পযুত্তাতি সঙ্খারক্খন্ধধম্মাযতনধম্মধাতূসু কেহিচি সম্পযুত্তা নাম. সোল়সহীতি ধম্মধাতুমনোৰিঞ্ঞাণধাতুৰজ্জাহেৰ. অৰিতক্কঅৰিচারপঞ্হে – একায ধাতুযাতি মনোধাতুযা. সুখসহগতা উপেক্খাসহগতা চ ৰেদনাত্তিকে ৰুত্তাৰ. দস্সনেনপহাতব্বাদযো কুসলসদিসাৰ.

২৭১. পরিত্তারম্মণং ৰিপাকধম্মসদিসং. একায ধাতুযাতি ধম্মধাতুযা. কেহিচীতি যে তত্থ পরিত্তারম্মণা ন হোন্তি, তেহি. ধম্মধাতু পন পরিত্তারম্মণানং ছন্নং চিত্তুপ্পাদানং ৰসেন চতূহি খন্ধেহি সঙ্গহিতত্তা পঠমপটিক্খেপমেৰ ভজতি. মহগ্গতারম্মণাদযো কুসলসদিসাৰ.

২৭৩. অনুপ্পন্নেসু – পঞ্চহি ধাতূহীতি চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীহি. তানি হি একন্তেন উপ্পাদিধম্মভূতানেৰ, উপ্পন্নকোট্ঠাসম্পি পন ভজন্তি. পচ্চুপ্পন্নারম্মণাদযো পরিত্তারম্মণসদিসাৰ. হেতুআদযো সমুদযসদিসাৰ. সহেতুকা চেৰ ন চ হেতূপি পীতিসহগতসদিসাৰ. তথা পরামাসসম্পযুত্তা. অনুপাদিন্না অনুপ্পন্নসদিসাৰ. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

সম্পযোগৰিপ্পযোগপদৰণ্ণনা.