৫. বাহিরমাতিকাৰণ্ণনা

৫. সব্বাপি ধম্মসঙ্গণী ধাতুকথায মাতিকাতি অযং ছসট্ঠি তিকপদানি, দ্ৰে চ দুকপদসতানি সঙ্খিপিত্ৰা নিক্খিত্তা বাহিরমাতিকা নাম. অযঞ্হি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা…পে… মনসিকারো’’তি এৰং ধাতুকথায অব্ভন্তরে অৰত্ৰা ‘‘সব্বাপি ধম্মসঙ্গণী’’তি এৰং ধাতুকথায মাতিকতো বহি ঠপিতত্তা বাহিরমাতিকাতি ৰুচ্চতি.

এৰং মাতিকায পঞ্চধা ঠিতভাৰং ৰিদিত্ৰা ইদানি ‘সঙ্গহো অসঙ্গহো’তিআদীসু সঙ্গহো তাৰ জাতিসঞ্জাতিকিরিযাগণনৰসেন চতুব্বিধো. তত্থ – ‘‘সব্বে খত্তিযা আগচ্ছন্তু, সব্বে ব্রাহ্মণা, সব্বে ৰেস্সা, সব্বে সুদ্দা আগচ্ছন্তু’’, ‘‘যা চাৰুসো ৰিসাখ, সম্মাৰাচা, যো চ সম্মাকম্মন্তো, যো চ সম্মাআজীৰো, ইমে ধম্মা সীলক্খন্ধে সঙ্গহিতা’’তি অযং জাতিসঙ্গহো নাম. ‘‘একজাতিকা আগচ্ছন্তূ’’তি ৰুত্তট্ঠানে ৰিয হি ইধ সব্বেপি জাতিযা একসঙ্গহং গতা. ‘‘সব্বে কোসলকা আগচ্ছন্তু, সব্বে মাগধকা, সব্বে ভারুকচ্ছকা আগচ্ছন্তু’’, ‘‘যো চাৰুসো ৰিসাখ, সম্মাৰাযামো; যা চ সম্মাসতি, যো চ সম্মাসমাধি, ইমে ধম্মা সমাধিক্খন্ধে সঙ্গহিতা’’তি (ম. নি. ১.৪৬২) অযং সঞ্জাতিসঙ্গহো নাম. ‘‘একট্ঠানে জাতা সংৰড্ঢা আগচ্ছন্তূ’’তি ৰুত্তট্ঠানে ৰিয হি ইধ সব্বেপি সঞ্জাতিঠানেন নিৰুত্থোকাসেন একসঙ্গহং গতা. ‘‘সব্বে হত্থারোহা আগচ্ছন্তু, সব্বে অস্সারোহা, সব্বে রথিকা আগচ্ছন্তু’’, ‘‘যা চাৰুসো ৰিসাখ, সম্মাদিট্ঠি, যো চ সম্মাসঙ্কপ্পো, ইমে ধম্মা পঞ্ঞাক্খন্ধে সঙ্গহিতা’’তি (ম. নি. ১.৪৬২) অযং কিরিযাসঙ্গহো নাম. সব্বেৰ হেতে অত্তনো কিরিযাকরণেন একসঙ্গহং গতা. ‘‘চক্খাযতনং কতমক্খন্ধগণনং গচ্ছতীতি? রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতী’’তি. হঞ্চি চক্খাযতনং রূপক্খন্ধগণনং গচ্ছতি, তেন ৰত রে ৰত্তব্বে – ‘চক্খাযতনং রূপক্খন্ধেন সঙ্গহিত’’ন্তি (কথা. ৪৭১), অযং গণনসঙ্গহো নাম. অযমিধ অধিপ্পেতো. তপ্পটিপক্খেন অসঙ্গহো ৰেদিতব্বো. তেসং ৰিকপ্পতো সঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতাদীনি. একুপ্পাদেকনিরোধএকৰত্থুকএকারম্মণতাৰসেন সম্পযোগো, তপ্পটিপক্খতো ৰিপ্পযোগো. তেসং ৰিকপ্পতো সম্পযুত্তেন ৰিপ্পযুত্তাদীনি. তদুভযসংসগ্গৰিকপ্পতো সঙ্গহিতেন সম্পযুত্তং ৰিপ্পযুত্তন্তিআদীনি. পঞ্চক্খন্ধাতিআদীনি পন খন্ধৰিভঙ্গাদীসু ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বানি. ফস্সাদযো পনেত্থ সন্নিট্ঠানৰসেন ৰুত্তসব্বচিত্তুপ্পাদসাধারণতো ৰুত্তাতি.

মাতিকাৰণ্ণনা.